Naragari: Rajanighantu 11

यत् कोङ्कणे वल्लिगुलाभिधानकं ग्रामोद्भवं पूगफलं त्रिदोषनुत् । आमापहं रोचनरुच्यपाचनं विष्टम्भतुन्दामयहारि दीपनम्

yat koṅkaṇe valligulābhidhānakaṃ grāmodbhavaṃ pūgaphalaṃ tridoṣanut / āmāpahaṃ rocanarucyapācanaṃ viṣṭambhatundāmayahāri dīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापुरोद्भवं पूगं कफघ्नं मलशोधनम् । कटु स्वादु कषायं च रुच्यं दीपनपाचनम् । आन्ध्रदेशोद्भवं पूगं कषायं मधुरं रसे । वातजिद् वक्त्रजाड्यघ्नम् ईषद् अम्लं कफापहम्

candrāpurodbhavaṃ pūgaṃ kaphaghnaṃ malaśodhanam / kaṭu svādu kaṣāyaṃ ca rucyaṃ dīpanapācanam / āndhradeśodbhavaṃ pūgaṃ kaṣāyaṃ madhuraṃ rase / vātajid vaktrajāḍyaghnam īṣad amlaṃ kaphāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूगं सम्मोहकृत् सर्वं कषायं स्वादु रेचनम् । त्रिदोषशमनं रुच्यं वक्त्रक्लेदमलापहम्

pūgaṃ sammohakṛt sarvaṃ kaṣāyaṃ svādu recanam / tridoṣaśamanaṃ rucyaṃ vaktrakledamalāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमं पूगं कषायं मुखमलशमनं कण्ठशुद्धिं विधत्ते रक्तामश्लेष्मपित्तप्रशमनम् उदराध्मानहारं सरं च । शुष्कं कण्ठामयघ्नं रुचिकरम् उदितं पाचनं रेचनं स्यात् तत् पर्णेनायुतं चेत् झटिति वितनुते पाण्डुवातं च शोषम्

āmaṃ pūgaṃ kaṣāyaṃ mukhamalaśamanaṃ kaṇṭhaśuddhiṃ vidhatte raktāmaśleṣmapittapraśamanam udarādhmānahāraṃ saraṃ ca / śuṣkaṃ kaṇṭhāmayaghnaṃ rucikaram uditaṃ pācanaṃ recanaṃ syāt tat parṇenāyutaṃ cet jhaṭiti vitanute pāṇḍuvātaṃ ca śoṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भवति नागवल्ली ताम्बूली फणिलता च सप्तशिरा । पर्णलता फणिवल्ली भुजगलता भक्ष्यपत्री च

atha bhavati nāgavallī tāmbūlī phaṇilatā ca saptaśirā / parṇalatā phaṇivallī bhujagalatā bhakṣyapatrī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागवल्ली कटुस् तीक्ष्णा तिक्ता पीनसवातजित् । कफकासहरा रुच्या दाहकृद् दीपनी परा

nāgavallī kaṭus tīkṣṇā tiktā pīnasavātajit / kaphakāsaharā rucyā dāhakṛd dīpanī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा श्रीवाट्यम्लादिवाटादिनानाग्रामस्तोमस्थानभेदाद् विभिन्ना । एकाप्य् एषा देशमृत्स्नाविशेषान् नानाकारं याति काये गुणे च

sā śrīvāṭyamlādivāṭādinānāgrāmastomasthānabhedād vibhinnā / ekāpy eṣā deśamṛtsnāviśeṣān nānākāraṃ yāti kāye guṇe ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवाटी मधुरा तीक्ष्णा वातपित्तकफापहा । रसाढ्या सुरसा रुच्या विपाके शिशिरा स्मृता

śrīvāṭī madhurā tīkṣṇā vātapittakaphāpahā / rasāḍhyā surasā rucyā vipāke śiśirā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् अम्लवाटी कटुकाम्लतिक्ता तीक्ष्णा तथोष्णा मुखपाककर्त्री । विदाहपित्तास्रविकोपनी च विष्टम्भदा वातनिबर्हणी च

syād amlavāṭī kaṭukāmlatiktā tīkṣṇā tathoṣṇā mukhapākakartrī / vidāhapittāsravikopanī ca viṣṭambhadā vātanibarhaṇī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सतसा मधुरा तीक्ष्णा कटुर् उष्णा च पाचनी । गुल्मोदराध्मानहरा रुचिकृद् दीपनी परा

satasā madhurā tīkṣṇā kaṭur uṣṇā ca pācanī / gulmodarādhmānaharā rucikṛd dīpanī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुहागरे सप्तशिरा प्रसिद्धा सापर्णजूर्णातिरसातिरुच्या । सुगन्धि तीक्ष्णा मधुरातिहृद्या सन्दीपनी पुंस्त्वकरातिबल्या

guhāgare saptaśirā prasiddhā sāparṇajūrṇātirasātirucyā / sugandhi tīkṣṇā madhurātihṛdyā sandīpanī puṃstvakarātibalyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाम्नान्याम्लसरा सुतीक्ष्णमधुरा रुच्या हिमा दाहनुत् पित्तोद्रेकहरा सुदीपनकरी बल्या मुखामोदिनी । स्त्रीसौभाग्यविवर्धनी मदकरी राज्ञां सदा वल्लभा गुल्माध्मानविबन्धजिच् च कथिता सा मालवे तु स्थिता

nāmnānyāmlasarā sutīkṣṇamadhurā rucyā himā dāhanut pittodrekaharā sudīpanakarī balyā mukhāmodinī / strīsaubhāgyavivardhanī madakarī rājñāṃ sadā vallabhā gulmādhmānavibandhajic ca kathitā sā mālave tu sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ध्रे पटुलिका नाम कषायोष्णा कटुस् तथा । मलापकर्षा कण्ठस्य पित्तकृद् वातनाशनी

andhre paṭulikā nāma kaṣāyoṣṇā kaṭus tathā / malāpakarṣā kaṇṭhasya pittakṛd vātanāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्वेसणीया कटुस् तीक्ष्णा हृद्या दीर्घदला च सा । कफवातहरा रुच्या कटुर् दीपनपाचनी

hvesaṇīyā kaṭus tīkṣṇā hṛdyā dīrghadalā ca sā / kaphavātaharā rucyā kaṭur dīpanapācanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यस् त्रोटितभक्षितं मुखरुजाजाड्यावहं दोषकृत् दाहारोचकरक्तदायि मलकृद् विष्टम्भि वान्तिप्रदम् । यद् भूयो जलपानपोषितरसं तच् चेच् चिरात् त्रोटितं ताम्बूलीदलम् उत्तमं च रुचिकृद् वर्ण्यं त्रिदोषार्तिनुत्

sadyas troṭitabhakṣitaṃ mukharujājāḍyāvahaṃ doṣakṛt dāhārocakaraktadāyi malakṛd viṣṭambhi vāntipradam / yad bhūyo jalapānapoṣitarasaṃ tac cec cirāt troṭitaṃ tāmbūlīdalam uttamaṃ ca rucikṛd varṇyaṃ tridoṣārtinut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णं पर्णं तिक्तम् उष्णं कषायं धत्ते दाहं वक्त्रजाद्यं मलं च । शुभ्रं पर्णं श्लेष्मवातामयघ्नं पथ्यं रुच्यं दीपनं पाचनं च

kṛṣṇaṃ parṇaṃ tiktam uṣṇaṃ kaṣāyaṃ dhatte dāhaṃ vaktrajādyaṃ malaṃ ca / śubhraṃ parṇaṃ śleṣmavātāmayaghnaṃ pathyaṃ rucyaṃ dīpanaṃ pācanaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरा पर्णस्य शैथिल्यं कुर्यात् तस्यास्रहृद् रसः । शीर्णं त्वग्दोषदं तस्य भक्षिते च शितं सदा

śirā parṇasya śaithilyaṃ kuryāt tasyāsrahṛd rasaḥ / śīrṇaṃ tvagdoṣadaṃ tasya bhakṣite ca śitaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिधाय मुखे पर्णं पूगं खादात यो नरः । मतिभ्रंशो दरिद्रः स्याद् अन्ते स्मरति नो हरिम्

anidhāya mukhe parṇaṃ pūgaṃ khādāta yo naraḥ / matibhraṃśo daridraḥ syād ante smarati no harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्णाधिक्ये दीपनी रङ्गदात्री पूगाधिक्ये रूक्षदा कृच्छ्रदात्री । साराधिक्ये खादिरे शोषदात्री चूर्णाधिक्ये पित्तकृत् पूतिगन्धा

parṇādhikye dīpanī raṅgadātrī pūgādhikye rūkṣadā kṛcchradātrī / sārādhikye khādire śoṣadātrī cūrṇādhikye pittakṛt pūtigandhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णं चार्जुनवृक्षजं कफहरं गुल्मघ्नम् अर्काह्वयं शोफघ्नं कुटजं करञ्जजनितं वातापहं रुच्यदम् । पित्तघ्नं जलजं बलाग्निरुचिदं शैलाह्वयं पित्तदं स्फाटिक्यं दृढदन्तपङ्क्तिजननं शुक्त्यादिजं रूक्षदम्

cūrṇaṃ cārjunavṛkṣajaṃ kaphaharaṃ gulmaghnam arkāhvayaṃ śophaghnaṃ kuṭajaṃ karañjajanitaṃ vātāpahaṃ rucyadam / pittaghnaṃ jalajaṃ balāgnirucidaṃ śailāhvayaṃ pittadaṃ sphāṭikyaṃ dṛḍhadantapaṅktijananaṃ śuktyādijaṃ rūkṣadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं नानाफलतरुलतानामतत्तद्गुणादिव्यक्ताख्यानप्रगुणरचनाचारुसौरभ्यसारम् । वर्गं वक्त्राम्बुरुहवलभीलास्यलीलारसालं विद्यावैद्यः खलु सफलयेद् एतम् आम्नायभूम्ना

itthaṃ nānāphalatarulatānāmatattadguṇādivyaktākhyānapraguṇaracanācārusaurabhyasāram / vargaṃ vaktrāmburuhavalabhīlāsyalīlārasālaṃ vidyāvaidyaḥ khalu saphalayed etam āmnāyabhūmnā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान्य् उपभुञ्जानानां स भवति संसारपादपः सफलः । तेषाम् एष फलानां वर्गः फलवर्ग इति कथितः

yāny upabhuñjānānāṃ sa bhavati saṃsārapādapaḥ saphalaḥ / teṣām eṣa phalānāṃ vargaḥ phalavarga iti kathitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.