एवं स मूषकस् तद्-उपकार-रञ्जितस् तथा विश्वस्तो यथा तस्य पक्ष-मध्ये प्रविष्टस् तेन सह सर्वदैव गोष्ठीं करोति । अथान्यस्मिन्न् अहनि वायसो ऽश्रु-पूर्ण-नयनः समभ्येत्य सगद्गदं तम् उवाच-भद्र हिरण्यक, विरक्तिः सञ्जाता मे साम्प्रतं देशस्यास्योपरि तद् अन्यत्र यास्यामि । हिरण्यक आह-भद्र किं विरक्तेः कारणम् । स आह-भद्र, श्रूयतां । अत्र देशे महत्यानावृष्ट्या दुर्भिक्षं सञ्जातम् । दुर्भिक्षत्वाज् जनो बुभुक्षा-पीडितः को ऽपि बलि-मात्रम् अपि न प्रयच्छति । अपरं गृहे गृहे बुभुक्षित-जनैर् विहङ्गानां बन्धनाय पाशाः प्रगुणीकृताः सन्ति । अहम् अप्य् आयुः-शेषतया पाशेन बद्ध उद्धरितो ऽस्मि । एतद् विरक्तेः कारणम् æ। तेनाहं विदेशं चलित इति बाष्प-मोक्षं करोमि । हिरण्यक आह-अथ भवान् क्व प्रस्थितः ? स आह-अस्ति दक्षिणा-पथे वन-गहन-मध्ये महासरः । तत्र त्वत्तो ऽधिकः परम-सुहृत् कूर्मो मन्थरको नाम । स च मे मत्स्य-मांस-खण्डानि दास्यति । तद्-भक्षणात् तेन सह सुभाषित-गोष्ठी-सुखम् अनुभवन् सुखेन कालं नेष्यामि । नाहम् अत्र विहङ्गानां पाश-बन्धनेन क्षयं द्रष्टुम् इच्छामि । उक्तं च- अनावृष्टि-हते देशे सस्ये च प्रलयं गते । धन्यास् तात न पश्यन्ति देश-भङ्गं कुल-क्षयम्
evaṃ sa mūṣakas tad-upakāra-rañjitas tathā viśvasto yathā tasya pakṣa-madhye praviṣṭas tena saha sarvadaiva goṣṭhīṃ karoti | athānyasminn ahani vāyaso 'śru-pūrṇa-nayanaḥ samabhyetya sagadgadaṃ tam uvāca-bhadra hiraṇyaka, viraktiḥ sañjātā me sāmprataṃ deśasyāsyopari tad anyatra yāsyāmi | hiraṇyaka āha-bhadra kiṃ virakteḥ kāraṇam | sa āha-bhadra, śrūyatāṃ | atra deśe mahatyānāvṛṣṭyā durbhikṣaṃ sañjātam | durbhikṣatvāj jano bubhukṣā-pīḍitaḥ ko 'pi bali-mātram api na prayacchati | aparaṃ gṛhe gṛhe bubhukṣita-janair vihaṅgānāṃ bandhanāya pāśāḥ praguṇīkṛtāḥ santi | aham apy āyuḥ-śeṣatayā pāśena baddha uddharito 'smi | etad virakteḥ kāraṇam æ| tenāhaṃ videśaṃ calita iti bāṣpa-mokṣaṃ karomi | hiraṇyaka āha-atha bhavān kva prasthitaḥ ? sa āha-asti dakṣiṇā-pathe vana-gahana-madhye mahāsaraḥ | tatra tvatto 'dhikaḥ parama-suhṛt kūrmo mantharako nāma | sa ca me matsya-māṃsa-khaṇḍāni dāsyati | tad-bhakṣaṇāt tena saha subhāṣita-goṣṭhī-sukham anubhavan sukhena kālaṃ neṣyāmi | nāham atra vihaṅgānāṃ pāśa-bandhanena kṣayaṃ draṣṭum icchāmi | uktaṃ ca- anāvṛṣṭi-hate deśe sasye ca pralayaṃ gate | dhanyās tāta na paśyanti deśa-bhaṅgaṃ kula-kṣayam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.