Library·Nagesa: Paribhasendusekhara·21

Nagesa: Paribhasendusekhara 21

Paribh 21

वर्णप्राधान्यविषयमेतत्। तत्वं च ऽप्रत्ययलोपेऽ इति सूत्रे स्थानिवदित्यनुवृत्यैव सिद्धे प्रत्ययलक्षणग्रहणं प्रत्ययेतराविशेषणत्वरूपं यत्र प्राधान्यं तत्रैव प्रवृत्यर्थमेतत्सिद्धम्। वर्णपराधान्यं च वर्णस्येतराविशेषणत्वरूपं प्रत्ययनिरूपितनिशेष्यतारूपं च। तेन ऽगोहितम्ऽ इत्यादौ अवादि न, ऽचित्रायां जाता चित्राऽ इत्यादावण्यो ऽकारस्तदन्तान् ङीप् च न। इयमल्विधौ स्थानिवत्वाप्राप्तावपि प्राप्तप्रत्ययलक्षणविधेर्निषेधिकेति स्पष्टं भाष्ये॥ ननु ऽअतः कृकमिऽ इत्यत्र कमि ग्रहणे सिद्धे, कंसग्रहणं व्यर्थम्, अत आह :- उणादयो ऽव्युत्पन्नानि प्रातिपदिकानि

varṇaprādhānyaviṣayametat/ tatvaṃ ca 'pratyayalope' iti sūtre sthānivadityanuvṛtyaiva siddhe pratyayalakṣaṇagrahaṇaṃ pratyayetarāviśeṣaṇatvarūpaṃ yatra prādhānyaṃ tatraiva pravṛtyarthametatsiddham/ varṇaparādhānyaṃ ca varṇasyetarāviśeṣaṇatvarūpaṃ pratyayanirūpitaniśeṣyatārūpaṃ ca/ tena 'gohitam' ityādau avādi na, 'citrāyāṃ jātā citrā' ityādāvaṇyo 'kārastadantān ṅīp ca na/ iyamalvidhau sthānivatvāprāptāvapi prāptapratyayalakṣaṇavidherniṣedhiketi spaṣṭaṃ bhāṣye// nanu 'ataḥ kṛkami' ityatra kami grahaṇe siddhe, kaṃsagrahaṇaṃ vyartham, ata āha :- uṇādayo 'vyutpannāni prātipadikāni

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Paribh/21

Cite as: Nagesa: Paribhasendusekhara 21, in HREEM (hreem.cc/library/Paribh/21), after GRETIL, Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/paribhsu.htm — Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and other irreg

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text