जैमिनिरुवाच-
गङ्गायाः शुभ माहात्म्यं विष्णुपूजाफलं तथा ।
अन्नदानस्य माहात्म्यं जलदानस्य चोत्तमम्
jaiminiruvāca-
gaṅgāyāḥ śubha māhātmyaṃ viṣṇupūjāphalaṃ tathā |
annadānasya māhātmyaṃ jaladānasya cottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रपादोदकस्यापि माहात्म्यं पापनाशनम् ।
त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं सर्वं सेतिहासं गुरो मया
viprapādodakasyāpi māhātmyaṃ pāpanāśanam |
tvatprasādācchrutaṃ sarvaṃ setihāsaṃ guro mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं मुनिशार्दूल श्रोतुमिच्छामि सादरम् ।
एकादश्याः फलं सर्वं सर्वपातकनाशनम्
idānīṃ muniśārdūla śrotumicchāmi sādaram |
ekādaśyāḥ phalaṃ sarvaṃ sarvapātakanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मादेकादशी श्रेष्ठा तस्याः को वा विधिः स्मृतः ।
कदाचित् क्रियते किं वा फलं तस्या वदस्व मे
kasmādekādaśī śreṣṭhā tasyāḥ ko vā vidhiḥ smṛtaḥ |
kadācit kriyate kiṃ vā phalaṃ tasyā vadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का वा पूज्यतमा तत्र देवता सद्गुणार्णव ।
अकुर्वतः स्यात्को दोषस्तन्मे वक्तुमिहार्हसि
kā vā pūjyatamā tatra devatā sadguṇārṇava |
akurvataḥ syātko doṣastanme vaktumihārhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
एकादश्याः फलं सर्वं वक्तुं नारायणादृते ।
शक्नोति नान्यो विप्रर्षे तस्माद्वच्मि समासतः
vyāsa uvāca-
ekādaśyāḥ phalaṃ sarvaṃ vaktuṃ nārāyaṇādṛte |
śaknoti nānyo viprarṣe tasmādvacmi samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वादौ पुरुषश्रेष्ठः संसारं सचराचरम् ।
सर्वेषां दमनार्थाय सृष्टवान्पापपूरुषम्
sṛṣṭvādau puruṣaśreṣṭhaḥ saṃsāraṃ sacarācaram |
sarveṣāṃ damanārthāya sṛṣṭavānpāpapūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजातिहत्यामूर्द्धानं मदिरापानलोचनम् ।
स्वर्णस्तेयं च वदनं गुरुतल्पगतिः श्रुतिः
dvijātihatyāmūrddhānaṃ madirāpānalocanam |
svarṇasteyaṃ ca vadanaṃ gurutalpagatiḥ śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीहत्या नासिकं चैव गोहत्यादोष बाहुकम् ।
न्यासापहारण ग्रीवं भ्रूणहत्या गलं तथा
strīhatyā nāsikaṃ caiva gohatyādoṣa bāhukam |
nyāsāpahāraṇa grīvaṃ bhrūṇahatyā galaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्त्रीगतबुक्काग्रं सुहृल्लोकवधोदरम् ।
शरणापन्नहत्यादि नाभिगर्तावधिं कटिम्
parastrīgatabukkāgraṃ suhṛllokavadhodaram |
śaraṇāpannahatyādi nābhigartāvadhiṃ kaṭim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुनिंदा सक्थिभागं कन्याविक्रय शेफसम् ।
विश्वासवाक्यकथनं पायुं प्रीतिवधांघ्रिकम्
guruniṃdā sakthibhāgaṃ kanyāvikraya śephasam |
viśvāsavākyakathanaṃ pāyuṃ prītivadhāṃghrikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपपातकरोमाणं महाकायं भयंकरम् ।
कृष्णवर्णं पिंगनेत्रं स्वाश्रयात्यंतदुःखदम्
upapātakaromāṇaṃ mahākāyaṃ bhayaṃkaram |
kṛṣṇavarṇaṃ piṃganetraṃ svāśrayātyaṃtaduḥkhadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा पापपुरुषमत्युग्रं पुरुषोत्तमम् ।
सदयश्चिंतयामास प्रजाक्लेशहरः प्रभुः
taṃ dṛṣṭvā pāpapuruṣamatyugraṃ puruṣottamam |
sadayaściṃtayāmāsa prajākleśaharaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टोऽयं दुर्जनः क्रूरः स्वाश्रयक्लेशदायकः ।
प्रजानां दमनार्थाय सृजाम्येतस्य कारणम्
sṛṣṭo'yaṃ durjanaḥ krūraḥ svāśrayakleśadāyakaḥ |
prajānāṃ damanārthāya sṛjāmyetasya kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ भगवान्विष्णुर्बभूव स्वयमंतकः ।
ससर्ज रौरवादींश्च निरयान्पापिदुःखदान्
athāsau bhagavānviṣṇurbabhūva svayamaṃtakaḥ |
sasarja rauravādīṃśca nirayānpāpiduḥkhadān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापं यः सेवते मूढो न याति परमं पदम् ।
यमाज्ञया व्रजेत्तत्र नरकं रौरवादिकम्
pāpaṃ yaḥ sevate mūḍho na yāti paramaṃ padam |
yamājñayā vrajettatra narakaṃ rauravādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा भगवान्विष्णुः प्रजानां दुःखनाशनः ।
वैनतेयं समारुह्य जगाम यममंदिरम्
ekadā bhagavānviṣṇuḥ prajānāṃ duḥkhanāśanaḥ |
vainateyaṃ samāruhya jagāma yamamaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा जगतामीशं नारायणमनामयम् ।
धूपाद्यैः पूजयामास भास्करिस्तुष्टमानसः
taṃ dṛṣṭvā jagatāmīśaṃ nārāyaṇamanāmayam |
dhūpādyaiḥ pūjayāmāsa bhāskaristuṣṭamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमेनाभ्यर्चितो विष्णुः सर्वलोकैकनायकः ।
उवास द्विजशार्दूल पीठे कनकनिर्मिते
yamenābhyarcito viṣṇuḥ sarvalokaikanāyakaḥ |
uvāsa dvijaśārdūla pīṭhe kanakanirmite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोपविष्टो भगवान्यमेन सह दैत्यहा ।
शुश्राव क्रंदनं ध्यानं दक्षिणस्यां दिशि प्रभो
tatropaviṣṭo bhagavānyamena saha daityahā |
śuśrāva kraṃdanaṃ dhyānaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ कमलाकांतो विस्मयाविष्टमानसः ।
उवाचेति यमं तेषां कुतोऽयं क्रंदनध्वनिः
athāsau kamalākāṃto vismayāviṣṭamānasaḥ |
uvāceti yamaṃ teṣāṃ kuto'yaṃ kraṃdanadhvaniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच-
देवपातकिनो मर्त्या निरयेऽत्यंतदुःखदे ।
स्वहस्तार्जितदोषेण सीदंति च ममालये
yama uvāca-
devapātakino martyā niraye'tyaṃtaduḥkhade |
svahastārjitadoṣeṇa sīdaṃti ca mamālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापवृक्षफलं विष्णो भोक्तुमत्यंतदुःखदम् ।
रुदंति पापिनस्तस्मात्तेषां ध्वनिरसौ महान्
pāpavṛkṣaphalaṃ viṣṇo bhoktumatyaṃtaduḥkhadam |
rudaṃti pāpinastasmātteṣāṃ dhvanirasau mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः सूर्यपुत्रेण कृष्णः कमललोचनः ।
जगाम सहसा तत्र पापवंतो रुदंति ते
ityuktaḥ sūryaputreṇa kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ |
jagāma sahasā tatra pāpavaṃto rudaṃti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्दृष्ट्वा पापिनो मर्त्यान्रौरवादिषु संस्थितान् ।
भगवांश्चिंतयामास हृदिजातदयः प्रभुः
tāndṛṣṭvā pāpino martyānrauravādiṣu saṃsthitān |
bhagavāṃściṃtayāmāsa hṛdijātadayaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया सृष्टाः प्रजाः सर्वा दोषेण निजकर्मणाम् ।
मयि स्थितेऽपि नरके सीदंत्येकांतदुःखदे
mayā sṛṣṭāḥ prajāḥ sarvā doṣeṇa nijakarmaṇām |
mayi sthite'pi narake sīdaṃtyekāṃtaduḥkhade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्चान्यच्च विप्रेन्द्र विचिंत्य करुणामयः ।
बभूव सहसा तत्र स्वयमेकादशी तिथिः
etaccānyacca viprendra viciṃtya karuṇāmayaḥ |
babhūva sahasā tatra svayamekādaśī tithiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तान्पापिनः सर्वान्कारयामास तच्छ्रुतम् ।
ते च सर्वे परं धाम ययुर्गलितकल्मषाः
tatastānpāpinaḥ sarvānkārayāmāsa tacchrutam |
te ca sarve paraṃ dhāma yayurgalitakalmaṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादेकादशीं विष्णोमूर्तिं विद्धि परात्मनः ।
समस्तदुष्कृतिश्रेष्ठं व्रतानां व्रतमुत्तमम्
tasmādekādaśīṃ viṣṇomūrtiṃ viddhi parātmanaḥ |
samastaduṣkṛtiśreṣṭhaṃ vratānāṃ vratamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीं तिथिं कृत्वा पावयंतीं जगत्त्रयम् ।
शंकितः पापपुरुषो विष्णुं स्तोतुमुपाययौ
ekādaśīṃ tithiṃ kṛtvā pāvayaṃtīṃ jagattrayam |
śaṃkitaḥ pāpapuruṣo viṣṇuṃ stotumupāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बद्धाञ्जलिर्भक्त्या स पापपुरुषो द्विज ।
तुष्टाव कमलाकांतं भगवंतं जनार्दनम्
tato baddhāñjalirbhaktyā sa pāpapuruṣo dvija |
tuṣṭāva kamalākāṃtaṃ bhagavaṃtaṃ janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यस्तवं समाकर्ण्य प्रसन्नः परमेश्वरः ।
उवाचाहं प्रसन्नोऽस्मि किंतेऽभिमतमुच्यताम्
tasyastavaṃ samākarṇya prasannaḥ parameśvaraḥ |
uvācāhaṃ prasanno'smi kiṃte'bhimatamucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापपुरुष उवाच-
सृष्टो भगवता विष्णो निजानुग्रहदुःखदः ।
एकदश्याः प्रभावेण क्षयं प्राप्नोमि सांप्रतम्
pāpapuruṣa uvāca-
sṛṣṭo bhagavatā viṣṇo nijānugrahaduḥkhadaḥ |
ekadaśyāḥ prabhāveṇa kṣayaṃ prāpnomi sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृते मयि जगत्यस्मिन्सर्वे ते च शरीरिणः ।
भविष्यंति विनिर्मुक्ता भवबंधैः शरीरिणः
mṛte mayi jagatyasminsarve te ca śarīriṇaḥ |
bhaviṣyaṃti vinirmuktā bhavabaṃdhaiḥ śarīriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषु च विमुक्तेषु देहिश्रेष्ठेषु पूरुषम् ।
संसारकौतुकागारे कैस्त्वं क्रीडिष्यसे प्रभो
sarveṣu ca vimukteṣu dehiśreṣṭheṣu pūruṣam |
saṃsārakautukāgāre kaistvaṃ krīḍiṣyase prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडितुं यदि ते वांछा जगत्कौतुकमंदिरे ।
एकादशी तिथि भयात्तदा मां त्राहि केशव
krīḍituṃ yadi te vāṃchā jagatkautukamaṃdire |
ekādaśī tithi bhayāttadā māṃ trāhi keśava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यैः पुण्यसहस्रैस्तु मां हंतुं न हि शक्यते ।
शक्नोत्येकादशी पुण्या मां हंतुं वरदो भव
anyaiḥ puṇyasahasraistu māṃ haṃtuṃ na hi śakyate |
śaknotyekādaśī puṇyā māṃ haṃtuṃ varado bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यपशुकीटेषु तथाऽन्येषु च जंतुषु ।
पर्वतेषु च वृक्षेषु स्थानेषु च जलेषु च
manuṣyapaśukīṭeṣu tathā'nyeṣu ca jaṃtuṣu |
parvateṣu ca vṛkṣeṣu sthāneṣu ca jaleṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीषु च समुद्रेषु वनेषु प्रांतरेषु च ।
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले देवगंधर्वपक्षिषु
nadīṣu ca samudreṣu vaneṣu prāṃtareṣu ca |
svarge martye ca pātāle devagaṃdharvapakṣiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीतिथि भयाद्भूयान्विष्णो पलायितः ।
कुत्रापि निर्भयस्थानं न च तेन च कुत्रचित्
ekādaśītithi bhayādbhūyānviṣṇo palāyitaḥ |
kutrāpi nirbhayasthānaṃ na ca tena ca kutracit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिब्रह्माण्डमध्येषु देवदेव सनातन ।
एकादश्यां तिथौ स्थातुं मया स्थानं न लभ्यते
koṭibrahmāṇḍamadhyeṣu devadeva sanātana |
ekādaśyāṃ tithau sthātuṃ mayā sthānaṃ na labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यामहं कुत्र वत्स्यामि निर्भयः प्रभो ।
तन्मे कथय देवेश त्वयासृष्टोऽस्म्यहेतुकः
ekādaśyāmahaṃ kutra vatsyāmi nirbhayaḥ prabho |
tanme kathaya deveśa tvayāsṛṣṭo'smyahetukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
इत्युक्त्वा पापपुरुषः क्लेशनाशनमच्युतम् ।
भूमौ निपत्य चक्रंद स्रवद्वाष्पविलोचनः
vyāsa uvāca-
ityuktvā pāpapuruṣaḥ kleśanāśanamacyutam |
bhūmau nipatya cakraṃda sravadvāṣpavilocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रहस्य भगवान्मधुकैटभमर्दनः ।
एकादशी भयात्त्रस्तमुवाच पापपूरुषम्
tataḥ prahasya bhagavānmadhukaiṭabhamardanaḥ |
ekādaśī bhayāttrastamuvāca pāpapūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
उत्तिष्ठ पापपुरुष त्यज शोकं मुदं कुरु ।
एकादश्यां तिथौ यत्र तव स्थानं वदामि ते
śrībhagavānuvāca-
uttiṣṭha pāpapuruṣa tyaja śokaṃ mudaṃ kuru |
ekādaśyāṃ tithau yatra tava sthānaṃ vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां समायांत्यां प्रपुनन्त्यां जगत्त्रयम् ।
स्थातव्यमन्नमाश्रित्य भवता पापपूरुषः
ekādaśyāṃ samāyāṃtyāṃ prapunantyāṃ jagattrayam |
sthātavyamannamāśritya bhavatā pāpapūruṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नमाश्रित्य तिष्ठंतं भवंतं पापपूरुषम् ।
न हनिष्यति मन्मूर्तिरियमेकादशी तिथिः
annamāśritya tiṣṭhaṃtaṃ bhavaṃtaṃ pāpapūruṣam |
na haniṣyati manmūrtiriyamekādaśī tithiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवोऽपि विप्रर्षे तत्रैवांतर्हितोऽभवत् ।
कृतार्थः पापपुरुषो ययौ च स यथागतः
tato devo'pi viprarṣe tatraivāṃtarhito'bhavat |
kṛtārthaḥ pāpapuruṣo yayau ca sa yathāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादन्नं न भोक्तव्यं कदाचिदपि सत्तमैः ।
आत्मनो हितमिच्छद्भिः संप्राप्ते हरिवासरे
tasmādannaṃ na bhoktavyaṃ kadācidapi sattamaiḥ |
ātmano hitamicchadbhiḥ saṃprāpte harivāsare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारे यानि पापानि तान्येवैकादशीदिने ।
अन्नमाश्रित्य तिष्ठंति श्रीमन्नारायणाज्ञया ५० 7.22.50।
कुर्वतां सर्वपापानि नरकान्निष्कृतिर्भवेत् ।
येचान्नं भुञ्जतेऽत्रापि ते ज्ञेयाः पापिनां वराः
saṃsāre yāni pāpāni tānyevaikādaśīdine |
annamāśritya tiṣṭhaṃti śrīmannārāyaṇājñayā 50 7.22.50|
kurvatāṃ sarvapāpāni narakānniṣkṛtirbhavet |
yecānnaṃ bhuñjate'trāpi te jñeyāḥ pāpināṃ varāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयोभूयो दृढं वच्मि श्रूयतां श्रूयतां जनाः ।
न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं कदाचन
bhūyobhūyo dṛḍhaṃ vacmi śrūyatāṃ śrūyatāṃ janāḥ |
na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रैरन्यैश्च द्विजसत्तम ।
सर्वैरेकादशी कार्या चतुर्वर्गफलप्रदा
brahmakṣatriyaviṭśūdrairanyaiśca dvijasattama |
sarvairekādaśī kāryā caturvargaphalapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टादशनिमेषास्तु काष्ठा प्रोक्ता मनीषिभिः ।
क्षणं त्रिंशत्कलाभिः स्यान्मुहूर्तो द्वादशक्षणैः ।
त्रिंशन्मुहूर्ता लोकानामहोरात्रः प्रकीर्तितः
aṣṭādaśanimeṣāstu kāṣṭhā proktā manīṣibhiḥ |
kṣaṇaṃ triṃśatkalābhiḥ syānmuhūrto dvādaśakṣaṇaiḥ |
triṃśanmuhūrtā lokānāmahorātraḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः पंञ्चदशभिः पक्षो विज्ञेयो द्विजसत्तम ।
पक्षाभ्यां शुक्लकृष्णाभ्यां मासस्तु परिकल्पितः
taiḥ paṃñcadaśabhiḥ pakṣo vijñeyo dvijasattama |
pakṣābhyāṃ śuklakṛṣṇābhyāṃ māsastu parikalpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्मासे द्विजश्रेष्ठ पक्षयोः शुक्ल कृष्णयोः ।
महापातकयुक्तोऽपि करोत्येकादशीं यदि
tasminmāse dvijaśreṣṭha pakṣayoḥ śukla kṛṣṇayoḥ |
mahāpātakayukto'pi karotyekādaśīṃ yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकमवाप्नुयात् ।
माता न प्रोच्यते माता माता ह्येकादशी तिथिः
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokamavāpnuyāt |
mātā na procyate mātā mātā hyekādaśī tithiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहैव पालयेन्माता सर्वत्रैकादशी तिथिः ।
एकादशीव्रतं त्यक्त्वा व्रतमन्यत्करोति यः
ihaiva pālayenmātā sarvatraikādaśī tithiḥ |
ekādaśīvrataṃ tyaktvā vratamanyatkaroti yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकरस्थं मणिं त्यक्त्वा लोष्ठं गृह्णाति मूढधीः ।
एकादशीव्रतं यैस्तु कृतं भक्तिसमन्वितैः
svakarasthaṃ maṇiṃ tyaktvā loṣṭhaṃ gṛhṇāti mūḍhadhīḥ |
ekādaśīvrataṃ yaistu kṛtaṃ bhaktisamanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैस्तु यज्ञा कृताः सर्वे व्रतानि सकलानि च ।
एकादश्यां च भुञ्जन्ति ये मोहात्पापिनो नराः
taistu yajñā kṛtāḥ sarve vratāni sakalāni ca |
ekādaśyāṃ ca bhuñjanti ye mohātpāpino narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लायां वापि कृष्णायां तेषां रुष्टः सदा हरिः ।
तेन धर्माः कृताः सर्वे लङ्घिता येन सा तिथिः
śuklāyāṃ vāpi kṛṣṇāyāṃ teṣāṃ ruṣṭaḥ sadā hariḥ |
tena dharmāḥ kṛtāḥ sarve laṅghitā yena sā tithiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा समस्तदेवानां श्रेष्ठो विष्णुः प्रकीर्तितः ।
तथा सर्वव्रतानां च श्रेष्ठमेकादशी व्रतम्
yathā samastadevānāṃ śreṣṭho viṣṇuḥ prakīrtitaḥ |
tathā sarvavratānāṃ ca śreṣṭhamekādaśī vratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यानां यथा सूर्यो नक्षत्राणां यथा शशी ।
तथा सर्वव्रतश्रेष्ठं प्रोक्तमेकादशीव्रतम्
ādityānāṃ yathā sūryo nakṣatrāṇāṃ yathā śaśī |
tathā sarvavrataśreṣṭhaṃ proktamekādaśīvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षाणां च यथाश्वत्थो वेदानां साम कीर्तितम् ।
तथा सर्वव्रतश्रेष्ठं प्रोक्तमेकादशीव्रतम्
vṛkṣāṇāṃ ca yathāśvattho vedānāṃ sāma kīrtitam |
tathā sarvavrataśreṣṭhaṃ proktamekādaśīvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कवीनामुशना श्रेष्ठो वर्णानां ब्राह्मणो यथा ।
तथा सर्वव्रतश्रेष्ठं प्रोक्तमेकादशीव्रतम्
kavīnāmuśanā śreṣṭho varṇānāṃ brāhmaṇo yathā |
tathā sarvavrataśreṣṭhaṃ proktamekādaśīvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यासः श्रेष्ठो मुनीनां च देवर्षीणां च नारदः ।
तथा व्रतानां सर्वेषां श्रेष्ठमेकादशीव्रतम्
vyāsaḥ śreṣṭho munīnāṃ ca devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ |
tathā vratānāṃ sarveṣāṃ śreṣṭhamekādaśīvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा समस्तदानानामन्नदानं वरं स्मृतम् ।
तथा सर्वव्रतश्रेष्ठं प्रोक्तमेकादशीव्रतम्
yathā samastadānānāmannadānaṃ varaṃ smṛtam |
tathā sarvavrataśreṣṭhaṃ proktamekādaśīvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पुण्यसमं मित्रं नास्ति शास्त्रसमो गुरुः ।
तथैवैकादशी तुल्यं व्रतं नास्ति जगत्त्रये
yathā puṇyasamaṃ mitraṃ nāsti śāstrasamo guruḥ |
tathaivaikādaśī tulyaṃ vrataṃ nāsti jagattraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणां यथा श्रेष्ठं मनः प्रोक्तं मनीषिभिः ।
मासानां कार्तिकः श्रेष्ठः पाण्डवानां यथार्जुनः
indriyāṇāṃ yathā śreṣṭhaṃ manaḥ proktaṃ manīṣibhiḥ |
māsānāṃ kārtikaḥ śreṣṭhaḥ pāṇḍavānāṃ yathārjunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा समस्तशास्त्राणां श्रेष्ठा वेदाः प्रकीर्तिताः ।
तथा व्रतानां प्रवरं स्मृतमेकादशीव्रतम्
yathā samastaśāstrāṇāṃ śreṣṭhā vedāḥ prakīrtitāḥ |
tathā vratānāṃ pravaraṃ smṛtamekādaśīvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदागमपुराणेषु शास्त्रेष्वन्येषु च द्विज ।
कुत्राप्येकादशीतुल्यं व्रतं प्रोक्तं न कोविदैः
vedāgamapurāṇeṣu śāstreṣvanyeṣu ca dvija |
kutrāpyekādaśītulyaṃ vrataṃ proktaṃ na kovidaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्भया मानवाः सर्वे तिष्ठंति क्षितिमण्डले ।
एकादशीव्रतं कृत्वा किं करिष्यति भास्करिः
nirbhayā mānavāḥ sarve tiṣṭhaṃti kṣitimaṇḍale |
ekādaśīvrataṃ kṛtvā kiṃ kariṣyati bhāskariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकामेकादशीं सम्यक्कुर्वतां किंकरो यमः ।
एकादशीव्रतं तस्मात्कर्तव्यं हि शुभप्रदम्
ekāmekādaśīṃ samyakkurvatāṃ kiṃkaro yamaḥ |
ekādaśīvrataṃ tasmātkartavyaṃ hi śubhapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीव्रतविधिं संक्षेपात्कथयाम्यहम् ।
समाहितमना भूत्वा शृणु सत्तम जैमिने
ekādaśīvratavidhiṃ saṃkṣepātkathayāmyaham |
samāhitamanā bhūtvā śṛṇu sattama jaimine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशम्यां प्रातरुत्थाय कर्तव्यं दंतधावनम् ।
ततस्तैलादृते स्नानं कर्तव्यमन्नवर्जनैः
daśamyāṃ prātarutthāya kartavyaṃ daṃtadhāvanam |
tatastailādṛte snānaṃ kartavyamannavarjanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विष्णुं समभ्यर्च्य पाद्याद्यैर्जगदीश्वरम् ।
हरिध्यानपरो भूत्वा एकभोजनमाचरेत्
tato viṣṇuṃ samabhyarcya pādyādyairjagadīśvaram |
haridhyānaparo bhūtvā ekabhojanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमिषं लवणं चैव तथा मांसं मसूरकम् ।
बृहन्माषं तथा शाकं दशम्यां परिवर्जयेत्
āmiṣaṃ lavaṇaṃ caiva tathā māṃsaṃ masūrakam |
bṛhanmāṣaṃ tathā śākaṃ daśamyāṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर्भोजनं परान्नं च मधूनि मैथुनं तथा ।
भोजनं कांस्यपात्रेषु दशम्यां परिवर्जयेत्
dvirbhojanaṃ parānnaṃ ca madhūni maithunaṃ tathā |
bhojanaṃ kāṃsyapātreṣu daśamyāṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निम्बपत्रं च वृंताकं दग्धं जंबीरमेव च ।
घृतहीनं तथा गव्यं दशम्यां परिवर्जयेत्
nimbapatraṃ ca vṛṃtākaṃ dagdhaṃ jaṃbīrameva ca |
ghṛtahīnaṃ tathā gavyaṃ daśamyāṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तभोजनं चैव अत्यन्ताशनभोजनम् ।
तांबूलभक्षणं चैव दशम्यां परिवर्जयेत्
atyantabhojanaṃ caiva atyantāśanabhojanam |
tāṃbūlabhakṣaṇaṃ caiva daśamyāṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशम्यां यानि वस्तूनि निषिद्धानि द्विजोत्तम ।
द्वादश्यामपि तान्येव निषिद्धानि न संशयः
daśamyāṃ yāni vastūni niṣiddhāni dvijottama |
dvādaśyāmapi tānyeva niṣiddhāni na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशम्यां विप्रशार्दूल द्वादश्यामपि वैष्णवः ।
सम्यग्व्रतफलप्रेप्सुर्न कुर्यान्निशि भोजनम्
daśamyāṃ vipraśārdūla dvādaśyāmapi vaiṣṇavaḥ |
samyagvrataphalaprepsurna kuryānniśi bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो हविष्यं कृत्वा तु दशम्यां सत्वरो व्रती ।
अपराह्णे पुनः कुर्याद्विधिना दंतधावनम्
ato haviṣyaṃ kṛtvā tu daśamyāṃ satvaro vratī |
aparāhṇe punaḥ kuryādvidhinā daṃtadhāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायं देवालयं गत्वा गृहीत्वा कुसुमाञ्जलिम् ।
केशवं मनसा ध्मायन्मंत्रमेतमुदीरयेत्
sāyaṃ devālayaṃ gatvā gṛhītvā kusumāñjalim |
keśavaṃ manasā dhmāyanmaṃtrametamudīrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्गृहीतं गोविंद मया त्वत्पुरतो व्रतम् ।
सिद्धिं गच्छतु निर्विघ्नं तव पादानुकंपया
etadgṛhītaṃ goviṃda mayā tvatpurato vratam |
siddhiṃ gacchatu nirvighnaṃ tava pādānukaṃpayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिचंचलचित्तोऽहं लोभमोहमयो नरः ।
शक्नोम्येतद्व्रतं कर्तुं किं तवानुग्रहादृते
aticaṃcalacitto'haṃ lobhamohamayo naraḥ |
śaknomyetadvrataṃ kartuṃ kiṃ tavānugrahādṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमौ मंत्रौ पठित्वा तु तमेव कुसुमांजलिम् ।
दत्वा नारायणायाथ दंडवत्प्रणमेद्भुवि
imau maṃtrau paṭhitvā tu tameva kusumāṃjalim |
datvā nārāyaṇāyātha daṃḍavatpraṇamedbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नेव गृहे विष्णोर्विष्णुस्मरणतत्परः ।
कुशेन शय्यामास्तीर्य भूमौ शयनमाचरेत्
tasminneva gṛhe viṣṇorviṣṇusmaraṇatatparaḥ |
kuśena śayyāmāstīrya bhūmau śayanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभाते विमले न कुर्याद्दंतधावनम् ।
कल्लोलैर्मुखशुद्धिं तु कुर्याद्द्वादशभिर्बुधः
tataḥ prabhāte vimale na kuryāddaṃtadhāvanam |
kallolairmukhaśuddhiṃ tu kuryāddvādaśabhirbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यक्रियां प्रकुर्वीत विष्णुपूजादिकक्रियाम् ।
ततो निशायां विप्रेन्द्र सकलैर्व्रतिभिर्जनैः
nityakriyāṃ prakurvīta viṣṇupūjādikakriyām |
tato niśāyāṃ viprendra sakalairvratibhirjanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकत्र जागरं कुर्यात्पुरतो जगतांपतेः ।
समातृकः सभार्यश्च सभ्राता सपिता तथा
ekatra jāgaraṃ kuryātpurato jagatāṃpateḥ |
samātṛkaḥ sabhāryaśca sabhrātā sapitā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सपुत्रमित्रश्च कुरुते जागरं हरेः ।
स तिष्ठेद्विष्णुभवने चिरं व्रतकरो द्विज
tathā saputramitraśca kurute jāgaraṃ hareḥ |
sa tiṣṭhedviṣṇubhavane ciraṃ vratakaro dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचक्रादिकं चित्रं यो लिखेद्विष्णुमंदिरे ।
बहुजन्मकृतं पापं हरेत्तस्य जनार्दनः
śaṅkhacakrādikaṃ citraṃ yo likhedviṣṇumaṃdire |
bahujanmakṛtaṃ pāpaṃ harettasya janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तंडूलचूर्णपंकेन विष्णोरायतनेषु च ।
अन्यैर्वन्यैश्च वा चित्रं लिखेत्तस्य फलं शृणु
taṃḍūlacūrṇapaṃkena viṣṇorāyataneṣu ca |
anyairvanyaiśca vā citraṃ likhettasya phalaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रपौत्रप्रपौत्रैश्च भुङ्क्ते च सकलं शुभम् ।
शेषे विष्णुपुरं गत्वा तत्र मोक्षमवाप्नुयात्
putrapautraprapautraiśca bhuṅkte ca sakalaṃ śubham |
śeṣe viṣṇupuraṃ gatvā tatra mokṣamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासरे कमलाभर्तुर्ध्वजारोपणकृन्नरः ।
उद्धृत्य कोटिपुरुषान्नारायणपुरं व्रजेत्
vāsare kamalābharturdhvajāropaṇakṛnnaraḥ |
uddhṛtya koṭipuruṣānnārāyaṇapuraṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पताकावल्लिभिर्युक्तं विष्णोरायतनं जनः ।
मण्डयत्यवनीपालः स लभेत्प्रतिजन्मनि
patākāvallibhiryuktaṃ viṣṇorāyatanaṃ janaḥ |
maṇḍayatyavanīpālaḥ sa labhetpratijanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पताकाप्रचलंती च यावद्भवति वायुना ।
तत्कर्तुः पातकं सर्वं तावदेव विनश्यति
patākāpracalaṃtī ca yāvadbhavati vāyunā |
tatkartuḥ pātakaṃ sarvaṃ tāvadeva vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पताकावलयाः प्राज्ञैर्नानावर्णा हरेर्गृहे ।
स्थापितव्याः परं स्थानमिच्छद्भिर्हरिवासरे १०० 7.22.100।
विष्णोः शिरसि यच्छत्रं धत्ते चारुतरं जनः ।
प्रतिजन्मनि विप्रर्षे क्षत्त्री भवति स क्षितौ
patākāvalayāḥ prājñairnānāvarṇā harergṛhe |
sthāpitavyāḥ paraṃ sthānamicchadbhirharivāsare 100 7.22.100|
viṣṇoḥ śirasi yacchatraṃ dhatte cārutaraṃ janaḥ |
pratijanmani viprarṣe kṣattrī bhavati sa kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासरे वासुदेवस्य पुष्पमंडपकृन्नरः ।
प्रतिपुष्पं लभेत्पुण्यं वाजिमेधशतोत्तरम्
vāsare vāsudevasya puṣpamaṃḍapakṛnnaraḥ |
pratipuṣpaṃ labhetpuṇyaṃ vājimedhaśatottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवदिने पुष्पैः सुंगधैर्मंडयन्बुधः ।
यत्नादपि च कर्तव्यं चतुर्वर्गफलाप्तये
vāsudevadine puṣpaiḥ suṃgadhairmaṃḍayanbudhaḥ |
yatnādapi ca kartavyaṃ caturvargaphalāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वस्त्रगृहनिर्माणं कुरुते हरिवासरे ।
स सौधवासी विप्रर्षे भवति त्रिदशालये
yo vastragṛhanirmāṇaṃ kurute harivāsare |
sa saudhavāsī viprarṣe bhavati tridaśālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्माय वस्त्रभवनं तत्र बध्नाति मानवः ।
श्वेतं वा लोहितं वापि कृष्णं वासोऽच्युतप्रियः
nirmāya vastrabhavanaṃ tatra badhnāti mānavaḥ |
śvetaṃ vā lohitaṃ vāpi kṛṣṇaṃ vāso'cyutapriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिग्रामशिलां तत्र प्रतिमां वा श्रियःपतेः ।
पञ्चामृतेन संस्नाप्य स्थापयेद्भक्तितो व्रती
śāligrāmaśilāṃ tatra pratimāṃ vā śriyaḥpateḥ |
pañcāmṛtena saṃsnāpya sthāpayedbhaktito vratī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ स्वस्त्ययनं कुर्यात्संकल्पं च तथा बुधः ।
यत्नादपि च कर्तव्यं चतुर्वर्गफलाप्तये
ādau svastyayanaṃ kuryātsaṃkalpaṃ ca tathā budhaḥ |
yatnādapi ca kartavyaṃ caturvargaphalāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतशुद्धिं निजां विप्र विधानं शास्त्रभाषितैः ।
ततश्चैकमना भूत्वा गृहीत्वा पुष्पमुत्तमम्
bhūtaśuddhiṃ nijāṃ vipra vidhānaṃ śāstrabhāṣitaiḥ |
tataścaikamanā bhūtvā gṛhītvā puṣpamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायन्नारायणं देवं हृदयांभोजवासिनम् ।
आसीनं हेमपीठे च तथा मणिमयेऽपि च
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ hṛdayāṃbhojavāsinam |
āsīnaṃ hemapīṭhe ca tathā maṇimaye'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीनं हेमपीठे मणिमयज्वलनालंकृतं क्रीडवेशं बिभ्रल्ले।
खोज्ज्वलाभ्रद्युतिरुचिरतनुं दीर्घदोर्भिश्चतुर्भिः ।
नित्यं विभ्राजमानं सकलकरलयैः सायुधैः पद्मनेत्रैः ।
पश्यंतं श्रीमुखं तच्छ्रमनुदमनिशं तं भजेऽपाङ्गदृष्ट्या
āsīnaṃ hemapīṭhe maṇimayajvalanālaṃkṛtaṃ krīḍaveśaṃ bibhralle|
khojjvalābhradyutiruciratanuṃ dīrghadorbhiścaturbhiḥ |
nityaṃ vibhrājamānaṃ sakalakaralayaiḥ sāyudhaiḥ padmanetraiḥ |
paśyaṃtaṃ śrīmukhaṃ tacchramanudamaniśaṃ taṃ bhaje'pāṅgadṛṣṭyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगच्छ भगवन्देवसहितः श्रीपतेः प्रिय ।
कर्तव्या हि मया भक्त्या सपर्यास्मिन्व्रते तव
āgaccha bhagavandevasahitaḥ śrīpateḥ priya |
kartavyā hi mayā bhaktyā saparyāsminvrate tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वलक्षणसंपन्न लक्ष्म्या सह जगद्गुरो ।
अस्मिन्वरासने तिष्ठ यावत्पूजां करोमि ते
sarvalakṣaṇasaṃpanna lakṣmyā saha jagadguro |
asminvarāsane tiṣṭha yāvatpūjāṃ karomi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तलोकविख्यात कीर्ते नारायणप्रभो ।
कच्चित्ते कुशलं सर्वं सर्वं वद सुरार्चित
samastalokavikhyāta kīrte nārāyaṇaprabho |
kaccitte kuśalaṃ sarvaṃ sarvaṃ vada surārcita
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद्यं गृहाण देवेश नारायणसुवासितम् ।
पादद्वयरजोहारि पवित्रमतिशीतलम्
pādyaṃ gṛhāṇa deveśa nārāyaṇasuvāsitam |
pādadvayarajohāri pavitramatiśītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्घ्यं ददामि ते विष्णो दूर्वापल्लवसंयुतम् ।
अखंडतंडुलोपेतं पुंडरीकनिभेक्षण
arghyaṃ dadāmi te viṣṇo dūrvāpallavasaṃyutam |
akhaṃḍataṃḍulopetaṃ puṃḍarīkanibhekṣaṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदमाचमनीयं ते सुपवित्रं ददाम्यहम् ।
गृहाण परमानंद परमानंदवर्द्धनम्
idamācamanīyaṃ te supavitraṃ dadāmyaham |
gṛhāṇa paramānaṃda paramānaṃdavarddhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया दत्तेन गंधेन जरासंधविनाशन ।
तवास्तु भूषितं गात्रं लक्ष्मीनाथ सुगंधिना
mayā dattena gaṃdhena jarāsaṃdhavināśana |
tavāstu bhūṣitaṃ gātraṃ lakṣmīnātha sugaṃdhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाम्यहं पवित्रार्थं जगतामादिकारकम् ।
इदमाचमनं देव तद्गृहाण सुरेश्वर
dadāmyahaṃ pavitrārthaṃ jagatāmādikārakam |
idamācamanaṃ deva tadgṛhāṇa sureśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टोऽयं विधिना पूर्वं देवानां तुष्टिवृद्धये ।
अतस्तुभ्यं सुरश्रेष्ठ धूपोऽयं दीयते मया
sṛṣṭo'yaṃ vidhinā pūrvaṃ devānāṃ tuṣṭivṛddhaye |
atastubhyaṃ suraśreṣṭha dhūpo'yaṃ dīyate mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमसः स्तोमसंहर्ता घृतपूर्णो जनार्दन ।
तवास्तु प्रीतये देव एष दीपो जनार्दन
tamasaḥ stomasaṃhartā ghṛtapūrṇo janārdana |
tavāstu prītaye deva eṣa dīpo janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोत्तरीयमिदं वस्त्रं बस्तिश्रोणिसुशोभनम् ।
ददाम्यहं ते देवेश सोपवीतं जगद्गुरो
sottarīyamidaṃ vastraṃ bastiśroṇisuśobhanam |
dadāmyahaṃ te deveśa sopavītaṃ jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं चतुर्विधं स्वादुरसैः षड्भिः समन्वितम् ।
मया निवेदितं भक्त्या गृहाण परमेश्वर
annaṃ caturvidhaṃ svādurasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam |
mayā niveditaṃ bhaktyā gṛhāṇa parameśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखदुर्गन्धहरणं कर्पूरखदिरान्वितम् ।
गृहाण विष्णो तांबूलं कैवल्यद महामते
mukhadurgandhaharaṇaṃ karpūrakhadirānvitam |
gṛhāṇa viṣṇo tāṃbūlaṃ kaivalyada mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.