तेन विशब्दसाहचर्यादुपसर्गस्यैव पराशब्दस्य ग्रहणमिति तत्रैव भाष्ये स्पष्टम्। सहचरणं सदृशयोरेवेति सहचरितशब्देन सादृश्यवानुच्यते। ऽरामलक्ष्मणौऽ इत्यादावपि सादृश्यमेव नियामकम्। सदृशयोरेव सहविवक्षा, तयोरेव सहप्रयोग इत्युत्सर्गाच्च। ध्वनितं चेदम्"कर्मप्रवचनीययुक्तेर्द्वितीया"इति सूत्रे भाष्ये। तत्र हि"पञ्चम्यपाङ्परिभिः"इति सूत्रेण लक्षणादिद्योतकपरियोगे पञ्चमीमाशङ्क्य ऽयद्यप्ययं परिर्दृष्टापचारो वर्जने चावर्जने च, अयं खल्वपशब्दो ऽदृष्टापचारो वर्जनार्थ एव कर्मप्रवचनीयः, तस्य को ऽन्यः सहायो भवितुमर्हत्यन्यो वर्जनार्थात्, यथास्य गोः सहायेनार्थ इति गौरेवानीयते, नाश्वः, न गर्दभःऽ इत्युक्तम्। तेन हि सदृशानामेव प्रयोगे सहायभावो बाधितः। "द्विस्त्रिश्चतुः"इति सूत्रे साहचर्येणैव कृत्वोर्ऽथस्य ग्रहणे सिद्धे कृत्वोर्थग्रहणादेषानित्या। तेन"दीधीवेवीटाम्"इत्यत्र धातुसाहचर्ये ऽप्यागमस्येटो ग्रहणमित्यन्यत्र विस्तरः॥ ननु"अस्थि"इत्यनङ् ऽप्रियसक्थना ब्राह्मणेनऽ इत्यत्र न स्यात्, अङ्गस्य नपुंसकत्वाभावात्, अत आह -- श्रुतानुमितयोः श्रुतसम्बन्धो बलवान्
tena viśabdasāhacaryādupasargasyaiva parāśabdasya grahaṇamiti tatraiva bhāṣye spaṣṭam/ sahacaraṇaṃ sadṛśayoreveti sahacaritaśabdena sādṛśyavānucyate/ 'rāmalakṣmaṇau' ityādāvapi sādṛśyameva niyāmakam/ sadṛśayoreva sahavivakṣā, tayoreva sahaprayoga ityutsargācca/ dhvanitaṃ cedam"karmapravacanīyayukterdvitīyā"iti sūtre bhāṣye/ tatra hi"pañcamyapāṅparibhiḥ"iti sūtreṇa lakṣaṇādidyotakapariyoge pañcamīmāśaṅkya 'yadyapyayaṃ parirdṛṣṭāpacāro varjane cāvarjane ca, ayaṃ khalvapaśabdo 'dṛṣṭāpacāro varjanārtha eva karmapravacanīyaḥ, tasya ko 'nyaḥ sahāyo bhavitumarhatyanyo varjanārthāt, yathāsya goḥ sahāyenārtha iti gaurevānīyate, nāśvaḥ, na gardabhaḥ' ityuktam/ tena hi sadṛśānāmeva prayoge sahāyabhāvo bādhitaḥ/ "dvistriścatuḥ"iti sūtre sāhacaryeṇaiva kṛtvor'thasya grahaṇe siddhe kṛtvorthagrahaṇādeṣānityā/ tena"dīdhīvevīṭām"ityatra dhātusāhacarye 'pyāgamasyeṭo grahaṇamityanyatra vistaraḥ// nanu"asthi"ityanaṅ 'priyasakthanā brāhmaṇena' ityatra na syāt, aṅgasya napuṃsakatvābhāvāt, ata āha -- śrutānumitayoḥ śrutasambandho balavān
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.