पुरुष आह-किम् एतत् ? सो ऽब्रवीत्- कथा ६ तीक्ष्ण-विषाण-शृगाल-कथा कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने तीक्ष्णविषाणो नाम महा-वृषभो वसति । स च मदातिरेकात् परित्यक्त-निज-यूठः शृङ्गाभ्यां नदी-तटानि विदारयन् स्वेच्छया मरकत-सदृशानि शष्पाणि भक्षयन्न् अरण्य-चरो बभूव । अथ तत्रैव वने प्रलोभको नाम शृगालः प्रतिवसति स्म । स कदाचित् स्व-भार्यया सह नदी-तीरे सुखोपविष्टस् तिष्ठति । अत्रान्तरे स तीक्ष्णविषाणो जलार्थं तद् एव पुलिनम् अवतीर्णः । ततश् च तस्य लम्बमानौ वृषणाव् आलोक्य शृगाल्या शृगालो ऽभिहितः-स्वामिन् ! पश्यास्य वृषभस्य मांस-पिण्डौ लम्बमानौ यथा स्थितौ । ततः क्षणेन प्रहरेण वा पतिष्यतः । एवं ज्ञात्वा भवता पृष्ठ-यायिना भाव्यं । शृगाल आह-प्रिये ! न ज्ञायते कदाचिद् एतयोः पतनं भविष्यति वा न वा । तत् किं वृथा श्रमाय मां नियोजयसि ? अत्र-स्थस् तावज् जलार्थम् आगतान् मूषकान् भक्षयिष्यामि समं त्वया । मार्गो ऽयं यतस् तेषाम् । अथ यदा त्वां मुक्त्वास्य तीक्ष्णविषाणस्य वृषभस्य पृष्ठे गमिष्यामि तदागत्यान्यः कश्चिद् एतत् स्थानं समाश्रयिष्यति । नैतद् युज्यते कर्तुम् । उक्तं च- यो ध्रुवाणि परित्यज्याध्रुवाणि निषेवते । ध्रुवाणि तस्य नश्यन्ति अध्रुवं नष्टम् एव च
puruṣa āha-kim etat ? so 'bravīt- kathā 6 tīkṣṇa-viṣāṇa-śṛgāla-kathā kasmiṃścid adhiṣṭhāne tīkṣṇaviṣāṇo nāma mahā-vṛṣabho vasati | sa ca madātirekāt parityakta-nija-yūṭhaḥ śṛṅgābhyāṃ nadī-taṭāni vidārayan svecchayā marakata-sadṛśāni śaṣpāṇi bhakṣayann araṇya-caro babhūva | atha tatraiva vane pralobhako nāma śṛgālaḥ prativasati sma | sa kadācit sva-bhāryayā saha nadī-tīre sukhopaviṣṭas tiṣṭhati | atrāntare sa tīkṣṇaviṣāṇo jalārthaṃ tad eva pulinam avatīrṇaḥ | tataś ca tasya lambamānau vṛṣaṇāv ālokya śṛgālyā śṛgālo 'bhihitaḥ-svāmin ! paśyāsya vṛṣabhasya māṃsa-piṇḍau lambamānau yathā sthitau | tataḥ kṣaṇena prahareṇa vā patiṣyataḥ | evaṃ jñātvā bhavatā pṛṣṭha-yāyinā bhāvyaṃ | śṛgāla āha-priye ! na jñāyate kadācid etayoḥ patanaṃ bhaviṣyati vā na vā | tat kiṃ vṛthā śramāya māṃ niyojayasi ? atra-sthas tāvaj jalārtham āgatān mūṣakān bhakṣayiṣyāmi samaṃ tvayā | mārgo 'yaṃ yatas teṣām | atha yadā tvāṃ muktvāsya tīkṣṇaviṣāṇasya vṛṣabhasya pṛṣṭhe gamiṣyāmi tadāgatyānyaḥ kaścid etat sthānaṃ samāśrayiṣyati | naitad yujyate kartum | uktaṃ ca- yo dhruvāṇi parityajyādhruvāṇi niṣevate | dhruvāṇi tasya naśyanti adhruvaṃ naṣṭam eva ca
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.