अथ ते सर्वे मारपुत्राः सगणपार्षद्याः प्राञ्जलयो भूत्वैवम् आहुः । एवम् अस्तु यद् अस्माकम् ऋद्धिबलविषयानुभावविकुर्वितं सर्वं दर्शयिष्यामः । यदि शक्ष्याम एतं शाक्यपुत्रं भस्मीकर्तुम् इत्य् एवं कुशलम् । यद्य् एवं न शक्ष्यामस् तं शरणं गमिष्यामः । स्वयम् एव तात प्रत्यक्षो ऽसि यद् वयं महासैन्यपरिवृताः प्राग् एव एकाकिनाद्वितीयेनानेन शाक्यपुत्रेणर्द्धिबलेन पराजिताः किं पुनर् एतर्ह्य् अनेकपरिवारपरिवृतेन । मारः पापीमान् एवम् आह । गच्छत तावद् भद्रमुखाः । यदि शक्नुतैनं श्रमणं गौतमं घातयितुं पुनर् आगच्छत ॥ अथ न शक्तास् तथाप्य् आगच्छत । स्वभवनं पुनः परिपालयिष्यामः ॥ अथ मारपर्षद्द्वादशबिंबराणि ततो ऽतिक्रम्य इत ऊर्ध्वं यावच् (कुरुमिय १७) चतुराशीतिं योजनसहस्राणि स्फरित्वा तादृशं मारबलरिद्धिवेगं दर्शयाम् आसुः । सर्वचातुर्द्वीपिकायाम् आकाशं महाकालमेघैर् आपूरयाम् आसुः । महाकालवायुभिश् चोल्कापातैश् च सुमेरुं पर्वतराजानं पाणिभिः पराजघ्नुः । सर्वं चातुर्द्वीपिकां प्रकम्पयाम् आसुः । परमभैरवांश् च शब्दान् समुत्ससर्जुः । यतो नागा महानागाः यतो यक्षा महायक्षाः सर्वावन्त्या महापृथिव्याः सगिरिशैलपर्वतायाः सुमेरोश् च पर्वतराज्ञः कंपं विदित्वा सरसां महासरसां नदीकुनदीमहानदीनां महासमुद्राणां च संक्षोभं ज्ञात्वा गगनतले तस्थुः । सा च मारपर्षत् सुमेरुमूर्धनि स्थित्वा योजनप्रमाणां वृष्टिम् अभिनिर्मिमीयांगमगधेषु समुत्ससर्ज । महान्तं चासिमुसलपाषाणतोमरभिण्डिपालनाराचक्षुरप्रक्षुरमुखक्षुरकल्पवासिमुखवासिधारकरालचक्रविकरालचक्रदृढखरपरुषरूक्षवर्षं निर्मायोत्ससर्ज ॥ अथ भगवांश् तस्मिन् समये मारमण्डलविध्वंसनं नाम समाधिं समापदे । यत् सर्वां शिलाप्रहरणवृष्टिं दिव्योत्पलपद्मकुमुदपुण्डरीकमान्दारवमहामान्दारवपुष्पवृष्टिम् अध्यतिष्ठत् । (कुरुमिय १८) तांश् च शब्दान् नानावाद्यान् अध्यतिष्ठत् । यद् उत बुद्धशब्दं धर्मशब्दं संघशब्दं पारमिताशब्दं अभिज्ञाशब्दं अवैवर्तिकशब्दं अभिषेकशब्दं चतुर्मारपराजयशब्दं बोधिमण्डोपसंक्रमणशब्दं यावत् सोपादाननिरुपादानशब्दान् अध्यतिष्ठत् ॥ सर्वा रजोन्धकारवायवः प्रशेमुः । ये केचिद् इह चातुर्द्वीपिके तृणगुल्मौषधिवनस्पतिक्षितिशैलपर्वतास् तान् सर्वान् सप्तरत्नमयान् अध्यतिष्ठत् ॥ अनवलोक्यमूर्ध्नो भगवान् यावद् ब्रह्मलोकं कायेन वशं वर्तयाम् आस । एकैकस्माच् च लक्षणाद् भगवतस् तादृशी प्रभा निश्चचार यया प्रभया तृसाहस्रमहासाहस्री लोकधातुर् उदारेणावभासेन स्फुटो ऽभूत् । ये चास्यां त्रिसाहस्रमहासाहस्र्यां लोकधातौ देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगप्रेतपिशाचकुम्भाण्डमनुष्यामनुष्या नैरयिका वा तैर्यग्योनिका वा यामलौकिका वा ते सर्वे भगवंतम् अद्राक्षुः । बहूनि च देवनागयक्षमनुष्यामनुष्यशतसहस्राणि गगनस्थाः पुष्पैर् अवकीर्य प्रदक्षिणं चक्रुः स्तुवंतो नमश् चक्रुः । बहूनि च नैरयिकतैर्यग्योनिकयामलौकिकाक्षोभ्यकोटीशतसहस्राणि स्मृतिं प्रतिलेभिरे । पूर्वावरोपितकुशलमूलम् अनुस्मृत्य नमो बुद्धायेति कृत्वा तेभ्यो (कुरुमिय १९) ऽपायेभ्यश् चवित्वा देवेषूपपन्नाः ॥ ततश् च मारसैन्या द्वाविंशतिमारपुत्रशतसहस्राणि सगणपार्षद्यानि भगवत एवंरूपं प्रातिहार्यं दृष्ट्वा भगवतो ऽन्तिके ऽतीव प्रसादं प्रतिलब्ध्वा येन भगवांस् तेनोपजग्मुः । उपेत्य सार्धं तैः पंचभिर् मारकन्याशतैर् भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्यांजलीन् प्रगृह्याभिर् गाथाभिर् अधिभाषंते स्म ॥ विशुद्धमूर्ते परमाभिरूप ज्ञानोदधे कांचनमेरुतुल्य । वितत्य लोकं यशसा विभासि त्वाम् एव नाथं शरणं व्रजामः
atha te sarve māraputrāḥ sagaṇapārṣadyāḥ prāñjalayo bhūtvaivam āhuḥ / evam astu yad asmākam ṛddhibalaviṣayānubhāvavikurvitaṃ sarvaṃ darśayiṣyāmaḥ / yadi śakṣyāma etaṃ śākyaputraṃ bhasmīkartum ity evaṃ kuśalam / yady evaṃ na śakṣyāmas taṃ śaraṇaṃ gamiṣyāmaḥ / svayam eva tāta pratyakṣo 'si yad vayaṃ mahāsainyaparivṛtāḥ prāg eva ekākinādvitīyenānena śākyaputreṇarddhibalena parājitāḥ kiṃ punar etarhy anekaparivāraparivṛtena / māraḥ pāpīmān evam āha / gacchata tāvad bhadramukhāḥ / yadi śaknutainaṃ śramaṇaṃ gautamaṃ ghātayituṃ punar āgacchata // atha na śaktās tathāpy āgacchata / svabhavanaṃ punaḥ paripālayiṣyāmaḥ // atha māraparṣaddvādaśabiṃbarāṇi tato 'tikramya ita ūrdhvaṃ yāvac (Kurumiya 17) caturāśītiṃ yojanasahasrāṇi spharitvā tādṛśaṃ mārabalariddhivegaṃ darśayām āsuḥ / sarvacāturdvīpikāyām ākāśaṃ mahākālameghair āpūrayām āsuḥ / mahākālavāyubhiś colkāpātaiś ca sumeruṃ parvatarājānaṃ pāṇibhiḥ parājaghnuḥ / sarvaṃ cāturdvīpikāṃ prakampayām āsuḥ / paramabhairavāṃś ca śabdān samutsasarjuḥ / yato nāgā mahānāgāḥ yato yakṣā mahāyakṣāḥ sarvāvantyā mahāpṛthivyāḥ sagiriśailaparvatāyāḥ sumeroś ca parvatarājñaḥ kaṃpaṃ viditvā sarasāṃ mahāsarasāṃ nadīkunadīmahānadīnāṃ mahāsamudrāṇāṃ ca saṃkṣobhaṃ jñātvā gaganatale tasthuḥ / sā ca māraparṣat sumerumūrdhani sthitvā yojanapramāṇāṃ vṛṣṭim abhinirmimīyāṃgamagadheṣu samutsasarja / mahāntaṃ cāsimusalapāṣāṇatomarabhiṇḍipālanārācakṣuraprakṣuramukhakṣurakalpavāsimukhavāsidhārakarālacakravikarālacakradṛḍhakharaparuṣarūkṣavarṣaṃ nirmāyotsasarja // atha bhagavāṃś tasmin samaye māramaṇḍalavidhvaṃsanaṃ nāma samādhiṃ samāpade / yat sarvāṃ śilāpraharaṇavṛṣṭiṃ divyotpalapadmakumudapuṇḍarīkamāndāravamahāmāndāravapuṣpavṛṣṭim adhyatiṣṭhat / (Kurumiya 18) tāṃś ca śabdān nānāvādyān adhyatiṣṭhat / yad uta buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ pāramitāśabdaṃ abhijñāśabdaṃ avaivartikaśabdaṃ abhiṣekaśabdaṃ caturmāraparājayaśabdaṃ bodhimaṇḍopasaṃkramaṇaśabdaṃ yāvat sopādānanirupādānaśabdān adhyatiṣṭhat // sarvā rajondhakāravāyavaḥ praśemuḥ / ye kecid iha cāturdvīpike tṛṇagulmauṣadhivanaspatikṣitiśailaparvatās tān sarvān saptaratnamayān adhyatiṣṭhat // anavalokyamūrdhno bhagavān yāvad brahmalokaṃ kāyena vaśaṃ vartayām āsa / ekaikasmāc ca lakṣaṇād bhagavatas tādṛśī prabhā niścacāra yayā prabhayā tṛsāhasramahāsāhasrī lokadhātur udāreṇāvabhāsena sphuṭo 'bhūt / ye cāsyāṃ trisāhasramahāsāhasryāṃ lokadhātau devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragapretapiśācakumbhāṇḍamanuṣyāmanuṣyā nairayikā vā tairyagyonikā vā yāmalaukikā vā te sarve bhagavaṃtam adrākṣuḥ / bahūni ca devanāgayakṣamanuṣyāmanuṣyaśatasahasrāṇi gaganasthāḥ puṣpair avakīrya pradakṣiṇaṃ cakruḥ stuvaṃto namaś cakruḥ / bahūni ca nairayikatairyagyonikayāmalaukikākṣobhyakoṭīśatasahasrāṇi smṛtiṃ pratilebhire / pūrvāvaropitakuśalamūlam anusmṛtya namo buddhāyeti kṛtvā tebhyo (Kurumiya 19) 'pāyebhyaś cavitvā deveṣūpapannāḥ // tataś ca mārasainyā dvāviṃśatimāraputraśatasahasrāṇi sagaṇapārṣadyāni bhagavata evaṃrūpaṃ prātihāryaṃ dṛṣṭvā bhagavato 'ntike 'tīva prasādaṃ pratilabdhvā yena bhagavāṃs tenopajagmuḥ / upetya sārdhaṃ taiḥ paṃcabhir mārakanyāśatair bhagavataḥ pādau śirasābhivandyāṃjalīn pragṛhyābhir gāthābhir adhibhāṣaṃte sma // viśuddhamūrte paramābhirūpa jñānodadhe kāṃcanamerutulya / vitatya lokaṃ yaśasā vibhāsi tvām eva nāthaṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.