Library·Visnusarma: Pancatantra·4·4.36

Visnusarma: Pancatantra 4.36

Panc 4.36

तत्रानुष्ठिते शृगालेन सह सिंहान्तिकम् आगतः । सिंहो ऽपि व्यथाकुलितस् तं दृष्ट्वा यावत् समुत्तिष्ठति तावद् रासभः पलायितुम् आरब्धवान् । अथ तस्य पलायमानस्य सिंहेन तल-प्रहारो दत्तः । स च मन्द-भाग्यस्य व्यवसाय इव व्यर्थतां गतः । अत्रान्तरे शृगालः कोपाविष्टस् तम् उवाच-भोः ! किम् एवंविधः प्रहारस् ते । यद् गर्दभो ऽपि तव पुरतो बलाद् गच्छति । तत् कथं गजेन सह युद्धं करिष्यसि ? तद् दृष्टं ते बलम् । अथ सविलक्ष-स्मितं सिंह आह-भोः ! किम् अहं करोमि । मया न क्रमः सज्जीकृत आसीत् । अन्यथा गजो ऽपि मत्-क्रमाक्रान्ता न गच्छति । शृगाल आह-अद्याप्य् एक-वारं तवान्तिके तम् आनेष्यामि । परं त्वया सज्जीकृत-क्रमेण स्थातव्यम् । सिंह आह-भद्र ! यो मां प्रत्यक्षं दृष्ट्वा गतः स पुनः कथम् अत्रागमिष्यति ? तद् अन्यत् किम् अपि सत्त्वम् अन्विष्यताम् । शृगाल आह-किं तवानेन व्यापारेण ? त्वं केवलं सज्जित-क्रमस् तिष्ठ । तथानुष्ठिते शृगालो ऽपि यावद् रासभ-मार्गेण गच्छति, तावत् तत्रैव स्थाने चरन् दृष्टः । अथ शृगालं दृष्ट्वा रासभः प्राह-भो भगिनी-सुत ! शोभन-स्थाने त्वयाहं नीतः । द्राङ् मृत्यु-वशं गतः । तत् कथय किं तत् सत्त्वं यस्यातिरौद्र-वज्र-सदृश-कर-प्रहाराद् अहं मुक्तः । तच् छ्रुत्वा प्रहसन् शृगाल आह-भद्र ! रासभी त्वाम् आयान्तं दृष्ट्वा सानुरागम् आलिङ्गितुं समुत्थिता । त्वं च कातरत्वान् नष्टः । सा पुनर् न शक्ता त्वां विना स्थातुम् । तया तु नशतस् तेऽवलम्बनार्थं हस्तः क्षिप्तः । नान्य-कारणेन । तद् आगच्छ । सा त्वत्-कृते प्रायोपवेशनोपविष्टा तिष्ठति । एतद् वदति-यल् लम्बकर्णो यदि मे भर्ता न भवति तद् अहम् अग्नौ जलं वा प्रविशामि । पुनस् तस्य वियोगं सोढुं न शक्नोमि इति । तत् प्रसादं कृत्वा तत्रागम्यताम् । नो चेत् तव स्त्री-हत्या भविष्यति । अपरं भगवान् काम-कोपं तवोपरि करिष्यति । उक्तं च- स्त्री-मुद्रां मकरध्वजस्य जयिनीं सर्वार्ध-सम्पत्-करीं ते मूढाः प्रविहाय यान्ति कुधियो मिथ्या-फलान्वेषिणः । ते तेनैव निहत्य निर्दयतरं नग्नीकृता मुण्डिताः केचिद् रक्त-पटीकृताश् च जटिलाः कापालिकाश् चापरे

tatrānuṣṭhite śṛgālena saha siṃhāntikam āgataḥ | siṃho 'pi vyathākulitas taṃ dṛṣṭvā yāvat samuttiṣṭhati tāvad rāsabhaḥ palāyitum ārabdhavān | atha tasya palāyamānasya siṃhena tala-prahāro dattaḥ | sa ca manda-bhāgyasya vyavasāya iva vyarthatāṃ gataḥ | atrāntare śṛgālaḥ kopāviṣṭas tam uvāca-bhoḥ ! kim evaṃvidhaḥ prahāras te | yad gardabho 'pi tava purato balād gacchati | tat kathaṃ gajena saha yuddhaṃ kariṣyasi ? tad dṛṣṭaṃ te balam | atha savilakṣa-smitaṃ siṃha āha-bhoḥ ! kim ahaṃ karomi | mayā na kramaḥ sajjīkṛta āsīt | anyathā gajo 'pi mat-kramākrāntā na gacchati | śṛgāla āha-adyāpy eka-vāraṃ tavāntike tam āneṣyāmi | paraṃ tvayā sajjīkṛta-krameṇa sthātavyam | siṃha āha-bhadra ! yo māṃ pratyakṣaṃ dṛṣṭvā gataḥ sa punaḥ katham atrāgamiṣyati ? tad anyat kim api sattvam anviṣyatām | śṛgāla āha-kiṃ tavānena vyāpāreṇa ? tvaṃ kevalaṃ sajjita-kramas tiṣṭha | tathānuṣṭhite śṛgālo 'pi yāvad rāsabha-mārgeṇa gacchati, tāvat tatraiva sthāne caran dṛṣṭaḥ | atha śṛgālaṃ dṛṣṭvā rāsabhaḥ prāha-bho bhaginī-suta ! śobhana-sthāne tvayāhaṃ nītaḥ | drāṅ mṛtyu-vaśaṃ gataḥ | tat kathaya kiṃ tat sattvaṃ yasyātiraudra-vajra-sadṛśa-kara-prahārād ahaṃ muktaḥ | tac chrutvā prahasan śṛgāla āha-bhadra ! rāsabhī tvām āyāntaṃ dṛṣṭvā sānurāgam āliṅgituṃ samutthitā | tvaṃ ca kātaratvān naṣṭaḥ | sā punar na śaktā tvāṃ vinā sthātum | tayā tu naśatas te'valambanārthaṃ hastaḥ kṣiptaḥ | nānya-kāraṇena | tad āgaccha | sā tvat-kṛte prāyopaveśanopaviṣṭā tiṣṭhati | etad vadati-yal lambakarṇo yadi me bhartā na bhavati tad aham agnau jalaṃ vā praviśāmi | punas tasya viyogaṃ soḍhuṃ na śaknomi iti | tat prasādaṃ kṛtvā tatrāgamyatām | no cet tava strī-hatyā bhaviṣyati | aparaṃ bhagavān kāma-kopaṃ tavopari kariṣyati | uktaṃ ca- strī-mudrāṃ makaradhvajasya jayinīṃ sarvārdha-sampat-karīṃ te mūḍhāḥ pravihāya yānti kudhiyo mithyā-phalānveṣiṇaḥ | te tenaiva nihatya nirdayataraṃ nagnīkṛtā muṇḍitāḥ kecid rakta-paṭīkṛtāś ca jaṭilāḥ kāpālikāś cāpare

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Panc/4.36

Cite as: Visnusarma: Pancatantra 4.36, in HREEM (hreem.cc/library/Panc/4.36), after GRETIL, Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/5_subhas/vispancu.htm — Visnusarma: Pancatantra (Version 1.01) Based on the ed. by Ramchandra Jha, 6th edition, Varanasi : Chowkhamba Vidyabhavan, 1991. (Vidyabhavan Sanskrit Grantha Mala, 17) Also consulted: ed. by M.R. Kale. Delhi : Motilal Banarsidass, reprint. 1991. Input by Jan

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text