श्रुतेनैव सम्बन्धः, नानुमितेन प्रकरणादिप्राप्तेनेत्यर्थः। प्रकरणादितः श्रुतेर्बलवत्वादिति भावः। एवं च तत्र लिङ्गमस्थ्यादीनामेव विशेषणम्, नाङ्गस्य शिशीलुग्नुम्विधिषु तु गृह्यमाणस्याभावात् प्रकरणप्राप्तङ्गस्यैव विशेषणम्। अत एव"वा नपुंसकस्य"इति सूत्रे"वा शौ"इति न कृतम्। तत्र नपुंसकग्रहणं हि गृह्यमाणस्य शत्रन्तस्यैव नपुंसकत्वे यथा स्यात्, ऽबहवो ददतो येषु तानि कुलानि बहुददतिऽ इत्यत्र मा भूत्; ऽबहूनि ददन्ति येषु ते बहुददन्तःऽ इत्यत्र यथा स्यादित्येवमर्थम्। स्पष्टं चेदम्"स्वमोर्नपुंसकात्"इत्यत्र भाष्ये। केचित्तु"अचो रहाभ्यं द्वे"इत्यत्र श्रुतेन रेफस्य निमित्तत्वेन यरन्तर्भावादनुमितेन कार्यित्वं बाध्यत इत्येतदुदाहरणमाहुः, तत्, न; तक्रकौण्डिन्यन्यायेन सिद्धेरित्यन्यत्र विस्तरः॥ ननु"तत्पुरुषे तुल्यार्थः"इति स्वरः ऽपरमेण, कारकेण, परमकारकेणऽ इत्यादौ स्यात्, तथा"गातिस्थाघुपाभूभ्यः"इति लुक् ऽपै ओवै शेषणेऽ इत्यतः कृतात्वात् परस्यापि स्यात्, अत आह -- लक्षण प्रतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्यैव ग्रहणम्
śrutenaiva sambandhaḥ, nānumitena prakaraṇādiprāptenetyarthaḥ/ prakaraṇāditaḥ śruterbalavatvāditi bhāvaḥ/ evaṃ ca tatra liṅgamasthyādīnāmeva viśeṣaṇam, nāṅgasya śiśīlugnumvidhiṣu tu gṛhyamāṇasyābhāvāt prakaraṇaprāptaṅgasyaiva viśeṣaṇam/ ata eva"vā napuṃsakasya"iti sūtre"vā śau"iti na kṛtam/ tatra napuṃsakagrahaṇaṃ hi gṛhyamāṇasya śatrantasyaiva napuṃsakatve yathā syāt, 'bahavo dadato yeṣu tāni kulāni bahudadati' ityatra mā bhūt; 'bahūni dadanti yeṣu te bahudadantaḥ' ityatra yathā syādityevamartham/ spaṣṭaṃ cedam"svamornapuṃsakāt"ityatra bhāṣye/ kecittu"aco rahābhyaṃ dve"ityatra śrutena rephasya nimittatvena yarantarbhāvādanumitena kāryitvaṃ bādhyata ityetadudāharaṇamāhuḥ, tat, na; takrakauṇḍinyanyāyena siddherityanyatra vistaraḥ// nanu"tatpuruṣe tulyārthaḥ"iti svaraḥ 'parameṇa, kārakeṇa, paramakārakeṇa' ityādau syāt, tathā"gātisthāghupābhūbhyaḥ"iti luk 'pai ovai śeṣaṇe' ityataḥ kṛtātvāt parasyāpi syāt, ata āha -- lakṣaṇa pratipadoktayoḥ pratipadoktasyaiva grahaṇam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.