Naragari: Rajanighantu 5

चतुर्धा पिप्पली प्रोक्ता तन्मूलं नागरं तथा । आर्द्रकं मरिचद्वन्द्वं धान्यकं च यवानिका

caturdhā pippalī proktā tanmūlaṃ nāgaraṃ tathā / ārdrakaṃ maricadvandvaṃ dhānyakaṃ ca yavānikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चव्यं च चित्रकद्वन्द्वं विडङ्गं च वचाद्वयम् । कुलञ्जो जीरकाः पञ्च मेथिका हिङ्गुपत्रिका

cavyaṃ ca citrakadvandvaṃ viḍaṅgaṃ ca vacādvayam / kulañjo jīrakāḥ pañca methikā hiṅgupatrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गुद्वयं चाग्निजारौ रास्ने एलाद्वयं शिवम् । सौवर्चलं च काचाह्वं विडं च गडनामकम्

hiṅgudvayaṃ cāgnijārau rāsne elādvayaṃ śivam / sauvarcalaṃ ca kācāhvaṃ viḍaṃ ca gaḍanāmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रं द्रौणिकं चान्यद् औषरं रोमकं तथा । नवधा लवणं प्रोक्तम् अजमोदा च रेणुका

sāmudraṃ drauṇikaṃ cānyad auṣaraṃ romakaṃ tathā / navadhā lavaṇaṃ proktam ajamodā ca reṇukā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोलं कर्चूरकः पाठा वृक्षाम्लश् चाम्लवेतसम् । कटुकातिविषा मुस्ता द्वयं यष्टीमधुद्वयम्

bolaṃ karcūrakaḥ pāṭhā vṛkṣāmlaś cāmlavetasam / kaṭukātiviṣā mustā dvayaṃ yaṣṭīmadhudvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्गी पुष्करमूलं च शृङ्ग्य् अथो दन्तिकाद्वयम् । जैपालश् च त्रिवृद् द्वेधा त्वक् पत्रं नागकेशरम्

bhārgī puṣkaramūlaṃ ca śṛṅgy atho dantikādvayam / jaipālaś ca trivṛd dvedhā tvak patraṃ nāgakeśaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवक्षीरं च तालीसपत्राख्यं वंशरोचना । मञ्जिष्ठा च चतुर्धा स्याद् धरिद्रे च द्विधा मते

tavakṣīraṃ ca tālīsapatrākhyaṃ vaṃśarocanā / mañjiṣṭhā ca caturdhā syād dharidre ca dvidhā mate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाक्षा चालक्तको लोध्रो धातक्य् अब्धिफलं तथा । निर्विषाथ विषद्वन्द्वं द्विधा चाम्लहरिद्रका

lākṣā cālaktako lodhro dhātaky abdhiphalaṃ tathā / nirviṣātha viṣadvandvaṃ dvidhā cāmlaharidrakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्धिफेनम् अफेनं च टङ्कणौ साकुरुण्डकम् । हिमावली हस्तिमदः स्वर्जिको लोणकं तथा

abdhiphenam aphenaṃ ca ṭaṅkaṇau sākuruṇḍakam / himāvalī hastimadaḥ svarjiko loṇakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रको यवजश् चाथ सर्वक्षारो ऽथ मायिका । औषधान्य् अभिधीयन्ते षडङ्गमितसंख्यया

vajrako yavajaś cātha sarvakṣāro 'tha māyikā / auṣadhāny abhidhīyante ṣaḍaṅgamitasaṃkhyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पली कृकरा शौण्डी चपला मागधी कणा । कटुबीजा च कोरङ्गी वैदेही तिक्ततण्डुला

pippalī kṛkarā śauṇḍī capalā māgadhī kaṇā / kaṭubījā ca koraṅgī vaidehī tiktataṇḍulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामा दन्तफला कृष्णा कोला च मगधोद्भवा । उषणा चोपकुल्या च स्मृत्याह्वा तीक्ष्णतण्डुला

śyāmā dantaphalā kṛṣṇā kolā ca magadhodbhavā / uṣaṇā copakulyā ca smṛtyāhvā tīkṣṇataṇḍulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पली ज्वरहा वृष्या स्निग्धोष्णा कटुतिक्तका । दीपनी मारुतश्वासकासश्लेष्मक्षयापहा

pippalī jvarahā vṛṣyā snigdhoṣṇā kaṭutiktakā / dīpanī mārutaśvāsakāsaśleṣmakṣayāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजोषणा चव्यफला चव्यजा गजपिप्पली । श्रेयसी छिद्रवैदेही दीर्घग्रन्थिश् च तैजसी । वर्तुली स्थूलवैदेही ज्ञेया चेति दशाभिधा

gajoṣaṇā cavyaphalā cavyajā gajapippalī / śreyasī chidravaidehī dīrghagranthiś ca taijasī / vartulī sthūlavaidehī jñeyā ceti daśābhidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजोषणा कटूष्णा च रूक्षा मलविशोषणी । बलासवातहन्त्री च स्तन्यवर्णविवर्धिनी

gajoṣaṇā kaṭūṣṇā ca rūkṣā malaviśoṣaṇī / balāsavātahantrī ca stanyavarṇavivardhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैंहली सर्पदण्डा च सर्पाङ्गी ब्रह्मभूमिजा । पार्वती शैलजा ताम्रा लम्बबीजा तथोत्कटा

saiṃhalī sarpadaṇḍā ca sarpāṅgī brahmabhūmijā / pārvatī śailajā tāmrā lambabījā tathotkaṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्रिजा सिंहलस्था च लम्बदन्ता च जीवला । जीवाली जीवनेत्रा च कुरवी षोडशाह्वया

adrijā siṃhalasthā ca lambadantā ca jīvalā / jīvālī jīvanetrā ca kuravī ṣoḍaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैंहली कटुर् उष्णा च जन्तुघ्नी दीपनी परा । कफश्वाससमीरार्तिशमनी कोष्ठशोधनी

saiṃhalī kaṭur uṣṇā ca jantughnī dīpanī parā / kaphaśvāsasamīrārtiśamanī koṣṭhaśodhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनादिपिप्पल्यभिधानयुक्तं सूक्ष्मादिपिप्पल्यभिधानम् एतत् । क्षुद्रादिपिप्पल्यभिधानयोग्यं वनाभिधापूर्वकणाभिधानम्

vanādipippalyabhidhānayuktaṃ sūkṣmādipippalyabhidhānam etat / kṣudrādipippalyabhidhānayogyaṃ vanābhidhāpūrvakaṇābhidhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनपिप्पलिका चोष्णा तीक्ष्णा रुच्या च दीपनी । आमा भवेद् गुणाढ्या तु शुष्का स्वल्पगुणा स्मृता

vanapippalikā coṣṇā tīkṣṇā rucyā ca dīpanī / āmā bhaved guṇāḍhyā tu śuṣkā svalpaguṇā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रन्थिकं पिप्पलीमूलं मूलं तु चविकाशिरः । कोलमूलं कटुग्रन्थि कटुमूलं कटूषणम्

granthikaṃ pippalīmūlaṃ mūlaṃ tu cavikāśiraḥ / kolamūlaṃ kaṭugranthi kaṭumūlaṃ kaṭūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वग्रन्थि च पत्राढ्यं विरूपं शोणसम्भवम् । सुग्रन्थि ग्रन्थिलं चैव पर्यायाः स्युश् चतुर्दश

sarvagranthi ca patrāḍhyaṃ virūpaṃ śoṇasambhavam / sugranthi granthilaṃ caiva paryāyāḥ syuś caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटूष्णं पिप्पलीमूलं श्लेष्मक्रिमिविनाशनम् । दीपनं वातरोगघ्नं रोचनं पित्तकोपनम्

kaṭūṣṇaṃ pippalīmūlaṃ śleṣmakrimivināśanam / dīpanaṃ vātarogaghnaṃ rocanaṃ pittakopanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुण्ठी महौषधं विश्वं नागरं विश्वभेषजम् । विश्वौषधं कटुग्रन्थि कटुभद्रं कटूषणम्

śuṇṭhī mahauṣadhaṃ viśvaṃ nāgaraṃ viśvabheṣajam / viśvauṣadhaṃ kaṭugranthi kaṭubhadraṃ kaṭūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौपर्णं शृङ्गवेरं च कफारिश् चार्द्रकं स्मृतम् । शोषणं नागराह्वं च विज्ञेयं षोडशाह्वयम्

sauparṇaṃ śṛṅgaveraṃ ca kaphāriś cārdrakaṃ smṛtam / śoṣaṇaṃ nāgarāhvaṃ ca vijñeyaṃ ṣoḍaśāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुण्ठी कटूष्णा स्निग्धा च कफशोफानिलापहा । शूलबन्धोदराध्मानश्वासश्लीपदहारिणी

śuṇṭhī kaṭūṣṇā snigdhā ca kaphaśophānilāpahā / śūlabandhodarādhmānaśvāsaślīpadahāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्द्रकं गुल्ममूलं च मूलजं कन्दलं वरम् । शृङ्गवेरं महीजं च सैकतेष्टम् अनूपजम्

ārdrakaṃ gulmamūlaṃ ca mūlajaṃ kandalaṃ varam / śṛṅgaveraṃ mahījaṃ ca saikateṣṭam anūpajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाकशाकं चार्द्राख्यं राहुच्छत्रं सुशाककम् । शार्ङ्गं स्याद् आर्द्रशाकं च सच्छाकम् ऋतुभूह्वयम्

apākaśākaṃ cārdrākhyaṃ rāhucchatraṃ suśākakam / śārṅgaṃ syād ārdraśākaṃ ca sacchākam ṛtubhūhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटूष्णम् आर्द्रकं हृद्यं विपाके शीतलं लघु । दीपनं रुचिदं शोफकफकण्ठामयापहम्

kaṭūṣṇam ārdrakaṃ hṛdyaṃ vipāke śītalaṃ laghu / dīpanaṃ rucidaṃ śophakaphakaṇṭhāmayāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरिचं पलितं श्यामं कोलं वल्लीजम् ऊषणम् । यवनेष्टं वृत्तफलं शाकाङ्गं धर्मपत्तनम्

maricaṃ palitaṃ śyāmaṃ kolaṃ vallījam ūṣaṇam / yavaneṣṭaṃ vṛttaphalaṃ śākāṅgaṃ dharmapattanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकं च शिरोवृत्तं वीरं कफविरोधि च । रूक्षं सर्वहितं कृष्णं सप्तभूख्यं निरूपितम्

kaṭukaṃ ca śirovṛttaṃ vīraṃ kaphavirodhi ca / rūkṣaṃ sarvahitaṃ kṛṣṇaṃ saptabhūkhyaṃ nirūpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरिचं कटु तिक्तोष्णं लघु श्लेष्मविनाशनम् । समीरकृमिहृद्रोगहरं च रुचिकारकम्

maricaṃ kaṭu tiktoṣṇaṃ laghu śleṣmavināśanam / samīrakṛmihṛdrogaharaṃ ca rucikārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितमरिचं तु सिताख्यं सितवल्लीजं च बालकं बहुलम् । धवलं चन्द्रकम् एतन् मुनिनाम गुणाधिकं च वश्यकरम्

sitamaricaṃ tu sitākhyaṃ sitavallījaṃ ca bālakaṃ bahulam / dhavalaṃ candrakam etan munināma guṇādhikaṃ ca vaśyakaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटूष्णं श्वेतमरिचं विषघ्नं भूतनाशनम् । अवृष्यं दृष्टिरोगघ्नं युक्त्या चैव रसायनम्

kaṭūṣṇaṃ śvetamaricaṃ viṣaghnaṃ bhūtanāśanam / avṛṣyaṃ dṛṣṭirogaghnaṃ yuktyā caiva rasāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यकं धान्यजं धान्यं धानेयं धनिकं तथा । कुस्तुम्बुरुश् चावलिका छत्रधान्यं वितुन्नकम्

dhānyakaṃ dhānyajaṃ dhānyaṃ dhāneyaṃ dhanikaṃ tathā / kustumburuś cāvalikā chatradhānyaṃ vitunnakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगन्धिः शाकयोग्यश् च सूक्ष्मपत्रो जनप्रियः । धान्यबीजो बीजधान्यं वेधकं षोडशाह्वयम्

sugandhiḥ śākayogyaś ca sūkṣmapatro janapriyaḥ / dhānyabījo bījadhānyaṃ vedhakaṃ ṣoḍaśāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यकं मधुरं शीतं कषायं पित्तनाशनम् । ज्वरकासतृषाच्छर्दिकफहारि च दीपनम्

dhānyakaṃ madhuraṃ śītaṃ kaṣāyaṃ pittanāśanam / jvarakāsatṛṣācchardikaphahāri ca dīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवानी दीप्यको दीप्यो यवसाह्वो यवाग्रजः । दीपनी चोग्रगन्धा च वातारिर् भूकदम्बकः

yavānī dīpyako dīpyo yavasāhvo yavāgrajaḥ / dīpanī cogragandhā ca vātārir bhūkadambakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवजो दीपनीयश् च शूलहन्त्री यवानिका । उग्रा च तीव्रगन्धा च ज्ञेया पञ्चदशाह्वया

yavajo dīpanīyaś ca śūlahantrī yavānikā / ugrā ca tīvragandhā ca jñeyā pañcadaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवानी कटुतिक्तोष्णा वातार्शःश्लेष्मनाशनी । शूलाध्मानक्रिमिच्छर्दिमर्दनी दीपनी परा

yavānī kaṭutiktoṣṇā vātārśaḥśleṣmanāśanī / śūlādhmānakrimicchardimardanī dīpanī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चव्यकं चविका चव्यं वशिरो गन्धनाकुली । वल्ली च कोलवल्ली च कोलं कुटलमस्तकम् । तीक्ष्णा करिणिका वल्ली कृकरो नेत्रभूह्वया

cavyakaṃ cavikā cavyaṃ vaśiro gandhanākulī / vallī ca kolavallī ca kolaṃ kuṭalamastakam / tīkṣṇā kariṇikā vallī kṛkaro netrabhūhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चव्यं स्याद् उष्णकटुकं लघु रोचनदीपनम् । जन्तूद्रेकापहं कासश्वासशूलार्तिकृन्तनम्

cavyaṃ syād uṣṇakaṭukaṃ laghu rocanadīpanam / jantūdrekāpahaṃ kāsaśvāsaśūlārtikṛntanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रको ऽग्निश् च शार्दूलश् चित्रपाली कटुः शिखी । कृशानुर् दहनो व्यालो ज्योतिष्कः पालकस् तथा

citrako 'gniś ca śārdūlaś citrapālī kaṭuḥ śikhī / kṛśānur dahano vyālo jyotiṣkaḥ pālakas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनलो दारुणो वह्निः पावकः शबलस् तथा । पाठी द्वीपी च चित्राङ्गो ज्ञेयः शूरश् च विंशतिः

analo dāruṇo vahniḥ pāvakaḥ śabalas tathā / pāṭhī dvīpī ca citrāṅgo jñeyaḥ śūraś ca viṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रको ऽग्निसमः पाके कटुः शोफकफापहः । वातोदरार्शोग्रहणीक्रिमिकण्डूतिनाशनः

citrako 'gnisamaḥ pāke kaṭuḥ śophakaphāpahaḥ / vātodarārśograhaṇīkrimikaṇḍūtināśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालो व्यालः कालमूलो ऽतिदीप्यो मार्जारो ऽग्निर् दाहकः पावकश् च । चित्राङ्गो ऽयं रक्तचित्रो महाङ्गः स्याद् रुद्राह्वश् चित्रको ऽन्यो गुणाढ्यः

kālo vyālaḥ kālamūlo 'tidīpyo mārjāro 'gnir dāhakaḥ pāvakaś ca / citrāṅgo 'yaṃ raktacitro mahāṅgaḥ syād rudrāhvaś citrako 'nyo guṇāḍhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलकायकरो रुच्यः कुष्ठघ्नो रक्तचित्रकः । रसे नियामको लोहे वेधकश् च रसायनः

sthūlakāyakaro rucyaḥ kuṣṭhaghno raktacitrakaḥ / rase niyāmako lohe vedhakaś ca rasāyanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडङ्गा क्रिमिहा चैत्रा तण्डुला तण्डुलीयका । वातारिस् तण्डुला प्रोक्ता जन्तुघ्नी मृगगामिनी

viḍaṅgā krimihā caitrā taṇḍulā taṇḍulīyakā / vātāris taṇḍulā proktā jantughnī mṛgagāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैरली गह्वरामोघा कपाली चित्रतण्डुला । वरा सुचित्रबीजा च जन्तुहन्त्री च षोडश

kairalī gahvarāmoghā kapālī citrataṇḍulā / varā sucitrabījā ca jantuhantrī ca ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडङ्गा कटुर् उष्णा च लघुर् वातकफार्तिनुत् । अग्निमान्द्यारुचिभ्रान्तिक्रिमिदोषविनाशनी

viḍaṅgā kaṭur uṣṇā ca laghur vātakaphārtinut / agnimāndyārucibhrāntikrimidoṣavināśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचोग्रगन्धा गोलोमी जटिलोग्रा च लोमशा । रक्षोघ्नी विजया भद्रा मङ्गल्येति दशाह्वया

vacogragandhā golomī jaṭilogrā ca lomaśā / rakṣoghnī vijayā bhadrā maṅgalyeti daśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचा तीक्ष्णा कटूष्णा च कफामग्रन्थिशोफनुत् । वातज्वरातिसारघ्नी वान्तिकृन् मादनुत्

vacā tīkṣṇā kaṭūṣṇā ca kaphāmagranthiśophanut / vātajvarātisāraghnī vāntikṛn mādanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेध्या श्वेतवचा त्व् अन्या षड्ग्रन्था दीर्घपत्रिका । तीक्ष्णगन्धा हैमवती मङ्गल्या विजया च सा

medhyā śvetavacā tv anyā ṣaḍgranthā dīrghapatrikā / tīkṣṇagandhā haimavatī maṅgalyā vijayā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतवचातिगुणाढ्या मतिमेधायुःसमृद्धिदा कफनुत् । वृष्या च वातभूतक्रिमिदोषघ्नी च दीपनी च वचा

śvetavacātiguṇāḍhyā matimedhāyuḥsamṛddhidā kaphanut / vṛṣyā ca vātabhūtakrimidoṣaghnī ca dīpanī ca vacā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलञ्जो गन्धमूलश् च तीक्ष्णमूलः कुलञ्जनः । कुलञ्जः कटुतिक्तोष्णो दीपनो मुखदोषनुत्

kulañjo gandhamūlaś ca tīkṣṇamūlaḥ kulañjanaḥ / kulañjaḥ kaṭutiktoṣṇo dīpano mukhadoṣanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीरको जरणो जीरो जीर्णो दीप्यश् च दीपकः । अजाजिको वह्निशङ्खो मागधश् च नवाह्वयः

jīrako jaraṇo jīro jīrṇo dīpyaś ca dīpakaḥ / ajājiko vahniśaṅkho māgadhaś ca navāhvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीरकः कटुर् उष्णश् च वातहृद् दीपनः परः । गुल्माध्मानातिसारघ्नो ग्रहणीक्रिमिहृत् परः

jīrakaḥ kaṭur uṣṇaś ca vātahṛd dīpanaḥ paraḥ / gulmādhmānātisāraghno grahaṇīkrimihṛt paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौरादिजीरकस् त्व् अन्यो ऽजाजी स्यात् श्वेतजीरकः । कणाह्वा कणजीर्णा च कणा दीप्यः सितादिकः । ज्ञेया दीर्घकणा चैव सिताजाजी दशाह्वया

gaurādijīrakas tv anyo 'jājī syāt śvetajīrakaḥ / kaṇāhvā kaṇajīrṇā ca kaṇā dīpyaḥ sitādikaḥ / jñeyā dīrghakaṇā caiva sitājājī daśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौराजाजी हिमा रुच्या कटुर् मधुरदीपनी । क्रिमिघ्नी विषहन्त्री च चक्षुष्याध्माननाशिनी

gaurājājī himā rucyā kaṭur madhuradīpanī / krimighnī viṣahantrī ca cakṣuṣyādhmānanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णा तु जरणा काली बहुगन्धा च भेदिनी । कटुभेदिनिका रुच्या नीला नीलकणा स्मृता

kṛṣṇā tu jaraṇā kālī bahugandhā ca bhedinī / kaṭubhedinikā rucyā nīlā nīlakaṇā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्मीरजीरका वर्षा काली स्याद् दन्तशोधनी । कालमेषी सुगन्धा च विज्ञेया बाणभूह्वया

kāśmīrajīrakā varṣā kālī syād dantaśodhanī / kālameṣī sugandhā ca vijñeyā bāṇabhūhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरणा कटुर् उष्णा च कफशोफनिकृन्तनी । रुच्या जीर्णज्वरघ्नी च चक्षुष्या ग्रहणीहरा

jaraṇā kaṭur uṣṇā ca kaphaśophanikṛntanī / rucyā jīrṇajvaraghnī ca cakṣuṣyā grahaṇīharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्योपकुञ्चिका काली पृथ्वी स्थूलकणा पृथुः । मनोज्ञा जरणी जीर्णा तरुणी स्थूलजीरकः । सुषवी कारवी ज्ञेया पृथ्वीका च चतुर्दश

dīpyopakuñcikā kālī pṛthvī sthūlakaṇā pṛthuḥ / manojñā jaraṇī jīrṇā taruṇī sthūlajīrakaḥ / suṣavī kāravī jñeyā pṛthvīkā ca caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथ्वीका कटुतिक्तोष्णा वातगुल्मामदोषनुत् । श्लेष्माध्मानहरा जीर्णा जन्तुघ्नी दीपनी परा

pṛthvīkā kaṭutiktoṣṇā vātagulmāmadoṣanut / śleṣmādhmānaharā jīrṇā jantughnī dīpanī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहत्पाली क्षुद्रपत्रो ऽरण्यजीरः कणा तथा । वनजीरः कटुः शीतो व्रणहा पञ्चनामकः

bṛhatpālī kṣudrapatro 'raṇyajīraḥ kaṇā tathā / vanajīraḥ kaṭuḥ śīto vraṇahā pañcanāmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीरकाः कटुकाः पाके क्रिमिघ्ना वह्निदीपनाः । जीर्णज्वरहरा रुच्या व्रणहाध्माननाशनाः

jīrakāḥ kaṭukāḥ pāke krimighnā vahnidīpanāḥ / jīrṇajvaraharā rucyā vraṇahādhmānanāśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेथिका मेथिनी मेथी दीपनी बहुपत्रिका । वेधनी गन्धबीजा च ज्योतिर्गन्धफला तथा

methikā methinī methī dīpanī bahupatrikā / vedhanī gandhabījā ca jyotirgandhaphalā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लरी चन्द्रिका मेथा मिश्रपुष्पा च कैरवी । कुञ्चिका बहुपर्णी च पीतबीजा मुनीन्दुधा

vallarī candrikā methā miśrapuṣpā ca kairavī / kuñcikā bahuparṇī ca pītabījā munīndudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेथिका कटुर् उष्णा च रक्तपित्तप्रकोपणी । अरोचकहरा दीप्तिकरा वातघ्नदीपनी

methikā kaṭur uṣṇā ca raktapittaprakopaṇī / arocakaharā dīptikarā vātaghnadīpanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथ्वीका हिङ्गुपत्री च कवरी दीर्घिका पृथुः । तन्वी च दारुपत्री च बिल्वी बाष्पी नवाह्वया

pṛthvīkā hiṅgupatrī ca kavarī dīrghikā pṛthuḥ / tanvī ca dārupatrī ca bilvī bāṣpī navāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गुपत्री कटुस् तीक्ष्णा तिक्तोष्णा कफवातनुत् । आमक्रिमिहरा रुच्या पथ्या दीपनपाचनी

hiṅgupatrī kaṭus tīkṣṇā tiktoṣṇā kaphavātanut / āmakrimiharā rucyā pathyā dīpanapācanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गूग्रगन्धं भूतारिर् वाह्लीकं जन्तुनाशनम् । शूलगुल्मादिरक्षोघ्नम् उग्रवीर्यं च रामठम्

hiṅgūgragandhaṃ bhūtārir vāhlīkaṃ jantunāśanam / śūlagulmādirakṣoghnam ugravīryaṃ ca rāmaṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगूढगन्धं जरणं भेदनं सूपधूपनम् । दीप्तं सहस्रवेधीति ज्ञेयं पञ्चदशाभिधम्

agūḍhagandhaṃ jaraṇaṃ bhedanaṃ sūpadhūpanam / dīptaṃ sahasravedhīti jñeyaṃ pañcadaśābhidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृद्यं हिङ्गु कटूष्णं च क्रिमिवातकफापहम् । विबन्धाध्मानशूलघ्नं चक्षुष्यं गुल्मनाशनम्

hṛdyaṃ hiṅgu kaṭūṣṇaṃ ca krimivātakaphāpaham / vibandhādhmānaśūlaghnaṃ cakṣuṣyaṃ gulmanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडीहिङ्गुः पलाशाख्या जन्तुका रामठी च सा । वंशपत्री च पिण्डाह्वा सुवीर्या हिङ्गुनाडिका

nāḍīhiṅguḥ palāśākhyā jantukā rāmaṭhī ca sā / vaṃśapatrī ca piṇḍāhvā suvīryā hiṅgunāḍikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडीहिङ्गुः कटूष्णा च कफवातार्तिशान्तिकृत् । विष्ठाविबन्धदोषघ्नम् आनाहामयहारि च

nāḍīhiṅguḥ kaṭūṣṇā ca kaphavātārtiśāntikṛt / viṣṭhāvibandhadoṣaghnam ānāhāmayahāri ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निजारो ऽग्निनिर्यासो ऽप्य् अग्निगर्भो ऽग्निजः स्मृतः । वडवाग्निमलो ज्ञेयो जरायुश् चाग्निसम्भवः

agnijāro 'gniniryāso 'py agnigarbho 'gnijaḥ smṛtaḥ / vaḍavāgnimalo jñeyo jarāyuś cāgnisambhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् अग्निजारः कटुर् उष्णवीर्यस् तुण्डामयो वातकफापहश् च । पित्तप्रदः सो ऽधिकसंनिपातशूलार्तिशीतामयनाशकश् च

syād agnijāraḥ kaṭur uṣṇavīryas tuṇḍāmayo vātakaphāpahaś ca / pittapradaḥ so 'dhikasaṃnipātaśūlārtiśītāmayanāśakaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाराभो दहनस्पर्शी पिच्छिलः सागरे भवः । जरायुस् तच् चतुर्वर्णः तेषु श्रेष्ठः सलोहितः

jārābho dahanasparśī picchilaḥ sāgare bhavaḥ / jarāyus tac caturvarṇaḥ teṣu śreṣṭhaḥ salohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रास्ना युक्तरसा रम्या श्रेयसी रसना रसा । सुगन्धिमूला सुरसा रसाढ्यातिरसा दश

rāsnā yuktarasā ramyā śreyasī rasanā rasā / sugandhimūlā surasā rasāḍhyātirasā daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रास्ना तु त्रिविधा प्रोक्ता पत्रं तृणं तथा । ज्ञेये दले श्रेष्ठे तृणरास्ना च मध्यमा

rāsnā tu trividhā proktā patraṃ tṛṇaṃ tathā / jñeye dale śreṣṭhe tṛṇarāsnā ca madhyamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रास्ना गुरुश् च तिक्तोष्णा विषवातास्रकासजित् । शोफकम्पोदरश्लेष्मशमनी पाचनी च सा

rāsnā guruś ca tiktoṣṇā viṣavātāsrakāsajit / śophakampodaraśleṣmaśamanī pācanī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलैला बृहदेला त्रिपुटा त्रिदिवोद्भवा च भद्रैला । सुरभित्वक् च महैला पृथ्वी कन्या कुमारिका चैन्द्री

sthūlailā bṛhadelā tripuṭā tridivodbhavā ca bhadrailā / surabhitvak ca mahailā pṛthvī kanyā kumārikā caindrī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायस्था गोपुटा कान्ता घृताची गर्भसम्भवा । इन्द्राणी दिव्यगन्धा च विज्ञेयाष्टादशाह्वया

kāyasthā gopuṭā kāntā ghṛtācī garbhasambhavā / indrāṇī divyagandhā ca vijñeyāṣṭādaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एला बहुलगन्धैन्द्री द्राविडी निष्कुटिस् त्रुटिः । कपोतवर्णी गौराङ्गी बाला बलवती हिमा

elā bahulagandhaindrī drāviḍī niṣkuṭis truṭiḥ / kapotavarṇī gaurāṅgī bālā balavatī himā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रिका चोपकुञ्ची च सूक्ष्मा सागरगामिनी । गर्भारिर् गन्धफलिका कायस्थाष्टादशाह्वया

candrikā copakuñcī ca sūkṣmā sāgaragāminī / garbhārir gandhaphalikā kāyasthāṣṭādaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलाद्वयं शीतलतिक्तम् उक्तं सुगन्धि पित्तार्तिकफापहारि । करोति हृद्रोगमलार्तिवस्तिशूलघ्नम् अत्र स्थविरा गुणाढ्या

elādvayaṃ śītalatiktam uktaṃ sugandhi pittārtikaphāpahāri / karoti hṛdrogamalārtivastiśūlaghnam atra sthavirā guṇāḍhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं स्याच् छीतशिवं नादेयं सिन्धुजं शिवम् । शुद्धं शिवात्मजं पथ्यं मणिमन्थं नवाभिधम्

saindhavaṃ syāc chītaśivaṃ nādeyaṃ sindhujaṃ śivam / śuddhaṃ śivātmajaṃ pathyaṃ maṇimanthaṃ navābhidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं लवणं वृष्यं चक्षुष्यं रुचिदीपनम् । त्रिदोषशमनं पूतं व्रणदोषविबन्धजित्

saindhavaṃ lavaṇaṃ vṛṣyaṃ cakṣuṣyaṃ rucidīpanam / tridoṣaśamanaṃ pūtaṃ vraṇadoṣavibandhajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं द्विविधं ज्ञेयं श्वेतं रक्तम् इति क्रमात् । रसवीर्यविपाकेषु गुणाढ्यं नूतनं शिवम्

saindhavaṃ dvividhaṃ jñeyaṃ śvetaṃ raktam iti kramāt / rasavīryavipākeṣu guṇāḍhyaṃ nūtanaṃ śivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्चलं तु रुचकं तिलकं हृद्यगन्धकम् । अक्षं च कृष्णलवणं रुच्यं कौद्रविकं तथा

sauvarcalaṃ tu rucakaṃ tilakaṃ hṛdyagandhakam / akṣaṃ ca kṛṣṇalavaṇaṃ rucyaṃ kaudravikaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्चलं लघु क्षारं कटूष्णं गुल्मजन्तुजित् । ऊर्ध्ववातामशूलार्तिविबन्धारोचकान् जयेत्

sauvarcalaṃ laghu kṣāraṃ kaṭūṣṇaṃ gulmajantujit / ūrdhvavātāmaśūlārtivibandhārocakān jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलं काचोद्भवं काचं तिलकं काचसम्भवम् । काचसौवर्चलं कृष्णलवणं पाक्यजं स्मृतम्

nīlaṃ kācodbhavaṃ kācaṃ tilakaṃ kācasambhavam / kācasauvarcalaṃ kṛṣṇalavaṇaṃ pākyajaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचोत्थं हृद्यगन्धं च तत् काललवणं तथा । कुरुविन्दं काचमलं कृत्रिमं च चतुर्दश

kācotthaṃ hṛdyagandhaṃ ca tat kālalavaṇaṃ tathā / kuruvindaṃ kācamalaṃ kṛtrimaṃ ca caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचादिलवणं रुच्यम् ईषत् क्षारं च पित्तलम् । दाहकं कफवातघ्नं दीपनं गुल्मशूलहृत्

kācādilavaṇaṃ rucyam īṣat kṣāraṃ ca pittalam / dāhakaṃ kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ gulmaśūlahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडं द्राविडकं खण्डं कृतकं क्षारम् आसुरम् । सुपाक्यं खण्डलवणं धूर्तं कृत्रिमकं दश

viḍaṃ drāviḍakaṃ khaṇḍaṃ kṛtakaṃ kṣāram āsuram / supākyaṃ khaṇḍalavaṇaṃ dhūrtaṃ kṛtrimakaṃ daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडम् उष्णं च लवणं दीपनं वातनाशनम् । रुच्यं चाजीर्णशूलघ्नं गुल्ममेहविनाशनम्

viḍam uṣṇaṃ ca lavaṇaṃ dīpanaṃ vātanāśanam / rucyaṃ cājīrṇaśūlaghnaṃ gulmamehavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाढादिलवणं शुभ्रं पृथ्वीजं गडदेशजम् । गडोत्थं च महारम्भं साम्भरं सम्भरोद्भवम्

gāḍhādilavaṇaṃ śubhraṃ pṛthvījaṃ gaḍadeśajam / gaḍotthaṃ ca mahārambhaṃ sāmbharaṃ sambharodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गडोत्थं तूष्णलवणम् ईषद् अम्लं मलापहम् । दीपनं कफवातघ्नम् अर्शोघ्नं कोष्ठशोधनम्

gaḍotthaṃ tūṣṇalavaṇam īṣad amlaṃ malāpaham / dīpanaṃ kaphavātaghnam arśoghnaṃ koṣṭhaśodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रकं तु सामुद्रं समुद्रलवणं शिवम् । वंशिरं सागरोत्थं च शिशिरं लवणाब्धिजम्

sāmudrakaṃ tu sāmudraṃ samudralavaṇaṃ śivam / vaṃśiraṃ sāgarotthaṃ ca śiśiraṃ lavaṇābdhijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रं लघु हृद्यं च पलितास्रदपित्तदम् । विदाहि कफवातघ्नं दीपनं रुचिकृत् परम्

sāmudraṃ laghu hṛdyaṃ ca palitāsradapittadam / vidāhi kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ rucikṛt param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौणेयं वार्धेयं द्रोणीजं वारिजं च वार्धिभवम् । द्रोणीलवणं द्रोणं त्रिकटुलवणं च वसुसंज्ञम्

drauṇeyaṃ vārdheyaṃ droṇījaṃ vārijaṃ ca vārdhibhavam / droṇīlavaṇaṃ droṇaṃ trikaṭulavaṇaṃ ca vasusaṃjñam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौणेयं लवणं पाके नात्युष्णम् अविदाहि च । भेदनं स्निग्धम् ईषच् च शूलघ्नं चाल्पपित्तलम्

drauṇeyaṃ lavaṇaṃ pāke nātyuṣṇam avidāhi ca / bhedanaṃ snigdham īṣac ca śūlaghnaṃ cālpapittalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औषरकं सार्वगुणं सार्वरसं सर्वलवणम् ऊषरजम् । साम्भारं बहुलवणं मेलकलवणं च मिश्रकं नवधा

auṣarakaṃ sārvaguṇaṃ sārvarasaṃ sarvalavaṇam ūṣarajam / sāmbhāraṃ bahulavaṇaṃ melakalavaṇaṃ ca miśrakaṃ navadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औषरं तु कटु क्षारं तिक्तं वातकफापहम् । विदाहि पित्तकृद् ग्राहि मूत्रसंशोषकारि च

auṣaraṃ tu kaṭu kṣāraṃ tiktaṃ vātakaphāpaham / vidāhi pittakṛd grāhi mūtrasaṃśoṣakāri ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोमकम् औद्भिदम् उक्तं वसुकं वसु पांशुलवणम् ऊषरजम् । पांशवम् औषरम् ऐरिणम् और्वं सार्वसहं रुद्रैः

romakam audbhidam uktaṃ vasukaṃ vasu pāṃśulavaṇam ūṣarajam / pāṃśavam auṣaram airiṇam aurvaṃ sārvasahaṃ rudraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोमकं तीक्ष्णमत्युष्णं कटु तिक्तं च दीपनम् । दाहशोषकरं ग्राहि पित्तकोपकरं परम्

romakaṃ tīkṣṇamatyuṣṇaṃ kaṭu tiktaṃ ca dīpanam / dāhaśoṣakaraṃ grāhi pittakopakaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजमोदा खराह्वा च बस्तमोदा च मर्कटी । मोदा गन्धदला हस्तिकारवी गन्धपत्रिका

ajamodā kharāhvā ca bastamodā ca markaṭī / modā gandhadalā hastikāravī gandhapatrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायूरी शिखिमोदा च मोदाढ्या वह्निदीपिका । ब्रह्मकोशी विशाली च हृद्यगन्धोग्रगन्धिका । मोदिनी फलमुख्या च वसुचन्द्राभिधा मता

māyūrī śikhimodā ca modāḍhyā vahnidīpikā / brahmakośī viśālī ca hṛdyagandhogragandhikā / modinī phalamukhyā ca vasucandrābhidhā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजमोदा कटुर् उष्णा रूक्षा कफवातहारिणी रुचिकृत् । शूलाध्मानारोचकजठरामयनाशनी चैव

ajamodā kaṭur uṣṇā rūkṣā kaphavātahāriṇī rucikṛt / śūlādhmānārocakajaṭharāmayanāśanī caiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेणुका कपिला कान्ता नन्दिनी महिला द्विजा । राजपुत्री हिमा रेणुः पाण्डुपत्री हरेणुका

reṇukā kapilā kāntā nandinī mahilā dvijā / rājaputrī himā reṇuḥ pāṇḍupatrī hareṇukā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपर्णी शिशिरा शान्ता कौन्ती वृत्ता च धर्मिणी । कपिलोमा हैमवती पाण्डुपत्री च विंशतिः

suparṇī śiśirā śāntā kauntī vṛttā ca dharmiṇī / kapilomā haimavatī pāṇḍupatrī ca viṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेणुका तु कटुः शीता खर्जूकण्डूतिहारिणी । तृष्णादाहविषघ्नी च मुखवैमल्यकारिणी

reṇukā tu kaṭuḥ śītā kharjūkaṇḍūtihāriṇī / tṛṣṇādāhaviṣaghnī ca mukhavaimalyakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोलं रक्तापहं मुण्डं सुरसं पिण्डकं विषम् । निर्लोहं बर्बरं पिण्डं सौरभं रक्तगन्धकम्

bolaṃ raktāpahaṃ muṇḍaṃ surasaṃ piṇḍakaṃ viṣam / nirlohaṃ barbaraṃ piṇḍaṃ saurabhaṃ raktagandhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसगन्धं महागन्धं विश्वं च शुभगन्धकम् । विश्वगन्धं गन्धरसं व्रणारिर् वसुभूह्वयम्

rasagandhaṃ mahāgandhaṃ viśvaṃ ca śubhagandhakam / viśvagandhaṃ gandharasaṃ vraṇārir vasubhūhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोलं तु कटुतिक्तोष्णं कषायं रक्तदोषनुत् । कफपित्तामयान् हन्ति प्रदरादिरुजापहम्

bolaṃ tu kaṭutiktoṣṇaṃ kaṣāyaṃ raktadoṣanut / kaphapittāmayān hanti pradarādirujāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्चूरो द्राविडः कार्शो दुर्लभो गन्धमूलकः । वेधमुख्यो गन्धसारो जटिलश् चाष्टनामकः

karcūro drāviḍaḥ kārśo durlabho gandhamūlakaḥ / vedhamukhyo gandhasāro jaṭilaś cāṣṭanāmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्चूरः कटुतिक्तोष्णः कफकासविनाशनः । मुखवैशद्यजननो गलगण्डादिदोषनुत्

karcūraḥ kaṭutiktoṣṇaḥ kaphakāsavināśanaḥ / mukhavaiśadyajanano galagaṇḍādidoṣanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाठाम्बष्ठाम्बष्ठिका स्यात् प्राचीना पापचेलिका । पाठिका स्थापनी चैव श्रेयसी वृद्धिकर्णिका

pāṭhāmbaṣṭhāmbaṣṭhikā syāt prācīnā pāpacelikā / pāṭhikā sthāpanī caiva śreyasī vṛddhikarṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाष्ठीला कुचैली च दीपनी वरतिक्तका । तिक्तपुष्पा बृहत्तिक्ता दीपनी त्रिशिरा वृकी । मालवी च वरा देवी वृत्तपर्णी द्विदृङ्मिता

ekāṣṭhīlā kucailī ca dīpanī varatiktakā / tiktapuṣpā bṛhattiktā dīpanī triśirā vṛkī / mālavī ca varā devī vṛttaparṇī dvidṛṅmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.