एवं स तस्य पृष्ठतः स-भार्यः परिभ्रमंश् चिर-कालम् अनयत् । न च तयोः पतनम् अभूत् । ततश् च निर्वेदात् पञ्चदशे वर्षे शृगालः स्वभार्याम् आह-शिथिलौ च सुबद्धौ च (१४१) इत्यादि । तयोस् तत्-पश्चाद् अपि पातो न भविष्यति । तत् तद् एव स्व-स्थानं गच्छावः । अतो ऽहं ब्रवीमि-शिथिलौ च सुबद्धौ च (१४१) इति । पुरुष आह-यद्य् एवं तद् गच्छ भूयो ऽपि वर्धमान-पुरम् । तत्र द्वौ वणिक्-पुत्रौ वसतः । एको गुप्त-धनः । द्वितीय उपभुक्त-धनः । ततस् तयोः स्वरूपं बुद्ध्वैकस्य वरः प्रार्थनीयः । यदि ते धनेन प्रयोजनम् अभक्षितेन ततस् त्वाम् अपि गुप्त-धनं करोमि । अथवा दत्त-भोग्येन धनेन ते प्रयोजनं तद् उपभुक्त-धनं करोमीति । एवम् उक्त्वादर्शनं गतः । सोमिलको ऽपि विस्मित-मना भूयो ऽपि वर्धमान-पुरं गतः । अथ सन्ध्या-समये श्रान्तः कथम् अपि तत्-पुरं प्राप्तो गुप्तधन-गृहं पृच्छन् कृच्छ्राल् लब्ध्वास्तमित-सूर्ये प्रविष्टः । अथासौ भार्या-पुत्र-समेतेन गुप्तधनेन निर्भर्त्स्यमानो हठाद् गृहं प्रविश्योपविष्टः । ततश् च भोजन-वेलायां तस्यापि भक्ति-वर्जितं किंचिद् अशनं दत्तम् । ततश् च भुक्त्वा तत्रैव यावत् सुप्तो निशीथे पश्यति तावत् ताव् अपि द्वौ पुरुषौ परस्परं मन्त्रयतः । तत्रैक आह-भोः कर्तः ! किं त्वयास्य गुप्तधनस्यान्यो ऽधिको व्ययो निर्मितो यत् सोमिलकस्यानेन भोजनं दत्तम् । तद् अयुक्तं त्वया कृतम् । स आह-भोः कर्मन् ! न ममात्र दोषः । मया पुरुषस्य लाभ-प्राप्तिर् दातव्या । तत्-परिणतिः पुनस् त्वद्-आयत्तेति । अथासौ यावद् उत्तिष्ठति तावद् गुप्तधनो विसूचिकया खिद्यमानो रुजाभिभूतः क्षणं तिष्ठति । ततो द्वितीयेऽह्नि तद्-दोषेण कृतोपवासः सञ्जातः । सोमिलको ऽपि प्रभाते तद्-गृहान् निष्क्रम्य उपभुक्तधन-गृहं गतः । तेनापि चाभ्युत्थादिना सत्-कृतो विहित-भोजनाच्छादन-संमानस् तस्यैव गृहे भव्य-शय्याम् आरुह्य सुष्वाप । ततश् च निशीथे यावत् पश्यति तावत् ताव् एव द्वौ पुरुषौ मिथो मन्त्रयतः । अत्र तयोर् एक आह-भोः कर्तः ! अनेन सोमिलकस्योपकारं कुर्वता प्रभूतो व्ययः कृतः । तत् कथय कथम् अस्योद्धारक-विधिर् भविष्यति । अनेन सर्वम् एतद् व्यवहारक-गृहात् समानीतम् । स आह-भोः कर्मन् ! मम कृत्यम् एतत् । परिणतिस् त्वद्-आयत्तेति । अथ प्रभात-समये राज-पुरुषो राज-प्रसादजं वित्तम् आदाय समायात उपभुक्त-धनाय समर्पयाम् आस । तद् दृष्ट्वा सोमिलकश् चिन्तयामास । सञ्चय-रहितो ऽपि वरम् एष उपभुक्तधनो नासौ कदर्यो गुप्तधनः । उक्तं च- अग्निहोत्र-फला वेदाः शील-वृत्त-फलं श्रुतम् । रति-पुत्र-फला दारा दत्त-भुक्त-फलं धनम्
evaṃ sa tasya pṛṣṭhataḥ sa-bhāryaḥ paribhramaṃś cira-kālam anayat | na ca tayoḥ patanam abhūt | tataś ca nirvedāt pañcadaśe varṣe śṛgālaḥ svabhāryām āha-śithilau ca subaddhau ca (141) ityādi | tayos tat-paścād api pāto na bhaviṣyati | tat tad eva sva-sthānaṃ gacchāvaḥ | ato 'haṃ bravīmi-śithilau ca subaddhau ca (141) iti | puruṣa āha-yady evaṃ tad gaccha bhūyo 'pi vardhamāna-puram | tatra dvau vaṇik-putrau vasataḥ | eko gupta-dhanaḥ | dvitīya upabhukta-dhanaḥ | tatas tayoḥ svarūpaṃ buddhvaikasya varaḥ prārthanīyaḥ | yadi te dhanena prayojanam abhakṣitena tatas tvām api gupta-dhanaṃ karomi | athavā datta-bhogyena dhanena te prayojanaṃ tad upabhukta-dhanaṃ karomīti | evam uktvādarśanaṃ gataḥ | somilako 'pi vismita-manā bhūyo 'pi vardhamāna-puraṃ gataḥ | atha sandhyā-samaye śrāntaḥ katham api tat-puraṃ prāpto guptadhana-gṛhaṃ pṛcchan kṛcchrāl labdhvāstamita-sūrye praviṣṭaḥ | athāsau bhāryā-putra-sametena guptadhanena nirbhartsyamāno haṭhād gṛhaṃ praviśyopaviṣṭaḥ | tataś ca bhojana-velāyāṃ tasyāpi bhakti-varjitaṃ kiṃcid aśanaṃ dattam | tataś ca bhuktvā tatraiva yāvat supto niśīthe paśyati tāvat tāv api dvau puruṣau parasparaṃ mantrayataḥ | tatraika āha-bhoḥ kartaḥ ! kiṃ tvayāsya guptadhanasyānyo 'dhiko vyayo nirmito yat somilakasyānena bhojanaṃ dattam | tad ayuktaṃ tvayā kṛtam | sa āha-bhoḥ karman ! na mamātra doṣaḥ | mayā puruṣasya lābha-prāptir dātavyā | tat-pariṇatiḥ punas tvad-āyatteti | athāsau yāvad uttiṣṭhati tāvad guptadhano visūcikayā khidyamāno rujābhibhūtaḥ kṣaṇaṃ tiṣṭhati | tato dvitīye'hni tad-doṣeṇa kṛtopavāsaḥ sañjātaḥ | somilako 'pi prabhāte tad-gṛhān niṣkramya upabhuktadhana-gṛhaṃ gataḥ | tenāpi cābhyutthādinā sat-kṛto vihita-bhojanācchādana-saṃmānas tasyaiva gṛhe bhavya-śayyām āruhya suṣvāpa | tataś ca niśīthe yāvat paśyati tāvat tāv eva dvau puruṣau mitho mantrayataḥ | atra tayor eka āha-bhoḥ kartaḥ ! anena somilakasyopakāraṃ kurvatā prabhūto vyayaḥ kṛtaḥ | tat kathaya katham asyoddhāraka-vidhir bhaviṣyati | anena sarvam etad vyavahāraka-gṛhāt samānītam | sa āha-bhoḥ karman ! mama kṛtyam etat | pariṇatis tvad-āyatteti | atha prabhāta-samaye rāja-puruṣo rāja-prasādajaṃ vittam ādāya samāyāta upabhukta-dhanāya samarpayām āsa | tad dṛṣṭvā somilakaś cintayāmāsa | sañcaya-rahito 'pi varam eṣa upabhuktadhano nāsau kadaryo guptadhanaḥ | uktaṃ ca- agnihotra-phalā vedāḥ śīla-vṛtta-phalaṃ śrutam | rati-putra-phalā dārā datta-bhukta-phalaṃ dhanam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.