Naragari: Rajanighantu 5

पाठा तिक्ता गुरूष्णा च वातपित्तज्वरापहा । भग्नसन्धानकृत् पित्तदाहातीसारशूलहृत्

pāṭhā tiktā gurūṣṇā ca vātapittajvarāpahā / bhagnasandhānakṛt pittadāhātīsāraśūlahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षाम्लम् अम्लशाकं स्याच् चुक्राम्लं तित्तिडीफलम् । शाकाम्लम् अम्लपूरं च पूराम्लं रक्तपूरकम्

vṛkṣāmlam amlaśākaṃ syāc cukrāmlaṃ tittiḍīphalam / śākāmlam amlapūraṃ ca pūrāmlaṃ raktapūrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूडाम्लबीजाम्लफलाम्लकं स्याद् अम्लादिवृक्षाम्लफलं रसाम्लम् । श्रेष्ठाम्लम् अत्यम्लम् अथाम्लबीजं फलं च चुक्रादि नगेन्दुसंख्यम्

cūḍāmlabījāmlaphalāmlakaṃ syād amlādivṛkṣāmlaphalaṃ rasāmlam / śreṣṭhāmlam atyamlam athāmlabījaṃ phalaṃ ca cukrādi nagendusaṃkhyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षाम्लम् अम्लं कटुकं कषायं सोष्णं कफार्शोघ्नम् उदीरयन्ति । तृष्णासमीरोदरहृद्गदादिगुल्मातीसारव्रणदोषनाशि

vṛkṣāmlam amlaṃ kaṭukaṃ kaṣāyaṃ soṣṇaṃ kaphārśoghnam udīrayanti / tṛṣṇāsamīrodarahṛdgadādigulmātīsāravraṇadoṣanāśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लो ऽम्लवेतसो वेधी रसाम्लो वीरवेतसः । वेतसाम्लश् चाम्लसारः शतवेधी च वेधकः

amlo 'mlavetaso vedhī rasāmlo vīravetasaḥ / vetasāmlaś cāmlasāraḥ śatavedhī ca vedhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमश् च भेदनो भेदी राजाम्लश् चाम्लभेदनः । अम्लाङ्कुशो रक्तसारः फलाम्लश् चाम्लनायकः

bhīmaś ca bhedano bhedī rājāmlaś cāmlabhedanaḥ / amlāṅkuśo raktasāraḥ phalāmlaś cāmlanāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रवेधी वीराम्लो गुल्मकेतुर् धराक्षिधा । शङ्खमांसादिद्रावी स्याद् द्विधा चैवाम्लवेतसः

sahasravedhī vīrāmlo gulmaketur dharākṣidhā / śaṅkhamāṃsādidrāvī syād dvidhā caivāmlavetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लवेतसम् अत्यम्लं कषायोष्णं च वातजित् । कफार्शःश्रमगुल्मघ्नम् अरोचकहरं परम्

amlavetasam atyamlaṃ kaṣāyoṣṇaṃ ca vātajit / kaphārśaḥśramagulmaghnam arocakaharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुका जननी तिक्ता रोहिणी तिक्तरोहिणी । चक्राङ्गी मत्स्यपित्ता च बकुला शुकुलादनी

kaṭukā jananī tiktā rohiṇī tiktarohiṇī / cakrāṅgī matsyapittā ca bakulā śukulādanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सादनी शतपर्वा स्यात् चक्राङ्गी मत्स्यभेदिनी । अशोकरोहिणी कृष्णा कृष्णमेदा महौषधी

sādanī śataparvā syāt cakrāṅgī matsyabhedinī / aśokarohiṇī kṛṣṇā kṛṣṇamedā mahauṣadhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कट्व्य् अञ्जनी काण्डरुहा कटुश् च कटुरोहिणी । केदारकटुकारिष्टाप्य् आमघ्नी पञ्चविंशतिः

kaṭvy añjanī kāṇḍaruhā kaṭuś ca kaṭurohiṇī / kedārakaṭukāriṣṭāpy āmaghnī pañcaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकातिकटुस् तिक्ता शीतपित्तास्रदोषजित् । बलासारोचकश्वासज्वरहृद् रेचनी च सा

kaṭukātikaṭus tiktā śītapittāsradoṣajit / balāsārocakaśvāsajvarahṛd recanī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिविषा श्वेतकन्दा विश्वा शृङ्गी च भङ्गुरा । विरूपा श्यामकन्दा च विश्वरूपा महौषधी

ativiṣā śvetakandā viśvā śṛṅgī ca bhaṅgurā / virūpā śyāmakandā ca viśvarūpā mahauṣadhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरा प्रतिविषा चान्द्री विषा श्वेतवचा स्मृता । अरुणोपविषा चैव ज्ञेया षोडशसम्मिता

vīrā prativiṣā cāndrī viṣā śvetavacā smṛtā / aruṇopaviṣā caiva jñeyā ṣoḍaśasammitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटूष्णातिविषा तिक्ता कफपित्तज्वरापहा । आमातीसारकासघ्नी विषच्छर्दिविनाशनी

kaṭūṣṇātiviṣā tiktā kaphapittajvarāpahā / āmātīsārakāsaghnī viṣacchardivināśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधातिविषा ज्ञेया शुक्ला कृष्णा तथारुणा । रसवीर्यविपाकेषु निर्विशेषगुणा च सा

trividhātiviṣā jñeyā śuklā kṛṣṇā tathāruṇā / rasavīryavipākeṣu nirviśeṣaguṇā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोलायां गोमयक्वाथे पचेद् अतिविषां ततः । सूर्यतापे भवेच् छुष्का योजयेत् तां भिषग्वरः

dolāyāṃ gomayakvāthe paced ativiṣāṃ tataḥ / sūryatāpe bhavec chuṣkā yojayet tāṃ bhiṣagvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुस्ताभद्रावारिदाम्भोदमेघा जीमूतो ऽब्दो नीरदो ऽब्भ्रं घनश् च । गाङ्गेयं स्याद् भद्रमुस्ता वराही गुञ्जा ग्रन्थिर् भद्रकासी कसेरुः

mustābhadrāvāridāmbhodameghā jīmūto 'bdo nīrado 'bbhraṃ ghanaś ca / gāṅgeyaṃ syād bhadramustā varāhī guñjā granthir bhadrakāsī kaseruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोडेष्टा कुरुविन्दाख्या सुगन्धिर् ग्रन्थिला हिमा । वन्या राजकसेरुश् च कच्छोत्था पञ्चविंशतिः

kroḍeṣṭā kuruvindākhyā sugandhir granthilā himā / vanyā rājakaseruś ca kacchotthā pañcaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रमुस्ता कषाया च तिक्ता शीता च पाचनी । पित्तज्वरकफघ्नी च ज्ञेया सङ्ग्रहणी च सा

bhadramustā kaṣāyā ca tiktā śītā ca pācanī / pittajvarakaphaghnī ca jñeyā saṅgrahaṇī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरा नागरमुस्ता नागरोत्था नागरादिघनसंज्ञा । चक्राङ्का नादेयी चूडाला पिण्डमुस्ता च

aparā nāgaramustā nāgarotthā nāgarādighanasaṃjñā / cakrāṅkā nādeyī cūḍālā piṇḍamustā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशिरा च वृषध्वाङ्क्षी कच्छरुहा चारुकेसरोच्चटा । सा पूर्णकोष्ठसंज्ञा कलापिनी सागरेन्दुमिता

śiśirā ca vṛṣadhvāṅkṣī kaccharuhā cārukesaroccaṭā / sā pūrṇakoṣṭhasaṃjñā kalāpinī sāgarendumitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिक्ता नागरमुस्ता कटुः कषाया च शीतला कफनुत् । पित्तज्वरातिसारारुचितृष्णादाहनाशनी श्रमहृत्

tiktā nāgaramustā kaṭuḥ kaṣāyā ca śītalā kaphanut / pittajvarātisārārucitṛṣṇādāhanāśanī śramahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टीमधुर् मधुयष्टी मधुवल्ली मधुस्रवा । मधुकं मधुका यष्टी यष्ट्याह्वं वसुसंमितम्

yaṣṭīmadhur madhuyaṣṭī madhuvallī madhusravā / madhukaṃ madhukā yaṣṭī yaṣṭyāhvaṃ vasusaṃmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरं यष्टिमधुकं किंचित् तिक्तं च शीतलम् । चक्षुष्यं पित्तहृद् रुच्यं शोषतृष्णाव्रणापहम्

madhuraṃ yaṣṭimadhukaṃ kiṃcit tiktaṃ ca śītalam / cakṣuṣyaṃ pittahṛd rucyaṃ śoṣatṛṣṇāvraṇāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत् क्लीतनम् उक्तं क्लीतनकं क्लीतनीयकं मधुकम् । मधुवल्ली च मधूली मधुरलता मधुरसातिरसा

anyat klītanam uktaṃ klītanakaṃ klītanīyakaṃ madhukam / madhuvallī ca madhūlī madhuralatā madhurasātirasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोषापहा च सौम्या स्थलजा जलजा च सा द्विधाभूता । सामान्येन मतेयम् एकादशसंज्ञा बहुज्ञधिया

śoṣāpahā ca saumyā sthalajā jalajā ca sā dvidhābhūtā / sāmānyena mateyam ekādaśasaṃjñā bahujñadhiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लीतनं मधुरं रुच्यं बल्यं वृष्यं व्रणापहम् । शीतलं गुरु चक्षुष्यम् अस्रपित्तापहं परम्

klītanaṃ madhuraṃ rucyaṃ balyaṃ vṛṣyaṃ vraṇāpaham / śītalaṃ guru cakṣuṣyam asrapittāpahaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्ङ्गी गर्दभिशाकश् च फञ्जी चाङ्गारवल्लरी । वर्षा ब्राह्मणयष्टिश् च बर्बरो भृङ्गजा च सा

bhārṅgī gardabhiśākaś ca phañjī cāṅgāravallarī / varṣā brāhmaṇayaṣṭiś ca barbaro bhṛṅgajā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मा यष्टिश् च भारङ्गी वातारिः कासजित् परम् । सुरूपा भ्रमरेष्टा च शक्रमाता च षोडश

padmā yaṣṭiś ca bhāraṅgī vātāriḥ kāsajit param / surūpā bhramareṣṭā ca śakramātā ca ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्ङ्गी तु कटुतिक्तोष्णा कासश्वासविनाशनी । शोफव्रणक्रिमिघ्नी च दाहज्वरनिवारिणी

bhārṅgī tu kaṭutiktoṣṇā kāsaśvāsavināśanī / śophavraṇakrimighnī ca dāhajvaranivāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलं पुष्करमूलं च पुष्करं पद्मपत्रकम् । पद्मं पुष्करजं बीजं पौष्करं पुष्कराह्वयम्

mūlaṃ puṣkaramūlaṃ ca puṣkaraṃ padmapatrakam / padmaṃ puṣkarajaṃ bījaṃ pauṣkaraṃ puṣkarāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्मीरं ब्रह्मतीर्थं च श्वासारिर् मूलपुष्करम् । ज्ञेयं पञ्चदशाह्वं च पुष्कराद्ये जटाशिफे

kāśmīraṃ brahmatīrthaṃ ca śvāsārir mūlapuṣkaram / jñeyaṃ pañcadaśāhvaṃ ca puṣkarādye jaṭāśiphe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्करं कटुतिक्तोष्णं कफवातज्वरापहम् । श्वासारोचककासघ्नं शोफघ्नं पाण्डुनाशनम्

puṣkaraṃ kaṭutiktoṣṇaṃ kaphavātajvarāpaham / śvāsārocakakāsaghnaṃ śophaghnaṃ pāṇḍunāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गी कुलीरशृङ्गी स्यात् घोषा च वनमूर्धजा । चन्द्रा कर्कटशृङ्गी च महाघोषा च शृङ्गिका

śṛṅgī kulīraśṛṅgī syāt ghoṣā ca vanamūrdhajā / candrā karkaṭaśṛṅgī ca mahāghoṣā ca śṛṅgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिका चेन्दुखण्डा च लताङ्गी च विषाणिका । चक्रा च शिखरं चैव कर्कटाह्वा त्रिपञ्चधा

kālikā cendukhaṇḍā ca latāṅgī ca viṣāṇikā / cakrā ca śikharaṃ caiva karkaṭāhvā tripañcadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिक्ता कर्कटशृङ्गी तु गुरुर् उष्णानिलापहा । हिक्कातीसारकासघ्नी श्वासपित्तास्रनाशनी

tiktā karkaṭaśṛṅgī tu gurur uṣṇānilāpahā / hikkātīsārakāsaghnī śvāsapittāsranāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्ती शीघ्रा श्येनघण्टा निकुम्भी नागस्फोता दन्तिनी चोपचित्रा । भद्रा रूक्षा रोचनी चानुकूला निःशल्या स्याद् वक्रदन्ता विशल्या

dantī śīghrā śyenaghaṇṭā nikumbhī nāgasphotā dantinī copacitrā / bhadrā rūkṣā rocanī cānukūlā niḥśalyā syād vakradantā viśalyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुपुष्पैरण्डफला भद्राण्य् एरण्डपत्रिका । उदुम्बरदला चैव तरुणी चाणुरेवती । विशोधनी च कुम्भी च ज्ञेया चाग्निकराह्वया

madhupuṣpairaṇḍaphalā bhadrāṇy eraṇḍapatrikā / udumbaradalā caiva taruṇī cāṇurevatī / viśodhanī ca kumbhī ca jñeyā cāgnikarāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्ती कटूष्णा शूलामत्वग्दोषशमनी च सा । अर्शोव्रणाश्मरीशल्यशोधनी दीपनी परा

dantī kaṭūṣṇā śūlāmatvagdoṣaśamanī ca sā / arśovraṇāśmarīśalyaśodhanī dīpanī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या दन्ती केशरुहा विषभद्रा जयावहा । आवर्तकी वराङ्गी च जयाह्वा भद्रदन्तिका

anyā dantī keśaruhā viṣabhadrā jayāvahā / āvartakī varāṅgī ca jayāhvā bhadradantikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या दन्ती कटूष्णा च रेचनी क्रिमिहा परा । शूलकुष्ठामदोषघ्नी त्वगामयविनाशनी

anyā dantī kaṭūṣṇā ca recanī krimihā parā / śūlakuṣṭhāmadoṣaghnī tvagāmayavināśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेचको जयपालश् च सारकस् तित्तिरीफलम् । दन्तीबीजं मलद्रावि ज्ञेयं स्याद् बीजरेचनी

recako jayapālaś ca sārakas tittirīphalam / dantībījaṃ maladrāvi jñeyaṃ syād bījarecanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भीबीजं कुम्भिनीबीजसंज्ञं घण्टाबीजं दन्तिनीबीजम् उक्तम् । बीजान्ताख्यं शोधनी चक्रदन्त्यो वेदेन्द्वाख्यं तन्निकुम्भ्याश् च बीजम्

kumbhībījaṃ kumbhinībījasaṃjñaṃ ghaṇṭābījaṃ dantinībījam uktam / bījāntākhyaṃ śodhanī cakradantyo vedendvākhyaṃ tannikumbhyāś ca bījam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जैपालः कटुर् उष्णश् च क्रिमिहारी विरेचनः । दीपनः कफवातघ्नो जठरामयशोधनः

jaipālaḥ kaṭur uṣṇaś ca krimihārī virecanaḥ / dīpanaḥ kaphavātaghno jaṭharāmayaśodhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ता त्रिवृन् मालविका मसूरा श्यामार्धचन्द्रा विदला सुषेणी । कालिन्दिका सैव तु कालमेषी काली त्रिवेलावनिचन्द्रसंज्ञा

uktā trivṛn mālavikā masūrā śyāmārdhacandrā vidalā suṣeṇī / kālindikā saiva tu kālameṣī kālī trivelāvanicandrasaṃjñā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवृत् तिक्ता कटूष्णा च क्रिमिश्लेष्मोदरार्तिजित् । कुष्ठकण्डूव्रणान् हन्ति प्रशस्ता च विरेचने

trivṛt tiktā kaṭūṣṇā ca krimiśleṣmodarārtijit / kuṣṭhakaṇḍūvraṇān hanti praśastā ca virecane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तान्यापि च कालिन्दी त्रिपुटा ताम्रपुष्पिका । कुलवर्णा मसूरी चाप्य् अमृता काकनासिका

raktānyāpi ca kālindī tripuṭā tāmrapuṣpikā / kulavarṇā masūrī cāpy amṛtā kākanāsikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ता त्रिवृद् रसे तिक्ता कटूष्णा रेचनी च सा । ग्रहणीमलविष्टम्भहारिणी हितकारिणी

raktā trivṛd rase tiktā kaṭūṣṇā recanī ca sā / grahaṇīmalaviṣṭambhahāriṇī hitakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वचं त्वग्वल्कलं भृङ्गं वराङ्गं मुखशोधनम् । शकलं सैंहलं वन्यं सुरसं रामवल्लभम्

tvacaṃ tvagvalkalaṃ bhṛṅgaṃ varāṅgaṃ mukhaśodhanam / śakalaṃ saiṃhalaṃ vanyaṃ surasaṃ rāmavallabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्कटं बहुगन्धं च विज्जुलं च वनप्रियम् । लाटपर्णं गन्धवल्कं वरं शीतं ग्रहक्षिती

utkaṭaṃ bahugandhaṃ ca vijjulaṃ ca vanapriyam / lāṭaparṇaṃ gandhavalkaṃ varaṃ śītaṃ grahakṣitī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वचं तु कटुकं शीतं कफकासविनाशनम् । शुक्रामशमनं चैव कण्ठशुद्धिकरं लघु

tvacaṃ tu kaṭukaṃ śītaṃ kaphakāsavināśanam / śukrāmaśamanaṃ caiva kaṇṭhaśuddhikaraṃ laghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रं तमालपत्रं च पत्रकं छदनं दलम् । पलाशम् अंशुकं वासस् तापसं सुकुमारकम्

patraṃ tamālapatraṃ ca patrakaṃ chadanaṃ dalam / palāśam aṃśukaṃ vāsas tāpasaṃ sukumārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्त्रं तमालकं रामं गोपनं वसनं तथा । तमालं सुरभिगन्धं ज्ञेयं सप्तदशाह्वयम्

vastraṃ tamālakaṃ rāmaṃ gopanaṃ vasanaṃ tathā / tamālaṃ surabhigandhaṃ jñeyaṃ saptadaśāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रकं लघु तिक्तोष्णं कफवातविषापहम् । वस्तिकण्डूतिदोषघ्नं मुखमस्तकशोधनम्

patrakaṃ laghu tiktoṣṇaṃ kaphavātaviṣāpaham / vastikaṇḍūtidoṣaghnaṃ mukhamastakaśodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किञ्जल्कं कनकाह्वं च केसरं नागकेशरम् । चाम्पेयं नागकिञ्जल्कं नागीयं काञ्चनं तथा

kiñjalkaṃ kanakāhvaṃ ca kesaraṃ nāgakeśaram / cāmpeyaṃ nāgakiñjalkaṃ nāgīyaṃ kāñcanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णं हेमकिञ्जल्कं रुक्मं हेमं च पिञ्जरम् । फणिपुन्नागयोगादि केसरं पञ्चभूह्वयम्

suvarṇaṃ hemakiñjalkaṃ rukmaṃ hemaṃ ca piñjaram / phaṇipunnāgayogādi kesaraṃ pañcabhūhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागकेशरम् अल्पोष्णं लघु तिक्तं कफापहम् । वस्तिवातामयघ्नं च कण्ठशीर्षरुजापहम्

nāgakeśaram alpoṣṇaṃ laghu tiktaṃ kaphāpaham / vastivātāmayaghnaṃ ca kaṇṭhaśīrṣarujāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवक्षीरं पयःक्षीरं यवजं गवयोद्भवम् । अन्यद् गोधूमजं चान्यत् पिष्टिकातण्डुलोद्भवम्

tavakṣīraṃ payaḥkṣīraṃ yavajaṃ gavayodbhavam / anyad godhūmajaṃ cānyat piṣṭikātaṇḍulodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच् च तालसम्भूतं तालक्षीरादिनामकम् । वनगोक्षीरजं श्रेष्ठम् अभावे ऽन्यद् उदीरितम्

anyac ca tālasambhūtaṃ tālakṣīrādināmakam / vanagokṣīrajaṃ śreṣṭham abhāve 'nyad udīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवक्षीरं तु मधुरं शिशिरं दाहपित्तनुत् । क्षयकासकफश्वासनाशनं चास्रदोषनुत्

tavakṣīraṃ tu madhuraṃ śiśiraṃ dāhapittanut / kṣayakāsakaphaśvāsanāśanaṃ cāsradoṣanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालीसपत्रं तालीशं पत्राख्यं च शुकोदरम् । धात्रीपत्त्रं चार्कवेधं करिपत्रं घनच्छदम्

tālīsapatraṃ tālīśaṃ patrākhyaṃ ca śukodaram / dhātrīpattraṃ cārkavedhaṃ karipatraṃ ghanacchadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलं नीलाम्बरं तालं तालीपत्रं तलाह्वयम् । तालीसपत्रकस्येति नामान्य् आहुस् त्रयोदश

nīlaṃ nīlāmbaraṃ tālaṃ tālīpatraṃ talāhvayam / tālīsapatrakasyeti nāmāny āhus trayodaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालीसपत्रं तिक्तोष्णं मधुरं कफवातनुत् । कासहिक्काक्षयश्वासच्छर्दिदोषविनाशकृत्

tālīsapatraṃ tiktoṣṇaṃ madhuraṃ kaphavātanut / kāsahikkākṣayaśvāsacchardidoṣavināśakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वंशरोचना वांशी तुङ्गक्षीरी तुगा शुभा । त्वक्क्षीरी वंशगा शुक्रा वंशक्षीरी च वैणवी

syād vaṃśarocanā vāṃśī tuṅgakṣīrī tugā śubhā / tvakkṣīrī vaṃśagā śukrā vaṃśakṣīrī ca vaiṇavī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्सारा कर्मरी श्वेतावंशकर्पूररोचने । तुङ्गा रोचनिका पिङ्गा नवेन्दुर् वंशशर्करा

tvaksārā karmarī śvetāvaṃśakarpūrarocane / tuṅgā rocanikā piṅgā navendur vaṃśaśarkarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् वंशरोचना रूक्षा कषाया मधुरा हिमा । रक्तशुद्धिकरी तापपित्तोद्रेकहरा शुभा

syād vaṃśarocanā rūkṣā kaṣāyā madhurā himā / raktaśuddhikarī tāpapittodrekaharā śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवक्षीरे यवक्षीरे क्षीरे जातं गुणोत्तरम् । वंशक्षीरीसमं प्रोक्तं तदभावे ऽन्यवस्तुजम्

tavakṣīre yavakṣīre kṣīre jātaṃ guṇottaram / vaṃśakṣīrīsamaṃ proktaṃ tadabhāve 'nyavastujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवयक्षीरजं क्षीरं सुस्निग्धं शीतलं लघु । सुगन्धि द्रावकं शुभ्रम् अन्यत् स्वल्पगुणं स्मृतम्

gavayakṣīrajaṃ kṣīraṃ susnigdhaṃ śītalaṃ laghu / sugandhi drāvakaṃ śubhram anyat svalpaguṇaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जिष्ठा हरिणी रक्ता गौरी योजनवल्लिका । समङ्गा विकसा पद्मा रोहिणी कालमेषिका

mañjiṣṭhā hariṇī raktā gaurī yojanavallikā / samaṅgā vikasā padmā rohiṇī kālameṣikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भण्डी चित्रलता चित्रा चित्राङ्गी जननी च सा । मण्डूकपर्णी विजया मञ्जूषा रक्तयष्टिका

bhaṇḍī citralatā citrā citrāṅgī jananī ca sā / maṇḍūkaparṇī vijayā mañjūṣā raktayaṣṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रिणी चैव रागाढ्या भण्डीरी कालभाण्डिका । अरुणा ज्वरहन्त्री च छद्मा नागकुमारिका

kṣetriṇī caiva rāgāḍhyā bhaṇḍīrī kālabhāṇḍikā / aruṇā jvarahantrī ca chadmā nāgakumārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाण्डीरलतिका चैव रागाङ्गी वस्त्रभूषणा । त्रिंशाह्वया तथा प्रोक्ता मञ्जिष्ठा च भिषग्वरैः

bhāṇḍīralatikā caiva rāgāṅgī vastrabhūṣaṇā / triṃśāhvayā tathā proktā mañjiṣṭhā ca bhiṣagvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जिष्ठा मधुरा स्वादे कषायोष्णा गुरुस् तथा । व्रणमेहज्वरश्लेष्मविषनेत्रामयापहा

mañjiṣṭhā madhurā svāde kaṣāyoṣṇā gurus tathā / vraṇamehajvaraśleṣmaviṣanetrāmayāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोलश् च योजनी कौञ्जी सिंहिली च चतुर्विधा । मञ्जिष्ठा चैव सा प्रोक्ता विलोमे चोत्तमोत्तमा

colaś ca yojanī kauñjī siṃhilī ca caturvidhā / mañjiṣṭhā caiva sā proktā vilome cottamottamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिद्रा हरिद्रञ्जनी स्वर्णवर्णा सुवर्णा शिवा वर्णिनी दीर्घरागा । हरिद्री च पीता वराङ्गी च गौरी जनिष्ठा वरा वर्णदात्री पवित्रा

haridrā haridrañjanī svarṇavarṇā suvarṇā śivā varṇinī dīrgharāgā / haridrī ca pītā varāṅgī ca gaurī janiṣṭhā varā varṇadātrī pavitrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिता रजनीनाम्नी विषघ्नी वरवर्णिनी । पिङ्गला वर्णदा चैव मङ्गल्या मङ्गला च सा

haritā rajanīnāmnī viṣaghnī varavarṇinī / piṅgalā varṇadā caiva maṅgalyā maṅgalā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मी भद्रा शिफा शोफा शोभना सुभगाह्वया । श्यामा जयन्तिका द्वे च त्रिंशन्नामविलासिनी

lakṣmī bhadrā śiphā śophā śobhanā subhagāhvayā / śyāmā jayantikā dve ca triṃśannāmavilāsinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिद्रा कटुतिक्तोष्णा कफवातास्रकुष्ठनुत् । मेहकण्डूव्रणान् हन्ति देहवर्णविधायिनी

haridrā kaṭutiktoṣṇā kaphavātāsrakuṣṭhanut / mehakaṇḍūvraṇān hanti dehavarṇavidhāyinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या दारुहरिद्रा च दार्वी पीतद्रु पीतिका । कालेयकं पीतदारु स्थिररागा च कामिनी

anyā dāruharidrā ca dārvī pītadru pītikā / kāleyakaṃ pītadāru sthirarāgā ca kāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटङ्कटेरी पर्जन्या पीता दारुनिशा स्मृता । कालीयकं कामवती दारुपीता पचम्पचा । स्यात् कर्कटकिनी ज्ञेया प्रोक्ता सप्तदशाह्वया

kaṭaṅkaṭerī parjanyā pītā dāruniśā smṛtā / kālīyakaṃ kāmavatī dārupītā pacampacā / syāt karkaṭakinī jñeyā proktā saptadaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिक्ता दारुहरिद्रा तु कटूष्णा व्रणमेहनुत् । कण्डूविसर्पत्वग्दोषविषकर्णाक्षिदोषहा

tiktā dāruharidrā tu kaṭūṣṇā vraṇamehanut / kaṇḍūvisarpatvagdoṣaviṣakarṇākṣidoṣahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाक्षा खदिरका रक्ता रङ्गमाता पलङ्कषा । जतु च क्रिमिजा चैव द्रुमव्याधिर् अलक्तकः

lākṣā khadirakā raktā raṅgamātā palaṅkaṣā / jatu ca krimijā caiva drumavyādhir alaktakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलाशी मुद्रणी दीप्तिर् जन्तुका गन्धमादनी । नीला द्रवरसा चैव पित्तारिर् मुनिभूह्वया

palāśī mudraṇī dīptir jantukā gandhamādanī / nīlā dravarasā caiva pittārir munibhūhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाक्षा तिक्तकषाया स्यात् श्लेष्मपित्तार्तिदोषनुत् । विषरक्तप्रशमनी विषमज्वरनाशनी

lākṣā tiktakaṣāyā syāt śleṣmapittārtidoṣanut / viṣaraktapraśamanī viṣamajvaranāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलक्तको जन्तुरसो रागो निर्भर्त्सनस् तथा । जननी जन्तुकारी च संधर्षा चक्रमर्दिनी

alaktako janturaso rāgo nirbhartsanas tathā / jananī jantukārī ca saṃdharṣā cakramardinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलक्तकः सुतिक्तोष्णः कफवातामयापहः । कण्ठरुक्शमनो रुच्यो व्रणदोषार्तिनाशनः

alaktakaḥ sutiktoṣṇaḥ kaphavātāmayāpahaḥ / kaṇṭharukśamano rucyo vraṇadoṣārtināśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोध्रो रोध्रो भिल्लतरुश् चिल्लकः काण्डकीलकः । तिरीटो लोध्रको वृक्षः शम्बरो हस्तिरोध्रकः

lodhro rodhro bhillataruś cillakaḥ kāṇḍakīlakaḥ / tirīṭo lodhrako vṛkṣaḥ śambaro hastirodhrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिल्वकः काण्डहीनश् च शावरो हेमपुष्पकः । भिल्ली शावरकश् चैव ज्ञेयः पञ्चदशाह्वयः

tilvakaḥ kāṇḍahīnaś ca śāvaro hemapuṣpakaḥ / bhillī śāvarakaś caiva jñeyaḥ pañcadaśāhvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमुकः पट्टिकारोध्रो वल्करोध्रो बृहद्दलः । जीर्णबुध्नो बृहद्वल्को जीर्णपत्रो ऽक्षिभेषजः

kramukaḥ paṭṭikārodhro valkarodhro bṛhaddalaḥ / jīrṇabudhno bṛhadvalko jīrṇapatro 'kṣibheṣajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शावरः श्वेतरोध्रश् च मार्जनो बहलत्वचः । पट्टी लाक्षाप्रसादश् च वल्कलो बाणभूह्वयः

śāvaraḥ śvetarodhraś ca mārjano bahalatvacaḥ / paṭṭī lākṣāprasādaś ca valkalo bāṇabhūhvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोध्रद्वयं कषायं स्यात् शीतं वातकफास्रनुत् । चक्षुष्यं विषहृत् तत्र विशिष्टो वल्करोध्रकः

lodhradvayaṃ kaṣāyaṃ syāt śītaṃ vātakaphāsranut / cakṣuṣyaṃ viṣahṛt tatra viśiṣṭo valkarodhrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातकी वह्निपुष्पी च ताम्रपुष्पी च धावनी । अग्निज्वाला सुभिक्षा च पार्वती बहुपुष्पिका

dhātakī vahnipuṣpī ca tāmrapuṣpī ca dhāvanī / agnijvālā subhikṣā ca pārvatī bahupuṣpikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदा सीधुपुष्पी च कुञ्जरा मद्यवासिनी । गुच्छसङ्घादिपुष्पान्ता ज्ञेया सा लोध्रपुष्पिणी । तीव्रज्वाला वह्निशिखा मद्यपुष्पीन्द्रसम्मिता

kumudā sīdhupuṣpī ca kuñjarā madyavāsinī / gucchasaṅghādipuṣpāntā jñeyā sā lodhrapuṣpiṇī / tīvrajvālā vahniśikhā madyapuṣpīndrasammitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातकी कटुर् उष्णा च मदकृद् विषनाशनी । प्रवाहिकातिसारघ्नी विसर्पव्रणनाशिनी

dhātakī kaṭur uṣṇā ca madakṛd viṣanāśanī / pravāhikātisāraghnī visarpavraṇanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रनाम प्रथमं पश्चात् फलम् उदाहरेत् । समुद्रफलम् इत्यादि नाम वाच्यं भिषग्वरैः

samudranāma prathamaṃ paścāt phalam udāharet / samudraphalam ityādi nāma vācyaṃ bhiṣagvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलं समुद्रस्य कटूष्णकारि वातापहं भूतनिरोधकारि । त्रिदोषदावानलदोषहारि कफामयभ्रान्तिविरोधकारि

phalaṃ samudrasya kaṭūṣṇakāri vātāpahaṃ bhūtanirodhakāri / tridoṣadāvānaladoṣahāri kaphāmayabhrāntivirodhakāri

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विषापविषा चैव विविषा विषहा परा । विषहन्त्री विषाभावा ह्य् अविषा विषवैरिणी

nirviṣāpaviṣā caiva viviṣā viṣahā parā / viṣahantrī viṣābhāvā hy aviṣā viṣavairiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विषा तु कटुः शीता कफवातास्रदोषनुत् । अनेकविषदोषघ्नी व्रणसंरोपणी च सा

nirviṣā tu kaṭuḥ śītā kaphavātāsradoṣanut / anekaviṣadoṣaghnī vraṇasaṃropaṇī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषम् आहेयम् अमृतं गरलं दारदं गरम् । कालकूटं कालकूटे हरिद्रं रक्तशृङ्गकम्

viṣam āheyam amṛtaṃ garalaṃ dāradaṃ garam / kālakūṭaṃ kālakūṭe haridraṃ raktaśṛṅgakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलं च गरदं क्ष्वेडो घोरं हालाहलं हरम् । मरं हलाहलं शृङ्गी भूगरं चैकविंशतिः

nīlaṃ ca garadaṃ kṣveḍo ghoraṃ hālāhalaṃ haram / maraṃ halāhalaṃ śṛṅgī bhūgaraṃ caikaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतं स्यात् वत्सनाभो विषम् उग्रं महौषधम् । गरलं मरणं नागं स्तोककं प्राणहारकम् । गरलं स्थावरादि स्यात् प्रोक्तं चैकादशाह्वयम्

amṛtaṃ syāt vatsanābho viṣam ugraṃ mahauṣadham / garalaṃ maraṇaṃ nāgaṃ stokakaṃ prāṇahārakam / garalaṃ sthāvarādi syāt proktaṃ caikādaśāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सनाभो ऽतिमधुरः सोष्णो वातकफापहः । कण्ठरुक्संनिपातघ्नः पित्तसंतापकारकः

vatsanābho 'timadhuraḥ soṣṇo vātakaphāpahaḥ / kaṇṭharuksaṃnipātaghnaḥ pittasaṃtāpakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थावरे विषजातीनां श्रेष्ठौ नागोग्रशृङ्गकौ । नागो देहकरे श्रेष्ठो लोहे चैवोग्रशृङ्गकः

sthāvare viṣajātīnāṃ śreṣṭhau nāgograśṛṅgakau / nāgo dehakare śreṣṭho lohe caivograśṛṅgakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषस्याष्टादशभिदाश् चतुर्वर्गाश् च यत् पृथक् । तद् अत्र नोक्तम् अस्माभिर् ग्रन्थगौरवभीरुभिः

viṣasyāṣṭādaśabhidāś caturvargāś ca yat pṛthak / tad atra noktam asmābhir granthagauravabhīrubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शटी शठी पलाशश् च षड्ग्रन्था सुव्रता वधूः । सुगन्धमूला गन्धाली शटिका च पलाशिका

śaṭī śaṭhī palāśaś ca ṣaḍgranthā suvratā vadhūḥ / sugandhamūlā gandhālī śaṭikā ca palāśikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुभद्रा च तृणी दूर्वा गन्धा पृथुपलाशिका । सौम्या हिमोद्भवा गन्धवधूर् नागेन्दुसम्मिता

subhadrā ca tṛṇī dūrvā gandhā pṛthupalāśikā / saumyā himodbhavā gandhavadhūr nāgendusammitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शटी सतिक्ताम्लरसा लघूष्णा रुचिप्रदा च ज्वरहारिणी च । कफास्रकण्डूव्रणदोषहन्त्री वक्त्रामयध्वंसकरी च सोक्ता

śaṭī satiktāmlarasā laghūṣṇā rucipradā ca jvarahāriṇī ca / kaphāsrakaṇḍūvraṇadoṣahantrī vaktrāmayadhvaṃsakarī ca soktā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या तु गन्धपत्त्रा स्यात् स्थूलास्या तिक्तकन्दका । वनजा शटिका वन्या स्तवक्षीर्य् एकपत्त्रिका

anyā tu gandhapattrā syāt sthūlāsyā tiktakandakā / vanajā śaṭikā vanyā stavakṣīry ekapattrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धपीता पलाशान्ता गन्धाढ्या गन्धपत्त्रिका । दीर्घपत्त्रा गन्धनिशा शरभूह्वा सुपाकिनी

gandhapītā palāśāntā gandhāḍhyā gandhapattrikā / dīrghapattrā gandhaniśā śarabhūhvā supākinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धपत्त्रा कटुः स्वादुस् तीक्ष्णोष्णा कफवातजित् । कासच्छर्दिज्वरान् हन्ति पित्तकोपं करोति च

gandhapattrā kaṭuḥ svādus tīkṣṇoṣṇā kaphavātajit / kāsacchardijvarān hanti pittakopaṃ karoti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रफेनं फेनश् च वार्धिफेनं पयोधिजम् । सुफेनम् अब्धिहिण्डीरं सामुद्रं सप्तनामकम्

samudraphenaṃ phenaś ca vārdhiphenaṃ payodhijam / suphenam abdhihiṇḍīraṃ sāmudraṃ saptanāmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रफेनं शिशिरं कषायं नेत्ररोगनुत् । कफकण्ठामयघ्नं च रुचिकृत् कर्णरोगहृत्

samudraphenaṃ śiśiraṃ kaṣāyaṃ netraroganut / kaphakaṇṭhāmayaghnaṃ ca rucikṛt karṇarogahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अफेनं खस्खसरसो निफेनं चाहिफेनकम् । अफेनं संनिपातघ्नं वृष्यं बल्यं च मोहदम्

aphenaṃ khaskhasaraso niphenaṃ cāhiphenakam / aphenaṃ saṃnipātaghnaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ ca mohadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विधम् अफेनं स्यात् जारणं मारणं तथा । धारणं सारणं चैव क्रमाद् वक्ष्ये तु लक्षणम्

caturvidham aphenaṃ syāt jāraṇaṃ māraṇaṃ tathā / dhāraṇaṃ sāraṇaṃ caiva kramād vakṣye tu lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतं च जारणं प्रोक्तं कृष्णवर्णं च मारणम् । धारणं पीतवर्णं तु कर्बुरं सारणं तथा

śvetaṃ ca jāraṇaṃ proktaṃ kṛṣṇavarṇaṃ ca māraṇam / dhāraṇaṃ pītavarṇaṃ tu karburaṃ sāraṇaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जारणं जारयेद् अन्नं मारणं मृत्युदायकम् । धारणं च वयःस्तम्भं सारणं मलसारणम्

jāraṇaṃ jārayed annaṃ māraṇaṃ mṛtyudāyakam / dhāraṇaṃ ca vayaḥstambhaṃ sāraṇaṃ malasāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

टङ्गणष् टङ्कणक्षारो रङ्गः क्षारो रसाधिकः । लोहद्रावी रसघ्नश् च सुभगो रङ्गदश् च सः

ṭaṅgaṇaṣ ṭaṅkaṇakṣāro raṅgaḥ kṣāro rasādhikaḥ / lohadrāvī rasaghnaś ca subhago raṅgadaś ca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तुलः कनकक्षारो मलिनो धातुवल्लभः । त्रयोदशाह्वयश् चायं कथितस् तु भिषग्वरैः

vartulaḥ kanakakṣāro malino dhātuvallabhaḥ / trayodaśāhvayaś cāyaṃ kathitas tu bhiṣagvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथितष् टङ्कणक्षारः कटूष्णः कफनाशनः । स्थावरादिविषघ्नश् च कासश्वासापहारकः

kathitaṣ ṭaṅkaṇakṣāraḥ kaṭūṣṇaḥ kaphanāśanaḥ / sthāvarādiviṣaghnaś ca kāsaśvāsāpahārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.