नञ्युक्तमिव युक्तं च यत् किञ्चिद् दृश्यते तत्र तस्माद् भिन्ने तत्सदृशे ऽधिकरणे द्रव्ये कार्यं विज्ञायते। हि यतः तथार्थगतिरस्ति। न हि ऽअब्रह्मणमानयऽ इत्युक्ते लोष्टमानीय कृती भवति। अतश्चव्यन्तभिन्ने च्व्यन्तसदृशे ऽभूततद्भावविषये क्यङिति नोक्त दोषः। "ओषधेश्च विभक्तावप्रथमायाम्"इत्यादौ विभक्तिग्रहणमेतन्न्यायसिदिधार्थानुवाद एव। एतेन विभक्तावित्याद्यस्यानित्यत्वे ज्ञापकमिति वदन्तः परास्ताः, अनित्यत्वे भाष्यसम्मत फलाभावात्। अत एव ऽअकर्तरि चऽ इति सूत्रे कारक ग्रहणं भाष्ये प्रत्याख्यातमिति बोध्यम्। स्पष्टा चेयम्"भृशादिभ्यः"इति सूत्रे भाष्ये। अत्रान्यसदृशेत्युक्त्वा सादृश्यस्य भेदाघटितत्वं सूचयति। निरूपितं चैतन्मञ्जूषायाम्॥ ननु ऽव्याघ्री, कच्चपीऽ इत्यादौ सुबन्तेन समासात् ततो ऽप्यन्तरङ्गत्वाट्टाप् अदन्तत्वाभावाज्जाति लक्षणो ङीष् न स्यात्, अत आह -- गतिकारकोपपदानां कृद्भिः सह समासवचनं प्राक् सुबुत्पत्तेः
nañyuktamiva yuktaṃ ca yat kiñcid dṛśyate tatra tasmād bhinne tatsadṛśe 'dhikaraṇe dravye kāryaṃ vijñāyate/ hi yataḥ tathārthagatirasti/ na hi 'abrahmaṇamānaya' ityukte loṣṭamānīya kṛtī bhavati/ ataścavyantabhinne cvyantasadṛśe 'bhūtatadbhāvaviṣaye kyaṅiti nokta doṣaḥ/ "oṣadheśca vibhaktāvaprathamāyām"ityādau vibhaktigrahaṇametannyāyasididhārthānuvāda eva/ etena vibhaktāvityādyasyānityatve jñāpakamiti vadantaḥ parāstāḥ, anityatve bhāṣyasammata phalābhāvāt/ ata eva 'akartari ca' iti sūtre kāraka grahaṇaṃ bhāṣye pratyākhyātamiti bodhyam/ spaṣṭā ceyam"bhṛśādibhyaḥ"iti sūtre bhāṣye/ atrānyasadṛśetyuktvā sādṛśyasya bhedāghaṭitatvaṃ sūcayati/ nirūpitaṃ caitanmañjūṣāyām// nanu 'vyāghrī, kaccapī' ityādau subantena samāsāt tato 'pyantaraṅgatvāṭṭāp adantatvābhāvājjāti lakṣaṇo ṅīṣ na syāt, ata āha -- gatikārakopapadānāṃ kṛdbhiḥ saha samāsavacanaṃ prāk subutpatteḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.