एवं च ह्रस्वस्यापि ह्रस्वे कृते ऽलक्ष्ये लक्षणस्यऽ इति न्यायेन न पुनर्ह्रस्वः। तदुक्तम् "इको झल्"इति सूत्रे भाष्ये -- ऽकृतकारि खल्वपि शास्त्रं पर्जन्यवत्ऽ इति। सिद्धे ऽपि ह्रस्वाधिकारीत्यर्थः। न च ऽलक्ष्ये लक्षणस्य सकृदेव प्रवृत्तिःऽ इत्यत्र न मानमिति वाच्यम्,"समोवालोपमेके"इति लोपेनैकसकारस्य द्वित्वेन द्विसकारस्य पुनर्द्वित्वेन च त्रिसकारस्य सिद्धौ"समः सुटि"इति सूत्रस्यैव मानत्वात्,"सम्प्रसारणाच्च" "सिचि वृद्धिः"इत्यदौ भाष्ये स्पष्टमुक्तत्वाच्च। सम्पूर्णाष्टाध्याय्याचार्येणैकश्रुत्या पठितेत्यत्र न मानम्। क्वचित्पदस्यैकश्रुत्यापि पाठः, यथा दाण्डिनायनादिसूत्रे ऐक्ष्वाकेति। यद्यप्यध्येतार एकश्रुत्यैवाङ्गानि पठन्ति ब्रह्मणवत्, तथापि व्याख्यानतो ऽनुनासिकत्वादिवदुदात्तनिपातनादिज्ञानमित्याहुः। विधेयाण् विषये तु"अप्रत्ययः"इति निषेधान्न गुणाभेदकत्वेन सवर्णग्रहणम्, अत एव ऽघटवत्ऽ इत्यादौ मतोर्मस्य नानुनासिको वकारः। अत एव"तद्वानासाम्"इति सूत्रनिर्देशः। अन्यथा"प्रत्यये भाषायाम्"इति नित्यमनुनासिकः स्यात्, इत्यन्यत्र विस्तरः॥ ननु स्यन्दूधातोः ऽस्यन्त्स्यतिऽ इत्यादावात्मनेपदनिमित्तत्वाभावनिमित्तत्वात्"न वृद्भ्यश्चतुर्भ्यः"इति निषेधस्य बहिरङ्गत्वेनान्तरङ्गत्वादूदिल्लक्षणस्येड्विकल्पस्यापत्तिः, अत आह -- निषेधाश्च बलीयांसः
evaṃ ca hrasvasyāpi hrasve kṛte 'lakṣye lakṣaṇasya' iti nyāyena na punarhrasvaḥ/ taduktam "iko jhal"iti sūtre bhāṣye -- 'kṛtakāri khalvapi śāstraṃ parjanyavat' iti/ siddhe 'pi hrasvādhikārītyarthaḥ/ na ca 'lakṣye lakṣaṇasya sakṛdeva pravṛttiḥ' ityatra na mānamiti vācyam,"samovālopameke"iti lopenaikasakārasya dvitvena dvisakārasya punardvitvena ca trisakārasya siddhau"samaḥ suṭi"iti sūtrasyaiva mānatvāt,"samprasāraṇācca" "sici vṛddhiḥ"ityadau bhāṣye spaṣṭamuktatvācca/ sampūrṇāṣṭādhyāyyācāryeṇaikaśrutyā paṭhitetyatra na mānam/ kvacitpadasyaikaśrutyāpi pāṭhaḥ, yathā dāṇḍināyanādisūtre aikṣvāketi/ yadyapyadhyetāra ekaśrutyaivāṅgāni paṭhanti brahmaṇavat, tathāpi vyākhyānato 'nunāsikatvādivadudāttanipātanādijñānamityāhuḥ/ vidheyāṇ viṣaye tu"apratyayaḥ"iti niṣedhānna guṇābhedakatvena savarṇagrahaṇam, ata eva 'ghaṭavat' ityādau matormasya nānunāsiko vakāraḥ/ ata eva"tadvānāsām"iti sūtranirdeśaḥ/ anyathā"pratyaye bhāṣāyām"iti nityamanunāsikaḥ syāt, ityanyatra vistaraḥ// nanu syandūdhātoḥ 'syantsyati' ityādāvātmanepadanimittatvābhāvanimittatvāt"na vṛdbhyaścaturbhyaḥ"iti niṣedhasya bahiraṅgatvenāntaraṅgatvādūdillakṣaṇasyeḍvikalpasyāpattiḥ, ata āha -- niṣedhāśca balīyāṃsaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.