Library·Visnusarma: Pancatantra·1·1.233

Visnusarma: Pancatantra 1.233

Panc 1.233

ताव् ऊचतुः-कथम् एतत् ? सो ऽब्रवीत्- कथा ७ बक-कुलीरक-कथा अस्ति कस्मिंश्चिद् वन-प्रदेशे नाना-जल-चर-सनाथं महत् सरः । तत्र च कृताश्रयो बक एको वृद्ध-भावम् उपागतो मत्स्यान् व्यापादयितुम् असमर्थः । ततश् च क्षुत्क्षाम-कण्ठः सरस्-तीरे उपविष्टो मुक्ता-फल-प्रकर-सदृशैर् अश्रु-प्रवाहैर् धरा-तलम् अभिषिञ्चन् रुरोद । एकः कुलीरको नाना-जल-चर-समेतः समेत्य तस्य दुःखेन दुःखितः सादरम् इदम् ऊचे-माम ! किम् अद्य त्वया नाहार-वृत्तिर् अनुष्ठीयते ? केवलम् अश्रु-पूर्ण-नेत्राभ्यां स-निःश्वासेन स्थीयते । स आह-वत्स ! सत्यम् उपलक्षितं भवता । मया हि मत्स्यादनं प्रति परम-वैराग्यतया साम्प्रतं प्रायोपवेशनं कृतम् । तेनाहं समीपागतान् अपि मत्स्यान् न भक्षयामि । कुलीरकस् तच् छ्रुत्वा प्राह-माम, किं तद् वैराग्य-कारणम् ? स प्राह-वत्स, अहम् अस्मिन् सरसि जातो वृद्धिं गतश् च । तन् मयैतच् छ्रुतं यद् द्वादश-वर्षिक्यानावृष्टिः सम्पद्यते लग्ना । कुलीरक आह-कस्मात् तच् छ्रुतम् ? बक आह-दैवज्ञ-मुखाद् एष शनैश्चरो हि रोहिणी-शकटं भित्त्वा भौमं शक्रं च प्रयास्यति । उक्तं च वराह-मिहिरेण- यदि भिन्ते सूर्य-सुतो रोहिण्याः शकटम् इह लोके । द्वादश वर्षाणि तदा नहि वर्षति वासवौ भूमौ

tāv ūcatuḥ-katham etat ? so 'bravīt- kathā 7 baka-kulīraka-kathā asti kasmiṃścid vana-pradeśe nānā-jala-cara-sanāthaṃ mahat saraḥ | tatra ca kṛtāśrayo baka eko vṛddha-bhāvam upāgato matsyān vyāpādayitum asamarthaḥ | tataś ca kṣutkṣāma-kaṇṭhaḥ saras-tīre upaviṣṭo muktā-phala-prakara-sadṛśair aśru-pravāhair dharā-talam abhiṣiñcan ruroda | ekaḥ kulīrako nānā-jala-cara-sametaḥ sametya tasya duḥkhena duḥkhitaḥ sādaram idam ūce-māma ! kim adya tvayā nāhāra-vṛttir anuṣṭhīyate ? kevalam aśru-pūrṇa-netrābhyāṃ sa-niḥśvāsena sthīyate | sa āha-vatsa ! satyam upalakṣitaṃ bhavatā | mayā hi matsyādanaṃ prati parama-vairāgyatayā sāmprataṃ prāyopaveśanaṃ kṛtam | tenāhaṃ samīpāgatān api matsyān na bhakṣayāmi | kulīrakas tac chrutvā prāha-māma, kiṃ tad vairāgya-kāraṇam ? sa prāha-vatsa, aham asmin sarasi jāto vṛddhiṃ gataś ca | tan mayaitac chrutaṃ yad dvādaśa-varṣikyānāvṛṣṭiḥ sampadyate lagnā | kulīraka āha-kasmāt tac chrutam ? baka āha-daivajña-mukhād eṣa śanaiścaro hi rohiṇī-śakaṭaṃ bhittvā bhaumaṃ śakraṃ ca prayāsyati | uktaṃ ca varāha-mihireṇa- yadi bhinte sūrya-suto rohiṇyāḥ śakaṭam iha loke | dvādaśa varṣāṇi tadā nahi varṣati vāsavau bhūmau

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Panc/1.233

Cite as: Visnusarma: Pancatantra 1.233, in HREEM (hreem.cc/library/Panc/1.233), after GRETIL, Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/5_subhas/vispancu.htm — Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed. by Ramchandra Jha, 6th edition, Varanasi : Chowkhamba Vidyabhavan, 1991. (Vidyabhavan Sanskrit Grantha Mala, 17) Also consulted: ed. by M.R. Kale. Delhi : Motilal Banarsidass, reprint. 1991. Input by Jan

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text