Library·Rasendracintāmaṇi·8

Rasendracintāmaṇi 8

<चूर्णरत्न> वृष्यगणचूर्णतुल्यं तत् पुटपक्वं घनं सिता द्विगुणम् । वृष्यात्परमतिवृष्यं रसायनं चूर्णरत्नमिदम्

<cūrṇaratna> vṛṣyagaṇacūrṇatulyaṃ tat puṭapakvaṃ ghanaṃ sitā dviguṇam / vṛṣyātparamativṛṣyaṃ rasāyanaṃ cūrṇaratnamidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<शृङ्गाराभ्ररसः> शुद्धं कृष्णाभ्रचूर्णं द्विपलपरिमितं शाणमानं यदन्यत् । कर्पूरं जातिकोषं सजलमिभकणा तेजपत्रं लवङ्गम्

<śṛṅgārābhrarasaḥ> śuddhaṃ kṛṣṇābhracūrṇaṃ dvipalaparimitaṃ śāṇamānaṃ yadanyat / karpūraṃ jātikoṣaṃ sajalamibhakaṇā tejapatraṃ lavaṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसी तालीशचोचे गजकुसुमगदं धातकी चेति तुल्यं । पथ्या धात्री विभीतं त्रिकटुरथ पृथक् त्वर्द्धशाणं द्विशाणम्

māṃsī tālīśacoce gajakusumagadaṃ dhātakī ceti tulyaṃ / pathyā dhātrī vibhītaṃ trikaṭuratha pṛthak tvarddhaśāṇaṃ dviśāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलाजातीफलाख्यं क्षितितलविधिना शुद्धगन्धाश्मकोलं कोलार्द्धं पारदस्य प्रतिपदविहितं पिष्टमेकत्र मिश्रम् । पानीयेनैव कार्याः परिणतचणकस्विन्नतुल्याश्च वट्यः प्रातः खाद्याश् चतस्रस् तदनु च हि कियच्छृङ्गवेरं सपर्णम्

elājātīphalākhyaṃ kṣititalavidhinā śuddhagandhāśmakolaṃ kolārddhaṃ pāradasya pratipadavihitaṃ piṣṭamekatra miśram / pānīyenaiva kāryāḥ pariṇatacaṇakasvinnatulyāśca vaṭyaḥ prātaḥ khādyāś catasras tadanu ca hi kiyacchṛṅgaveraṃ saparṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पानीयं पीतमन्ते ध्रुवमपहरति क्षिप्रमेतान् विकारान् कोष्ठे दुष्टाग्निजातान् ज्वरमुदररुजो राजयक्ष्मं क्षयं च । कासं श्वासं सशोथं नयनपरिभवं मेहमेदोविकारान् छर्दिं शूलाम्लपित्तं तृषमपि महतीं गुल्मजालं विशालम्

pānīyaṃ pītamante dhruvamapaharati kṣiprametān vikārān koṣṭhe duṣṭāgnijātān jvaramudararujo rājayakṣmaṃ kṣayaṃ ca / kāsaṃ śvāsaṃ saśothaṃ nayanaparibhavaṃ mehamedovikārān chardiṃ śūlāmlapittaṃ tṛṣamapi mahatīṃ gulmajālaṃ viśālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुत्वं रक्तपित्तं गरलभवगदान् पीनसं प्लीहरोगं हन्याद् आमानिलोत्थान् कफपवनकृतान् पित्तरोगानशेषान् । बल्यो वृष्यश्च योगस्तरुणतरकरः सर्वरोगे प्रशस्तः पथ्यं मांसैश्च यूषैर् घृतपरिलुलितैर् गव्यदुग्धैश्च भूयः

pāṇḍutvaṃ raktapittaṃ garalabhavagadān pīnasaṃ plīharogaṃ hanyād āmānilotthān kaphapavanakṛtān pittarogānaśeṣān / balyo vṛṣyaśca yogastaruṇatarakaraḥ sarvaroge praśastaḥ pathyaṃ māṃsaiśca yūṣair ghṛtaparilulitair gavyadugdhaiśca bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोज्यं योज्यं यथेष्टं ललितललनया दीयमानं मुदा यच्छृङ्गाराभ्रेण कामी युवतिजनशतां भोगयोगादतुष्टः । वर्ज्यं शाकाम्लमादौ दिनकतिपयचित् स्वेच्छया भोज्यमन्यद् दीर्घायुः काममूर्तिर् गतवलिपलितो मानवोऽस्य प्रसादात्

bhojyaṃ yojyaṃ yatheṣṭaṃ lalitalalanayā dīyamānaṃ mudā yacchṛṅgārābhreṇa kāmī yuvatijanaśatāṃ bhogayogādatuṣṭaḥ / varjyaṃ śākāmlamādau dinakatipayacit svecchayā bhojyamanyad dīrghāyuḥ kāmamūrtir gatavalipalito mānavo'sya prasādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<जयावटी> विषं त्रिकटुकं मुस्तं हरिद्रा निम्बपत्रकम् । विडङ्गमष्टमं चूर्णं छागमूत्रैः समं समम् । चणकाभा वटी कार्या स्याज्जया योगवाहिका

<jayāvaṭī> viṣaṃ trikaṭukaṃ mustaṃ haridrā nimbapatrakam / viḍaṅgamaṣṭamaṃ cūrṇaṃ chāgamūtraiḥ samaṃ samam / caṇakābhā vaṭī kāryā syājjayā yogavāhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<त्रिनेत्ररसः> आदौ गन्धहतं शुल्वं पश्चात्तुल्याहिपारदम् । त्रिनेत्रो हविषा पिष्टः शीतवीर्योऽर्द्धगन्धकः

<trinetrarasaḥ> ādau gandhahataṃ śulvaṃ paścāttulyāhipāradam / trinetro haviṣā piṣṭaḥ śītavīryo'rddhagandhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णश्चेत्तुल्यगन्धेन कुर्यात् संमर्द्य पर्पटीम् । देहसिद्धिकरो ह्येष सर्वरोगनिकृन्तनः

uṣṇaścettulyagandhena kuryāt saṃmardya parpaṭīm / dehasiddhikaro hyeṣa sarvaroganikṛntanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<सिद्धयोगेश्वररसः> शुद्धं सूतं द्विधा गन्धं खल्वे घृष्ट्वा तु कज्जलीम् । तयोः समं कान्तलौहमभावे तस्य तीक्ष्णकम्

<siddhayogeśvararasaḥ> śuddhaṃ sūtaṃ dvidhā gandhaṃ khalve ghṛṣṭvā tu kajjalīm / tayoḥ samaṃ kāntalauhamabhāve tasya tīkṣṇakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेलितं देवदेवेशि मर्दितं कन्यकाद्रवैः । यामद्वयं ततः पश्चात्तद्गोलं ताम्रसम्पुटे

melitaṃ devadeveśi marditaṃ kanyakādravaiḥ / yāmadvayaṃ tataḥ paścāttadgolaṃ tāmrasampuṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आच्छाद्यैरण्डपत्रैस्तु धान्यराशौ निधापयेत् । त्रिदिनान्ते समुद्धृत्य पिष्टं वारितरं भवेत्

ācchādyairaṇḍapatraistu dhānyarāśau nidhāpayet / tridinānte samuddhṛtya piṣṭaṃ vāritaraṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारी भृङ्गकोरण्टौ काकमाची पुनर्नवा । नीली मुण्डी च निर्गुण्डी सहदेवी शतावरी

kumārī bhṛṅgakoraṇṭau kākamācī punarnavā / nīlī muṇḍī ca nirguṇḍī sahadevī śatāvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लपर्णी गोक्षुरकः कच्छूमूलं वटाङ्कुराः । एतेषां भावयेद्द्रावैः सप्तवारान् पृथक् पृथक्

amlaparṇī gokṣurakaḥ kacchūmūlaṃ vaṭāṅkurāḥ / eteṣāṃ bhāvayeddrāvaiḥ saptavārān pṛthak pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यूषणत्रिफलासोमराजीनां च कषायकैः । शुष्केऽस्मिंस्तोलितं चूर्णं सममेकादशाभिधम्

tryūṣaṇatriphalāsomarājīnāṃ ca kaṣāyakaiḥ / śuṣke'smiṃstolitaṃ cūrṇaṃ samamekādaśābhidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वराव्योषाग्निविश्वैला जातीफललवङ्गकम् । संयोज्य मधुनालोड्य विमर्द्येदं भजेत्सदा

varāvyoṣāgniviśvailā jātīphalalavaṅgakam / saṃyojya madhunāloḍya vimardyedaṃ bhajetsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रौ पिबेद् गवां क्षीरं कृष्णानां च विशेषतः । संवत्सराज्जरामृत्युरोगजालं निवारयेत्

rātrau pibed gavāṃ kṣīraṃ kṛṣṇānāṃ ca viśeṣataḥ / saṃvatsarājjarāmṛtyurogajālaṃ nivārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यवृद्धिकरं श्रेष्ठं रामाशतसुखप्रदम् । तावन्न च्यवते वीर्यं यावदम्लं न सेवते

vīryavṛddhikaraṃ śreṣṭhaṃ rāmāśatasukhapradam / tāvanna cyavate vīryaṃ yāvadamlaṃ na sevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपनं कान्तिदं पुष्टितुष्टिकृत्सेविनां सदा । सुगुप्तः कथितः सूतः सिद्धयोगेश्वराभिधः

dīpanaṃ kāntidaṃ puṣṭituṣṭikṛtsevināṃ sadā / suguptaḥ kathitaḥ sūtaḥ siddhayogeśvarābhidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<पलितघ्नचूर्णम्> त्रिफला लोहजं चूर्णं रक्तचित्रकजा जटा । च्युतक्षुद्राम्रकं बीजं पालाशं क्षुद्रदुग्धिका

<palitaghnacūrṇam> triphalā lohajaṃ cūrṇaṃ raktacitrakajā jaṭā / cyutakṣudrāmrakaṃ bījaṃ pālāśaṃ kṣudradugdhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदष्टकमादाय पृथक् पञ्चपलोन्मितम् । मिश्रयित्वा पलाशस्य सर्वाङ्गरसभावितम्

etadaṣṭakamādāya pṛthak pañcapalonmitam / miśrayitvā palāśasya sarvāṅgarasabhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकालजबीजानां भागत्रयमथाहरेत् । भागं कृष्णतिलस्यैकं मिश्रयित्वा निपीडयेत्

mahākālajabījānāṃ bhāgatrayamathāharet / bhāgaṃ kṛṣṇatilasyaikaṃ miśrayitvā nipīḍayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन तैलेन तच्चूर्णं पिण्डीकार्यं विमर्दनात् । स्निग्धे भाण्डे तदाधाय शरावेण निरोधयेत्

tena tailena taccūrṇaṃ piṇḍīkāryaṃ vimardanāt / snigdhe bhāṇḍe tadādhāya śarāveṇa nirodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिप्त्वा तदाशु धान्ये च पललौघे निधापयेत् । मासमात्रात्समाहृत्य पूजयित्वा शिवं शिवम्

liptvā tadāśu dhānye ca palalaughe nidhāpayet / māsamātrātsamāhṛtya pūjayitvā śivaṃ śivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोलैकं भक्षयेत्प्रातस्तोलैकं भोजनोपरि । एवं मासत्रयाभ्यासात्पलितं हन्त्यसंशयम् । वर्षैकेन जरां हत्वा मृत्युं जयति मानवः

tolaikaṃ bhakṣayetprātastolaikaṃ bhojanopari / evaṃ māsatrayābhyāsātpalitaṃ hantyasaṃśayam / varṣaikena jarāṃ hatvā mṛtyuṃ jayati mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कामिनीमदनिधूननरसः> कज्जलीकृतसुगन्धकशम्भोस् तुल्यभागकनकस्य बीजम् । मर्दयेत्कनकतैलयुतं स्यात् कामिनीमदविधूनन एषः

<kāminīmadanidhūnanarasaḥ> kajjalīkṛtasugandhakaśambhos tulyabhāgakanakasya bījam / mardayetkanakatailayutaṃ syāt kāminīmadavidhūnana eṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य वल्लयुगलं ससितं चेत् सेवितं हरति मेहगणौघम् । वीर्यदार्ढ्यकरणं कमनीयं द्रावणं निधुवने वनितानाम्

asya vallayugalaṃ sasitaṃ cet sevitaṃ harati mehagaṇaugham / vīryadārḍhyakaraṇaṃ kamanīyaṃ drāvaṇaṃ nidhuvane vanitānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<चतुर्मुखरसः> रसगन्धकलौहाभ्रं समं सूताङ्घ्रि हेम च । सर्वं खल्वतले क्षिप्त्वा कन्यास्वरसमर्दितम्

<caturmukharasaḥ> rasagandhakalauhābhraṃ samaṃ sūtāṅghri hema ca / sarvaṃ khalvatale kṣiptvā kanyāsvarasamarditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलातुलसीब्राह्मीरसैश्चानु विमर्दयेत् । एरण्डपत्रैरावेष्ट्य धान्यराशौ दिनत्रयम्

triphalātulasībrāhmīrasaiścānu vimardayet / eraṇḍapatrairāveṣṭya dhānyarāśau dinatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थाप्य च तदुद्धृत्य त्रिफलामधुसंयुतम् । एतद्रसायनवरं सर्वरोगेषु योजयेत्

saṃsthāpya ca taduddhṛtya triphalāmadhusaṃyutam / etadrasāyanavaraṃ sarvarogeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथाग्निबलं खादेद्वलीपलितनाशनम् । पौष्टिकं बल्यमायुष्यं पुत्रप्रसवकारकम्

tadyathāgnibalaṃ khādedvalīpalitanāśanam / pauṣṭikaṃ balyamāyuṣyaṃ putraprasavakārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयमेकादशविधं कासं पञ्चविधं तथा । कुष्ठमष्टादशविधं पाण्डुरोगान् प्रमेहकान्

kṣayamekādaśavidhaṃ kāsaṃ pañcavidhaṃ tathā / kuṣṭhamaṣṭādaśavidhaṃ pāṇḍurogān pramehakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलं श्वासं च हिक्कां च मन्दाग्निं चाम्लपित्तकम् । व्रणान् सर्वानामवातं विसर्पं विद्रधिं तथा

śūlaṃ śvāsaṃ ca hikkāṃ ca mandāgniṃ cāmlapittakam / vraṇān sarvānāmavātaṃ visarpaṃ vidradhiṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपस्मारं महोन्मादं सर्वार्शांसि त्वगामयान् । क्रमेण शीलितं हन्ति वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा । चतुर्मुखेन देवेन कृष्णात्रेयाय सूचितम्

apasmāraṃ mahonmādaṃ sarvārśāṃsi tvagāmayān / krameṇa śīlitaṃ hanti vṛkṣamindrāśaniryathā / caturmukhena devena kṛṣṇātreyāya sūcitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<गन्धलौह> गन्धं लौहं भस्म मध्वाज्ययुक्तं सेव्यं वर्षं वारिणा त्रैफलेन । शुक्ले केशे कालिमा दिव्यदृष्टिः पुष्टिवीर्यं जायते दीर्घमायुः

<gandhalauha> gandhaṃ lauhaṃ bhasma madhvājyayuktaṃ sevyaṃ varṣaṃ vāriṇā traiphalena / śukle keśe kālimā divyadṛṣṭiḥ puṣṭivīryaṃ jāyate dīrghamāyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<सिद्धलक्ष्मीश्वररसः> अष्टांशहेम्नि हरजे शिखिमूषिकायां संजार्य षड्गुणबलिं क्रमशो ऽधिकं च । ऊर्ध्वं पयोऽग्निम् अधरे विनिधाय धीराः सिद्धीः समग्रमतुलाः स्वकरे कुरुध्वम्

<siddhalakṣmīśvararasaḥ> aṣṭāṃśahemni haraje śikhimūṣikāyāṃ saṃjārya ṣaḍguṇabaliṃ kramaśo 'dhikaṃ ca / ūrdhvaṃ payo'gnim adhare vinidhāya dhīrāḥ siddhīḥ samagramatulāḥ svakare kurudhvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वह्निसिद्धरसः> लौहं गन्धं टङ्कणं भ्रामयित्वा सार्धस् तस्मिन् सूतकोऽन्यश्च गन्धः । कन्याम्भोभिर् मर्दितः काचकूप्यां क्षिप्तो वह्णौ सिद्धये वह्णिसिद्धः

<vahnisiddharasaḥ> lauhaṃ gandhaṃ ṭaṅkaṇaṃ bhrāmayitvā sārdhas tasmin sūtako'nyaśca gandhaḥ / kanyāmbhobhir marditaḥ kācakūpyāṃ kṣipto vahṇau siddhaye vahṇisiddhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.