व्यास उवाच-
विष्णुपूजाफलं विप्र संक्षेपात्कथितं मया ।
इदानीं वच्मि दानानि निशामय समाहितः
vyāsa uvāca-
viṣṇupūjāphalaṃ vipra saṃkṣepātkathitaṃ mayā |
idānīṃ vacmi dānāni niśāmaya samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं तपो द्वयोर्मध्ये दानमेकं परं स्मृतम् ।
तपसा पापमित्युक्तं न पापो दानकर्मणि
dānaṃ tapo dvayormadhye dānamekaṃ paraṃ smṛtam |
tapasā pāpamityuktaṃ na pāpo dānakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपः कृतयुगे श्रेष्ठं त्रेतायां ध्यानमेव च ।
सपर्या द्वापरे श्रेष्ठा दानं श्रेष्ठं कलौ युगे
tapaḥ kṛtayuge śreṣṭhaṃ tretāyāṃ dhyānameva ca |
saparyā dvāpare śreṣṭhā dānaṃ śreṣṭhaṃ kalau yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्कलियुगे दानं प्रीतये कमलापतेः ।
कर्तव्यं सततं प्राज्ञैरिच्छद्भिः परमं पदम्
tasmātkaliyuge dānaṃ prītaye kamalāpateḥ |
kartavyaṃ satataṃ prājñairicchadbhiḥ paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलया कलया चन्द्र कलां संवर्द्धते तथा ।
दानस्य सा गतिः प्रोक्ता तपसश्च मनीषिभिः
kalayā kalayā candra kalāṃ saṃvarddhate tathā |
dānasya sā gatiḥ proktā tapasaśca manīṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलादपि द्विजश्रेष्ठ कर्तव्यो वित्तसंग्रहः ।
संचितं तु धनं प्राज्ञो दानकर्मणि संक्षिपेत्
palādapi dvijaśreṣṭha kartavyo vittasaṃgrahaḥ |
saṃcitaṃ tu dhanaṃ prājño dānakarmaṇi saṃkṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धने स्थितोपि यो मर्त्यो नाश्नाति न ददाति यः ।
दरिद्र सः च विज्ञेयो दानभोगविवर्जितः
dhane sthitopi yo martyo nāśnāti na dadāti yaḥ |
daridra saḥ ca vijñeyo dānabhogavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वित्तं केन सहायाति याति तेन तु को द्विज ।
आयाति तत्पुरा दत्तमिह पंचत्वमागते
vittaṃ kena sahāyāti yāti tena tu ko dvija |
āyāti tatpurā dattamiha paṃcatvamāgate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वा दत्वा सदा दानं मानवा ये दरिद्रति ।
न ते दरिद्रा विज्ञेयाः परलोके महेश्वराः
datvā datvā sadā dānaṃ mānavā ye daridrati |
na te daridrā vijñeyāḥ paraloke maheśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं रक्षंति कार्पण्याद्ये ते ज्ञेयाः सुदुःखिताः ।
अंते त्यक्त्वा च तत्सर्वं निराशा यांति जैमिने
dhanaṃ rakṣaṃti kārpaṇyādye te jñeyāḥ suduḥkhitāḥ |
aṃte tyaktvā ca tatsarvaṃ nirāśā yāṃti jaimine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परलोके द्विजश्रेष्ठः साधुसद्बलवर्जितः ।
निर्द्धने बंधुहीने च नादत्तमुपतिष्ठते
paraloke dvijaśreṣṭhaḥ sādhusadbalavarjitaḥ |
nirddhane baṃdhuhīne ca nādattamupatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तोकं स्तोकं च विप्रेन्द्र भक्तिश्रद्धासमन्वितः ।
नित्यं देयानि दानानि वैष्णवैर्निजभक्तितः
stokaṃ stokaṃ ca viprendra bhaktiśraddhāsamanvitaḥ |
nityaṃ deyāni dānāni vaiṣṇavairnijabhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामेव दानानामन्नदानं द्विजोत्तम ।
जलदानं च तत्वज्ञैरतिश्रेष्ठं प्रकीर्तितम्
sarveṣāmeva dānānāmannadānaṃ dvijottama |
jaladānaṃ ca tatvajñairatiśreṣṭhaṃ prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनान्नेन न तिष्ठंति प्राणा देहेषु देहिनाम् ।
अन्नदः प्राणदो ज्ञेयः प्राणदः सकलप्रदः
vinānnena na tiṣṭhaṃti prāṇā deheṣu dehinām |
annadaḥ prāṇado jñeyaḥ prāṇadaḥ sakalapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्समस्तदानानामन्नदो लभते फलम् ।
अन्नदानसमं दानं जलदानं च जैमिने
tasmātsamastadānānāmannado labhate phalam |
annadānasamaṃ dānaṃ jaladānaṃ ca jaimine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना तोयेन नान्नं स्यादतस्तोयं प्रदीयते ।
क्षुधा तृषापि विप्रेन्द्र द्वे तुल्ये तु प्रकीर्तिते
vinā toyena nānnaṃ syādatastoyaṃ pradīyate |
kṣudhā tṛṣāpi viprendra dve tulye tu prakīrtite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्दत्वा च तोयं च श्रेष्ठं प्रोक्तं मनीषिभिः ।
जीवनं जीवनं नॄणां जीवनं न च जीवनम्
tasmāddatvā ca toyaṃ ca śreṣṭhaṃ proktaṃ manīṣibhiḥ |
jīvanaṃ jīvanaṃ nṝṇāṃ jīvanaṃ na ca jīvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो जीवनरक्षार्थं जीवनं प्राज्ञ उत्सृजेत् ।
अन्नं तोयं च विप्रेन्द्र दत्तं येन महीतले
ato jīvanarakṣārthaṃ jīvanaṃ prājña utsṛjet |
annaṃ toyaṃ ca viprendra dattaṃ yena mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सर्वाणि दानानि कृतानि नात्र संशयः ।
अन्नदानस्य माहात्म्यं जलदानस्य वै शृणु
tena sarvāṇi dānāni kṛtāni nātra saṃśayaḥ |
annadānasya māhātmyaṃ jaladānasya vai śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव हास्तिनपुरे कुबेर इव वित्तवान् ।
तस्मिन्नेव पुरे वेश्या बभूव सुरसुंदरी
babhūva hāstinapure kubera iva vittavān |
tasminneva pure veśyā babhūva surasuṃdarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ख्याता रतिविदग्धेति सर्वलक्षणसंयुता ।
तत्र क्षेमंकरी नाम ब्राह्मणी श्रेष्ठवंशजा
khyātā ratividagdheti sarvalakṣaṇasaṃyutā |
tatra kṣemaṃkarī nāma brāhmaṇī śreṣṭhavaṃśajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तगुणसम्पन्ना विधवासीद्द्विजात्मजा ।
सा ब्राह्मणी द्विजश्रेष्ठ जारानुरक्तमानसा
samastaguṇasampannā vidhavāsīddvijātmajā |
sā brāhmaṇī dvijaśreṣṭha jārānuraktamānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषिद्धं कर्म कुर्वंती त्यक्त्वा यात्यविवेकताम् ।
तया संनिहिता विप्र वेश्यापि ब्राह्मणी च सा
niṣiddhaṃ karma kurvaṃtī tyaktvā yātyavivekatām |
tayā saṃnihitā vipra veśyāpi brāhmaṇī ca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार सख्यं स्नेहेन वेश्यावृत्तिमुपेत्य सा ।
सा वेश्या ब्राह्मणी चापि द्वेऽप्येकत्र दिने दिने
cakāra sakhyaṃ snehena veśyāvṛttimupetya sā |
sā veśyā brāhmaṇī cāpi dve'pyekatra dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापानि चक्रतुः प्रीत्या असंख्यातानि जैमिने ।
ततो रतिविदग्धा सा वृद्धभावमुपागता
pāpāni cakratuḥ prītyā asaṃkhyātāni jaimine |
tato ratividagdhā sā vṛddhabhāvamupāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणी चापि विप्रेन्द्र दुःशीलात्यंतपापिनी ।
कदाचिद्वारमुख्या सा जरंती तां निजां सखीम्
brāhmaṇī cāpi viprendra duḥśīlātyaṃtapāpinī |
kadācidvāramukhyā sā jaraṃtī tāṃ nijāṃ sakhīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राहेति विस्मिता विप्र वचनं विनयान्विता ।
रतिविदग्धोवाच -
सखि त्वया सहानेकं दारुणं पातकं कृतम्
prāheti vismitā vipra vacanaṃ vinayānvitā |
ratividagdhovāca -
sakhi tvayā sahānekaṃ dāruṇaṃ pātakaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यापि पातके दृष्टिर्महती वर्तते मम ।
सौन्दर्यं च बलं चैव सर्वं मे जरया हृतम्
adyāpi pātake dṛṣṭirmahatī vartate mama |
saundaryaṃ ca balaṃ caiva sarvaṃ me jarayā hṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थमस्वास्थ्यकृन्नित्यमाशां त्यक्तुं न शक्यते ।
स्थावरं सुमहत्प्राप्तं कृतपातकया मया
itthamasvāsthyakṛnnityamāśāṃ tyaktuṃ na śakyate |
sthāvaraṃ sumahatprāptaṃ kṛtapātakayā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागतमिवैतर्हि समीक्ष्य मरणं गतम् ।
उपार्जितेन पापेन यानि वित्तानि वै मया
samāgatamivaitarhi samīkṣya maraṇaṃ gatam |
upārjitena pāpena yāni vittāni vai mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षिष्यंत्यनपत्यायां मृतायां मयि तानि के ।
तस्मात्सर्वाणि वित्तानि अन्यायोपार्जितानि च
rakṣiṣyaṃtyanapatyāyāṃ mṛtāyāṃ mayi tāni ke |
tasmātsarvāṇi vittāni anyāyopārjitāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातुमिच्छामि विप्रेभ्यो यदि त्वं मन्यसे सखि ।
ब्राह्मण्युवाच-
मया यावन्ति वित्तानि पश्येति संचितानि च
dātumicchāmi viprebhyo yadi tvaṃ manyase sakhi |
brāhmaṇyuvāca-
mayā yāvanti vittāni paśyeti saṃcitāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्पात्रेषु दत्तानि तानि सर्वाणि नित्यशः ।
तस्मादहं धनैर्हीना किं दास्यामि द्विजातये
asatpātreṣu dattāni tāni sarvāṇi nityaśaḥ |
tasmādahaṃ dhanairhīnā kiṃ dāsyāmi dvijātaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति चेद्यदि वित्तं ते दानमाशु तदा कुरु ।
तस्या एवं वचः श्रुत्वा सा वेश्यात्यंतहर्षिता
asti cedyadi vittaṃ te dānamāśu tadā kuru |
tasyā evaṃ vacaḥ śrutvā sā veśyātyaṃtaharṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वित्तेन सकलेनैव अन्नदानं चकार ह ।
हरिशर्मा च विप्रेन्द्रो धनवानतिभक्तितः
vittena sakalenaiva annadānaṃ cakāra ha |
hariśarmā ca viprendro dhanavānatibhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयामास सततं भगवंतं जनार्दनम् ।
जितेन्द्रियो जितक्रोधो हिंसादम्भविवर्जितः
pūjayāmāsa satataṃ bhagavaṃtaṃ janārdanam |
jitendriyo jitakrodho hiṃsādambhavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतये कमलाभर्तुः स तेपे सुमहत्तपः ।
गंधपुष्पैश्च बलिभिर्घृतधूपैः प्रदीपकैः
prītaye kamalābhartuḥ sa tepe sumahattapaḥ |
gaṃdhapuṣpaiśca balibhirghṛtadhūpaiḥ pradīpakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयामास देवेशं नित्यमेव जनार्दनम् ।
धनवानपि विप्रोऽसौ वित्तस्य क्षयशंकितः
pūjayāmāsa deveśaṃ nityameva janārdanam |
dhanavānapi vipro'sau vittasya kṣayaśaṃkitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिपीलिकामूषिकाश्च तथान्येऽपि च जंतवः ।
कृपणस्य द्विजश्रेष्ठ गृहे नित्यं बुभुक्षिताः
pipīlikāmūṣikāśca tathānye'pi ca jaṃtavaḥ |
kṛpaṇasya dvijaśreṣṭha gṛhe nityaṃ bubhukṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपार्जितं धनं सर्वं स्वयमेव दिनेदिने ।
बुभुजे ब्राह्मणश्रेष्ठ दानकर्मविवर्जितः
upārjitaṃ dhanaṃ sarvaṃ svayameva dinedine |
bubhuje brāhmaṇaśreṣṭha dānakarmavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहृदां ब्राह्मणानां च बांधवानां कदापि सः ।
चकार न च संभाषामर्थप्रार्थनशंकया
suhṛdāṃ brāhmaṇānāṃ ca bāṃdhavānāṃ kadāpi saḥ |
cakāra na ca saṃbhāṣāmarthaprārthanaśaṃkayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विगणय्य स्ववित्तानि सुबहूनि निजालये ।
मत्वा श्रेष्ठमिवात्मानं मोदतेऽसौ द्विजोत्तम
vigaṇayya svavittāni subahūni nijālaye |
matvā śreṣṭhamivātmānaṃ modate'sau dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्प्राप्तकालोऽसौ ब्राह्मणोऽत्यंतवित्तवान् ।
गणिका ब्राह्मणी सा च एककाले मृता द्विज
kadācitprāptakālo'sau brāhmaṇo'tyaṃtavittavān |
gaṇikā brāhmaṇī sā ca ekakāle mṛtā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दूताः समायातास्तान्नेतुमतिभीषणाः ।
धर्मराजस्य देवस्य पाशमुद्गरपाणयः
atha dūtāḥ samāyātāstānnetumatibhīṣaṇāḥ |
dharmarājasya devasya pāśamudgarapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते च चण्डादयो दूतास्तान्समादाय जैमिने ।
ययुर्धर्मपुरं सद्यो दुर्गमेन पथा ततः
te ca caṇḍādayo dūtāstānsamādāya jaimine |
yayurdharmapuraṃ sadyo durgamena pathā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्ड उवाच-
आनीतो हरिशर्मा च वेश्या च ब्राह्मणी च सा ।
तवाज्ञया जीवितेश पश्यैतान्पुरतः स्थितान्
caṇḍa uvāca-
ānīto hariśarmā ca veśyā ca brāhmaṇī ca sā |
tavājñayā jīviteśa paśyaitānpurataḥ sthitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्समालोक्य जीवेशः प्रहस्य द्विजसत्तम ।
चित्रगुप्तमिति प्राह सर्वकार्यविचक्षणम्
tānsamālokya jīveśaḥ prahasya dvijasattama |
citraguptamiti prāha sarvakāryavicakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच-
एतेषां सर्वकार्याणि शुभदान्यशुभानि च ।
मूलाद्विचारय प्राज्ञ चित्रगुप्त महामते
yama uvāca-
eteṣāṃ sarvakāryāṇi śubhadānyaśubhāni ca |
mūlādvicāraya prājña citragupta mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमादेशात्ततस्तेषां चित्रगुप्तो विचक्षणः ।
सर्वं विचारयामास शुभकर्माशुभं तथा
yamādeśāttatasteṣāṃ citragupto vicakṣaṇaḥ |
sarvaṃ vicārayāmāsa śubhakarmāśubhaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रगुप्त उवाच-
देवाकर्णय वक्ष्यामि पुण्यं च पातकं तथा ।
इयं वेश्या ब्राह्मणी च हरिशर्मा चकार यत् ५० 7.20.50।
एषा रतिविदग्धाख्या गणिकाति दुराशया ।
चकार यानि पापानि वक्तुं तानि न शक्यते
citragupta uvāca-
devākarṇaya vakṣyāmi puṇyaṃ ca pātakaṃ tathā |
iyaṃ veśyā brāhmaṇī ca hariśarmā cakāra yat 50 7.20.50|
eṣā ratividagdhākhyā gaṇikāti durāśayā |
cakāra yāni pāpāni vaktuṃ tāni na śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यायोपार्जितैर्वित्तैरखिलैरेव सूर्यज ।
अन्नदानं चकारेयं गणिका गतयौवना
anyāyopārjitairvittairakhilaireva sūryaja |
annadānaṃ cakāreyaṃ gaṇikā gatayauvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नदानप्रभावेण यातनागृहवासदैः ।
त्यक्तेयं पातकैः सर्वैः कोटिजन्मार्जितैरपि
annadānaprabhāveṇa yātanāgṛhavāsadaiḥ |
tyakteyaṃ pātakaiḥ sarvaiḥ koṭijanmārjitairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नदानं महाराज ये कुर्वंति जनाः क्षितौ ।
ते पापिनोऽपि गच्छंति तद्विष्णोः परमं पदम्
annadānaṃ mahārāja ye kurvaṃti janāḥ kṣitau |
te pāpino'pi gacchaṃti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्त्यन्नानि यच्छंति मानवाः क्षितिमण्डले ।
तावंत्यो ब्रह्महत्याश्च तस्य नश्यंत्यसंशयः
yāvantyannāni yacchaṃti mānavāḥ kṣitimaṇḍale |
tāvaṃtyo brahmahatyāśca tasya naśyaṃtyasaṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नानि यच्छतां त्यक्त्वा शरीराणि च पातकम् ।
गृह्णतामेव पात्राणि सहसा याति सूर्यज
annāni yacchatāṃ tyaktvā śarīrāṇi ca pātakam |
gṛhṇatāmeva pātrāṇi sahasā yāti sūryaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्पापिनामन्नानि न गृह्णंति विचक्षणाः ।
मोहाद्गृह्णंति ये मूढास्त एव पापभागिनः
tasmātpāpināmannāni na gṛhṇaṃti vicakṣaṇāḥ |
mohādgṛhṇaṃti ye mūḍhāsta eva pāpabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभकर्माशुभं वापि वेश्यायाः कथितं प्रभो ।
ब्राह्मण्याः शृणु कर्माणि शुभानि चाशुभानि च
śubhakarmāśubhaṃ vāpi veśyāyāḥ kathitaṃ prabho |
brāhmaṇyāḥ śṛṇu karmāṇi śubhāni cāśubhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं क्षेमंकरी नाम ब्राह्मणी शुद्धवंशजा ।
भद्रकीर्तिप्रिया सर्वं चकार दुरितं प्रभो
iyaṃ kṣemaṃkarī nāma brāhmaṇī śuddhavaṃśajā |
bhadrakīrtipriyā sarvaṃ cakāra duritaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा निजाश्रमाचारं निजयौवनगर्विता ।
बभूवात्यंतपापिष्ठा जारसंगमलोलुपा
tyaktvā nijāśramācāraṃ nijayauvanagarvitā |
babhūvātyaṃtapāpiṣṭhā jārasaṃgamalolupā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिच्छैशवे राजन्खेलंती शिशुभिः सह ।
रथ्यायां खननं चक्रे चतुष्कोणसमन्वितम्
kadācicchaiśave rājankhelaṃtī śiśubhiḥ saha |
rathyāyāṃ khananaṃ cakre catuṣkoṇasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नेव दिने मेघ उदकानि ववर्ष च ।
पूरितं तज्जलैः खातं तया विनिर्मितं प्रभो
tasminneva dine megha udakāni vavarṣa ca |
pūritaṃ tajjalaiḥ khātaṃ tayā vinirmitaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मध्याह्नसमये गौरेकस्तृषितो नृप ।
अपिबत्तत्र पानीयं तापितस्तपनातपैः
tato madhyāhnasamaye gaurekastṛṣito nṛpa |
apibattatra pānīyaṃ tāpitastapanātapaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव सर्वपापानि विनष्टानि महांति वै ।
तस्याः सूर्यसुत प्राज्ञ जलदानप्रभावतः
tenaiva sarvapāpāni vinaṣṭāni mahāṃti vai |
tasyāḥ sūryasuta prājña jaladānaprabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुक्ताः सकलैः पापैर्व्रजेन्नारायणालयम् ।
कृतपापा हि देवेश ब्राह्मणीयं दुराशया
vimuktāḥ sakalaiḥ pāpairvrajennārāyaṇālayam |
kṛtapāpā hi deveśa brāhmaṇīyaṃ durāśayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुक्ता सकलैः पापैर्जलदानप्रभावतः ।
अयं विप्रो महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः
vimuktā sakalaiḥ pāpairjaladānaprabhāvataḥ |
ayaṃ vipro mahābhakto devadevasya cakriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽस्योपरि जीवेश प्रभुरेकोऽच्युतः स्मृतः ।
व्यास उवाच-
चित्रगुप्तस्य तद्वाक्यं समाकर्ण्य स दंडभृत्
tato'syopari jīveśa prabhureko'cyutaḥ smṛtaḥ |
vyāsa uvāca-
citraguptasya tadvākyaṃ samākarṇya sa daṃḍabhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां वेश्यां ब्राह्मणीं चापि ववंदे ब्राह्मणं च तम् ।
दिव्यैः सुवर्णालंकारैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा
tāṃ veśyāṃ brāhmaṇīṃ cāpi vavaṃde brāhmaṇaṃ ca tam |
divyaiḥ suvarṇālaṃkārairvastrairnānāvidhaistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच-
यूयं सर्वे महात्मानो विनष्टाखिलपातकाः ।
समस्तसुखदं स्थानं गच्छत श्रीपतेः प्रभोः
yama uvāca-
yūyaṃ sarve mahātmāno vinaṣṭākhilapātakāḥ |
samastasukhadaṃ sthānaṃ gacchata śrīpateḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानारोप्य ततो दिव्ये यमः कांचननिर्मिते ।
राजहंसयुते स्थाने प्रेषयामास चक्रिणः
tānāropya tato divye yamaḥ kāṃcananirmite |
rājahaṃsayute sthāne preṣayāmāsa cakriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिव्यरथारूढाः सर्वाभरणभूषिताः ।
पुरं भगवतो जग्मुस्ते सर्वे गतपातकाः
tato divyarathārūḍhāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ |
puraṃ bhagavato jagmuste sarve gatapātakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणिका ब्राह्मणी सा च विनष्टाखिलकल्मषा ।
सान्निध्यं प्राप्य देवस्य तस्थौ विप्र चिरं सुखम्
gaṇikā brāhmaṇī sā ca vinaṣṭākhilakalmaṣā |
sānnidhyaṃ prāpya devasya tasthau vipra ciraṃ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिशर्माणमालोक्य समायांतं जनार्द्दनः ।
ददौ वरासनं तस्मै स्नेहात्कनकनिर्मितम्
hariśarmāṇamālokya samāyāṃtaṃ janārddanaḥ |
dadau varāsanaṃ tasmai snehātkanakanirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद्यार्घ्याचमनीयैश्च तमभ्यर्च द्विजोत्तमम् ।
वरासनोपविष्टं च पप्रच्छेति मुदा हरिः
pādyārghyācamanīyaiśca tamabhyarca dvijottamam |
varāsanopaviṣṭaṃ ca papraccheti mudā hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
द्विजन्म कुशलं ब्रूहि मद्भक्तप्रवरोऽसि यत् ।
चिरं मे मंदिरं तिष्ठ सर्वोपद्रववर्जिते
śrībhagavānuvāca-
dvijanma kuśalaṃ brūhi madbhaktapravaro'si yat |
ciraṃ me maṃdiraṃ tiṣṭha sarvopadravavarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
त्वां स्मृत्वापीक्षितो देव लभते कुशलं प्रभो ।
त्वत्सान्निध्यं मया प्राप्तं कुशलं किमतः परम्
brāhmaṇa uvāca-
tvāṃ smṛtvāpīkṣito deva labhate kuśalaṃ prabho |
tvatsānnidhyaṃ mayā prāptaṃ kuśalaṃ kimataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
एतस्य वचनं श्रुत्वा भगवान्प्रणयोदितम् ।
दत्तवान्निजसारूप्यं प्रीतस्तस्मै द्विजन्मने
vyāsa uvāca-
etasya vacanaṃ śrutvā bhagavānpraṇayoditam |
dattavānnijasārūpyaṃ prītastasmai dvijanmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ तस्मै सुखं सर्वं दुर्ल्लभं कमलापतिः ।
आहारमात्रं न ददौ तत्कार्पण्यं स्मरन्प्रभुः
dadau tasmai sukhaṃ sarvaṃ durllabhaṃ kamalāpatiḥ |
āhāramātraṃ na dadau tatkārpaṇyaṃ smaranprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनद्वयांतरे विप्रो निराहारः क्षुधाकुलः ।
प्रोवाच विष्णुं देवेशं विनयावनतः स्थितः
dinadvayāṃtare vipro nirāhāraḥ kṣudhākulaḥ |
provāca viṣṇuṃ deveśaṃ vinayāvanataḥ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
प्रभोप्राप्तंतवस्थानमनेकतपसांफलैः ।
अत्रापि क्षुधया नित्यं विफलोऽस्मि कथं प्रभो
brāhmaṇa uvāca-
prabhoprāptaṃtavasthānamanekatapasāṃphalaiḥ |
atrāpi kṣudhayā nityaṃ viphalo'smi kathaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवकन्या गणैर्दिव्यैः संप्राप्तनवयौवनैः ।
श्वेतचामरवातेन मंचेष्वपि निवीजितः
devakanyā gaṇairdivyaiḥ saṃprāptanavayauvanaiḥ |
śvetacāmaravātena maṃceṣvapi nivījitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगंधानां प्रसूनानां महास्रग्भिरलंकृतः ।
चंदनैर्लिप्तसर्वांगो राजश्रेष्ठ इव प्रभो
sugaṃdhānāṃ prasūnānāṃ mahāsragbhiralaṃkṛtaḥ |
caṃdanairliptasarvāṃgo rājaśreṣṭha iva prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चार्वङ्गीभिः कामिनीभिर्नित्यं मत्पुरतः प्रभो ।
गीतेन नृत्यते चापि नारायण तवाज्ञया
cārvaṅgībhiḥ kāminībhirnityaṃ matpurataḥ prabho |
gītena nṛtyate cāpi nārāyaṇa tavājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासवाद्याः सुराः सर्वे रजांसि मम पादयोः ।
शिरः किरीटशोभीनि नित्यमेव वहंति वै
vāsavādyāḥ surāḥ sarve rajāṃsi mama pādayoḥ |
śiraḥ kirīṭaśobhīni nityameva vahaṃti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदेवर्षयश्चापि मुनयश्च जगत्पते ।
स्तुवंति मां स्तवैर्नित्यं किंकरा इव सर्वदा
devadevarṣayaścāpi munayaśca jagatpate |
stuvaṃti māṃ stavairnityaṃ kiṃkarā iva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्बाहुरहं श्यामः शङ्खचक्रगदाब्जभृत् ।
प्रफुल्लपुण्डरीकाक्षः पीतवासाः सुकुण्डलः
caturbāhurahaṃ śyāmaḥ śaṅkhacakragadābjabhṛt |
praphullapuṇḍarīkākṣaḥ pītavāsāḥ sukuṇḍalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्णयज्ञोपवीती च किरीटी कुण्डली तथा ।
दृश्ये त्वमिव देवाद्यैर्द्वितीयो गरुडध्वजः
svarṇayajñopavītī ca kirīṭī kuṇḍalī tathā |
dṛśye tvamiva devādyairdvitīyo garuḍadhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां पूजां यमः श्रुत्वा कुटुंबिनां च जैमिने ।
उवाच प्रहसन्वाक्यं सुप्रीतो मृदुलाक्षरम्
teṣāṃ pūjāṃ yamaḥ śrutvā kuṭuṃbināṃ ca jaimine |
uvāca prahasanvākyaṃ suprīto mṛdulākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधाग्निना च सुमहच्छरीरं मम दह्यते ।
यथैव ज्वलितो वृक्षः कोटरस्थेन वह्निना
kṣudhāgninā ca sumahaccharīraṃ mama dahyate |
yathaiva jvalito vṛkṣaḥ koṭarasthena vahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखमेतत्त्वया दत्तं हरे मह्यं न रोचते ।
प्रज्वलज्जठराग्नौ तु विह्वलाङ्गाय केशव
sukhametattvayā dattaṃ hare mahyaṃ na rocate |
prajvalajjaṭharāgnau tu vihvalāṅgāya keśava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा मनसा वाचा त्वां विना जगदीश्वरम् ।
न पूजितो मया कश्चिद्देवदेव गणार्चितः
karmaṇā manasā vācā tvāṃ vinā jagadīśvaram |
na pūjito mayā kaściddevadeva gaṇārcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नेनापि जगन्नाथ तस्य भक्तिः कृता नहि ।
आहारं केन दोषेण ददासि नहि मे प्रभो
svapnenāpi jagannātha tasya bhaktiḥ kṛtā nahi |
āhāraṃ kena doṣeṇa dadāsi nahi me prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
अथासौ भगवान्विष्णुः कौतुकी समुवाच तम् ।
गच्छ ब्राह्मण भद्रं ते ब्रह्माणं प्रति सत्वरम्
vyāsa uvāca-
athāsau bhagavānviṣṇuḥ kautukī samuvāca tam |
gaccha brāhmaṇa bhadraṃ te brahmāṇaṃ prati satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा वचो विप्रः शीघ्रं ब्रह्माणमाययौ ।
ब्रह्मा तं प्रति प्रोवाच कार्पण्यं तस्य दर्शयन्
iti śrutvā vaco vipraḥ śīghraṃ brahmāṇamāyayau |
brahmā taṃ prati provāca kārpaṇyaṃ tasya darśayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच-
दुःखादुपार्जितं कर्म दीयते यन्न भूसुरे ।
स्वयं न भुंजते तच्च नष्टमेव न संशयः
brahmovāca-
duḥkhādupārjitaṃ karma dīyate yanna bhūsure |
svayaṃ na bhuṃjate tacca naṣṭameva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणं तव दुःखस्य सर्वमेव मयोदितम् ।
गच्छ ब्राह्मण भद्रं ते निःसंदेहोयमागतः
kāraṇaṃ tava duḥkhasya sarvameva mayoditam |
gaccha brāhmaṇa bhadraṃ te niḥsaṃdehoyamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
निजकर्मविपाकोऽयं त्वत्प्रसादाच्छ्रुतोऽखिलः ।
इदानीं ब्रूहि दानानि कानि देयानि मानवैः
brāhmaṇa uvāca-
nijakarmavipāko'yaṃ tvatprasādācchruto'khilaḥ |
idānīṃ brūhi dānāni kāni deyāni mānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच-
बहूनि संति दानानि तानि वक्तुं न शक्यते ।
संक्षेपात्कथ्यते विप्र निशामय समाहितः
brahmovāca-
bahūni saṃti dānāni tāni vaktuṃ na śakyate |
saṃkṣepātkathyate vipra niśāmaya samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिदानं द्विजश्रेष्ठ सर्वदानोत्तमोत्तमम् ।
कृतं पुण्यात्मना येन स ज्ञेयः सर्वदानकृत् १०० 7.20.100।
गोचर्ममात्रं भूमिं यो ददाति द्विजसत्तम ।
स गच्छेत्परमं स्थानं विमुक्तः सर्वपातकैः
bhūmidānaṃ dvijaśreṣṭha sarvadānottamottamam |
kṛtaṃ puṇyātmanā yena sa jñeyaḥ sarvadānakṛt 100 7.20.100|
gocarmamātraṃ bhūmiṃ yo dadāti dvijasattama |
sa gacchetparamaṃ sthānaṃ vimuktaḥ sarvapātakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिं सस्यसमेतां यो दरिद्राय द्विजातये ।
ददाति ब्राह्मणश्रेष्ठ तस्य पुण्यं निशामय
bhūmiṃ sasyasametāṃ yo daridrāya dvijātaye |
dadāti brāhmaṇaśreṣṭha tasya puṇyaṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो नारायणपुरं व्रजेत् ।
तत्र भुंक्ते सुखं सर्वं यावदिंद्राश्चतुर्दश
sarvapāpavinirmukto nārāyaṇapuraṃ vrajet |
tatra bhuṃkte sukhaṃ sarvaṃ yāvadiṃdrāścaturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयो भूमिं समासाद्य सार्वभौमो नृपो भवेत् ।
चिरं भुक्त्वा महीं कृत्स्नां नरो नारायणो भवेत्
bhūyo bhūmiṃ samāsādya sārvabhaumo nṛpo bhavet |
ciraṃ bhuktvā mahīṃ kṛtsnāṃ naro nārāyaṇo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद्भूमिर्द्विजैर्ग्राह्या त्यक्त्वा दानशतान्यपि ।
भूमिदो भूमिनेता च द्वावपि स्वर्गगामिनौ
yasmādbhūmirdvijairgrāhyā tyaktvā dānaśatānyapi |
bhūmido bhūminetā ca dvāvapi svargagāminau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंदबुर्द्धिर्द्विजो यस्तु भूमिदानं परित्यजेत् ।
प्रतिजन्मनि विप्रेन्द्र स भवेदतिदुःखितः
maṃdaburddhirdvijo yastu bhūmidānaṃ parityajet |
pratijanmani viprendra sa bhavedatiduḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येभ्योऽपि समादाय भूमिदानं य आचरेत् ।
तस्य विष्णुरति प्रीतो ददाति परमं पदम्
anyebhyo'pi samādāya bhūmidānaṃ ya ācaret |
tasya viṣṇurati prīto dadāti paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामं यच्छति यो विप्र दरिद्राय द्विजातये ।
दापयत्यपि वा तस्य पुण्यं वापि निशामय
grāmaṃ yacchati yo vipra daridrāya dvijātaye |
dāpayatyapi vā tasya puṇyaṃ vāpi niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावंतो रेणवो भूमौ यावंतो वृष्टिबिंदवः ।
मन्वंतराणि तावंति विष्णुलोके वसेत्सुधीः
yāvaṃto reṇavo bhūmau yāvaṃto vṛṣṭibiṃdavaḥ |
manvaṃtarāṇi tāvaṃti viṣṇuloke vasetsudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धेनुं पयस्विनीं यस्तु सवत्सां यच्छति द्विज ।
तस्य ब्रवीम्यहं पुण्यमाकर्णय महात्मनः
dhenuṃ payasvinīṃ yastu savatsāṃ yacchati dvija |
tasya bravīmyahaṃ puṇyamākarṇaya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तद्वीपां महीं दत्वा ससस्यां यत्फलं लभेत् ।
तत्फलं लभते मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये
saptadvīpāṃ mahīṃ datvā sasasyāṃ yatphalaṃ labhet |
tatphalaṃ labhate martyo dhenuṃ yacchandvijātaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाति वृषभं यस्तु ब्राह्मणाय कुटुंबिने ।
विमुक्तः पातकै रुद्रै रुद्रलोकं स गच्छति
dadāti vṛṣabhaṃ yastu brāhmaṇāya kuṭuṃbine |
vimuktaḥ pātakai rudrai rudralokaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य यावंति रोमाणि शरीरे वृषभस्य च ।
तावत्कल्पसहस्राणि रुद्रेण सह मोदते
tasya yāvaṃti romāṇi śarīre vṛṣabhasya ca |
tāvatkalpasahasrāṇi rudreṇa saha modate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु वेदविदे धेनुं दद्यादुभयतोमुखीम् ।
न तस्य पुनरावृत्ती रुद्रलोकात्कदाचन
yastu vedavide dhenuṃ dadyādubhayatomukhīm |
na tasya punarāvṛttī rudralokātkadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषं तिलसमायुक्तं कृष्णं यस्तु प्रयच्छति ।
स रुद्रभवने तिष्ठेद्द्विजेन्द्र तिलसंख्यया
vṛṣaṃ tilasamāyuktaṃ kṛṣṇaṃ yastu prayacchati |
sa rudrabhavane tiṣṭheddvijendra tilasaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलप्रमाणमपि च स्वर्णं दद्याद्द्विजातये ।
स याति विष्णुभवनं कुलकोटिसमन्वितः
tilapramāṇamapi ca svarṇaṃ dadyāddvijātaye |
sa yāti viṣṇubhavanaṃ kulakoṭisamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो भक्त्या रजतं यच्छेद्दरिद्राय द्विजातये ।
चंद्रलोकं समासाद्य सुधापानं करोति सः
yo bhaktyā rajataṃ yaccheddaridrāya dvijātaye |
caṃdralokaṃ samāsādya sudhāpānaṃ karoti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीरकं मौक्तिकं चापि प्रवालं च मणिं तथा ।
यो ददाति द्विजश्रेष्ठ शक्रलोकं स गच्छति
hīrakaṃ mauktikaṃ cāpi pravālaṃ ca maṇiṃ tathā |
yo dadāti dvijaśreṣṭha śakralokaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वदानं द्विजश्रेष्ठ यः करोति महाशयः ।
गन्धर्वराजराजत्वं स प्राप्नोति न संशयः
aśvadānaṃ dvijaśreṣṭha yaḥ karoti mahāśayaḥ |
gandharvarājarājatvaṃ sa prāpnoti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाति वारणं यस्तु युवानं दोषवर्जितम् ।
देवराज्ये विभागी स भवेदिन्द्र इव द्विज
dadāti vāraṇaṃ yastu yuvānaṃ doṣavarjitam |
devarājye vibhāgī sa bhavedindra iva dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरदोलां च यो दद्याद्ब्राह्मणाय सदक्षिणाम् ।
सोऽपीन्द्रपदमासाद्य वसेत्कल्पचतुष्टयम्
naradolāṃ ca yo dadyādbrāhmaṇāya sadakṣiṇām |
so'pīndrapadamāsādya vasetkalpacatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिग्रामशिलादानं यो ददाति द्विजातये ।
तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि समासेन शृणु द्विज
śāligrāmaśilādānaṃ yo dadāti dvijātaye |
tasya puṇyaṃ pravakṣyāmi samāsena śṛṇu dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तद्वीपां महीं दत्वा सशैलवनकाननाम् ।
यत्फलं तच्च लभते शालग्रामशिलाप्रदः
saptadvīpāṃ mahīṃ datvā saśailavanakānanām |
yatphalaṃ tacca labhate śālagrāmaśilāpradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.