जैमिनिरुवाच-
भूय एव गुरो ब्रूहि गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् ।
गङ्गाकथामृतं पातुं माधुर्यात्पुनरिष्यते
jaiminiruvāca-
bhūya eva guro brūhi gaṅgāmāhātmyamuttamam |
gaṅgākathāmṛtaṃ pātuṃ mādhuryātpunariṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
तदप्यहं ब्रवीमि त्वां गङ्गाभक्तो यतो भवान् ।
तौ पादौ सफलौ नॄणां जाह्नवीतटगामिनौ
vyāsa uvāca-
tadapyahaṃ bravīmi tvāṃ gaṅgābhakto yato bhavān |
tau pādau saphalau nṝṇāṃ jāhnavītaṭagāminau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाकल्लोलनिनदश्राविणौ श्रवणौ च तौ ।
सा जिह्वा या च जानाति स्वादुभेदं तदंभसः
gaṅgākallolaninadaśrāviṇau śravaṇau ca tau |
sā jihvā yā ca jānāti svādubhedaṃ tadaṃbhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते नेत्रे जाह्नवी चारुतरंगदर्शने च ते ।
तल्ललाटमिति प्रोक्तं गङ्गामृत्पुण्ड्रधारि यत्
te netre jāhnavī cārutaraṃgadarśane ca te |
tallalāṭamiti proktaṃ gaṅgāmṛtpuṇḍradhāri yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ हस्तौ जाह्नवी तीरे हरि पूजापरायणौ ।
शरीरं सफलं तच्च विमले जाह्नवी जले
tau hastau jāhnavī tīre hari pūjāparāyaṇau |
śarīraṃ saphalaṃ tacca vimale jāhnavī jale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितं तद्द्विजश्रेष्ठ चतुर्वर्गफलप्रदम् ।
स्वर्गस्थाः पितरः सर्वे गच्छंतो जाह्नवीतटे
patitaṃ taddvijaśreṣṭha caturvargaphalapradam |
svargasthāḥ pitaraḥ sarve gacchaṃto jāhnavītaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संदृश्य हृष्टाः शंसंति वदंत इति जैमिने ।
तत्पुण्यं कृतमस्माभिः सद्गतिप्राप्तये पुरा
saṃdṛśya hṛṣṭāḥ śaṃsaṃti vadaṃta iti jaimine |
tatpuṇyaṃ kṛtamasmābhiḥ sadgatiprāptaye purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यत्यक्षयं तच्च यतः पुत्रोऽयमीदृशः ।
अनेन गाङ्गैः सलिलैर्वयं संप्रति तर्पिताः
bhaviṣyatyakṣayaṃ tacca yataḥ putro'yamīdṛśaḥ |
anena gāṅgaiḥ salilairvayaṃ saṃprati tarpitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यास्यामः परमं धाम दुर्ल्लभं यत्सुरैरपि ।
गङ्गायां यानि द्रव्याणि दास्यत्यस्माकमात्मजः
yāsyāmaḥ paramaṃ dhāma durllabhaṃ yatsurairapi |
gaṅgāyāṃ yāni dravyāṇi dāsyatyasmākamātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मभ्यं तानि सर्वाणि भविष्यंत्यक्षयाणि वै ।
नरकस्थाश्च पितरः सर्वदुःखसमन्विताः
asmabhyaṃ tāni sarvāṇi bhaviṣyaṃtyakṣayāṇi vai |
narakasthāśca pitaraḥ sarvaduḥkhasamanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदंतीति सुतं दृष्ट्वा गच्छंतं जाह्नवीतटम् ।
कृतानि यानि पापानि नरकक्लेशदानि वै
vadaṃtīti sutaṃ dṛṣṭvā gacchaṃtaṃ jāhnavītaṭam |
kṛtāni yāni pāpāni narakakleśadāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यास्यंति संक्षयं तानि पुत्रस्यापि प्रसादतः ।
विमुक्ता नरकक्लेशैर्वयं सर्वे सुदुःसहैः
yāsyaṃti saṃkṣayaṃ tāni putrasyāpi prasādataḥ |
vimuktā narakakleśairvayaṃ sarve suduḥsahaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पुत्रप्रसादेन यास्यामः परमां गतिम् ।
यात्रां विधाय यो मर्त्यो गृहं मोहान्निवर्तते
atha putraprasādena yāsyāmaḥ paramāṃ gatim |
yātrāṃ vidhāya yo martyo gṛhaṃ mohānnivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराशाः पितरस्तस्य यांति सर्वे यथा गताः ।
आमिषं मैथुनं चैव दोलामश्वं गजं तथा
nirāśāḥ pitarastasya yāṃti sarve yathā gatāḥ |
āmiṣaṃ maithunaṃ caiva dolāmaśvaṃ gajaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपानहं चातपत्रं गंगायात्रासु वर्जयेत् ।
अध्वश्रमोद्भवं दुःखं दुष्करं न हि मन्यते
upānahaṃ cātapatraṃ gaṃgāyātrāsu varjayet |
adhvaśramodbhavaṃ duḥkhaṃ duṣkaraṃ na hi manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे पद्मसुखं तत्र गङ्गास्नाने स्मरेन्न च ।
असत्यभाषणं चैव पाखंडसंगमेव च
gṛhe padmasukhaṃ tatra gaṅgāsnāne smarenna ca |
asatyabhāṣaṇaṃ caiva pākhaṃḍasaṃgameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर्भोजनं च कलहं गंगायात्रासु वर्जयेत् ।
परनिंदां च लोभं च गर्वं च क्रोधमत्सरौ
dvirbhojanaṃ ca kalahaṃ gaṃgāyātrāsu varjayet |
paraniṃdāṃ ca lobhaṃ ca garvaṃ ca krodhamatsarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यंतहास्यशोकं च गंगायात्रासु वर्जयेत् ।
मंचसुप्तमिवात्मानं चिंतयेद्भूमिशायिनम्
atyaṃtahāsyaśokaṃ ca gaṃgāyātrāsu varjayet |
maṃcasuptamivātmānaṃ ciṃtayedbhūmiśāyinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगानाम सुनामानि वदेद्गच्छञ्जनः पथि ।
माहात्म्यं जाह्नवी देव्याः सर्वपापप्रणाशनम्
gaṃgānāma sunāmāni vadedgacchañjanaḥ pathi |
māhātmyaṃ jāhnavī devyāḥ sarvapāpapraṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखदं मोक्षदं चैव कथयन्पथि गच्छति ।
गङ्गे देवि जगन्मातर्देहि संदर्शनं मम
sukhadaṃ mokṣadaṃ caiva kathayanpathi gacchati |
gaṅge devi jaganmātardehi saṃdarśanaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचोभिः कोमलैरेभिः कुर्याच्छ्रमनिवारणम् ।
हा कथं सदनं त्यक्तमागतं वा कथं मया
vacobhiḥ komalairebhiḥ kuryācchramanivāraṇam |
hā kathaṃ sadanaṃ tyaktamāgataṃ vā kathaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रमैरिति वदेद्यस्तु संपूर्णं तत्फलं नहि ।
क्व पर्यंङ्कः क्व मे पत्नी क्व च मे च सुहृद्गृहम्
śramairiti vadedyastu saṃpūrṇaṃ tatphalaṃ nahi |
kva paryaṃṅkaḥ kva me patnī kva ca me ca suhṛdgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपामि प्रांतरे भूमौ कथं वाहं समागतः ।
धनधान्यादिवस्तूनां का गतिर्वा गृहे मम
svapāmi prāṃtare bhūmau kathaṃ vāhaṃ samāgataḥ |
dhanadhānyādivastūnāṃ kā gatirvā gṛhe mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियद्भिर्दिवसैर्भूयो गमिष्याम्यहमालयम् ।
इति चिंताकुला ये च पथि गच्छंति मानवाः
kiyadbhirdivasairbhūyo gamiṣyāmyahamālayam |
iti ciṃtākulā ye ca pathi gacchaṃti mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगास्नानफलं तेषां संपूर्णं न भवेद्द्विज ।
गङ्गे गंतुं प्रतीतीरे यात्रेयं विहिता तव
gaṃgāsnānaphalaṃ teṣāṃ saṃpūrṇaṃ na bhaveddvija |
gaṅge gaṃtuṃ pratītīre yātreyaṃ vihitā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विघ्नां सिद्धिमाप्नोमि त्वत्प्रसादात्सरिद्वरे ।
इमं मंत्रं समुच्चार्य यात्राकाले विशेषतः
nirvighnāṃ siddhimāpnomi tvatprasādātsaridvare |
imaṃ maṃtraṃ samuccārya yātrākāle viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षितो निलयाद्गच्छेद्वैष्णवैः सह जैमिने ।
नातिवेगेन गंतव्यं न तथा च शनैः शनैः
harṣito nilayādgacchedvaiṣṇavaiḥ saha jaimine |
nātivegena gaṃtavyaṃ na tathā ca śanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गायात्रासु कर्त्तव्यं नान्यत्कर्म विचक्षणैः ।
गंगातीरे प्रयागे तु वाणिज्यप्रमुखानि च
gaṅgāyātrāsu karttavyaṃ nānyatkarma vicakṣaṇaiḥ |
gaṃgātīre prayāge tu vāṇijyapramukhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्याणि कुरुते यस्तु तत्पुण्यार्द्धं विनश्यति ।
जन्मजन्मार्जितं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु
kāryāṇi kurute yastu tatpuṇyārddhaṃ vinaśyati |
janmajanmārjitaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगादेवीप्रसादेन सर्वं मे यास्यति क्षयम् ।
इत्युक्त्वा परमप्रीतः प्राज्ञो गङ्गातटं व्रजेत्
gaṃgādevīprasādena sarvaṃ me yāsyati kṣayam |
ityuktvā paramaprītaḥ prājño gaṅgātaṭaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च मातरं गङ्गामिमं मंत्रमुदीरयेत् ।
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्
dṛṣṭvā ca mātaraṃ gaṅgāmimaṃ maṃtramudīrayet |
adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षाद्ब्रह्मस्वरूपां त्वामपश्यमिति चक्षुषा ।
देवि त्वद्दर्शनादेव महापातकिनो मम
sākṣādbrahmasvarūpāṃ tvāmapaśyamiti cakṣuṣā |
devi tvaddarśanādeva mahāpātakino mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनष्टमभवत्पापं जन्मकोटिसमुद्भवम् ।
इत्युक्त्वा सकलं देहं निपात्य पृथिवीतले
vinaṣṭamabhavatpāpaṃ janmakoṭisamudbhavam |
ityuktvā sakalaṃ dehaṃ nipātya pṛthivītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणमेज्जाह्नवीं देवीं भक्तिभावसमन्वितः ।
ततः स्रोतःसमीपे च बद्धाञ्जलिरिमं पुनः
praṇamejjāhnavīṃ devīṃ bhaktibhāvasamanvitaḥ |
tataḥ srotaḥsamīpe ca baddhāñjalirimaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठेन्मंत्रं भक्तिभावैः सुप्रीतो द्विजसत्तम ।
गंगे देवि जगद्धात्रि पादाभ्यां सलिलं तव
paṭhenmaṃtraṃ bhaktibhāvaiḥ suprīto dvijasattama |
gaṃge devi jagaddhātri pādābhyāṃ salilaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृशामीत्यपराधं मे प्रसन्ना क्षंतुमर्हसि ।
स्वर्गारोहणसोपानं त्वदीयमुदकं शुभे
spṛśāmītyaparādhaṃ me prasannā kṣaṃtumarhasi |
svargārohaṇasopānaṃ tvadīyamudakaṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः स्पृशामि पादाभ्यां गंगे देवि नमो नमः ।
ततस्तु मस्तके धृत्वा गांगेयं वारि भक्तितः
ataḥ spṛśāmi pādābhyāṃ gaṃge devi namo namaḥ |
tatastu mastake dhṛtvā gāṃgeyaṃ vāri bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानार्थं प्रविशेत्स्रोतः प्राज्ञो गंगेति कीर्तयन् ।
त्वत्कर्दमैरतिस्निग्धैः सर्वपापप्रणाशनैः
snānārthaṃ praviśetsrotaḥ prājño gaṃgeti kīrtayan |
tvatkardamairatisnigdhaiḥ sarvapāpapraṇāśanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया संलिप्यते गात्रं मातर्मे हर पातकम् ।
गङ्गाकर्दमलिप्ताङ्गो गङ्गागङ्गेति कीर्तयन्
mayā saṃlipyate gātraṃ mātarme hara pātakam |
gaṅgākardamaliptāṅgo gaṅgāgaṅgeti kīrtayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकल्मषनाशिन्यां गङ्गायां स्नानमाचरेत् ।
भूयः पूर्वोक्तमन्त्रेण गृहीत्वा मृत्तिकां ततः
sarvakalmaṣanāśinyāṃ gaṅgāyāṃ snānamācaret |
bhūyaḥ pūrvoktamantreṇa gṛhītvā mṛttikāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण गृहीत्वा मृत्तिकां पुनः ।
वक्ष्यमाणेन मंत्रेण भक्तितः स्नानमाचरेत्
vakṣyamāṇena mantreṇa gṛhītvā mṛttikāṃ punaḥ |
vakṣyamāṇena maṃtreṇa bhaktitaḥ snānamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्वरूपे हे गङ्गे स्नानमाचर्यते मया ।
त्वदीये निर्मले तोये यथोक्तफलदा भव
brahmasvarūpe he gaṅge snānamācaryate mayā |
tvadīye nirmale toye yathoktaphaladā bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निजेच्छया विप्र गङ्गायां लोकमातरि ।
स्नानं समाचरेत्प्राज्ञो गङ्गानारायणं स्मरन्
tato nijecchayā vipra gaṅgāyāṃ lokamātari |
snānaṃ samācaretprājño gaṅgānārāyaṇaṃ smaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्नात्वा तु गङ्गायां गात्रं वस्त्रेण मार्जयेत् ।
परिधेयांबरांबूनि गङ्गास्रोतसि न त्यजेत्
evaṃ snātvā tu gaṅgāyāṃ gātraṃ vastreṇa mārjayet |
paridheyāṃbarāṃbūni gaṅgāsrotasi na tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दंतधावनं कुर्याद्गङ्गागर्भे विचक्षणः ।
कुर्याच्चेन्मोहतः पुण्यं न गङ्गास्नानजं लभेत्
na daṃtadhāvanaṃ kuryādgaṅgāgarbhe vicakṣaṇaḥ |
kuryāccenmohataḥ puṇyaṃ na gaṅgāsnānajaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभातेऽन्यत्र तां कृत्वा दंतकाष्ठादिकक्रियाम् ।
रात्रिवासं परित्यज्य गङ्गायां स्नानमाचरेत्
prabhāte'nyatra tāṃ kṛtvā daṃtakāṣṭhādikakriyām |
rātrivāsaṃ parityajya gaṅgāyāṃ snānamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यभूमिमगत्वा यो गङ्गायां स्नानमाचरेत् ।
गङ्गास्नानफलं सोऽपि संपूर्णं च लभेन्नहि
bāhyabhūmimagatvā yo gaṅgāyāṃ snānamācaret |
gaṅgāsnānaphalaṃ so'pi saṃpūrṇaṃ ca labhennahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा च गङ्गामृत्पुंड्रं स्थाने स्थाने नयेद्बुधः ।
ततः स्थिरमनाः कुर्याद्विधिना तर्पणादिकम्
snātvā ca gaṅgāmṛtpuṃḍraṃ sthāne sthāne nayedbudhaḥ |
tataḥ sthiramanāḥ kuryādvidhinā tarpaṇādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाङ्गेयैरुदकैर्यस्तु कुरुते पितृतर्पणम् ।
पितरस्तस्य तृप्यंति वर्षकोटिशतावधि
gāṅgeyairudakairyastu kurute pitṛtarpaṇam |
pitarastasya tṛpyaṃti varṣakoṭiśatāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गायां कुरुते यस्तु पितृश्राद्धं द्विजोत्तम ।
पितरस्तस्य तिष्ठंति संतुष्टास्त्रिदशालयम् ५० 7.9.50।
समाप्य स्नानकर्माणि गङ्गायां समुपोषितः ।
दानं देवार्चनं चैव जयोऽन्याश्च क्रियास्तथा ।
कृतास्तु यास्तु गङ्गायां क्षयस्तासां न विद्यते
gaṅgāyāṃ kurute yastu pitṛśrāddhaṃ dvijottama |
pitarastasya tiṣṭhaṃti saṃtuṣṭāstridaśālayam 50 7.9.50|
samāpya snānakarmāṇi gaṅgāyāṃ samupoṣitaḥ |
dānaṃ devārcanaṃ caiva jayo'nyāśca kriyāstathā |
kṛtāstu yāstu gaṅgāyāṃ kṣayastāsāṃ na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाप्य स्नानकर्माणि गंगायां समुपोषितः ।
कृतपंचमहायज्ञो गंगापूजां समाचरेत्
samāpya snānakarmāṇi gaṃgāyāṃ samupoṣitaḥ |
kṛtapaṃcamahāyajño gaṃgāpūjāṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगायाः प्रतिमां देव्याः श्रीविष्णोः प्रतिमां तथा ।
नालिकेरोदकैर्दिव्यैः स्नापयेद्भक्तितो बुधः
gaṃgāyāḥ pratimāṃ devyāḥ śrīviṣṇoḥ pratimāṃ tathā |
nālikerodakairdivyaiḥ snāpayedbhaktito budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाह्नवीप्रतिमाभावान्नालिकेरोदकानि वै ।
निक्षिपेज्जाह्नवीतोये जाह्नवीं हृदि संस्मरन्
jāhnavīpratimābhāvānnālikerodakāni vai |
nikṣipejjāhnavītoye jāhnavīṃ hṛdi saṃsmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यैर्गंधैश्च दीपैश्च घृतपूर्णसमुज्ज्वलैः ।
धूपैः सुवासितैश्चैव नानापुष्पमनोहरैः
divyairgaṃdhaiśca dīpaiśca ghṛtapūrṇasamujjvalaiḥ |
dhūpaiḥ suvāsitaiścaiva nānāpuṣpamanoharaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाफलैः सुपक्वैश्च नैवेद्यैरुत्तमास्तथा ।
पाद्यार्घाचमनीयैश्च तांबूलैः खादिरान्वितैः
nānāphalaiḥ supakvaiśca naivedyairuttamāstathā |
pādyārghācamanīyaiśca tāṃbūlaiḥ khādirānvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यैरप्युपहारैश्च विशिष्टैर्निजभक्तितः ।
स्तवैर्नाना च नैवेद्यैर्गङ्गां विष्णुं च पूजयेत्
anyairapyupahāraiśca viśiṣṭairnijabhaktitaḥ |
stavairnānā ca naivedyairgaṅgāṃ viṣṇuṃ ca pūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संपूजितां देवीं विष्णुं च परमेश्वरम् ।
अंगप्रदक्षिणां कुर्याद्भक्त्या वारत्रयं बुधः
tataḥ saṃpūjitāṃ devīṃ viṣṇuṃ ca parameśvaram |
aṃgapradakṣiṇāṃ kuryādbhaktyā vāratrayaṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्थित्वा निराहारोऽपरेहनि सरिद्वरे ।
भोक्ष्यामि जह्नुतनये शरणं मे भवानघे
atha sthitvā nirāhāro'parehani saridvare |
bhokṣyāmi jahnutanaye śaraṇaṃ me bhavānaghe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संकल्प्य मतिमान्कर्मणा मनसा गिरा ।
रात्रौ जागरणं कुर्याज्जितनिद्रो ऽतिहर्षितः
evaṃ saṃkalpya matimānkarmaṇā manasā girā |
rātrau jāgaraṇaṃ kuryājjitanidro 'tiharṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्त्या च द्विजश्रेष्ठ फलाहारो भवेदधः ।
अन्नमात्रं न भुंजीत न च कुर्याद्धि भोजनम्
aśaktyā ca dvijaśreṣṭha phalāhāro bhavedadhaḥ |
annamātraṃ na bhuṃjīta na ca kuryāddhi bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर्गङ्गां च विष्णुं च पुनरभ्यर्च्य जैमिने ।
विप्राय दक्षिणां दद्याद्विभवस्यानुरूपतः
prātargaṅgāṃ ca viṣṇuṃ ca punarabhyarcya jaimine |
viprāya dakṣiṇāṃ dadyādvibhavasyānurūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चनं जागरं चैव यत्कृतं पुरतस्तव ।
अच्छिद्रमस्तु तत्सर्वं त्वत्प्रसादात्सरिद्वरे
arcanaṃ jāgaraṃ caiva yatkṛtaṃ puratastava |
acchidramastu tatsarvaṃ tvatprasādātsaridvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य कृतनित्यक्रियो द्विजः ।
ततः सबंधुभिः सार्द्धं पारणं स्वयमाचरेत्
ityuktvā tāṃ namaskṛtya kṛtanityakriyo dvijaḥ |
tataḥ sabaṃdhubhiḥ sārddhaṃ pāraṇaṃ svayamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थोपवासमेवं यः कुरुते जाह्नवीतटे ।
तस्य पुण्यफलं वत्स वदतो मे निशामय
tīrthopavāsamevaṃ yaḥ kurute jāhnavītaṭe |
tasya puṇyaphalaṃ vatsa vadato me niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मांतरार्जितैः पापैर्विमुक्तो विष्णुरूपधृक् ।
विष्णोः पुरं समासाद्य विष्णुना सह मोदते
janmāṃtarārjitaiḥ pāpairvimukto viṣṇurūpadhṛk |
viṣṇoḥ puraṃ samāsādya viṣṇunā saha modate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च ।
स्थित्वा विष्णुपुरं सर्वं सुखं भुंक्ते सुदुर्ल्लभम्
kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca |
sthitvā viṣṇupuraṃ sarvaṃ sukhaṃ bhuṃkte sudurllabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नारायणादेशाद्ब्रह्मलोकं स गच्छति ।
ब्रह्मलोके सुखं भुंक्ते दुर्ल्लभं यत्सुरैरपि
tato nārāyaṇādeśādbrahmalokaṃ sa gacchati |
brahmaloke sukhaṃ bhuṃkte durllabhaṃ yatsurairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्कालं ब्रह्मलोके स्थित्वा ब्रह्मक्षयात्ततः ।
महादेवं ततो गच्छेद्रथमारुह्य शोभनम्
tāvatkālaṃ brahmaloke sthitvā brahmakṣayāttataḥ |
mahādevaṃ tato gacchedrathamāruhya śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखं नानाविधं तत्र भुङ्क्तेऽत्यन्तसुदुर्ल्लभम् ।
गाणपत्यमवाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषितैः
sukhaṃ nānāvidhaṃ tatra bhuṅkte'tyantasudurllabham |
gāṇapatyamavāpnoti kimanyairbahubhāṣitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्कालं शिवपुरे स्थित्वा वै पुण्यवान्नरः ।
इन्द्रलोकं ततो गच्छेद्द्वितीय इव वासवः
tāvatkālaṃ śivapure sthitvā vai puṇyavānnaraḥ |
indralokaṃ tato gaccheddvitīya iva vāsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन पुण्यात्मना सार्द्धं वसेदेकासने ततः ।
तत्र भुक्त्वाखिलान्कामान्कल्पकोटिशतावधि
tena puṇyātmanā sārddhaṃ vasedekāsane tataḥ |
tatra bhuktvākhilānkāmānkalpakoṭiśatāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यलोकं ततो गच्छेद्द्वितीय इव चन्द्रमाः ।
तत्रामृतानि भुक्त्वा वै चिरं चन्द्रस्य सन्निधौ
sūryalokaṃ tato gaccheddvitīya iva candramāḥ |
tatrāmṛtāni bhuktvā vai ciraṃ candrasya sannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरागत्य पृथिवीं चक्रवर्ती नृपो भवेत् ।
पालयित्वा चिरं पृथ्वीं जित्वा वै सकलान्रिपून्
punarāgatya pṛthivīṃ cakravartī nṛpo bhavet |
pālayitvā ciraṃ pṛthvīṃ jitvā vai sakalānripūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुषोंऽते च गङ्गायां सुखं मृत्युमवाप्नुयात् ।
भूयः स एवमारुह्य विमानं सुमहायशाः
āyuṣoṃ'te ca gaṅgāyāṃ sukhaṃ mṛtyumavāpnuyāt |
bhūyaḥ sa evamāruhya vimānaṃ sumahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरं भगवतो याति दैवतैरपि दुर्ल्लभम् ।
तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्मन्वंतरचतुष्टयम्
puraṃ bhagavato yāti daivatairapi durllabham |
tatra bhuktvākhilānbhogānmanvaṃtaracatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमं ज्ञानमासाद्य दुर्ल्लभं मोक्षमाप्नुयात् ।
जाह्नवीतीरयात्रायां दैवाद्यस्य भवेत्पथि
paramaṃ jñānamāsādya durllabhaṃ mokṣamāpnuyāt |
jāhnavītīrayātrāyāṃ daivādyasya bhavetpathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचता सोऽपि परमं धाम गच्छेन्न संशयः ।
सत्यधर्मो नाम राजा धार्मिकश्च प्रियंवदः
paṃcatā so'pi paramaṃ dhāma gacchenna saṃśayaḥ |
satyadharmo nāma rājā dhārmikaśca priyaṃvadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेताद्वापरसंधौ च बभूव क्षितिमण्डले ।
विजया नाम महिषी तस्य भूमिपतेरभूत्
tretādvāparasaṃdhau ca babhūva kṣitimaṇḍale |
vijayā nāma mahiṣī tasya bhūmipaterabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुंदरी शीलयुक्ता सा पतिसेवापरायणा ।
सप्तवर्षसहस्राणि भुक्त्वा वसुमतीमिमाम्
suṃdarī śīlayuktā sā patisevāparāyaṇā |
saptavarṣasahasrāṇi bhuktvā vasumatīmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्प्राप्तकालोऽसौ सदारः पंचतां गतः ।
ततो यमभटैर्बद्धौ दंपती तौ भयंकरौ
kadācitprāptakālo'sau sadāraḥ paṃcatāṃ gataḥ |
tato yamabhaṭairbaddhau daṃpatī tau bhayaṃkarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखप्रदेन मार्गेण जग्मतुर्यममंदिरम् ।
तौ दृष्ट्वा धर्मराजोऽपि चित्रगुप्तमुवाच ह
duḥkhapradena mārgeṇa jagmaturyamamaṃdiram |
tau dṛṣṭvā dharmarājo'pi citraguptamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतयोः सर्वकर्माणि चित्रगुप्त विचारय ।
तेनाज्ञप्तश्चित्रगुप्तस्तयोः कर्माणि जैमिने
etayoḥ sarvakarmāṇi citragupta vicāraya |
tenājñaptaścitraguptastayoḥ karmāṇi jaimine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलाद्विचारयामास प्राह चेति कृताञ्जलि ।
चित्रगुप्त उवाच-
एतयोः सकलं कर्म शृणु राजन्वदाम्यहम्
mūlādvicārayāmāsa prāha ceti kṛtāñjali |
citragupta uvāca-
etayoḥ sakalaṃ karma śṛṇu rājanvadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभं वाप्यशुभं कर्म यदेताभ्यां कृतं भुवि ।
किंचिदस्या नयोपायं वदामि तदहं शृणु
śubhaṃ vāpyaśubhaṃ karma yadetābhyāṃ kṛtaṃ bhuvi |
kiṃcidasyā nayopāyaṃ vadāmi tadahaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादा त्रासितो व्याघ्रैः कश्चिदेको मृगः प्रभो ।
वनाज्जीवनरक्षार्थमागतोऽस्य सभां प्रति
ekādā trāsito vyāghraiḥ kaścideko mṛgaḥ prabho |
vanājjīvanarakṣārthamāgato'sya sabhāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमायांतं समालोक्य भूयोऽयं प्राप्तकौतुकः ।
जघने स्वयमुत्थाय खड्गेन तरसा मृगम्
tamāyāṃtaṃ samālokya bhūyo'yaṃ prāptakautukaḥ |
jaghane svayamutthāya khaḍgena tarasā mṛgam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जघान ह मृगं राजा शरणागतमप्यमुम् ।
तस्मात्सदारोभूपोऽयं दंडनीयस्त्वया प्रभो
jaghāna ha mṛgaṃ rājā śaraṇāgatamapyamum |
tasmātsadārobhūpo'yaṃ daṃḍanīyastvayā prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावंति तस्य रोमाणि संस्थितानि कलेवरे ।
मन्वंतरसहस्राणि मन्वंतरशतानि च
yāvaṃti tasya romāṇi saṃsthitāni kalevare |
manvaṃtarasahasrāṇi manvaṃtaraśatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिकोटिकुलैर्युक्ता नारकी स्यान्न संशयः ।
शरणागतरक्षां यः प्राणैरपि धनैरपि
koṭikoṭikulairyuktā nārakī syānna saṃśayaḥ |
śaraṇāgatarakṣāṃ yaḥ prāṇairapi dhanairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुते यो नरो ज्ञानी तस्य पुण्यं निशामय ।
सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो ब्रह्महत्यामुखैरपि
kurute yo naro jñānī tasya puṇyaṃ niśāmaya |
sarvapāpairvinirmukto brahmahatyāmukhairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुषोऽन्ते व्रजेन्मोक्षं योगिनामपि दुर्ल्लभम् ।
यमाज्ञया ततो दूतैः सदारोऽसौ महीपतिः
āyuṣo'nte vrajenmokṣaṃ yogināmapi durllabham |
yamājñayā tato dūtaiḥ sadāro'sau mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिपत्रवने घोरे स्थापितोऽत्यंतदुःखदे ।
असितुल्यानि पत्राणि यतस्तेषां च शाखिनाम्
asipatravane ghore sthāpito'tyaṃtaduḥkhade |
asitulyāni patrāṇi yatasteṣāṃ ca śākhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिपत्रवनं प्राहुरतस्तद्वै मनीषिणः ।
स्थित्वासिपत्रविपिने युगकोटिशतानि च
asipatravanaṃ prāhuratastadvai manīṣiṇaḥ |
sthitvāsipatravipine yugakoṭiśatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदारो नरकं भेजे व्याघ्रभक्ष्याह्वयं ततः ।
निरयं तं प्रविशति सर्वोपद्रवसंयुतम्
sadāro narakaṃ bheje vyāghrabhakṣyāhvayaṃ tataḥ |
nirayaṃ taṃ praviśati sarvopadravasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेच्च भक्ष्यो व्याघ्रेण व्याघ्रभक्ष्यस्ततः स्मृतः ।
युगकोटिसहस्राणि स्थित्वा तत्र स भूपतिः
bhavecca bhakṣyo vyāghreṇa vyāghrabhakṣyastataḥ smṛtaḥ |
yugakoṭisahasrāṇi sthitvā tatra sa bhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदारोऽजनि पापांते भेकयोनिं गतः क्षितौ ।
जातिस्मरौ ततस्तौ तु भेकीभेकौ सुदुःखितौ
sadāro'jani pāpāṃte bhekayoniṃ gataḥ kṣitau |
jātismarau tatastau tu bhekībhekau suduḥkhitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीरे तस्थतुरेकस्मिन्सततं कीटभोजिनौ ।
अथैकदा तेन पथा पुण्याहं प्राप्य मानवाः
tīre tasthaturekasminsatataṃ kīṭabhojinau |
athaikadā tena pathā puṇyāhaṃ prāpya mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छंति जाह्नवीतीरं तांस्तौ ददृशतुर्द्विज ।
भेक उवाच-
वर्षाभ्वि मोहाद्यत्सर्वं पापं कर्म कृतं मया
gacchaṃti jāhnavītīraṃ tāṃstau dadṛśaturdvija |
bheka uvāca-
varṣābhvi mohādyatsarvaṃ pāpaṃ karma kṛtaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यापि कर्मणा तेन दुःखमावां न मुंचति ।
त्यक्त्वा शरीरं गंगायां मुक्ताः स्युः पापिनोऽपि च १०० 7.9.100।
तथाप्येवं विधं दुःखमनुभूयावहे कथम् ।
गंगायां त्यक्तुमिच्छामि संप्रत्येतत्कलेवरम्
adyāpi karmaṇā tena duḥkhamāvāṃ na muṃcati |
tyaktvā śarīraṃ gaṃgāyāṃ muktāḥ syuḥ pāpino'pi ca 100 7.9.100|
tathāpyevaṃ vidhaṃ duḥkhamanubhūyāvahe katham |
gaṃgāyāṃ tyaktumicchāmi saṃpratyetatkalevaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का युक्तिर्ब्रूहि तां कांते तितीर्षुर्दुःखसागरम् ।
वर्षाभ्वी तद्वचः श्रुत्वा प्राहेति विनयान्विता
kā yuktirbrūhi tāṃ kāṃte titīrṣurduḥkhasāgaram |
varṣābhvī tadvacaḥ śrutvā prāheti vinayānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाभ्व्युवाच-
दुःखं न शक्यते सोढुं स्वामिन्नेतद् द्रुतं कुरु ।
ततस्तौ दंपती विप्र स्मृत्वा गंगां शुभप्रदाम्
varṣābhvyuvāca-
duḥkhaṃ na śakyate soḍhuṃ svāminnetad drutaṃ kuru |
tatastau daṃpatī vipra smṛtvā gaṃgāṃ śubhapradām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा चक्रतुर्यात्रां मरणायोपहर्षितौ ।
अथैतौ पथि गच्छंतौ चिरकालं बुभुक्षितौ
sahasā cakraturyātrāṃ maraṇāyopaharṣitau |
athaitau pathi gacchaṃtau cirakālaṃ bubhukṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यत्पापकृत्क्ष्वेडः कालसर्पो भयंकरः ।
कालसर्प्प उवाच-
दर्दुरौ पापिनौ येथाः प्राप्तकालौ युवां ततः
apaśyatpāpakṛtkṣveḍaḥ kālasarpo bhayaṃkaraḥ |
kālasarppa uvāca-
dardurau pāpinau yethāḥ prāptakālau yuvāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नूनं भक्षितव्यौ क्षुधितेन मया युवाम् ।
ततस्तावतिसंत्रस्तौ दंपती दुःखभागिनौ
atha nūnaṃ bhakṣitavyau kṣudhitena mayā yuvām |
tatastāvatisaṃtrastau daṃpatī duḥkhabhāginau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यूचतुर्वचो भक्त्या कालसर्पं पुरोगतम् ।
नास्ति मृत्युभयं सर्प स्वल्पमप्यावयोर्हृदि
ityūcaturvaco bhaktyā kālasarpaṃ purogatam |
nāsti mṛtyubhayaṃ sarpa svalpamapyāvayorhṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमासं पुरा राजा सत्यधर्माह्वयः क्षितौ ।
इयं च विजया नाम महिषी संस्थिता मम
ahamāsaṃ purā rājā satyadharmāhvayaḥ kṣitau |
iyaṃ ca vijayā nāma mahiṣī saṃsthitā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया दुरात्मना मोहान्नितः शरणं गतः ?।
तेनैव कर्मणा भुक्तं चिरं दुःखं यमालये
mayā durātmanā mohānnitaḥ śaraṇaṃ gataḥ ?|
tenaiva karmaṇā bhuktaṃ ciraṃ duḥkhaṃ yamālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोक्तुं स्वकर्मणः शेषं भेकयोनौ स्त्रिया सह ।
सोऽहं यातोऽस्मि पापेन कृतं कर्म न मुंचति
bhoktuṃ svakarmaṇaḥ śeṣaṃ bhekayonau striyā saha |
so'haṃ yāto'smi pāpena kṛtaṃ karma na muṃcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यमावां जिगमिषू परमं धाम पन्नग ।
व्रजावो जाह्नवीतीरं शरीरत्यागहेतवे
satyamāvāṃ jigamiṣū paramaṃ dhāma pannaga |
vrajāvo jāhnavītīraṃ śarīratyāgahetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजाविवेकतां सर्प नरकक्लेशदायिनीम् ।
आवां संखाद्य भवतो भविष्यति सुखं कियत्
tyajāvivekatāṃ sarpa narakakleśadāyinīm |
āvāṃ saṃkhādya bhavato bhaviṣyati sukhaṃ kiyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवयोर्हृदये विष्णुस्तवापि हृदये हरिः ।
अतएव त्वया सार्द्धं शत्रुता का भुजंगम
āvayorhṛdaye viṣṇustavāpi hṛdaye hariḥ |
ataeva tvayā sārddhaṃ śatrutā kā bhujaṃgama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणिहिंसा न कर्तव्या कदापि च विचक्षणैः ।
क्रियतेऽपि च तद्धिंसां विदधाति स्वयं विधिः
prāṇihiṃsā na kartavyā kadāpi ca vicakṣaṇaiḥ |
kriyate'pi ca taddhiṃsāṃ vidadhāti svayaṃ vidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुः पुत्राश्च दाराश्च संपदश्च यशांसि च ।
हिंसां दत्वा मनुष्याणां हरेद्दुष्टो विधिः स्वयम्
āyuḥ putrāśca dārāśca saṃpadaśca yaśāṃsi ca |
hiṃsāṃ datvā manuṣyāṇāṃ haredduṣṭo vidhiḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं जपैः किं तपोभिर्वा किं दानैः किमु चाध्वरैः ।
हिंसेति वर्णद्वितयं यस्यास्ति हृदये सदा
kiṃ japaiḥ kiṃ tapobhirvā kiṃ dānaiḥ kimu cādhvaraiḥ |
hiṃseti varṇadvitayaṃ yasyāsti hṛdaye sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्राणिहिंसको मर्त्यः स एव हरिहिंसकः ।
सर्वप्राणिशरीरस्थो भगवान्कमलापतिः
yaḥ prāṇihiṃsako martyaḥ sa eva harihiṃsakaḥ |
sarvaprāṇiśarīrastho bhagavānkamalāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं बहुधा सृष्ट्वा भगवान्भूतभावनः ।
संसारकौतुकागारे क्रीडेच्छिशुरिव स्वयम्
ātmānaṃ bahudhā sṛṣṭvā bhagavānbhūtabhāvanaḥ |
saṃsārakautukāgāre krīḍecchiśuriva svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरिणः शरीरं हि निलयः परमात्मनः ।
परमात्मा स्वयं विष्णुरतो हिंसां विवर्जयेत्
śarīriṇaḥ śarīraṃ hi nilayaḥ paramātmanaḥ |
paramātmā svayaṃ viṣṇurato hiṃsāṃ vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परप्राणविनाशेन चात्मतुष्टिर्विधीयते
paraprāṇavināśena cātmatuṣṭirvidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं स्यादात्मनस्तुष्टिरन्यस्य प्राणसंक्षयः ।
चरित्रमेतल्लोकानामत्यद्भुतमिव क्षितौ
kṣaṇaṃ syādātmanastuṣṭiranyasya prāṇasaṃkṣayaḥ |
caritrametallokānāmatyadbhutamiva kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मतृप्तिं प्रकुर्वंति परं हत्वातियत्नतः ।
धीमान्नात्मपरिज्ञानं कदाचित्कुरुते नहि
ātmatṛptiṃ prakurvaṃti paraṃ hatvātiyatnataḥ |
dhīmānnātmaparijñānaṃ kadācitkurute nahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.