Naragari: Rajanighantu 15

क्षीरं पीयूषम् ऊधस्यं दुग्धं स्तन्यं पयोऽमृतम्

kṣīraṃ pīyūṣam ūdhasyaṃ dugdhaṃ stanyaṃ payo'mṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरजं दधि तद्रूप्यं विरलं मस्तु तज्जलम्

kṣīrajaṃ dadhi tadrūpyaṃ viralaṃ mastu tajjalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधिजं नवनीतं स्यात्सारो हैयंगवीनकम्

dadhijaṃ navanītaṃ syātsāro haiyaṃgavīnakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतमाज्यं हविः सर्पिः पवित्रं नवनीतजम् । अमृतं चाभिघारश्च होम्यम् आयुश्च तैजसम्

ghṛtamājyaṃ haviḥ sarpiḥ pavitraṃ navanītajam / amṛtaṃ cābhighāraśca homyam āyuśca taijasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रक्षणं स्नेहनं स्नेहः स्निग्धता म्रक्ष एव च । अभ्यङ्गो ऽभ्यञ्जनं चैव चोपडश्च घृतादिकः

mrakṣaṇaṃ snehanaṃ snehaḥ snigdhatā mrakṣa eva ca / abhyaṅgo 'bhyañjanaṃ caiva copaḍaśca ghṛtādikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रं गोरसजं घोलं कालशेयविलोडितम् । दण्डाहतमरिष्टो ऽम्लम् उदश्विन्मथितं द्रवः

takraṃ gorasajaṃ gholaṃ kālaśeyaviloḍitam / daṇḍāhatamariṣṭo 'mlam udaśvinmathitaṃ dravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रं त्रिभागदधिसंयुतमम्बु धीरैरुक्तं दधिद्विगुणवारियुतं तु मस्तु । दध्यम्भसी यदि समे तदुदश्विदाहुस् तत् केवलं तु मथितं मुनयो वदन्ति

takraṃ tribhāgadadhisaṃyutamambu dhīrairuktaṃ dadhidviguṇavāriyutaṃ tu mastu / dadhyambhasī yadi same tadudaśvidāhus tat kevalaṃ tu mathitaṃ munayo vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रं गोजलं गोम्भो गोनिष्यन्दश्च गोद्रवः । गोमयं गोपुरीषं स्याद् गोविष्ठा गोमलं च तत्

gomūtraṃ gojalaṃ gombho goniṣyandaśca godravaḥ / gomayaṃ gopurīṣaṃ syād goviṣṭhā gomalaṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमहिषीछागलाविकगजतुरगखरोष्ट्रमानुषस्त्रीणाम् । क्षीरादिकगुणदोषौ वक्ष्ये क्रमतो यथायोगम्

gomahiṣīchāgalāvikagajaturagakharoṣṭramānuṣastrīṇām / kṣīrādikaguṇadoṣau vakṣye kramato yathāyogam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं क्षीरं पथ्यम् अत्यन्तरुच्यं स्वादु स्निग्धं पित्तवातामयघ्नम् । कान्तिप्रज्ञाबुद्धिमेधाङ्गपुष्टिं धत्ते स्पष्टं वीर्यवृद्धिं विधत्ते

gavyaṃ kṣīraṃ pathyam atyantarucyaṃ svādu snigdhaṃ pittavātāmayaghnam / kāntiprajñābuddhimedhāṅgapuṣṭiṃ dhatte spaṣṭaṃ vīryavṛddhiṃ vidhatte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौल्यं तु महिषीक्षीरं विपाके शीतलं गुरु । बलपुष्टिप्रदं वृष्यं पित्तदाहास्रनाशनम्

gaulyaṃ tu mahiṣīkṣīraṃ vipāke śītalaṃ guru / balapuṣṭipradaṃ vṛṣyaṃ pittadāhāsranāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजानां लघुकायत्वान्नानाद्रव्यनिषेवणात् । नात्यम्बुपानाद् व्यायामात् सर्वव्याधिहरं पयः

ajānāṃ laghukāyatvānnānādravyaniṣevaṇāt / nātyambupānād vyāyāmāt sarvavyādhiharaṃ payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्माजदुग्धेति च संवदार्हं गोदुग्धवीर्यात् त्व् अधिकं गुणे च । सुक्षीणदेहेषु च पथ्यम् उक्तं स्थूलाजदुग्धं किल किंचिदूनम्

sūkṣmājadugdheti ca saṃvadārhaṃ godugdhavīryāt tv adhikaṃ guṇe ca / sukṣīṇadeheṣu ca pathyam uktaṃ sthūlājadugdhaṃ kila kiṃcidūnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविकं तु पयः स्निग्धं कफपित्तहरं परम् । स्थौल्यमेहहरं पथ्यं लोमशं गुरु वृद्धिदम्

āvikaṃ tu payaḥ snigdhaṃ kaphapittaharaṃ param / sthaulyamehaharaṃ pathyaṃ lomaśaṃ guru vṛddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं हस्तिनीक्षीरं वृष्यं गुरु कषायकम् । स्निग्धं स्थैर्यकरं शीतं चक्षुष्यं बलवर्धनम्

madhuraṃ hastinīkṣīraṃ vṛṣyaṃ guru kaṣāyakam / snigdhaṃ sthairyakaraṃ śītaṃ cakṣuṣyaṃ balavardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वीक्षीरं तु रूक्षाम्लं लवणं दीपनं लघु । देहस्थैर्यकरं बल्यं गौरवकान्तिकृत्परम्

aśvīkṣīraṃ tu rūkṣāmlaṃ lavaṇaṃ dīpanaṃ laghu / dehasthairyakaraṃ balyaṃ gauravakāntikṛtparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलकृद् गर्दभीक्षीरं वातश्वासहरं परम् । मधुराम्लरसं रूक्षं दीपनं पथ्यदं स्मृतम्

balakṛd gardabhīkṣīraṃ vātaśvāsaharaṃ param / madhurāmlarasaṃ rūkṣaṃ dīpanaṃ pathyadaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्ट्रीक्षीरं कुष्ठशोफापहं तत्पित्तार्शोघ्नं तत्कफाटोपहारि । आनाहार्तिजन्तुगुल्मोदराख्यं श्वासोल्लासं नाशयत्याशु पीतम्

uṣṭrīkṣīraṃ kuṣṭhaśophāpahaṃ tatpittārśoghnaṃ tatkaphāṭopahāri / ānāhārtijantugulmodarākhyaṃ śvāsollāsaṃ nāśayatyāśu pītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं मानुषीक्षीरं कषायं च हिमं लघु । चक्षुष्यं दीपनं पथ्यं पाचनं रोचनं च तत्

madhuraṃ mānuṣīkṣīraṃ kaṣāyaṃ ca himaṃ laghu / cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ pathyaṃ pācanaṃ rocanaṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरं कासश्वासकोपाय सर्वं गुर्वामं स्यात् प्रायशो दोषदायि । तच्चेत्तप्तं वर्तितं पथ्यमुक्तं नारीक्षीरं त्व् आमम् एवामयघ्नम्

kṣīraṃ kāsaśvāsakopāya sarvaṃ gurvāmaṃ syāt prāyaśo doṣadāyi / taccettaptaṃ vartitaṃ pathyamuktaṃ nārīkṣīraṃ tv āmam evāmayaghnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं गव्यादिकं दुग्धं धारोष्णममृतोपमम् । सर्वामयहरं पथ्यं चिरसंस्थं तु दोषदम्

uktaṃ gavyādikaṃ dugdhaṃ dhāroṣṇamamṛtopamam / sarvāmayaharaṃ pathyaṃ cirasaṃsthaṃ tu doṣadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के ऽप्य् आविकं पथ्यतमं शृतोष्णं क्षीरं त्व् अजानां शृतशीतमाहुः । दोहान्तशीतं महिषीपयश्च गव्यं तु धारोष्णमिदं प्रशस्तम्

ke 'py āvikaṃ pathyatamaṃ śṛtoṣṇaṃ kṣīraṃ tv ajānāṃ śṛtaśītamāhuḥ / dohāntaśītaṃ mahiṣīpayaśca gavyaṃ tu dhāroṣṇamidaṃ praśastam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृष्यं बृंहणम् अग्निवर्धनकरं पूर्वाह्णपीतं पयो मध्याह्ने बलदायकं कफहरं कृच्छ्रस्य विच्छेदकम् । बाल्ये वह्निकरं ततो बलकरं वीर्यप्रदं वार्द्धके रात्रौ क्षीरमनेकदोषशमनं सेव्यं ततः सर्वदा

vṛṣyaṃ bṛṃhaṇam agnivardhanakaraṃ pūrvāhṇapītaṃ payo madhyāhne baladāyakaṃ kaphaharaṃ kṛcchrasya vicchedakam / bālye vahnikaraṃ tato balakaraṃ vīryapradaṃ vārddhake rātrau kṣīramanekadoṣaśamanaṃ sevyaṃ tataḥ sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरं मुहूर्तत्रितयोषितं यद् अतप्तम् एतद् विकृतिं प्रयाति । उष्णं तु दोषं कुरुते तदूर्ध्वं विषोपमं स्याद् उषितं दशानाम्

kṣīraṃ muhūrtatritayoṣitaṃ yad ataptam etad vikṛtiṃ prayāti / uṣṇaṃ tu doṣaṃ kurute tadūrdhvaṃ viṣopamaṃ syād uṣitaṃ daśānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीर्णज्वरे कफे क्षीणे क्षीरं स्याद् अमृतोपमम् । तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानुषम्

jīrṇajvare kaphe kṣīṇe kṣīraṃ syād amṛtopamam / tadeva taruṇe pītaṃ viṣavaddhanti mānuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थभागं सलिलं निधाय यत्नाद् यद् आवर्तितम् उत्तमं तत् । सर्वामयघ्नं बलपुष्टिकारि वीर्यप्रदं क्षीरम् अतिप्रशस्तम्

caturthabhāgaṃ salilaṃ nidhāya yatnād yad āvartitam uttamaṃ tat / sarvāmayaghnaṃ balapuṣṭikāri vīryapradaṃ kṣīram atipraśastam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं पूर्वाह्णकाले स्यादपराह्णे तु माहिषम् । क्षीरं सशर्करं पथ्यं यद् वा सात्म्ये च सर्वदा

gavyaṃ pūrvāhṇakāle syādaparāhṇe tu māhiṣam / kṣīraṃ saśarkaraṃ pathyaṃ yad vā sātmye ca sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तघ्नं शृतशीतलं कफहरं पक्वं तदुष्णं भवेच्छीतं यत्तु न पाचितं तदखिलं विष्टम्भदोषप्रदम् । धारोष्णं त्व् अमृतं पयः श्रमहरं निद्राकरं कान्तिदं वृष्यं बृंहणम् अग्निवर्धनम् अतिस्वादु त्रिदोषापहम्

pittaghnaṃ śṛtaśītalaṃ kaphaharaṃ pakvaṃ taduṣṇaṃ bhavecchītaṃ yattu na pācitaṃ tadakhilaṃ viṣṭambhadoṣapradam / dhāroṣṇaṃ tv amṛtaṃ payaḥ śramaharaṃ nidrākaraṃ kāntidaṃ vṛṣyaṃ bṛṃhaṇam agnivardhanam atisvādu tridoṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरं न युञ्जीत कदाप्यतप्तं तप्तं न चैतल्लवणेन सार्धम् । पिष्टान्नसंधानकमाषमुद्गकोशातकीकन्दफलादिकैश् च

kṣīraṃ na yuñjīta kadāpyataptaṃ taptaṃ na caitallavaṇena sārdham / piṣṭānnasaṃdhānakamāṣamudgakośātakīkandaphalādikaiś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यमांसगुडमुद्गमूलकैः कुष्ठमावहति सेवितं पयः । शाकजाम्बवरसैस्तु सेवितं मारयत्यबुधम् आशु सर्पवत्

matsyamāṃsaguḍamudgamūlakaiḥ kuṣṭhamāvahati sevitaṃ payaḥ / śākajāmbavarasaistu sevitaṃ mārayatyabudham āśu sarpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धं शीतं गुरु क्षीरं सर्वकालं न सेवयेत् । दीप्ताग्निं कुरुते मन्दं मन्दाग्निं नष्टमेव च

snigdhaṃ śītaṃ guru kṣīraṃ sarvakālaṃ na sevayet / dīptāgniṃ kurute mandaṃ mandāgniṃ naṣṭameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं तीव्राग्निना सेव्यं सुपक्वं माहिषं पयः । पुष्णन्ति धातवः सर्वे बलपुष्टिविवर्धनम्

nityaṃ tīvrāgninā sevyaṃ supakvaṃ māhiṣaṃ payaḥ / puṣṇanti dhātavaḥ sarve balapuṣṭivivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरं गवाजकादेर्मधुरं क्षारं नवप्रसूतानाम् । रूक्षञ्च पित्तदाहं करोति रक्तामयं कुरुते

kṣīraṃ gavājakādermadhuraṃ kṣāraṃ navaprasūtānām / rūkṣañca pittadāhaṃ karoti raktāmayaṃ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं त्रिदोषशमनं क्षीरं मध्यप्रसूतानाम् । लवणं मधुरं क्षीरं विदाहजननं चिरप्रसूतानाम्

madhuraṃ tridoṣaśamanaṃ kṣīraṃ madhyaprasūtānām / lavaṇaṃ madhuraṃ kṣīraṃ vidāhajananaṃ ciraprasūtānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणहीनं निःसारं क्षीरं प्रथमप्रसूतानाम् । मध्यवयसां रसायनमुक्तमिदं दुर्बलं तु वृद्धानाम्

guṇahīnaṃ niḥsāraṃ kṣīraṃ prathamaprasūtānām / madhyavayasāṃ rasāyanamuktamidaṃ durbalaṃ tu vṛddhānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां मासत्रयादूर्द्ध्वं गुर्विणीनाञ्च यत्पयः । तद्दाहि लवणं क्षीरं मधुरं पित्तदोषकृत्

tāsāṃ māsatrayādūrddhvaṃ gurviṇīnāñca yatpayaḥ / taddāhi lavaṇaṃ kṣīraṃ madhuraṃ pittadoṣakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवादीनां वर्णभेदाद्गुणा दुग्धादिके पृथक् । कैश्चिदुक्तो विशेषाच्च विशेषो देशभेदतः

gavādīnāṃ varṇabhedādguṇā dugdhādike pṛthak / kaiścidukto viśeṣācca viśeṣo deśabhedataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशेषु देशेषु च तेषु तेषु तृणाम्बुनी यादृशदोषयुक्ते । तत्सेवनादेव गवादिकानां गुणादि दुग्धादिषु तादृशं मतम्

deśeṣu deśeṣu ca teṣu teṣu tṛṇāmbunī yādṛśadoṣayukte / tatsevanādeva gavādikānāṃ guṇādi dugdhādiṣu tādṛśaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतं स्निग्धं गुरुर् गौल्यं वृष्यं पित्तापहं परम् । ज्ञेया चैवाभिधा तस्य कीलाटं तु पयःच्छदः

śītaṃ snigdhaṃ gurur gaulyaṃ vṛṣyaṃ pittāpahaṃ param / jñeyā caivābhidhā tasya kīlāṭaṃ tu payaḥcchadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधि गव्यम् अतिपवित्रं शीतं स्निग्धं च दीपनं बलकृत् । मधुरमरोचकहारि ग्राहि च वातामयघ्नं च

dadhi gavyam atipavitraṃ śītaṃ snigdhaṃ ca dīpanaṃ balakṛt / madhuramarocakahāri grāhi ca vātāmayaghnaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माहिषं मधुरं स्निग्धं श्लेष्मकृद् रक्तपित्तजित् । बलास्रवर्धनं वृष्यं श्रमघ्नं शोधनं दधि

māhiṣaṃ madhuraṃ snigdhaṃ śleṣmakṛd raktapittajit / balāsravardhanaṃ vṛṣyaṃ śramaghnaṃ śodhanaṃ dadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्याजं कफवातघ्नं लघूष्णं नेत्रदोषनुत् । दुर्नामश्वासकासघ्नं रुच्यं दीपनपाचनम्

dadhyājaṃ kaphavātaghnaṃ laghūṣṇaṃ netradoṣanut / durnāmaśvāsakāsaghnaṃ rucyaṃ dīpanapācanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविकं दधि सुस्निग्धं कफपित्तकरं गुरु । वाते च रक्तवाते च पथ्यं शोफव्रणापहम्

āvikaṃ dadhi susnigdhaṃ kaphapittakaraṃ guru / vāte ca raktavāte ca pathyaṃ śophavraṇāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिनीदधि कषायलघूष्णं पक्तिशूलशमनं रुचिप्रदम् । दीप्तिदं खलु बलासगदघ्नं वीर्यवर्धनबलप्रदम् उक्तम्

hastinīdadhi kaṣāyalaghūṣṇaṃ paktiśūlaśamanaṃ rucipradam / dīptidaṃ khalu balāsagadaghnaṃ vīryavardhanabalapradam uktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वीदधि स्यान्मधुरं कषायं कफार्तिमूर्छामयहारि रूक्षम् । वाताल्पदं दीपनकारि नेत्रदोषापहं तत् कथितं पृथिव्याम्

aśvīdadhi syānmadhuraṃ kaṣāyaṃ kaphārtimūrchāmayahāri rūkṣam / vātālpadaṃ dīpanakāri netradoṣāpahaṃ tat kathitaṃ pṛthivyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्दभीदधि रूक्षोष्णं लघु दीपनपाचनम् । मधुराम्लरसं रुच्यं वातदोषविनाशनम्

gardabhīdadhi rūkṣoṣṇaṃ laghu dīpanapācanam / madhurāmlarasaṃ rucyaṃ vātadoṣavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औष्ट्रम् अर्शांसि कुष्ठानि क्रिमिशूलोदराणि च । निहन्ति कटुकं स्वादु किंचिद् अम्लरसं दधि

auṣṭram arśāṃsi kuṣṭhāni krimiśūlodarāṇi ca / nihanti kaṭukaṃ svādu kiṃcid amlarasaṃ dadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपाके मधुरं बल्यम् अम्लं संतर्पणं गुरु । चक्षुष्यं ग्रहदोषघ्नं दधि स्त्रीस्तन्यसम्भवम्

vipāke madhuraṃ balyam amlaṃ saṃtarpaṇaṃ guru / cakṣuṣyaṃ grahadoṣaghnaṃ dadhi strīstanyasambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्यम्लं गुरु वातदोषशमनं संग्राहि मूत्रावहं बल्यं शोफकरं च रुच्यशमनं वह्नेश्च शान्तिप्रदम् । कासश्वाससुपीनसेषु विषमे शीतज्वरे स्याद्धितं रक्तोद्रेककरं करोति सततं शुक्रस्य वृद्धिं पराम्

dadhyamlaṃ guru vātadoṣaśamanaṃ saṃgrāhi mūtrāvahaṃ balyaṃ śophakaraṃ ca rucyaśamanaṃ vahneśca śāntipradam / kāsaśvāsasupīnaseṣu viṣame śītajvare syāddhitaṃ raktodrekakaraṃ karoti satataṃ śukrasya vṛddhiṃ parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधि मधुरमीषदम्लं मधुराम्लं वा हितं न चात्युष्णम् । यावद्यावन्मधुरं दोषहरं तावद् उक्तम् इदम्

dadhi madhuramīṣadamlaṃ madhurāmlaṃ vā hitaṃ na cātyuṣṇam / yāvadyāvanmadhuraṃ doṣaharaṃ tāvad uktam idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लवणमरिचसर्पिःशर्करामुद्गधात्रीकुसुमरसविहीनं नैतद् अश्नन्ति नित्यम् । न च शरदि वसन्ते नोष्णकाले न रात्रौ न दधि कफविकारे पित्तदोषे ऽपि नाद्यात्

lavaṇamaricasarpiḥśarkarāmudgadhātrīkusumarasavihīnaṃ naitad aśnanti nityam / na ca śaradi vasante noṣṇakāle na rātrau na dadhi kaphavikāre pittadoṣe 'pi nādyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिकटुकयुतमेतद्राजिकाचूर्णमिश्रं कफहरम् अनिलघ्नं वह्निसंधुक्षणं च । तुहिनशिशिरकाले सेवितं चातिपथ्यं रचयति तनुदार्ढ्यं कान्तिमत्त्वं च नॄणाम्

trikaṭukayutametadrājikācūrṇamiśraṃ kaphaharam anilaghnaṃ vahnisaṃdhukṣaṇaṃ ca / tuhinaśiśirakāle sevitaṃ cātipathyaṃ racayati tanudārḍhyaṃ kāntimattvaṃ ca nṝṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णाम्लं रुचिपक्तिदं क्लमहरं बल्यं कषायं सरं भुक्तिच्छेदकरं तृषोदरगदप्लीहार्शसां नाशनम् । स्रोतःशुद्धिकरं कफानिलहरं विष्टम्भशूलापहं पाण्डुश्वासविकारगुल्मशमनं मस्तु प्रशस्तं लघु

uṣṇāmlaṃ rucipaktidaṃ klamaharaṃ balyaṃ kaṣāyaṃ saraṃ bhukticchedakaraṃ tṛṣodaragadaplīhārśasāṃ nāśanam / srotaḥśuddhikaraṃ kaphānilaharaṃ viṣṭambhaśūlāpahaṃ pāṇḍuśvāsavikāragulmaśamanaṃ mastu praśastaṃ laghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं श्लेष्मसमीरहारि मथितं तत् श्लेष्मपित्तापहं रुच्यं प्राहुर् उदश्विदाख्यम् अधिकं तक्रं त्रिदोषापहम् । मन्दाग्नाव् अरुचौ विदाहविषमश्वासार्तिकासादिषु श्रेष्ठं पथ्यतमं वदन्ति सुधियस् तक्रत्रयं ह्य् उत्तमम्

uktaṃ śleṣmasamīrahāri mathitaṃ tat śleṣmapittāpahaṃ rucyaṃ prāhur udaśvidākhyam adhikaṃ takraṃ tridoṣāpaham / mandāgnāv arucau vidāhaviṣamaśvāsārtikāsādiṣu śreṣṭhaṃ pathyatamaṃ vadanti sudhiyas takratrayaṃ hy uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रं त्रिदोषशमनं रुचिदीपनीयं रुच्यं वमिश्रमहरं क्लमहारि मस्तु । बल्यप्रदं पवननाशम् उदश्विदाख्यं शस्तं कफश्रममरुद्वमनेषु घोलम्

takraṃ tridoṣaśamanaṃ rucidīpanīyaṃ rucyaṃ vamiśramaharaṃ klamahāri mastu / balyapradaṃ pavananāśam udaśvidākhyaṃ śastaṃ kaphaśramamarudvamaneṣu gholam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लेन वातं मधुरेण पित्तं कफं कषायेण निहन्ति सद्यः । यथा सुराणाम् अमृतं हिताय तथा नराणाम् इह तक्रमाहुः

amlena vātaṃ madhureṇa pittaṃ kaphaṃ kaṣāyeṇa nihanti sadyaḥ / yathā surāṇām amṛtaṃ hitāya tathā narāṇām iha takramāhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमातिसारे च विषूचिकायां वातज्वरे पाण्डुषु कामलेषु । प्रमेहगुल्मोदरवातशूले नित्यं पिबेत् तक्रम् अरोचके च

āmātisāre ca viṣūcikāyāṃ vātajvare pāṇḍuṣu kāmaleṣu / pramehagulmodaravātaśūle nityaṃ pibet takram arocake ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतकालेऽग्निमान्द्ये च कफे पाण्ड्वामयेषु च । मार्गोपरोधे कुष्ठादिव्याधौ तक्रं प्रशस्यते

śītakāle'gnimāndye ca kaphe pāṇḍvāmayeṣu ca / mārgoparodhe kuṣṭhādivyādhau takraṃ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातोदरी पिबेत्तक्रं पिप्पलीलवणान्वितम् । शर्करामरिचोपेतं स्वादु पित्तोदरी पिबेत्

vātodarī pibettakraṃ pippalīlavaṇānvitam / śarkarāmaricopetaṃ svādu pittodarī pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवानीसैन्धवाजाजीव्योषयुक्तं कफोदरे । संनिपातोदरे तक्रं त्रिकटुक्षारसैन्धवम्

yavānīsaindhavājājīvyoṣayuktaṃ kaphodare / saṃnipātodare takraṃ trikaṭukṣārasaindhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रं दद्यान्नो क्षते नोष्णकाले नो दौर्बल्ये नो तृषामूर्छिते च । नैव भ्रान्तौ नैव पित्तास्रदोषे नैतद्दद्यात् सूतिकायां विशेषात्

takraṃ dadyānno kṣate noṣṇakāle no daurbalye no tṛṣāmūrchite ca / naiva bhrāntau naiva pittāsradoṣe naitaddadyāt sūtikāyāṃ viśeṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रं स्नेहान्वितं तुन्दनिद्राजाड्यप्रदं गुरु । अर्धावशिष्टं सामान्यं निःशेषं लघु पथ्यदम्

takraṃ snehānvitaṃ tundanidrājāḍyapradaṃ guru / ardhāvaśiṣṭaṃ sāmānyaṃ niḥśeṣaṃ laghu pathyadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतं वर्णबलावहं सुमधुरं वृष्यं च संग्राहकं वातघ्नं कफहारकं रुचिकरं सर्वाङ्गशूलापहम् । कासघ्नं श्रमनाशनं सुखकरं कान्तिप्रदं पुष्टिदं चक्षुष्यं नवनीतम् उद्धृतनवं गोः सर्वदोषापहम्

śītaṃ varṇabalāvahaṃ sumadhuraṃ vṛṣyaṃ ca saṃgrāhakaṃ vātaghnaṃ kaphahārakaṃ rucikaraṃ sarvāṅgaśūlāpaham / kāsaghnaṃ śramanāśanaṃ sukhakaraṃ kāntipradaṃ puṣṭidaṃ cakṣuṣyaṃ navanītam uddhṛtanavaṃ goḥ sarvadoṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं च माहिषं चापि नवनीतं नवोद्भवम् । शस्यते बालवृद्धानां बलकृत् पुष्टिवर्धनम्

gavyaṃ ca māhiṣaṃ cāpi navanītaṃ navodbhavam / śasyate bālavṛddhānāṃ balakṛt puṣṭivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माहिषं नवनीतं तु कषायं मधुरं रसे । शीतं वृष्यप्रदं ग्राहि पित्तघ्नं तु बलप्रदम्

māhiṣaṃ navanītaṃ tu kaṣāyaṃ madhuraṃ rase / śītaṃ vṛṣyapradaṃ grāhi pittaghnaṃ tu balapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघ्व् आजं तु मधुरं कषायं च त्रिदोषनुत् । चक्षुष्यं दीपनं बल्यं नवनीतं हितं सदा

laghv ājaṃ tu madhuraṃ kaṣāyaṃ ca tridoṣanut / cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ balyaṃ navanītaṃ hitaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवनीतं नवोत्थं तु छागजं क्षयकासजित् । बल्यं नेत्रामयघ्नं च कफघ्नं दीपनं परम्

navanītaṃ navotthaṃ tu chāgajaṃ kṣayakāsajit / balyaṃ netrāmayaghnaṃ ca kaphaghnaṃ dīpanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविकं नवनीतं तु विपाके तु हिमं लघु । योनिशूले कफे वाते दुर्नाम्नि च हितं सदा

āvikaṃ navanītaṃ tu vipāke tu himaṃ laghu / yoniśūle kaphe vāte durnāmni ca hitaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐडकं नवनीतं तु कषायं शीतलं लघु । मेधाहृद्गुरु पुष्ट्यं च स्थौल्यं मन्दाग्निदीपनम्

aiḍakaṃ navanītaṃ tu kaṣāyaṃ śītalaṃ laghu / medhāhṛdguru puṣṭyaṃ ca sthaulyaṃ mandāgnidīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिनीनवनीतं तु कषायं शीतलं लघु । तिक्तं विष्टम्भि जन्तुघ्नं हन्ति पित्तकफक्रिमीन्

hastinīnavanītaṃ tu kaṣāyaṃ śītalaṃ laghu / tiktaṃ viṣṭambhi jantughnaṃ hanti pittakaphakrimīn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वीयं नवनीतं स्यात्कषायं कफवातजित् । चक्षुष्यं कटुकं चोष्णम् ईषद् वातापहारकम्

aśvīyaṃ navanītaṃ syātkaṣāyaṃ kaphavātajit / cakṣuṣyaṃ kaṭukaṃ coṣṇam īṣad vātāpahārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्दभीनवनीतं तु कषायं कफवातनुत् । बल्यं दीपनदं पाके लघूष्णं मूत्रदोषनुत्

gardabhīnavanītaṃ tu kaṣāyaṃ kaphavātanut / balyaṃ dīpanadaṃ pāke laghūṣṇaṃ mūtradoṣanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औष्ट्रं तु नवनीतं स्याद्विपाके लघु शीतलम् । व्रणक्रिमिकफास्रघ्नं वातघ्नं विषनाशनम्

auṣṭraṃ tu navanītaṃ syādvipāke laghu śītalam / vraṇakrimikaphāsraghnaṃ vātaghnaṃ viṣanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवनीतं तु नारीणां रुच्यं पाके लघु स्मृतम् । चक्षुष्यं सर्वरोगघ्नं दीपनं विषनाशनम्

navanītaṃ tu nārīṇāṃ rucyaṃ pāke laghu smṛtam / cakṣuṣyaṃ sarvarogaghnaṃ dīpanaṃ viṣanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतं रुच्यनवोद्धृतं सुमधुरं वृष्यं च वातापहं कासघ्नं क्रिमिनाशनं कफकरं संग्राहि शूलापहम् । बल्यं पुष्टिकरं तृषार्तिशमनं संतापविच्छेदनं चक्षुष्यं श्रमहारि तर्पणकरं दध्युद्भवं पित्तजित्

śītaṃ rucyanavoddhṛtaṃ sumadhuraṃ vṛṣyaṃ ca vātāpahaṃ kāsaghnaṃ krimināśanaṃ kaphakaraṃ saṃgrāhi śūlāpaham / balyaṃ puṣṭikaraṃ tṛṣārtiśamanaṃ saṃtāpavicchedanaṃ cakṣuṣyaṃ śramahāri tarpaṇakaraṃ dadhyudbhavaṃ pittajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाहाद्युषितं प्रोक्तमुत्तरोत्तरगन्धदम् । अहृद्यं सर्वरोगाढ्यं दधिजं तद्घृतं स्मृतम्

ekāhādyuṣitaṃ proktamuttarottaragandhadam / ahṛdyaṃ sarvarogāḍhyaṃ dadhijaṃ tadghṛtaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीकान्तिस्मृतिदायकं बलकरं मेधाप्रदं पुष्टिकृत् वातश्लेष्महरं श्रमोपशमनं पित्तापहं हृद्यदम् । वह्नेर्वृद्धिकरं विपाकमधुरं वृष्यं वपुःस्थैर्यदं गव्यं हव्यतमं घृतं बहुगुणं भोग्यं भवेद्भाग्यतः

dhīkāntismṛtidāyakaṃ balakaraṃ medhāpradaṃ puṣṭikṛt vātaśleṣmaharaṃ śramopaśamanaṃ pittāpahaṃ hṛdyadam / vahnervṛddhikaraṃ vipākamadhuraṃ vṛṣyaṃ vapuḥsthairyadaṃ gavyaṃ havyatamaṃ ghṛtaṃ bahuguṇaṃ bhogyaṃ bhavedbhāgyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पिर्माहिषमुत्तमं धृतिकरं सौख्यप्रदं कान्तिकृत् वातश्लेष्मनिबर्हणं बलकरं वर्णप्रदाने क्षमम् । दुर्नामग्रहणीविकारशमनं मन्दानलोद्दीपनं चक्षुष्यं नवगव्यतः परमिदं हृद्यं मनोहारि च

sarpirmāhiṣamuttamaṃ dhṛtikaraṃ saukhyapradaṃ kāntikṛt vātaśleṣmanibarhaṇaṃ balakaraṃ varṇapradāne kṣamam / durnāmagrahaṇīvikāraśamanaṃ mandānaloddīpanaṃ cakṣuṣyaṃ navagavyataḥ paramidaṃ hṛdyaṃ manohāri ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजमाज्यं तु चक्षुष्यं दीपनं बलवर्धनम् । कासश्वासकफान्तकं राजयक्ष्मसु शस्यते

ājamājyaṃ tu cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ balavardhanam / kāsaśvāsakaphāntakaṃ rājayakṣmasu śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाके लघ्वाविकं सर्पिर्नवं पित्तप्रकोपणम् । योनिदोषे कफे वाते शोफे कम्पे च तद्धितम्

pāke laghvāvikaṃ sarpirnavaṃ pittaprakopaṇam / yonidoṣe kaphe vāte śophe kampe ca taddhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐडकं घृतम् अतीव गौरवाद् वर्ज्यमिव सुकुमारदेहिनाम् । बुद्धिपाटवकरं बलावहं सेवितं च कुरुते नृणां वपुः

aiḍakaṃ ghṛtam atīva gauravād varjyamiva sukumāradehinām / buddhipāṭavakaraṃ balāvahaṃ sevitaṃ ca kurute nṛṇāṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहन्ति हस्तिनीसर्पिः कफपित्तविषक्रिमीन् । कषायं लघु विष्टम्भि तिक्तं चाग्निकरं परम्

nihanti hastinīsarpiḥ kaphapittaviṣakrimīn / kaṣāyaṃ laghu viṣṭambhi tiktaṃ cāgnikaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वीसर्पिस्तु कटुकं मधुरं च कषायकम् । ईषद् दीपनदं मूर्छाहारि वाताल्पदं गुरु

aśvīsarpistu kaṭukaṃ madhuraṃ ca kaṣāyakam / īṣad dīpanadaṃ mūrchāhāri vātālpadaṃ guru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतं गार्दभिकं बल्यं दीपनं मूत्रदोषनुत् । पाके लघूष्णवीर्यं च कषायं कफनाशनम्

ghṛtaṃ gārdabhikaṃ balyaṃ dīpanaṃ mūtradoṣanut / pāke laghūṣṇavīryaṃ ca kaṣāyaṃ kaphanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतम् औष्ट्रं तु मधुरं विपाके कटुशीतलम् । कुष्ठक्रिमिहरं वातकफगुल्मोदरापहम्

ghṛtam auṣṭraṃ tu madhuraṃ vipāke kaṭuśītalam / kuṣṭhakrimiharaṃ vātakaphagulmodarāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारीसर्पिस्तु चक्षुष्यं पथ्यं सर्वामयापहम् । मन्दाग्निदीपनं रुच्यं पाके लघु विषापहम्

nārīsarpistu cakṣuṣyaṃ pathyaṃ sarvāmayāpaham / mandāgnidīpanaṃ rucyaṃ pāke laghu viṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदापस्मारमूर्छादिशिरःकर्णाक्षिजा रुजः । सर्पिः पुराणं जयति व्रणशोधनरोपणम्

madāpasmāramūrchādiśiraḥkarṇākṣijā rujaḥ / sarpiḥ purāṇaṃ jayati vraṇaśodhanaropaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर्वृद्धिं वपुषि दृढतां सौकुमार्यं च कान्तिं बुद्धिं धत्ते स्मृतिबलकरं शीतविध्वंसनं च । पथ्यं बाल्ये वयसि तरुणे वार्द्धके चातिबल्यं नान्यत् किंचिज् जगति गुणदं सर्पिषः पथ्यमस्ति

āyurvṛddhiṃ vapuṣi dṛḍhatāṃ saukumāryaṃ ca kāntiṃ buddhiṃ dhatte smṛtibalakaraṃ śītavidhvaṃsanaṃ ca / pathyaṃ bālye vayasi taruṇe vārddhake cātibalyaṃ nānyat kiṃcij jagati guṇadaṃ sarpiṣaḥ pathyamasti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्जिकं काञ्जिका वीरं कुल्माषाभिभवं तथा । अवन्तिसोमं धान्याम्लम् आरनालो ऽम्लसारकः

kāñjikaṃ kāñjikā vīraṃ kulmāṣābhibhavaṃ tathā / avantisomaṃ dhānyāmlam āranālo 'mlasārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्जिकं वातशोफघ्नं पित्तघ्नं ज्वरनाशनम् । दाहमूर्छाश्रमघ्नं च शूलाध्मानविबन्धनुत्

kāñjikaṃ vātaśophaghnaṃ pittaghnaṃ jvaranāśanam / dāhamūrchāśramaghnaṃ ca śūlādhmānavibandhanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्जिकं काञ्जितैलं च पलितं वातकारकम् । दाहकं गात्रशैथिल्यं मर्दनान्न च भक्षणात्

kāñjikaṃ kāñjitailaṃ ca palitaṃ vātakārakam / dāhakaṃ gātraśaithilyaṃ mardanānna ca bhakṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुक्रं सहस्रवेधं च रसाम्लं चुक्रवेधकम् । शाखाम्लभेदनं चैवम् अम्लसारं च चुक्रिका

cukraṃ sahasravedhaṃ ca rasāmlaṃ cukravedhakam / śākhāmlabhedanaṃ caivam amlasāraṃ ca cukrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुक्रं तिक्ताम्लकं स्वादु कफपित्तविनाशनम् । नासिकागददुर्गन्धशिरोरोगहरं परम्

cukraṃ tiktāmlakaṃ svādu kaphapittavināśanam / nāsikāgadadurgandhaśirorogaharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवीरकं सुवीराम्लं ज्ञेयं गोधूमसम्भवम् । यवाम्लजं यवोत्थं च तुषोत्थं च तुषोदकम्

sauvīrakaṃ suvīrāmlaṃ jñeyaṃ godhūmasambhavam / yavāmlajaṃ yavotthaṃ ca tuṣotthaṃ ca tuṣodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवीरकं चाम्लरसं केश्यं मस्तकदोषजित् । जराशैथिल्यहरणं बलसंतर्पणं परम्

sauvīrakaṃ cāmlarasaṃ keśyaṃ mastakadoṣajit / jarāśaithilyaharaṇaṃ balasaṃtarpaṇaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलोत्थं तण्डुलाम्बु कषायं मधुरं लघु । संग्राहि विषविच्छर्दितृड्दाहव्रणनाशकृत् । तुषाम्बु दीपनं हृद्यं हृत्पाण्डुकृमिरोगनुत्

taṇḍulotthaṃ taṇḍulāmbu kaṣāyaṃ madhuraṃ laghu / saṃgrāhi viṣaviccharditṛḍdāhavraṇanāśakṛt / tuṣāmbu dīpanaṃ hṛdyaṃ hṛtpāṇḍukṛmiroganut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नोदजः शिवरसस् त्र्यहात् पर्युषिते रसे । दीपनो मधुराम्लस् तु दाहजिल्लघुतर्पणः

annodajaḥ śivarasas tryahāt paryuṣite rase / dīpano madhurāmlas tu dāhajillaghutarpaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रं कटुतिक्तोष्णं कफवातहरं लघु । पित्तकृद्दीपनं मेध्यं त्वग्दोषघ्नं मतिप्रदम्

gomūtraṃ kaṭutiktoṣṇaṃ kaphavātaharaṃ laghu / pittakṛddīpanaṃ medhyaṃ tvagdoṣaghnaṃ matipradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माहिषं मूत्रम् आनाहशोफगुल्माक्षिदोषनुत् । कटूष्णं कुष्ठकण्डूतिशूलोदररुजापहम्

māhiṣaṃ mūtram ānāhaśophagulmākṣidoṣanut / kaṭūṣṇaṃ kuṣṭhakaṇḍūtiśūlodararujāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजामूत्रं कटूष्णं च रूक्षं नाडीविषार्तिजित् । प्लीहोदरकफश्वासगुल्मशोफहरं लघु

ajāmūtraṃ kaṭūṣṇaṃ ca rūkṣaṃ nāḍīviṣārtijit / plīhodarakaphaśvāsagulmaśophaharaṃ laghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविकं तिक्तकटुकं मूत्रम् उष्णं च कुष्ठजित् । दुर्नामोदरशूलास्रशोफमेहविषापहम्

āvikaṃ tiktakaṭukaṃ mūtram uṣṇaṃ ca kuṣṭhajit / durnāmodaraśūlāsraśophamehaviṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिमूत्रं तु तिक्तोष्णं लवणं वातभूतनुत् । तिक्तं कषायं शूलघ्नं हिक्काश्वासहरं परम्

hastimūtraṃ tu tiktoṣṇaṃ lavaṇaṃ vātabhūtanut / tiktaṃ kaṣāyaṃ śūlaghnaṃ hikkāśvāsaharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वमूत्रं तु तिक्तोष्णं तीक्ष्णं च विषदोषजित् । वातप्रकोपशमनं पित्तकारि प्रदीपनम्

aśvamūtraṃ tu tiktoṣṇaṃ tīkṣṇaṃ ca viṣadoṣajit / vātaprakopaśamanaṃ pittakāri pradīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खरमूत्रं कटूष्णं च क्षारं तीक्ष्णं कफापहम् । महावातापहं भूतकम्पोन्मादहरं परम्

kharamūtraṃ kaṭūṣṇaṃ ca kṣāraṃ tīkṣṇaṃ kaphāpaham / mahāvātāpahaṃ bhūtakamponmādaharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औष्ट्रकं कटु तिक्तोष्णं लवणं पित्तकोपनम् । बल्यं जठररोगघ्नं वातदोषविनाशनम्

auṣṭrakaṃ kaṭu tiktoṣṇaṃ lavaṇaṃ pittakopanam / balyaṃ jaṭhararogaghnaṃ vātadoṣavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानुषं मूत्रमामघ्नं क्रिमिव्रणविषार्तिनुत् । तिक्तोष्णं लवणं रूक्षं भूतत्वग्दोषवातजित्

mānuṣaṃ mūtramāmaghnaṃ krimivraṇaviṣārtinut / tiktoṣṇaṃ lavaṇaṃ rūkṣaṃ bhūtatvagdoṣavātajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलगुल्मोदरानाहवातविच्छर्दनादिषु । मूत्रप्रयोगसाध्येषु गोमूत्रं कल्पयेद् बुधः

śūlagulmodarānāhavātavicchardanādiṣu / mūtraprayogasādhyeṣu gomūtraṃ kalpayed budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलं यत् तिलसर्षपोदितकुसुम्भोत्थातसीधान्यजं यच्चैरण्डकरञ्जकेङ्गुदीफलैर् निम्बाक्षशिग्र्वस्थिभिः । ज्योतिष्मत्यभयोद्भवं मधुरिकाकोशाम्रचिञ्चाभवं कर्पूरत्रपुसादिजं च सकलं सिद्ध्यै क्रमात् कथ्यते

tailaṃ yat tilasarṣapoditakusumbhotthātasīdhānyajaṃ yaccairaṇḍakarañjakeṅgudīphalair nimbākṣaśigrvasthibhiḥ / jyotiṣmatyabhayodbhavaṃ madhurikākośāmraciñcābhavaṃ karpūratrapusādijaṃ ca sakalaṃ siddhyai kramāt kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलतैलम् अलंकरोति केशं मधुरं तिक्तकषायम् उष्णतीक्ष्णम् । बलकृत् कफवातजन्तुखर्जूव्रणकण्डूतिहरं च कान्तिदायि

tilatailam alaṃkaroti keśaṃ madhuraṃ tiktakaṣāyam uṣṇatīkṣṇam / balakṛt kaphavātajantukharjūvraṇakaṇḍūtiharaṃ ca kāntidāyi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्षपतैलं तिक्तं कटुकोष्णं वातकफविकारघ्नम् । पित्तास्रदोषदं क्रिमिकुष्ठघ्नं तिलजवच्च चक्षुष्यम्

sarṣapatailaṃ tiktaṃ kaṭukoṣṇaṃ vātakaphavikāraghnam / pittāsradoṣadaṃ krimikuṣṭhaghnaṃ tilajavacca cakṣuṣyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुसुम्भतैलं क्रिमिहारि तेजोबलावहं यक्ष्ममलापहं च । त्रिदोषकृत्पुष्टिबलक्षयं च करोति कण्डूं च करोति दृष्टेः

kusumbhatailaṃ krimihāri tejobalāvahaṃ yakṣmamalāpahaṃ ca / tridoṣakṛtpuṣṭibalakṣayaṃ ca karoti kaṇḍūṃ ca karoti dṛṣṭeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं त्व् अतसीतैलं पिच्छिलं चानिलापहम् । मदगन्धि कषायं च कफकासापहारकम्

madhuraṃ tv atasītailaṃ picchilaṃ cānilāpaham / madagandhi kaṣāyaṃ ca kaphakāsāpahārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोधूमयावनालव्रीहियवाद्यखिलधान्यजं तैलम् । वातकफपित्तशमनं कण्डूकुष्ठादिहारि चक्षुष्यम्

godhūmayāvanālavrīhiyavādyakhiladhānyajaṃ tailam / vātakaphapittaśamanaṃ kaṇḍūkuṣṭhādihāri cakṣuṣyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एरण्डतैलं कृमिदोषनाशनं वातामयघ्नं सकलाङ्गशूलहृत् । कुष्ठापहं स्वादु रसायनोत्तमं पित्तप्रकोपं कुरुते ऽतिदीपनम्

eraṇḍatailaṃ kṛmidoṣanāśanaṃ vātāmayaghnaṃ sakalāṅgaśūlahṛt / kuṣṭhāpahaṃ svādu rasāyanottamaṃ pittaprakopaṃ kurute 'tidīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करञ्जतैलं नयनार्तिनाशनं वातामयध्वंसनम् उष्णतीक्ष्णकम् । कुष्ठार्तिकण्डूतिविचर्चिकापहं लेपेन नानाविधचर्मदोषनुत्

karañjatailaṃ nayanārtināśanaṃ vātāmayadhvaṃsanam uṣṇatīkṣṇakam / kuṣṭhārtikaṇḍūtivicarcikāpahaṃ lepena nānāvidhacarmadoṣanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धं स्यादिङ्गुदीतैलं मधुरं पित्तनाशनम् । शीतलं कान्तिदं बल्यं श्लेष्मलं केशवर्धनम्

snigdhaṃ syādiṅgudītailaṃ madhuraṃ pittanāśanam / śītalaṃ kāntidaṃ balyaṃ śleṣmalaṃ keśavardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निम्बतैलं तु नात्युष्णं क्रिमिकुष्ठकफापहम्

nimbatailaṃ tu nātyuṣṇaṃ krimikuṣṭhakaphāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्षं स्वादु हिमं केश्यं गुरु पित्तानिलापहम्

ākṣaṃ svādu himaṃ keśyaṃ guru pittānilāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिग्रुतैलं कटूष्णं च वातजित्कफनाशनम् । त्वग्दोषव्रणकण्डूतिशोफहारि च पिच्छिलम्

śigrutailaṃ kaṭūṣṇaṃ ca vātajitkaphanāśanam / tvagdoṣavraṇakaṇḍūtiśophahāri ca picchilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटु ज्योतिष्मतीतैलं तिक्तोष्णं वातनाशनम् । पित्तसंतापनं मेधाप्रज्ञाबुद्धिविवर्धनम्

kaṭu jyotiṣmatītailaṃ tiktoṣṇaṃ vātanāśanam / pittasaṃtāpanaṃ medhāprajñābuddhivivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.