Library·Padma Purāṇa·6·6.80
श्रीपार्वत्युवाच- अहो विष्णोश्च माहात्म्यं वद विश्वेश्वर प्रभोः । यन्माहात्म्यं पुनः श्रुत्वा न भवे जायते क्वचित्
śrīpārvatyuvāca- aho viṣṇośca māhātmyaṃ vada viśveśvara prabhoḥ | yanmāhātmyaṃ punaḥ śrutvā na bhave jāyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच- शृणु सुन्दरि वक्ष्यामि विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुत्वा तु लभते पुण्यं ह्यंते मोक्षमवाप्नुयात्
mahādeva uvāca- śṛṇu sundari vakṣyāmi viṣṇormāhātmyamuttamam | śrutvā tu labhate puṇyaṃ hyaṃte mokṣamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवव्रतं महाप्राज्ञं ध्यानयोगपरायणम् । आश्रयं सर्वशास्त्राणां यतेंद्रियमकल्मषम्
devavrataṃ mahāprājñaṃ dhyānayogaparāyaṇam | āśrayaṃ sarvaśāstrāṇāṃ yateṃdriyamakalmaṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रधृष्यं महाभागं देवैरपि सवासवैः । सत्यसंधं जितक्रोधं समत्वे परिनिष्ठितम्
apradhṛṣyaṃ mahābhāgaṃ devairapi savāsavaiḥ | satyasaṃdhaṃ jitakrodhaṃ samatve pariniṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणे जगन्नाथे शरण्ये भक्तवत्सले । परां निष्ठामनुप्राप्तं वाङ्मनः काय कर्मभिः
nārāyaṇe jagannāthe śaraṇye bhaktavatsale | parāṃ niṣṭhāmanuprāptaṃ vāṅmanaḥ kāya karmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणनामाश्रयं शांतं भीष्मं कुरु पितामहम् । प्रणम्य शिरसा भूमौ पप्रच्छेदं युधिष्ठिरः
guṇanāmāśrayaṃ śāṃtaṃ bhīṣmaṃ kuru pitāmaham | praṇamya śirasā bhūmau papracchedaṃ yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच- केचिदाहुः परं धर्मं केचिदाहुः परं धनम् । केचिद्दानं प्रशंसंति समुदायं तथापरे
yudhiṣṭhira uvāca- kecidāhuḥ paraṃ dharmaṃ kecidāhuḥ paraṃ dhanam | keciddānaṃ praśaṃsaṃti samudāyaṃ tathāpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांख्यं केचित्प्रशंसंति योगमन्ये तथा परम् । केचिज्ज्ञानं प्रशंसंति केचिदाहुः परं श्रुतम् । सम्यक्ध्यानं परं केचित्केचिद्वैराग्यमुत्तमम्
sāṃkhyaṃ kecitpraśaṃsaṃti yogamanye tathā param | kecijjñānaṃ praśaṃsaṃti kecidāhuḥ paraṃ śrutam | samyakdhyānaṃ paraṃ kecitkecidvairāgyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निष्टोमादिकं कर्म तथा केचित्परं विदुः । आत्मज्ञानं परं केचित्समलोष्टाश्मकांचनाः
agniṣṭomādikaṃ karma tathā kecitparaṃ viduḥ | ātmajñānaṃ paraṃ kecitsamaloṣṭāśmakāṃcanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमांश्च नियमांश्चैव केचिद्वैराग्यमुत्तमम् । कारुण्यं च परे केचिदहिंसां च तपस्विनः
yamāṃśca niyamāṃścaiva kecidvairāgyamuttamam | kāruṇyaṃ ca pare kecidahiṃsāṃ ca tapasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौचं केचित्परं प्राहुः केचिद्देवार्चनं नराः । व्यामोहं चात्र गच्छंति व्यामुग्धाः पापकर्मभिः
śaucaṃ kecitparaṃ prāhuḥ keciddevārcanaṃ narāḥ | vyāmohaṃ cātra gacchaṃti vyāmugdhāḥ pāpakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदेतेषु परं कृत्यमनुष्ठेयं महात्मभिः । वक्तुमर्हसि धर्मज्ञ सर्वशास्त्रभृतां वर
yadeteṣu paraṃ kṛtyamanuṣṭheyaṃ mahātmabhiḥ | vaktumarhasi dharmajña sarvaśāstrabhṛtāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच- भूर्लोके या कथा जाता भैष्मी यौधिष्ठिरी सति । तामहं संप्रवक्ष्यामि लोकानां च हिताय वै । एतान्प्रश्नांस्तदा श्रुत्वा प्राह भीष्मो युधिष्ठिरम्
mahādeva uvāca- bhūrloke yā kathā jātā bhaiṣmī yaudhiṣṭhirī sati | tāmahaṃ saṃpravakṣyāmi lokānāṃ ca hitāya vai | etānpraśnāṃstadā śrutvā prāha bhīṣmo yudhiṣṭhiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच- श्रूयतामिदमत्यंतं गूढं संसारमोचनम् । श्रोतव्यं यत्त्वया सम्यग्ज्ञातव्यं धर्मनंदन
bhīṣma uvāca- śrūyatāmidamatyaṃtaṃ gūḍhaṃ saṃsāramocanam | śrotavyaṃ yattvayā samyagjñātavyaṃ dharmanaṃdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैवोदाहरंतीमं पुण्यं चैव पुरातनम् । पुंडरीकस्य संवादं महर्षेर्नारदस्य च
atraivodāharaṃtīmaṃ puṇyaṃ caiva purātanam | puṃḍarīkasya saṃvādaṃ maharṣernāradasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणः श्रुतिसंपन्नः पुंडरीको महामतिः । आश्रमे प्रथमे तिष्ठन्गुरूणां वशगः सदा
brāhmaṇaḥ śrutisaṃpannaḥ puṃḍarīko mahāmatiḥ | āśrame prathame tiṣṭhangurūṇāṃ vaśagaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितेंद्रियो जितक्रोधः संध्योपासनतत्परः । वेदवेदांगनिपुणः शास्त्रेषु च विचक्षणः
jiteṃdriyo jitakrodhaḥ saṃdhyopāsanatatparaḥ | vedavedāṃganipuṇaḥ śāstreṣu ca vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समिद्भिः साधुहव्येन सायंप्रातर्हुतानलः । ध्यात्वा जगत्पतिं विष्णुं सम्यगाराधयद्विभुम्
samidbhiḥ sādhuhavyena sāyaṃprātarhutānalaḥ | dhyātvā jagatpatiṃ viṣṇuṃ samyagārādhayadvibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपः स्वाध्यायनिरतः साक्षाद्ब्रह्मसुतो यथा । उदकेंधनपुष्पाद्यैरसकृत्पूजयन्गुरुम्
tapaḥ svādhyāyanirataḥ sākṣādbrahmasuto yathā | udakeṃdhanapuṣpādyairasakṛtpūjayangurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोश्च शुश्रूषुर्भिक्षाहारी विमत्सरः । ब्रह्मविद्यामधीयानः प्राणायामपरायणः
mātāpitrośca śuśrūṣurbhikṣāhārī vimatsaraḥ | brahmavidyāmadhīyānaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सर्वात्मभूतस्य संसारे निस्पृहस्य च । महात्मनो बुद्धिरासीत्संसारार्णवतारिणी
tasya sarvātmabhūtasya saṃsāre nispṛhasya ca | mahātmano buddhirāsītsaṃsārārṇavatāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं चैव भातॄनथ सुहृज्जनान् । मित्राणि मातुलांश्चैव सखीन्संबंधिबांधवान्
mātaraṃ pitaraṃ caiva bhātṝnatha suhṛjjanān | mitrāṇi mātulāṃścaiva sakhīnsaṃbaṃdhibāṃdhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनधान्यसमृद्धं च ग्रहं वा शक्रसंनिभम् । क्षेत्राणि सुमहार्हाणि सर्वसस्योद्भवानि च
dhanadhānyasamṛddhaṃ ca grahaṃ vā śakrasaṃnibham | kṣetrāṇi sumahārhāṇi sarvasasyodbhavāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्यज्य महासत्वस्तृणानीव महासुखी । विचचार महीं रम्यां शाकमूलफलाशनः
parityajya mahāsatvastṛṇānīva mahāsukhī | vicacāra mahīṃ ramyāṃ śākamūlaphalāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगां च यमुनां चैव गोमतीमथ गंडिकाम् । शतद्रुं च पयोष्णीं च सरयूं च सरस्वतीम्
gaṃgāṃ ca yamunāṃ caiva gomatīmatha gaṃḍikām | śatadruṃ ca payoṣṇīṃ ca sarayūṃ ca sarasvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयागं नर्मदां चैव शोणं चैव महानदम् । प्रभासं विंध्यतीर्थानि हिमवत्प्रभवानि च
prayāgaṃ narmadāṃ caiva śoṇaṃ caiva mahānadam | prabhāsaṃ viṃdhyatīrthāni himavatprabhavāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमेषु च यानि स्युर्नैमिषे पुष्करादिषु । कुरुक्षेत्रे च यानि स्युस्तथा गोवर्द्धनादिषु
āśrameṣu ca yāni syurnaimiṣe puṣkarādiṣu | kurukṣetre ca yāni syustathā govarddhanādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानि सुमहातेजास्तीर्थानि सुसमाहितः । विचचार महायोगी यथाकाले यथाविधि
anyāni sumahātejāstīrthāni susamāhitaḥ | vicacāra mahāyogī yathākāle yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिदात्मवान्धीरः शालग्रामं तपोधनः । पुंडरीको महाभागः पूर्वकर्मवशानुगः
kadācidātmavāndhīraḥ śālagrāmaṃ tapodhanaḥ | puṃḍarīko mahābhāgaḥ pūrvakarmavaśānugaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसेव्यमानं मुनिभिस्तत्वविद्भिस्तपोधनैः । मुनीनामास्पदं रम्यं पुराणेष्वपि विश्रुतम्
saṃsevyamānaṃ munibhistatvavidbhistapodhanaiḥ | munīnāmāspadaṃ ramyaṃ purāṇeṣvapi viśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूषितं चैव चक्राद्यैश्चक्रांकितशिलातलम् । रम्यं विविक्तविस्तीर्णं सदा विष्णुप्रसादकम्
bhūṣitaṃ caiva cakrādyaiścakrāṃkitaśilātalam | ramyaṃ viviktavistīrṇaṃ sadā viṣṇuprasādakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंच चक्रांकितास्तत्र प्राणिनः पुण्यदर्शनाः । विचिरंति यथाकामं पूण्यतीर्थप्रदर्शिनः
kiṃca cakrāṃkitāstatra prāṇinaḥ puṇyadarśanāḥ | viciraṃti yathākāmaṃ pūṇyatīrthapradarśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये शालिग्रामे महामतिः । स्नात्वा देवह्दे तीर्थे सरस्वत्यां च सुव्रतः
tasminkṣetre mahāpuṇye śāligrāme mahāmatiḥ | snātvā devahde tīrthe sarasvatyāṃ ca suvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिस्मर्यां चक्रकुंडे चक्रनद्याश्रितेषु च । तथान्यान्यपि तीर्थानि तस्मिन्नेव चचार सः
jātismaryāṃ cakrakuṃḍe cakranadyāśriteṣu ca | tathānyānyapi tīrthāni tasminneva cacāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्षेत्रप्रभावेन तीर्थानां चैव तेजसा । मनःप्रसादमभजत्तस्मिन्नेव महामनाः
tataḥ kṣetraprabhāvena tīrthānāṃ caiva tejasā | manaḥprasādamabhajattasminneva mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि तीर्थविशुद्धात्मा पुंडरीकस्तपोधनः । तत्रैव वसतिं चक्रे ध्यानयोगपरायणः
so'pi tīrthaviśuddhātmā puṃḍarīkastapodhanaḥ | tatraiva vasatiṃ cakre dhyānayogaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव सिद्धिमाकांक्षन्नाराध्य गरुडध्वजम् । शास्त्रोक्तेन विधानेन भक्त्या परमया पुनः
tatraiva siddhimākāṃkṣannārādhya garuḍadhvajam | śāstroktena vidhānena bhaktyā paramayā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवास चिरमेकाकी निर्द्वंद्वः सजितेंद्रियः । शाकमूलफलाहारः संतुष्टः समदर्शनः
uvāsa ciramekākī nirdvaṃdvaḥ sajiteṃdriyaḥ | śākamūlaphalāhāraḥ saṃtuṣṭaḥ samadarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमैश्चनियमैश्चैव तथैवासनबंधनैः । प्राणायामैश्च तीर्थैश्च प्रत्याहारैश्च संततैः
yamaiścaniyamaiścaiva tathaivāsanabaṃdhanaiḥ | prāṇāyāmaiśca tīrthaiśca pratyāhāraiśca saṃtataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणाभिस्तथा ध्यानैः समाधिभिरतंद्रितः । योगाभ्यासं सदा सम्यक्चक्रे विगतकिल्बिषः
dhāraṇābhistathā dhyānaiḥ samādhibhirataṃdritaḥ | yogābhyāsaṃ sadā samyakcakre vigatakilbiṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदिकैश्चांगिकैश्चैव तथा पौराणिकैरपि । आराधयति सर्वेशं ततः शुद्धिमवाप सः
vaidikaiścāṃgikaiścaiva tathā paurāṇikairapi | ārādhayati sarveśaṃ tataḥ śuddhimavāpa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागद्वेषविनिर्मुक्तः स्वधर्मइव रूपवान् । आराधयामास देवं तद्गतेनांतरात्मना
rāgadveṣavinirmuktaḥ svadharmaiva rūpavān | ārādhayāmāsa devaṃ tadgatenāṃtarātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुतोष भगवान्विष्णुः पुंडरीकायतेक्षणः । भगवान्नारदमिति प्रसन्नोऽस्म्यस्य धीमतः
tutoṣa bhagavānviṣṇuḥ puṃḍarīkāyatekṣaṇaḥ | bhagavānnāradamiti prasanno'smyasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचित्तं देशं नारदः परमार्थवित् । जगाम सुमहातेजाः साक्षादादित्यसन्निभः
tataḥ kadācittaṃ deśaṃ nāradaḥ paramārthavit | jagāma sumahātejāḥ sākṣādādityasannibhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं द्रष्टुकामो भगवान्पुंडरीकं तपोनिधिम् । विष्णुभक्तिपरीतात्मा वैष्णवानां हिते रतः
taṃ draṣṭukāmo bhagavānpuṃḍarīkaṃ taponidhim | viṣṇubhaktiparītātmā vaiṣṇavānāṃ hite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दृष्ट्वा नारदं प्राप्तं तेजोमंडलमंडितम् । महामतिर्महोदारः सर्ववेदैकभाजनम्
sa dṛṣṭvā nāradaṃ prāptaṃ tejomaṃḍalamaṃḍitam | mahāmatirmahodāraḥ sarvavedaikabhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रांजलिः प्रणतो भूत्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना । अर्घं दत्त्वा विधानेन प्रणाममकरोत्पुनः
prāṃjaliḥ praṇato bhūtvā prahṛṣṭenāṃtarātmanā | arghaṃ dattvā vidhānena praṇāmamakarotpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोऽयमत्यद्भुताकारस्तेजस्वी हृद्यवेषधृक् । आतोद्यहस्तः सुमुखो जयमंडलमंडितः
ko'yamatyadbhutākārastejasvī hṛdyaveṣadhṛk | ātodyahastaḥ sumukho jayamaṃḍalamaṃḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्वानथवा वह्निरिंद्रो वरुण एव वा । इति संचिंतयन्स्थित्वा जगाद परमद्युतिम्
vivasvānathavā vahniriṃdro varuṇa eva vā | iti saṃciṃtayansthitvā jagāda paramadyutim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीक उवाच- को भवानिह संप्राप्तः कुतो वा परमद्युतिः । त्वद्दर्शनं हि भगवन्प्रायेण भुवि दुर्लभम् 6.80.५०। नैव दृष्टः पुमान्वापि मया तव समः प्रभो । वक्तुमर्हस्यशेषेण यत्प्रदिष्टं मयानघ
puṃḍarīka uvāca- ko bhavāniha saṃprāptaḥ kuto vā paramadyutiḥ | tvaddarśanaṃ hi bhagavanprāyeṇa bhuvi durlabham 6.80.50| naiva dṛṣṭaḥ pumānvāpi mayā tava samaḥ prabho | vaktumarhasyaśeṣeṇa yatpradiṣṭaṃ mayānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच- नारदोऽहंमनुप्राप्तस्त्वद्दर्शनकुतूहलात् । प्रभावं भगवद्भक्तं त्वादृशं सततं द्विज
nārada uvāca- nārado'haṃmanuprāptastvaddarśanakutūhalāt | prabhāvaṃ bhagavadbhaktaṃ tvādṛśaṃ satataṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतः संतोषितो वापि पूजितो वा द्विजोत्तमः । पुनाति भगवद्भक्तश्चांडालोऽपि यदृच्छया
smṛtaḥ saṃtoṣito vāpi pūjito vā dvijottamaḥ | punāti bhagavadbhaktaścāṃḍālo'pi yadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासोऽहं वासुदेवस्य देवदेवस्य शार्ङ्गिणः । शंखचक्रगदापाणेस्त्रैलोक्यस्यैकचक्षुषः
dāso'haṃ vāsudevasya devadevasya śārṅgiṇaḥ | śaṃkhacakragadāpāṇestrailokyasyaikacakṣuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो नारदेनासौ भक्तिपर्याकुलात्मना । प्रोवाच मधुरं विप्रं तद्दर्शनसुविस्मितः
ityukto nāradenāsau bhaktiparyākulātmanā | provāca madhuraṃ vipraṃ taddarśanasuvismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीक उवाच- धन्योऽहं देहिनां मध्ये सुपूज्योऽहं सुरैरपि । कृतार्थाः पितरो मेऽद्य संप्राप्तं जन्मनः फलम्
puṃḍarīka uvāca- dhanyo'haṃ dehināṃ madhye supūjyo'haṃ surairapi | kṛtārthāḥ pitaro me'dya saṃprāptaṃ janmanaḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुगृह्णीष्व देवर्षे त्वद्भक्तस्य विशेषतः । तं करिष्याम्यहं विद्वन्भ्राम्यमाणः स्वकर्मभिः
anugṛhṇīṣva devarṣe tvadbhaktasya viśeṣataḥ | taṃ kariṣyāmyahaṃ vidvanbhrāmyamāṇaḥ svakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तव्यं परमं गुह्यं उपदेष्टुं त्वमर्हसि । त्वं गतिः सर्वभूतानां वैष्णवानां विशेषतः
kartavyaṃ paramaṃ guhyaṃ upadeṣṭuṃ tvamarhasi | tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच- अनेकानीह शास्त्राणि कर्माणि च तथा द्विज । धर्मवर्गं बहुविधं तथैव भुवि मानसम्
nārada uvāca- anekānīha śāstrāṇi karmāṇi ca tathā dvija | dharmavargaṃ bahuvidhaṃ tathaiva bhuvi mānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैलक्षण्यं च जगतस्तस्मादेव द्विजोत्तम । अन्यथा सर्वसत्वानां सुखं वा दुःखमेव च
vailakṣaṇyaṃ ca jagatastasmādeva dvijottama | anyathā sarvasatvānāṃ sukhaṃ vā duḥkhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञानमात्रं क्षणिकं निरात्मकमिदं जगत् । इति कैश्चित्परिज्ञातं बाह्यार्थनिरपेक्षकम्
vijñānamātraṃ kṣaṇikaṃ nirātmakamidaṃ jagat | iti kaiścitparijñātaṃ bāhyārthanirapekṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्ताज्जायते नित्यं नित्यान्नित्यमिदं जगत् । इत्येवं प्राहुरपरे तत्रैव लयमेति च
avyaktājjāyate nityaṃ nityānnityamidaṃ jagat | ityevaṃ prāhurapare tatraiva layameti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनो बहवः प्रोक्ता नित्याः सर्वगतास्तथा । अन्ये मतिमतां श्रेष्ठास्तत्वालोकनतत्पराः
ātmano bahavaḥ proktā nityāḥ sarvagatāstathā | anye matimatāṃ śreṣṭhāstatvālokanatatparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावच्छरीरमात्मानं प्रतिपन्नास्तथापरे । हस्तिकीटादिदेहेऽपि महांतमंडमेव च
yāvaccharīramātmānaṃ pratipannāstathāpare | hastikīṭādidehe'pi mahāṃtamaṃḍameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाऽद्यजगतोवृत्तिस्तथा कालांतरेष्वपि । प्रवाहो नित्यमेवैष कः कर्त्तेति च केचन
yathā'dyajagatovṛttistathā kālāṃtareṣvapi | pravāho nityamevaiṣa kaḥ kartteti ca kecana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यत्प्रत्यक्षविषयं तत्तदत्र न विद्यते । कुतः स्वर्गादयः संतीत्यन्ये विजितमानसाः
yadyatpratyakṣaviṣayaṃ tattadatra na vidyate | kutaḥ svargādayaḥ saṃtītyanye vijitamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीश्वरमिदं प्राहुः सेश्वरं च तथापरे । अत्यंतभिन्नमतयः परमार्थपराङ्मुखाः
nirīśvaramidaṃ prāhuḥ seśvaraṃ ca tathāpare | atyaṃtabhinnamatayaḥ paramārthaparāṅmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मन्येऽपि कुहका यथामति यथाश्रुतम् । वदंति विविधैर्भेदैः स्वयुक्ति स्थितिकारकाः
evaṃ manye'pi kuhakā yathāmati yathāśrutam | vadaṃti vividhairbhedaiḥ svayukti sthitikārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्केष्ववहितो भूत्वा कथयामि तपोधन । परमार्थमिमं पुण्यं घोरं संसारनाशनम्
tarkeṣvavahito bhūtvā kathayāmi tapodhana | paramārthamimaṃ puṇyaṃ ghoraṃ saṃsāranāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मूलमनुजानंति ततो देवादयो नराः । प्रमाणेनोपलभ्यंते न प्रमाणं विमोहितैः
tanmūlamanujānaṃti tato devādayo narāḥ | pramāṇenopalabhyaṃte na pramāṇaṃ vimohitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनागतमतीतं च विप्रकृष्टमतीव यत् । न गृहीतं यथाशक्त्या वर्त्तमानार्थनिष्ठितम्
anāgatamatītaṃ ca viprakṛṣṭamatīva yat | na gṛhītaṃ yathāśaktyā varttamānārthaniṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमो मुनिभिः प्रोक्तो पूर्वरूपक्रमागतः । प्रमाणं स तु विज्ञेयः परमार्थप्रसाधकः
āgamo munibhiḥ prokto pūrvarūpakramāgataḥ | pramāṇaṃ sa tu vijñeyaḥ paramārthaprasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदभ्यासबलाज्ज्ञानं रागद्वेषमलापहम् । उत्पद्यते द्विजश्रेष्ठ सोऽयमागमसंज्ञकः
yadabhyāsabalājjñānaṃ rāgadveṣamalāpaham | utpadyate dvijaśreṣṭha so'yamāgamasaṃjñakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं कर्म च यत्तत्वं विज्ञानं दर्शनं विभुम् । जात्यादिकल्पनाहीनं द्वितीयागमलक्षणम्
phalaṃ karma ca yattatvaṃ vijñānaṃ darśanaṃ vibhum | jātyādikalpanāhīnaṃ dvitīyāgamalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मसंवेदनं नित्यं सनातनमतींद्रियम् । चिन्मात्रममृतं ज्ञेयमनंतमजमव्ययम्
ātmasaṃvedanaṃ nityaṃ sanātanamatīṃdriyam | cinmātramamṛtaṃ jñeyamanaṃtamajamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्ताव्यक्तस्वरूपेण व्यक्तस्थितमनंजनम् । व्याप्ता विष्णुरिति ख्यातं ख्यातभिन्नमवस्थितम्
vyaktāvyaktasvarūpeṇa vyaktasthitamanaṃjanam | vyāptā viṣṇuriti khyātaṃ khyātabhinnamavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिध्येयमविज्ञेयं परमार्थपराङ्मुखैः । लक्ष्यते बुद्धिभिर्भिन्नमभिभिन्नं न चात्मनि
yogidhyeyamavijñeyaṃ paramārthaparāṅmukhaiḥ | lakṣyate buddhibhirbhinnamabhibhinnaṃ na cātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुष्वावहितस्तात कथयामि तवानघ । यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पूर्वं पृच्छतो मम सुव्रत
śṛṇuṣvāvahitastāta kathayāmi tavānagha | yatproktaṃ brahmaṇā pūrvaṃ pṛcchato mama suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद्ब्रह्मलोकस्थं ब्रह्माणं च पितामहम् । प्रणिपत्य यथान्यायमपृच्छमजमव्ययम्
kadācidbrahmalokasthaṃ brahmāṇaṃ ca pitāmaham | praṇipatya yathānyāyamapṛcchamajamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमु ज्ञानं परं प्रोक्तं कश्च योगः परो मतः । एतन्मे तत्त्वतो ब्रह्मन्समाचक्ष्व पितामह
kimu jñānaṃ paraṃ proktaṃ kaśca yogaḥ paro mataḥ | etanme tattvato brahmansamācakṣva pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच- शृणुष्वावहितस्तात ज्ञानयोगमनुत्तमम् । अल्पग्रंथं प्रभूतार्थमदुःखोपासनक्रियम्
brahmovāca- śṛṇuṣvāvahitastāta jñānayogamanuttamam | alpagraṃthaṃ prabhūtārthamaduḥkhopāsanakriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः परं परया प्रोक्तः पुरुषः पंचविंशकः । स एव सर्वभूतात्मा तेन इत्यभिधीयते
yaḥ paraṃ parayā proktaḥ puruṣaḥ paṃcaviṃśakaḥ | sa eva sarvabhūtātmā tena ityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणो जगद्धाम परमात्मा सनातनः । जगतः सृष्टिसंहार परिपालनतत्परः
nārāyaṇo jagaddhāma paramātmā sanātanaḥ | jagataḥ sṛṣṭisaṃhāra paripālanatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयाणामात्मनां चैको देवदेवः सनातनः । आराध्यः सर्वदा ब्रह्मन्ते पश्यंति जगत्पतिम्
trayāṇāmātmanāṃ caiko devadevaḥ sanātanaḥ | ārādhyaḥ sarvadā brahmante paśyaṃti jagatpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा जगदवस्थानं यथा कालांतरे पुनः । भूतं भव्यं भविष्यं च विप्रकृष्टं तथैव च
yathā jagadavasthānaṃ yathā kālāṃtare punaḥ | bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca viprakṛṣṭaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलं सूक्ष्मं तथा चान्यत्पश्यंति ज्ञानचक्षुषा । तच्चित्तास्तद्गतप्राणा नारायणपरायणाः
sthūlaṃ sūkṣmaṃ tathā cānyatpaśyaṃti jñānacakṣuṣā | taccittāstadgataprāṇā nārāyaṇaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा मंदबुद्धीनां प्रतिभाति दुरात्मनाम् । कुतर्कज्ञानदुष्टानां विभक्तेंद्रियवादिनाम्
anyathā maṃdabuddhīnāṃ pratibhāti durātmanām | kutarkajñānaduṣṭānāṃ vibhakteṃdriyavādinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच- श्रूयतामन्यदपि वै कथ्यमानं मयानघ । ब्रह्मणैव पुरा प्रोक्तं जगतः कारणात्मना
nārada uvāca- śrūyatāmanyadapi vai kathyamānaṃ mayānagha | brahmaṇaiva purā proktaṃ jagataḥ kāraṇātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानामिंद्रमुख्यानामृषीणां चैव सुव्रत । हितानि कथयामास पृच्छतां कमलासनः
devānāmiṃdramukhyānāmṛṣīṇāṃ caiva suvrata | hitāni kathayāmāsa pṛcchatāṃ kamalāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच- नारायणपरो धर्मस्तथालोकाश्च शाश्वताः । नारायणपरा यज्ञाः शास्त्राणि विविधानि च
brahmovāca- nārāyaṇaparo dharmastathālokāśca śāśvatāḥ | nārāyaṇaparā yajñāḥ śāstrāṇi vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाः सांगास्तथा चान्ये विष्णुर्विश्वेश्वरो हरिः । पृथिव्यादीनि विबुधाः पंचभूतानि सोऽव्ययः
vedāḥ sāṃgāstathā cānye viṣṇurviśveśvaro hariḥ | pṛthivyādīni vibudhāḥ paṃcabhūtāni so'vyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं विबुधैः सकलं जगत् । तथापि मानुषाः पाप न जानंति विमोहिताः
sarvaṃ viṣṇumayaṃ jñeyaṃ vibudhaiḥ sakalaṃ jagat | tathāpi mānuṣāḥ pāpa na jānaṃti vimohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव मायया व्याप्तं चराचरमिदं जगत् । तन्मनास्तद्गतप्राणो जानाति परमार्थवित्
tasyaiva māyayā vyāptaṃ carācaramidaṃ jagat | tanmanāstadgataprāṇo jānāti paramārthavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वरः सर्वभूतानां विष्णुस्त्रैलोक्यपालकः । तस्मिन्नेतज्जगत्सर्वं तिष्ठति प्रभवत्यपि
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ viṣṇustrailokyapālakaḥ | tasminnetajjagatsarvaṃ tiṣṭhati prabhavatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगत्संहरते रुद्रः पालने विष्णुरुच्यते । उत्पत्तौ चाहमेवात्र तथान्ये लोकपालकाः
jagatsaṃharate rudraḥ pālane viṣṇurucyate | utpattau cāhamevātra tathānye lokapālakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाधारो निराधारः सकलो निष्कलस्तथा । अणुर्महांस्तथाप्यन्यत्तस्माच्च परतः परः
sarvādhāro nirādhāraḥ sakalo niṣkalastathā | aṇurmahāṃstathāpyanyattasmācca parataḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमेव शरणं यात सर्वसंहारकर्मगम् । स पिता जनितास्माकं कीर्तितो मधुसूदनः
tameva śaraṇaṃ yāta sarvasaṃhārakarmagam | sa pitā janitāsmākaṃ kīrtito madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा पद्मयोनिना । प्रणेमुः सर्वलोकेशं देवं विष्णुं जनार्दनम्
evamuktāḥ surāḥ sarve brahmaṇā padmayoninā | praṇemuḥ sarvalokeśaṃ devaṃ viṣṇuṃ janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्त्वमपि विप्रर्षे नारायणपरो भव । तदन्यः को महोदारः प्रार्थितं दातुर्महति
tasmāttvamapi viprarṣe nārāyaṇaparo bhava | tadanyaḥ ko mahodāraḥ prārthitaṃ dāturmahati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरं मातरं चैव तमेव पुरुषोत्तमम् । परिगृह्णीष्व लोकेशं देवदेवं जगत्पतिम् 6.80.१००। अग्निकार्येण वै तेन तपसाध्ययनेन वै । तोषयेद्देवदेवेशं गुरुं नित्यमतंद्रितः
pitaraṃ mātaraṃ caiva tameva puruṣottamam | parigṛhṇīṣva lokeśaṃ devadevaṃ jagatpatim 6.80.100| agnikāryeṇa vai tena tapasādhyayanena vai | toṣayeddevadeveśaṃ guruṃ nityamataṃdritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गे क्षयं तथा भोगमनुष्ठेयं तथैव च । परिगृह्णीष्व विप्रर्षे तमेव पुरुषोत्तमम्
svarge kṣayaṃ tathā bhogamanuṣṭheyaṃ tathaiva ca | parigṛhṇīṣva viprarṣe tameva puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तेन मंत्रैर्बहुभिः किं तेन बहुभिर्व्रतैः । ॐ नमोनारायणायेति मंत्रः सर्वार्थसाधकः
kiṃ tena maṃtrairbahubhiḥ kiṃ tena bahubhirvrataiḥ | oṃ namonārāyaṇāyeti maṃtraḥ sarvārthasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चीरवासा जटी विप्र दंडीमुंडित एव वा । विभूषितो वा विप्रेंद्र न लिंगं धर्मकारणम्
cīravāsā jaṭī vipra daṃḍīmuṃḍita eva vā | vibhūṣito vā vipreṃdra na liṃgaṃ dharmakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नृशंसा दुरात्मानः पापाचारपराः सदा । तेपि यांति परं स्थानं नारायणपरायणाः
ye nṛśaṃsā durātmānaḥ pāpācāraparāḥ sadā | tepi yāṃti paraṃ sthānaṃ nārāyaṇaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिप्यंते न च पापौघैर्वैष्णवं वीतकिल्बिषाः
lipyaṃte na ca pāpaughairvaiṣṇavaṃ vītakilbiṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनंति सकलं लोकं अहिंसाजितमानसाः
punaṃti sakalaṃ lokaṃ ahiṃsājitamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रबंधुरिति ख्यातो राजा प्राणिविहिंसकः । प्राप्तवान्परमं धाम वैष्णवं केशवालयात्
kṣatrabaṃdhuriti khyāto rājā prāṇivihiṃsakaḥ | prāptavānparamaṃ dhāma vaiṣṇavaṃ keśavālayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंबरीषो महासत्वो राजा परमतत्ववित् । हृषीकेशं समाराध्य वैष्णवं पदमाप्तवान्
aṃbarīṣo mahāsatvo rājā paramatatvavit | hṛṣīkeśaṃ samārādhya vaiṣṇavaṃ padamāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये ब्रह्मर्षयः शांता बहवः संशितव्रताः । ध्यात्वा च परमात्मानं संसिद्धिं परमां गताः
anye brahmarṣayaḥ śāṃtā bahavaḥ saṃśitavratāḥ | dhyātvā ca paramātmānaṃ saṃsiddhiṃ paramāṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लादः परमाह्लादः पुरा नारायणं हरिम् । सेवितोऽभ्यर्चितो ध्यातस्तेनैव परिरक्षितः
prahlādaḥ paramāhlādaḥ purā nārāyaṇaṃ harim | sevito'bhyarcito dhyātastenaiva parirakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरतो नाम तेजस्वी राजा परमधार्मिकः । उपास्यैनं चिरं कालं परां मुक्तिमवाप्तवान्
bharato nāma tejasvī rājā paramadhārmikaḥ | upāsyainaṃ ciraṃ kālaṃ parāṃ muktimavāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः । केशवाराधनं हित्वा नैव यांति परां गतिम्
brahmacārī gṛhastho vā vānaprastho'tha bhikṣukaḥ | keśavārādhanaṃ hitvā naiva yāṃti parāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मांतरसहस्रेषु यस्य स्यान्मतिरीदृशी । दासोऽहं विष्णुभक्तानामिति सर्वार्थसाधकः
janmāṃtarasahasreṣu yasya syānmatirīdṛśī | dāso'haṃ viṣṇubhaktānāmiti sarvārthasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स याति विष्णुसालोक्यं पुरुषो नात्र संशयः । किं पुनस्तद्गतप्राणाः पुरुषाः संशितव्रताः
sa yāti viṣṇusālokyaṃ puruṣo nātra saṃśayaḥ | kiṃ punastadgataprāṇāḥ puruṣāḥ saṃśitavratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्यमानसैर्नित्यं ध्यातव्यस्तत्वचिंतकैः । नारायणो जगद्व्यापी परमात्मा सनातनः
ananyamānasairnityaṃ dhyātavyastatvaciṃtakaiḥ | nārāyaṇo jagadvyāpī paramātmā sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच- इत्येवमुक्त्वा देवर्षिस्तत्रैवांतरधीयत । परोपकारनिरतो नारदः परमार्थवित्
bhīṣma uvāca- ityevamuktvā devarṣistatraivāṃtaradhīyata | paropakāranirato nāradaḥ paramārthavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीकोऽपि धर्मात्मा नारायणपरायणः । ॐ नमो नारायणायेति मंत्रमष्टाक्षरं जपन्
puṃḍarīko'pi dharmātmā nārāyaṇaparāyaṇaḥ | oṃ namo nārāyaṇāyeti maṃtramaṣṭākṣaraṃ japan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद मम विश्वात्मन्निति वाचं वदन्सदा । हृत्पुंडरीके गोविंदं प्रतिष्ठाप्यामृतात्मकम्
prasīda mama viśvātmanniti vācaṃ vadansadā | hṛtpuṃḍarīke goviṃdaṃ pratiṣṭhāpyāmṛtātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्वी विमले सौम्ये शालग्रामे तपोधनः । उवास चिरमेकाकी निर्द्वंद्वो निष्परिग्रहः
tapasvī vimale saumye śālagrāme tapodhanaḥ | uvāsa ciramekākī nirdvaṃdvo niṣparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नेऽपि केशवान्नान्यत्पश्यतीति महामतिः । निद्रापि नैव तस्यासीत्पुरुषार्थविरोधिनी
svapne'pi keśavānnānyatpaśyatīti mahāmatiḥ | nidrāpi naiva tasyāsītpuruṣārthavirodhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा ब्रह्मचर्येण शौचेन च विशेषतः । जन्मजन्मांतरारूढे संस्कारे च यथा तथा
tapasā brahmacaryeṇa śaucena ca viśeṣataḥ | janmajanmāṃtarārūḍhe saṃskāre ca yathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.