करटक आह-कथम् एतत् ? स आह- कथा १६ वज्र-दंष्ट्र-नाम-सिंह-कथा अस्ति कस्मिंश्चिद् वनोद्देशे वज्र-दंष्ट्रो नाम सिंहः । तस्य चतुरक-क्रव्यमुख-नामानौ शृगाल-वृकौ भृत्य-भूतौ सदैवानुगतौ तत्रैव वने प्रतिवसतः । अथान्य-दिने सिंहेन कदाचिद् आसन्न-प्रसवा प्रसव-वेदनया स्व-यूथाद् भ्रष्टोष्ट्र्य् उपविष्टा कस्मिंश्चिद् वन-गहने समासादिता । अथ तां व्यापाद्य यावद् उदरं स्फोटयति, तावज् जीवन् लघु-दासेरक-शिशुर् निष्क्रान्तः । सिंहो ऽपि दासेरक्याः पिशितेन सपरिवारः परां तृप्तिम् उपागतः । परं स्नेहाद् बाल-दासेकं त्यक्तं गृहम् आनीयेदम् उवाच-भद्र, न तेऽस्ति मृत्योर् भयं मत्तो नान्यस्माद् अपि । ततः स्वेच्छयात्र वने भ्राम्यताम् इति । यतस् ते शङ्कु-सदृशौ कर्णौ । ततः शङ्कुकर्णो नाम भविष्यति । एवम् अनुष्ठिते चत्वारो ऽपि न एक-स्थाने विहारिणः परस्परम् अनेक-प्रकार-गोष्ठी-सुखम् अनुभवन्तस् तिष्ठन्ति । शङ्कुकर्णो ऽपि यौवन-पदवीम् आरूढः क्षणम् अपि न तं सिंहं मुञ्चति । अथ कदाचिद् वज्र-दंष्ट्रस्य केनचिद् वन्येन मत्त-गजेन सह युद्धम् अभवत् । तेन मद-वीर्यात् स दन्त-प्रहारैस् तथा क्षत-शरीरो विहितो यथा प्रचलितुं न शक्नोति । तदा क्षुत्-क्षाम-कण्ठस् तान् प्रोवाच-भोः ! अन्विष्यतां किञ्चित् सत्त्वं येनाहम् एवं स्थितो ऽपि तं व्यापाद्यात्मनो युष्माकं च क्षुत्-प्रणाशं करोमि । तच् छ्रुत्वा ते त्रयो ऽपि वने सन्ध्या-कालं यावद् भ्रान्ताः, परं न किञ्चित् सत्त्वम् आसादितम् । अथ चतुरकश् चिन्तयामास-यदि शङ्कुकर्णो ऽयं व्यापाद्येत ततः सर्वेषां कतिचिद् दिनानि तृप्तिर् भवति । परं नैनं स्वामी मित्रत्वाद् आश्रय-समाश्रितत्वाच् च विनाशयिष्यति । अथवा बुद्धि-प्रभावेण स्वामिनं प्रतिबोध्य तथा करिष्ये यथा व्यापादयिष्यति । उक्तं च- अवध्यं वाथवागम्यम् अकृत्यं नास्ति किंचन । लोके बुद्धिमताम् अत्र तस्मात् तां योजयाम्य् अहम्
karaṭaka āha-katham etat ? sa āha- kathā 16 vajra-daṃṣṭra-nāma-siṃha-kathā asti kasmiṃścid vanoddeśe vajra-daṃṣṭro nāma siṃhaḥ | tasya caturaka-kravyamukha-nāmānau śṛgāla-vṛkau bhṛtya-bhūtau sadaivānugatau tatraiva vane prativasataḥ | athānya-dine siṃhena kadācid āsanna-prasavā prasava-vedanayā sva-yūthād bhraṣṭoṣṭry upaviṣṭā kasmiṃścid vana-gahane samāsāditā | atha tāṃ vyāpādya yāvad udaraṃ sphoṭayati, tāvaj jīvan laghu-dāseraka-śiśur niṣkrāntaḥ | siṃho 'pi dāserakyāḥ piśitena saparivāraḥ parāṃ tṛptim upāgataḥ | paraṃ snehād bāla-dāsekaṃ tyaktaṃ gṛham ānīyedam uvāca-bhadra, na te'sti mṛtyor bhayaṃ matto nānyasmād api | tataḥ svecchayātra vane bhrāmyatām iti | yatas te śaṅku-sadṛśau karṇau | tataḥ śaṅkukarṇo nāma bhaviṣyati | evam anuṣṭhite catvāro 'pi na eka-sthāne vihāriṇaḥ parasparam aneka-prakāra-goṣṭhī-sukham anubhavantas tiṣṭhanti | śaṅkukarṇo 'pi yauvana-padavīm ārūḍhaḥ kṣaṇam api na taṃ siṃhaṃ muñcati | atha kadācid vajra-daṃṣṭrasya kenacid vanyena matta-gajena saha yuddham abhavat | tena mada-vīryāt sa danta-prahārais tathā kṣata-śarīro vihito yathā pracalituṃ na śaknoti | tadā kṣut-kṣāma-kaṇṭhas tān provāca-bhoḥ ! anviṣyatāṃ kiñcit sattvaṃ yenāham evaṃ sthito 'pi taṃ vyāpādyātmano yuṣmākaṃ ca kṣut-praṇāśaṃ karomi | tac chrutvā te trayo 'pi vane sandhyā-kālaṃ yāvad bhrāntāḥ, paraṃ na kiñcit sattvam āsāditam | atha caturakaś cintayāmāsa-yadi śaṅkukarṇo 'yaṃ vyāpādyeta tataḥ sarveṣāṃ katicid dināni tṛptir bhavati | paraṃ nainaṃ svāmī mitratvād āśraya-samāśritatvāc ca vināśayiṣyati | athavā buddhi-prabhāveṇa svāminaṃ pratibodhya tathā kariṣye yathā vyāpādayiṣyati | uktaṃ ca- avadhyaṃ vāthavāgamyam akṛtyaṃ nāsti kiṃcana | loke buddhimatām atra tasmāt tāṃ yojayāmy aham
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.