Library·Nagesa: Paribhasendusekhara·31

Nagesa: Paribhasendusekhara 31

Paribh 31

इयं च ऽसमासप्रत्ययविधौ प्रतिषेध उगिद्वर्णग्रहणवर्जम्ऽ इति वार्तिकस्थप्रत्ययांशानुवादः। अत एव ऽयेन विधिःऽ इति सूत्र भाष्ये प्रत्ययविधिभिन्ने"अप्तृन्"इत्यादौ गृह्यमाणप्रातिपदिकेनापि तदन्त विधिप्रतिपादनम् ऽस्वसा, परमस्वसाऽ इत्याद्युदाहरणञ्च सङ्गच्छते। अत एव च तदन्तविधिसूत्रे भाष्ये समासेत्यादिनिषेधस्य कथनवदस्य न कथनम्। सो ऽपि निषेधो विशिष्य तत्तद्रूपेण गृहीतप्रातिपदिकसूत्र एव। ध्वनितं चेदम्,"असमासे निष्कादिभ्यः"इति सूत्रे भाष्ये। अत्र च ज्ञापकम्"सपूर्वाच्च"इति सूत्रम्। अन्यथा"पूर्वादिनिः"इत्यत्र तदन्तविधिनैव सिद्धे किं तेन॥ नन्वेवम्"सूत्रान्ताट्ठक्" "दशान्ताड्डः" "एकगोपूर्वात्"इत्यादेः केवल सूत्रशब्द दशन्शब्दैकशब्दादिष्वपि प्रवृत्तिर्व्यपदेशिवद्भावात् स्यात्, अत आह :- व्यपदेशिवद्भावो ऽप्रातिपदिकेन

iyaṃ ca 'samāsapratyayavidhau pratiṣedha ugidvarṇagrahaṇavarjam' iti vārtikasthapratyayāṃśānuvādaḥ/ ata eva 'yena vidhiḥ' iti sūtra bhāṣye pratyayavidhibhinne"aptṛn"ityādau gṛhyamāṇaprātipadikenāpi tadanta vidhipratipādanam 'svasā, paramasvasā' ityādyudāharaṇañca saṅgacchate/ ata eva ca tadantavidhisūtre bhāṣye samāsetyādiniṣedhasya kathanavadasya na kathanam/ so 'pi niṣedho viśiṣya tattadrūpeṇa gṛhītaprātipadikasūtra eva/ dhvanitaṃ cedam,"asamāse niṣkādibhyaḥ"iti sūtre bhāṣye/ atra ca jñāpakam"sapūrvācca"iti sūtram/ anyathā"pūrvādiniḥ"ityatra tadantavidhinaiva siddhe kiṃ tena// nanvevam"sūtrāntāṭṭhak" "daśāntāḍḍaḥ" "ekagopūrvāt"ityādeḥ kevala sūtraśabda daśanśabdaikaśabdādiṣvapi pravṛttirvyapadeśivadbhāvāt syāt, ata āha :- vyapadeśivadbhāvo 'prātipadikena

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Paribh/31

Cite as: Nagesa: Paribhasendusekhara 31, in HREEM (hreem.cc/library/Paribh/31), after GRETIL, Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/paribhsu.htm — Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and other irreg

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text