Library·Nagesa: Paribhasendusekhara·114

Nagesa: Paribhasendusekhara 114

Paribh 114

तत्तद्विभक्तिविशेषाद्यनुवादेन विहितो हि समासादिः प्रतिपदोक्तः, तस्यैव ग्रहणम्, शीग्रोपस्थितिकत्वात्। द्वितीयो हि विलम्बोपस्थितिकः। ऽपैऽ इत्यस्य ऽपाऽ इति रूपं लक्षणानुसन्धानपूर्वकं विलम्बोपस्थितिकम्। पिबतेस्तु तच्छीघ्रोपस्थितिकम्। इदमेव ह्येतत् परिभाषाबीजम्। इयं वर्णग्रहणे ऽपि"ओत्"सूत्रे भाष्ये सञ्चारितत्वात्। यत्तु वर्णग्रहणे नैषा"आदेचः"इत्यत्रोपदेशग्रहणादिति, तत्तु तस्मिन्नेव सूत्रे शब्देन्दुशेखरे दूषितमिति तत एव द्रष्टव्यम्। अनित्या चेयम्"भुवश्च महाव्याहृतेः"इति महाव्यहृतिग्रहणादित्यन्यत्र विस्तरः॥ नन्वेवं देङो दोधातोश्च कृतात्वस्य घुसंज्ञा न स्यात्, तथा मेङ आत्वे ऽप्रणिमाताऽ इत्यादौ"नेर्गदनद"इति णत्वं न स्यात्, तथा ऽगैऽ इत्यस्यात्वे"घुमास्था"इतीत्वं न स्यात्, अत आह -- गामादाग्रहणेष्वविशेषः

tattadvibhaktiviśeṣādyanuvādena vihito hi samāsādiḥ pratipadoktaḥ, tasyaiva grahaṇam, śīgropasthitikatvāt/ dvitīyo hi vilambopasthitikaḥ/ 'pai' ityasya 'pā' iti rūpaṃ lakṣaṇānusandhānapūrvakaṃ vilambopasthitikam/ pibatestu tacchīghropasthitikam/ idameva hyetat paribhāṣābījam/ iyaṃ varṇagrahaṇe 'pi"ot"sūtre bhāṣye sañcāritatvāt/ yattu varṇagrahaṇe naiṣā"ādecaḥ"ityatropadeśagrahaṇāditi, tattu tasminneva sūtre śabdenduśekhare dūṣitamiti tata eva draṣṭavyam/ anityā ceyam"bhuvaśca mahāvyāhṛteḥ"iti mahāvyahṛtigrahaṇādityanyatra vistaraḥ// nanvevaṃ deṅo dodhātośca kṛtātvasya ghusaṃjñā na syāt, tathā meṅa ātve 'praṇimātā' ityādau"nergadanada"iti ṇatvaṃ na syāt, tathā 'gai' ityasyātve"ghumāsthā"itītvaṃ na syāt, ata āha -- gāmādāgrahaṇeṣvaviśeṣaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Paribh/114

Cite as: Nagesa: Paribhasendusekhara 114, in HREEM (hreem.cc/library/Paribh/114), after GRETIL, Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/paribhsu.htm — Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and other irreg

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text