Library·Naragari: Rajanighantu·7
मूलकं पञ्चधा प्रोक्तं चतुर्धा शिग्रुर् उच्यते । वंशो द्विर् वेत्रो माकन्दी हरिद्रा वनजा तथा
mūlakaṃ pañcadhā proktaṃ caturdhā śigrur ucyate / vaṃśo dvir vetro mākandī haridrā vanajā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गाटो भ्रमरच्छल्ली वन्यार्द्रकम् अथापरम् । रसोनो द्विविधः प्रोक्तः पलाण्डुश् च द्विधा मतः
śṛṅgāṭo bhramaracchallī vanyārdrakam athāparam / rasono dvividhaḥ proktaḥ palāṇḍuś ca dvidhā mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशत्येकोत्तरं मूलं शरणं द्वंद्वम् उच्यते । आलूकसप्तकं चाथ प्रोक्ताश् चारण्यकन्दकाः
viṃśatyekottaraṃ mūlaṃ śaraṇaṃ dvaṃdvam ucyate / ālūkasaptakaṃ cātha proktāś cāraṇyakandakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिषीहस्तिकोलाश् च वाराही विष्णुधारिणी । द्विधा च नाकुली माला विदारीद्वयशाल्मली
mahiṣīhastikolāś ca vārāhī viṣṇudhāriṇī / dvidhā ca nākulī mālā vidārīdvayaśālmalī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डालस् तैलकन्दश् च त्रिपर्णी पुष्करस् तथा । मुसली द्विविधा चाथ त्रिधा गुच्छास् तथैव च
caṇḍālas tailakandaś ca triparṇī puṣkaras tathā / musalī dvividhā cātha tridhā gucchās tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषु नागकराह्वा च पत्त्रशाकम् अथोच्यते । वास्तुकं चुक्रकं चिल्ली त्रिविधं शिग्रुपत्त्रकम्
eṣu nāgakarāhvā ca pattraśākam athocyate / vāstukaṃ cukrakaṃ cillī trividhaṃ śigrupattrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालक्यराजशाकिन्यौ चतुर्धोपोदकी क्रमात् । कुणञ्जरः कुसुम्भाख्यः शताह्वा पत्रतण्डुली
pālakyarājaśākinyau caturdhopodakī kramāt / kuṇañjaraḥ kusumbhākhyaḥ śatāhvā patrataṇḍulī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजिकाद्वयचाङ्गेरी घोलिका त्रिविधा मता । जीवशाकस् तथा गौरसुवर्णाख्यः पुनर्नवा
rājikādvayacāṅgerī gholikā trividhā matā / jīvaśākas tathā gaurasuvarṇākhyaḥ punarnavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुकः फञ्जिकादिश् च मिश्रको ऽङ्ककराह्वयः । अतः परं च कुष्माण्डी कुम्भतुम्बी त्व् अलाबुका
vasukaḥ phañjikādiś ca miśrako 'ṅkakarāhvayaḥ / ataḥ paraṃ ca kuṣmāṇḍī kumbhatumbī tv alābukā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतुम्बिका कलिङ्गश् च द्विधा कोशातकी तथा । पटोली मधुराद्या च मृगाक्षी दधिपुष्पिका
bhūtumbikā kaliṅgaś ca dvidhā kośātakī tathā / paṭolī madhurādyā ca mṛgākṣī dadhipuṣpikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिम्बी च कारवल्ली च कर्कोटी स्वादुतुम्बिका । निष्पावीद्वयवार्त्ताकी डङ्गरी खर्बुजा तथा । कर्कटी त्रपुसैर्वारुर् वालुकी चीनकर्कटी
śimbī ca kāravallī ca karkoṭī svādutumbikā / niṣpāvīdvayavārttākī ḍaṅgarī kharbujā tathā / karkaṭī trapusairvārur vālukī cīnakarkaṭī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिर्भिटा च शशाण्डूली कुडुहुञ्ची मुनीक्षणैः । वेदभेदाः क्रमान् मूलकन्दपत्त्रफलात्मकाः
cirbhiṭā ca śaśāṇḍūlī kuḍuhuñcī munīkṣaṇaiḥ / vedabhedāḥ kramān mūlakandapattraphalātmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकवर्गे ऽत्र कथ्यन्ते मनोहरगुणाश्रयाः । एवं चतुर्विधं द्रव्यं बाणखं चन्द्रसंयुतम्
śākavarge 'tra kathyante manoharaguṇāśrayāḥ / evaṃ caturvidhaṃ dravyaṃ bāṇakhaṃ candrasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलकं नीलकण्ठं च मूलाह्वं दीर्घमूलकम् । भूक्षारं कन्दमूलं स्याद्धस्तिदन्तं सितं तथा
mūlakaṃ nīlakaṇṭhaṃ ca mūlāhvaṃ dīrghamūlakam / bhūkṣāraṃ kandamūlaṃ syāddhastidantaṃ sitaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खमूलं हरित्पर्णं रुचिरं दीर्घकन्दकम् । कुञ्जरक्षारमूलं च मूलस्यैते त्रयोदश
śaṅkhamūlaṃ haritparṇaṃ ruciraṃ dīrghakandakam / kuñjarakṣāramūlaṃ ca mūlasyaite trayodaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलकं तीक्ष्णम् उष्णं च कटूष्णं ग्राहि दीपनम् । दुर्नामगुल्महृद्रोगवातघ्नं रुचिदं गुरु
mūlakaṃ tīkṣṇam uṣṇaṃ ca kaṭūṣṇaṃ grāhi dīpanam / durnāmagulmahṛdrogavātaghnaṃ rucidaṃ guru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाणाख्यमूलकं चान्यच् छालेयं विष्णुगुप्तकम् । स्थूलमूलं महाकन्दं कौटिल्यं मरुसम्भवम् । शालामर्कटकं मिश्रं ज्ञेयं चैव नवाभिधम्
cāṇākhyamūlakaṃ cānyac chāleyaṃ viṣṇuguptakam / sthūlamūlaṃ mahākandaṃ kauṭilyaṃ marusambhavam / śālāmarkaṭakaṃ miśraṃ jñeyaṃ caiva navābhidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाणाख्यमूलकं सोष्णं कटुकं रुच्यदीपनम् । कफवातक्रिमीन् गुल्मं नाशयेद् ग्राहकं गुरु
cāṇākhyamūlakaṃ soṣṇaṃ kaṭukaṃ rucyadīpanam / kaphavātakrimīn gulmaṃ nāśayed grāhakaṃ guru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृञ्जनं शिखिमूलं च यवनेष्टं च वर्तुलम् । ग्रन्थिमूलं शिखाकन्दं कन्दं डिण्डीरमोदकम्
gṛñjanaṃ śikhimūlaṃ ca yavaneṣṭaṃ ca vartulam / granthimūlaṃ śikhākandaṃ kandaṃ ḍiṇḍīramodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृञ्जनं कटुकोष्णं च कफवातरुजापहम् । रुच्यं च दीपनं हृद्यं दुर्गन्धं गुल्मनाशनम्
gṛñjanaṃ kaṭukoṣṇaṃ ca kaphavātarujāpaham / rucyaṃ ca dīpanaṃ hṛdyaṃ durgandhaṃ gulmanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डमूलं गजाण्डं च पिण्डकं पिण्डमूलकम् । पिण्डमूलं कटूष्णं च गुल्मवातादिदोषनुत्
piṇḍamūlaṃ gajāṇḍaṃ ca piṇḍakaṃ piṇḍamūlakam / piṇḍamūlaṃ kaṭūṣṇaṃ ca gulmavātādidoṣanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोष्णं तीक्ष्णं च तिक्तं मधुरकटुरसं मूत्रदोषापहारि श्वासार्शःकासगुल्मक्षयनयनरुजानाभिशूलामयघ्नम् । कण्ठ्यं बल्यं च रुच्यं मलविकृतिहरं मूलकं बालकं स्यात् उष्णं जीर्णं च शोषप्रदम् उदितम् इदं दाहपित्तास्रदायि
soṣṇaṃ tīkṣṇaṃ ca tiktaṃ madhurakaṭurasaṃ mūtradoṣāpahāri śvāsārśaḥkāsagulmakṣayanayanarujānābhiśūlāmayaghnam / kaṇṭhyaṃ balyaṃ ca rucyaṃ malavikṛtiharaṃ mūlakaṃ bālakaṃ syāt uṣṇaṃ jīrṇaṃ ca śoṣapradam uditam idaṃ dāhapittāsradāyi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमं संग्राहि रुच्यं कफपवनहरं पक्वम् एतत् कटूष्णं भुक्तेः प्राग्भक्षितं चेत् सपदि वितनुते पित्तदाहास्रकोपम् । भुक्त्या सार्धं तु जग्धं हितकरबलकृद् वेशवारेण तच् चेत् पक्वं हृद्रोगशूलप्रशमनम् उदितं शूलरुग्घारि मूलम्
āmaṃ saṃgrāhi rucyaṃ kaphapavanaharaṃ pakvam etat kaṭūṣṇaṃ bhukteḥ prāgbhakṣitaṃ cet sapadi vitanute pittadāhāsrakopam / bhuktyā sārdhaṃ tu jagdhaṃ hitakarabalakṛd veśavāreṇa tac cet pakvaṃ hṛdrogaśūlapraśamanam uditaṃ śūlarugghāri mūlam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्जरं पिङ्गमूलं च पीतकं च सुमूलकम् । स्वादुमूलं सुपीतं च नारङ्गं पीतमूलकम्
garjaraṃ piṅgamūlaṃ ca pītakaṃ ca sumūlakam / svādumūlaṃ supītaṃ ca nāraṅgaṃ pītamūlakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्जरं मधुरं रुच्यं किंचित् कटु कफापहम् । आध्मानक्रिमिशूलघ्नं दाहपित्ततृषापहम्
garjaraṃ madhuraṃ rucyaṃ kiṃcit kaṭu kaphāpaham / ādhmānakrimiśūlaghnaṃ dāhapittatṛṣāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिग्रुर् हरितशाकश् च शाकपत्त्रः सुपत्त्रकः । उपदंशः क्षमादंशो ज्ञेयः कोमलपत्त्रकः । बहुमूलो दंशमूलस् तीक्ष्णमूलो दशाह्वयः
śigrur haritaśākaś ca śākapattraḥ supattrakaḥ / upadaṃśaḥ kṣamādaṃśo jñeyaḥ komalapattrakaḥ / bahumūlo daṃśamūlas tīkṣṇamūlo daśāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिग्रुश् च कटुतिक्तोष्णस् तीक्ष्णो वातकफापहः । मुखजाड्यहरो रुच्यो दीपनो व्रणदोषनुत्
śigruś ca kaṭutiktoṣṇas tīkṣṇo vātakaphāpahaḥ / mukhajāḍyaharo rucyo dīpano vraṇadoṣanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभाञ्जनो नीलशिग्रुस् तीक्ष्णगन्धो जनप्रियः । मुखामोदः कृष्णशिग्रुश् चक्षुष्यो रुचिरञ्जनः
śobhāñjano nīlaśigrus tīkṣṇagandho janapriyaḥ / mukhāmodaḥ kṛṣṇaśigruś cakṣuṣyo rucirañjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभाञ्जनस् तीक्ष्णकटुः स्वादूष्णः पिच्छिलस् तथा । जन्तुवातार्तिशूलघ्नश् चक्षुष्यो रोचनः परः
śobhāñjanas tīkṣṇakaṭuḥ svādūṣṇaḥ picchilas tathā / jantuvātārtiśūlaghnaś cakṣuṣyo rocanaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतशिग्रुः सुतीक्ष्णः स्यान् मुखभङ्गः सिताह्वयः । सुमूलः श्वेतमरिचो रोचनो मधुशिग्रुकः
śvetaśigruḥ sutīkṣṇaḥ syān mukhabhaṅgaḥ sitāhvayaḥ / sumūlaḥ śvetamarico rocano madhuśigrukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतशिग्रुः कटुस् तीक्ष्णः शोफानिलनिकृन्तनः । अङ्गव्यथाहरो रुच्यो दीपनो मुखजाड्यनुत्
śvetaśigruḥ kaṭus tīkṣṇaḥ śophānilanikṛntanaḥ / aṅgavyathāharo rucyo dīpano mukhajāḍyanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तको रक्तशिग्रुः स्यान् मधुरो बहुलच्छदः । सुगन्धकेसरः सिंहो मृगारिश् च प्रकीर्तितः
raktako raktaśigruḥ syān madhuro bahulacchadaḥ / sugandhakesaraḥ siṃho mṛgāriś ca prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तशिग्रुर् महावीर्यो मधुरश् च रसायनः । शोफाध्मानसमीरार्तिपित्तश्लेष्मापसारकः
raktaśigrur mahāvīryo madhuraś ca rasāyanaḥ / śophādhmānasamīrārtipittaśleṣmāpasārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशो यवफलो वेणुः कर्मारस् तृणकेतुकः । मस्करः शतपर्वा च कण्टालुः कण्टकी तथा
vaṃśo yavaphalo veṇuḥ karmāras tṛṇaketukaḥ / maskaraḥ śataparvā ca kaṇṭāluḥ kaṇṭakī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाबलो दृढग्रन्थिर् दृढपत्त्रो धनुद्रुमः । धनुष्यो दृढकाण्डश् च विज्ञेयो बाणभूमितः
mahābalo dṛḍhagranthir dṛḍhapattro dhanudrumaḥ / dhanuṣyo dṛḍhakāṇḍaś ca vijñeyo bāṇabhūmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशौ त्व् अम्लौ कषायौ च किंचित् तिक्तौ च शीतलौ । मूत्रकृच्छ्रप्रमेहार्शःपित्तदाहास्रनाशनौ
vaṃśau tv amlau kaṣāyau ca kiṃcit tiktau ca śītalau / mūtrakṛcchrapramehārśaḥpittadāhāsranāśanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस् तु रन्ध्रवंशः स्यात् त्वक्सारः कीचकाह्वयः । मस्करो वादनीयश् च सुषिराख्यः षडाह्वयः
anyas tu randhravaṃśaḥ syāt tvaksāraḥ kīcakāhvayaḥ / maskaro vādanīyaś ca suṣirākhyaḥ ṣaḍāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषो रन्ध्रवंशस् तु दीपनो ऽजीर्णनाशनः । रुचिकृत् पाचनो हृद्यः शूलघ्नो गुल्मनाशनः
viśeṣo randhravaṃśas tu dīpano 'jīrṇanāśanaḥ / rucikṛt pācano hṛdyaḥ śūlaghno gulmanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशाग्रं तु करीरो वंशाङ्कुरश् च यवफलाङ्कुरः । तस्य ग्रन्थिस् तु परुः पर्व तथा काण्डसन्धिश् च
vaṃśāgraṃ tu karīro vaṃśāṅkuraś ca yavaphalāṅkuraḥ / tasya granthis tu paruḥ parva tathā kāṇḍasandhiś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करीरं कटुतिक्ताम्लं कषायं लघु शीतलम् । पित्तास्रदाहकृच्छ्रघ्नं रुचिकृत् पर्व निर्गुणम्
karīraṃ kaṭutiktāmlaṃ kaṣāyaṃ laghu śītalam / pittāsradāhakṛcchraghnaṃ rucikṛt parva nirguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेत्रो वेतो योगिदण्डः सुदण्डो मृदुपर्वकः । वेत्रः पञ्चविधः शैत्यकषायो भूतपित्तहृत्
vetro veto yogidaṇḍaḥ sudaṇḍo mṛduparvakaḥ / vetraḥ pañcavidhaḥ śaityakaṣāyo bhūtapittahṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माकन्दी बहुमूला च मादनी गन्धमूलिका । एका विशदमूली च श्यामला च तथापरा
mākandī bahumūlā ca mādanī gandhamūlikā / ekā viśadamūlī ca śyāmalā ca tathāparā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माकन्दी कटुका तिक्ता मधुरा दीपनी परा । रुच्याल्पवातला पथ्या न वर्षासु हिताधिका
mākandī kaṭukā tiktā madhurā dīpanī parā / rucyālpavātalā pathyā na varṣāsu hitādhikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोली वनहरिद्रा स्यात् वनारिष्टा च शोलिका । शोलिका कटुगौल्या च रुच्या तिक्ता च दीपनी
śolī vanaharidrā syāt vanāriṣṭā ca śolikā / śolikā kaṭugaulyā ca rucyā tiktā ca dīpanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गाटकः शृङ्गरुहो जलवल्ली जलाश्रया । शृङ्गकन्दः शृङ्गमूलो विषाणी सप्तनामकः
śṛṅgāṭakaḥ śṛṅgaruho jalavallī jalāśrayā / śṛṅgakandaḥ śṛṅgamūlo viṣāṇī saptanāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गाटकः शोणितपित्तहारी लघुः सरो वृष्यतमो विशेषात् । त्रिदोषतापश्रमशोफहारो रुचिप्रदो मेहनदार्ढ्यहेतुः
śṛṅgāṭakaḥ śoṇitapittahārī laghuḥ saro vṛṣyatamo viśeṣāt / tridoṣatāpaśramaśophahāro ruciprado mehanadārḍhyahetuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृङ्गाह्वा भ्रमरच्छल्ली भ्रमरा भृङ्गमूलिका । भृङ्गच्छल्ली कटूष्णा स्यात् तिक्ता दीपनरोचनी
bhṛṅgāhvā bhramaracchallī bhramarā bhṛṅgamūlikā / bhṛṅgacchallī kaṭūṣṇā syāt tiktā dīpanarocanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेऊर् वनार्द्रका प्रोक्ता वनजारण्यजार्द्रका । पेऊस् तु कटुकाम्ला च रुचिकृद् बल्यदीपनी
peūr vanārdrakā proktā vanajāraṇyajārdrakā / peūs tu kaṭukāmlā ca rucikṛd balyadīpanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोनो लशुनो ऽरिष्टो म्लेच्छकन्दो महौषधम् । भूतघ्नश् चोग्रगन्धश् च लशुनः शीतमर्दकः
rasono laśuno 'riṣṭo mlecchakando mahauṣadham / bhūtaghnaś cogragandhaś ca laśunaḥ śītamardakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोनो ऽम्लरसोनः स्यात् गुरूष्णः कफवातनुत् । अरुचिक्रिमिहृद्रोगशोफघ्नश् च रसायनः
rasono 'mlarasonaḥ syāt gurūṣṇaḥ kaphavātanut / arucikrimihṛdrogaśophaghnaś ca rasāyanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोन उष्णः कटुपिच्छिलश् च स्निग्धो गुरुः स्वादुरसो ऽतिबल्यः । वृष्यश् च मेधास्वरवर्णचक्षुष्यास्थिसंधर्भानकरः सुतीक्ष्णः
rasona uṣṇaḥ kaṭupicchilaś ca snigdho guruḥ svāduraso 'tibalyaḥ / vṛṣyaś ca medhāsvaravarṇacakṣuṣyāsthisaṃdharbhānakaraḥ sutīkṣṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोनो ऽन्यो महाकन्दो गृजनो दीर्घपत्त्रकः । पृथुपत्त्रः स्थूलकन्दो यवनेष्टो बले हितः
rasono 'nyo mahākando gṛjano dīrghapattrakaḥ / pṛthupattraḥ sthūlakando yavaneṣṭo bale hitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृञ्जनस्य मधुरं कटु कन्दं नालम् अप्य् उपदिशन्ति कषायम् । पत्त्रसंचयम् उशन्ति च तिक्तं सूरयो लवणम् अस्थि वदन्ति
gṛñjanasya madhuraṃ kaṭu kandaṃ nālam apy upadiśanti kaṣāyam / pattrasaṃcayam uśanti ca tiktaṃ sūrayo lavaṇam asthi vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्रोगजीर्णज्वरकुक्षिशूलविबन्धगुल्मारुचिकृच्छ्रशोफान् । दुर्नामकुष्ठानिलसादजन्तुकफामयान् हन्ति महारसोनः
hṛdrogajīrṇajvarakukṣiśūlavibandhagulmārucikṛcchraśophān / durnāmakuṣṭhānilasādajantukaphāmayān hanti mahārasonaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाण्डुस् तीक्ष्णकन्दश् च उल्ली च मुखदूषणः । शूद्रप्रियः क्रिमिघ्नश् च दीपनो मुखगन्धकः
palāṇḍus tīkṣṇakandaś ca ullī ca mukhadūṣaṇaḥ / śūdrapriyaḥ krimighnaś ca dīpano mukhagandhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुपत्त्रो विश्वगन्धो रोचनो रुद्रसंज्ञकः । श्वेतकन्दश् च तत्रैको हारिद्रो ऽन्य इति द्विधा
bahupattro viśvagandho rocano rudrasaṃjñakaḥ / śvetakandaś ca tatraiko hāridro 'nya iti dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाण्डुः कटुको बल्यः कफपित्तहरो गुरुः । वृष्यश् च रोचनः स्निग्धो वान्तिदोषविनाशनः
palāṇḍuḥ kaṭuko balyaḥ kaphapittaharo guruḥ / vṛṣyaś ca rocanaḥ snigdho vāntidoṣavināśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो राजपलाण्डुः स्यात् यवनेष्टो नृपाह्वयः । राजप्रियो महाकन्दो दीर्घपत्त्रश् च रोचकः
anyo rājapalāṇḍuḥ syāt yavaneṣṭo nṛpāhvayaḥ / rājapriyo mahākando dīrghapattraś ca rocakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपेष्टो नृपकन्दश् च महाकन्दो नृपप्रियः । रक्तकन्दश् च राजेष्टो नामान्य् अत्र त्रयोदश
nṛpeṣṭo nṛpakandaś ca mahākando nṛpapriyaḥ / raktakandaś ca rājeṣṭo nāmāny atra trayodaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाण्डुर् नृपपूर्वः स्यात् शिशिरः पित्तनाशनः । कफहृद् दीपनश् चैव बहुनिद्राकरस् तथा
palāṇḍur nṛpapūrvaḥ syāt śiśiraḥ pittanāśanaḥ / kaphahṛd dīpanaś caiva bahunidrākaras tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ष्यते नृपपलाण्डुलक्षणं क्षारतीक्ष्णमधुरो रुचिप्रदः । कण्ठशोषशमनो ऽतिदीपनः श्लेष्मपित्तशमनो ऽतिबृंहणः
vakṣyate nṛpapalāṇḍulakṣaṇaṃ kṣāratīkṣṇamadhuro rucipradaḥ / kaṇṭhaśoṣaśamano 'tidīpanaḥ śleṣmapittaśamano 'tibṛṃhaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्डूलः शूरणः कन्दी सुकन्दी स्थूलकन्दकः । दुर्नामारिः सुवृत्तश् च वातारिः कन्दशूरणः
kaṇḍūlaḥ śūraṇaḥ kandī sukandī sthūlakandakaḥ / durnāmāriḥ suvṛttaś ca vātāriḥ kandaśūraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्शोघ्नस् तीव्रकन्दश् च कन्दार्हः कन्दवर्धनः । बहुकन्दो रुच्यकन्दः शूरकन्दस् तु षोडशः
arśoghnas tīvrakandaś ca kandārhaḥ kandavardhanaḥ / bahukando rucyakandaḥ śūrakandas tu ṣoḍaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूरणः कटुकरुच्यदीपनः पाचनः क्रिमिकफानिलापहः । श्वासकासवमनार्शसां हरः शूलगुल्मशमनो ऽस्रदोषकृत्
śūraṇaḥ kaṭukarucyadīpanaḥ pācanaḥ krimikaphānilāpahaḥ / śvāsakāsavamanārśasāṃ haraḥ śūlagulmaśamano 'sradoṣakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितशूरणस् तु वन्यो वनकन्दो ऽरण्यशूरणो वनजः । स श्वेतशूरणाख्यो वनकन्दः कण्डूलश् च सप्ताख्यः
sitaśūraṇas tu vanyo vanakando 'raṇyaśūraṇo vanajaḥ / sa śvetaśūraṇākhyo vanakandaḥ kaṇḍūlaś ca saptākhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतशूरणको रुच्यः कटूष्णः क्रिमिनाशनः । गुल्मशूलादिदोषघ्नः स चारोचकहारकः
śvetaśūraṇako rucyaḥ kaṭūṣṇaḥ krimināśanaḥ / gulmaśūlādidoṣaghnaḥ sa cārocakahārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखालुर् मण्डपारोहो दीर्घकन्दः सुकन्दकः । स्थूलकन्दो महाकन्दः स्वादुकन्दश् च सप्तधा
mukhālur maṇḍapāroho dīrghakandaḥ sukandakaḥ / sthūlakando mahākandaḥ svādukandaś ca saptadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखालुकः स्यान् मधुरः शिशिरः पित्तनाशनः । रुचिकृद् वातकृच् चैव दाहशोषतृषापहः
mukhālukaḥ syān madhuraḥ śiśiraḥ pittanāśanaḥ / rucikṛd vātakṛc caiva dāhaśoṣatṛṣāpahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डालुः स्यात् ग्रन्थिलः पिण्डकन्दः कन्दग्रन्थी रोमशो रोमकन्दः । रोमाह्वः स्यात् सो ऽपि ताम्बूलपत्त्रो लालाकन्दः पिण्डको ऽयं दशाह्वः
piṇḍāluḥ syāt granthilaḥ piṇḍakandaḥ kandagranthī romaśo romakandaḥ / romāhvaḥ syāt so 'pi tāmbūlapattro lālākandaḥ piṇḍako 'yaṃ daśāhvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डालुर् मधुरः शीतो मूत्रकृच्छ्रामयापहः । दाहशोषप्रमेहघ्नो वृष्यः संतर्पणो गुरुः
piṇḍālur madhuraḥ śīto mūtrakṛcchrāmayāpahaḥ / dāhaśoṣapramehaghno vṛṣyaḥ saṃtarpaṇo guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस् तु रक्तपिण्डालू रक्तालू रक्तपिण्डकः । लोहितो रक्तकन्दश् च लोहितालुः षडाह्वयः
anyas tu raktapiṇḍālū raktālū raktapiṇḍakaḥ / lohito raktakandaś ca lohitāluḥ ṣaḍāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तपिण्डालुकः शीतो मधुराम्लः श्रमापहः । पित्तदाहापहो वृष्यो बलपुष्टिकरो गुरुः
raktapiṇḍālukaḥ śīto madhurāmlaḥ śramāpahaḥ / pittadāhāpaho vṛṣyo balapuṣṭikaro guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासालुः कासकन्दश् च कन्दालुश् चालुकश् च सः । आलुर् विशालपत्त्रश् च पत्त्रालुश् चेति सप्तधा
kāsāluḥ kāsakandaś ca kandāluś cālukaś ca saḥ / ālur viśālapattraś ca pattrāluś ceti saptadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासालुर् उग्रकण्डूतिवातश्लेष्मामयापहः । अरोचकहरः स्वादुः पथ्यो दीपनकारकः
kāsālur ugrakaṇḍūtivātaśleṣmāmayāpahaḥ / arocakaharaḥ svāduḥ pathyo dīpanakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फोण्डालुर् लोहितालुश् च रक्तपत्त्रो मृदुच्छदः । फोण्डालुः श्लेष्मवातघ्नः कटूष्णो दीपनश् च सः
phoṇḍālur lohitāluś ca raktapattro mṛducchadaḥ / phoṇḍāluḥ śleṣmavātaghnaḥ kaṭūṣṇo dīpanaś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणियालुर् जलालुः स्यात् अनुपालुर् अवालुकः । पाणियालुस् त्रिदोषघ्नः संतर्पणकरः परः
pāṇiyālur jalāluḥ syāt anupālur avālukaḥ / pāṇiyālus tridoṣaghnaḥ saṃtarpaṇakaraḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलालुर् असितालुः स्यात् कृष्णालुः श्यामलालुकः । नीलालुर् मधुरः शीतः पित्तदाहश्रमापहः
nīlālur asitāluḥ syāt kṛṣṇāluḥ śyāmalālukaḥ / nīlālur madhuraḥ śītaḥ pittadāhaśramāpahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभ्रालुर् महिषीकन्दो लुलायकन्दश् च शुक्लकन्दश् च । सर्पाख्यो वनवासी विषकन्दो नीलकन्दो ऽन्यः
śubhrālur mahiṣīkando lulāyakandaś ca śuklakandaś ca / sarpākhyo vanavāsī viṣakando nīlakando 'nyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटूष्णो महिषीकन्दः कफवातामयापहः । मुखजाड्यहरो रुच्यो महासिद्धिकरः सितः
kaṭūṣṇo mahiṣīkandaḥ kaphavātāmayāpahaḥ / mukhajāḍyaharo rucyo mahāsiddhikaraḥ sitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिकन्दो हस्तिपत्त्रः स्थूलकन्दो ऽतिकन्दकः । बृहत्पत्त्रो ऽतिपत्त्रश् च हस्तिकर्णः सुकर्णकः
hastikando hastipattraḥ sthūlakando 'tikandakaḥ / bṛhatpattro 'tipattraś ca hastikarṇaḥ sukarṇakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वग्दोषारिः कुष्ठहन्ता गिरिवासी नगाश्रयः । गजकन्दो नागकन्दो ज्ञेयो द्विसप्तनामकः
tvagdoṣāriḥ kuṣṭhahantā girivāsī nagāśrayaḥ / gajakando nāgakando jñeyo dvisaptanāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिकन्दः कटूष्णः स्यात् कफवातामयापहः । त्वग्दोषश्रमहा कुष्ठविषवीसर्पनाशकः
hastikandaḥ kaṭūṣṇaḥ syāt kaphavātāmayāpahaḥ / tvagdoṣaśramahā kuṣṭhaviṣavīsarpanāśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोलकन्दः क्रिमिघ्नश् च पञ्जलो वस्त्रपञ्जलः । पुटालुः सुपुटश् चैव पुटकन्दश् च सप्तधा
kolakandaḥ krimighnaś ca pañjalo vastrapañjalaḥ / puṭāluḥ supuṭaś caiva puṭakandaś ca saptadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोलकन्दः कटुश् चोष्णः क्रिमिदोषविनाशनः । वान्तिविच्छर्दिशमनो विषदोषनिवारणः
kolakandaḥ kaṭuś coṣṇaḥ krimidoṣavināśanaḥ / vāntivicchardiśamano viṣadoṣanivāraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्याद् वाराही शूकरी क्रोडकन्या गृष्टिर् विष्वक्सेनकान्ता वराही । कौमारी स्याद् ब्रह्मपुत्री त्रिनेत्रा क्रौडी कन्या गृष्टिका माधवेष्टा
syād vārāhī śūkarī kroḍakanyā gṛṣṭir viṣvaksenakāntā varāhī / kaumārī syād brahmaputrī trinetrā krauḍī kanyā gṛṣṭikā mādhaveṣṭā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूकरकन्दः क्रोडो वनवासी कुष्ठनाशनो वन्यः । अमृतश् च महावीर्यो महौषधिः शबरकन्दश् च
śūkarakandaḥ kroḍo vanavāsī kuṣṭhanāśano vanyaḥ / amṛtaś ca mahāvīryo mahauṣadhiḥ śabarakandaś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहकन्दो वीरश् च ब्राह्मकन्दः सुकन्दकः । वृद्धिदो व्याधिहन्ता च वसुनेत्रमिताह्वयाः
varāhakando vīraś ca brāhmakandaḥ sukandakaḥ / vṛddhido vyādhihantā ca vasunetramitāhvayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराही तिक्तकटुका विषपित्तकफापहा । कुष्ठमेहक्रिमिहरा वृष्या बल्या रसायनी
vārāhī tiktakaṭukā viṣapittakaphāpahā / kuṣṭhamehakrimiharā vṛṣyā balyā rasāyanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुकन्दो विष्णुगुप्तः सुपुष्टो बहुसम्पुटः । जलवासो बृहत्कन्दो दीर्घवृन्तो हरिप्रियः
viṣṇukando viṣṇuguptaḥ supuṣṭo bahusampuṭaḥ / jalavāso bṛhatkando dīrghavṛnto haripriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुकन्दस् तु मधुरः शिशिरः पित्तनाशनः । दाहशोफहरो रुच्यः संतर्पणकरः परः
viṣṇukandas tu madhuraḥ śiśiraḥ pittanāśanaḥ / dāhaśophaharo rucyaḥ saṃtarpaṇakaraḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारिणी धारणीया च वीरपत्त्री सुकन्दकः । कन्दालुर् वनकन्दश् च कन्दाद्यो दण्डकन्दकः
dhāriṇī dhāraṇīyā ca vīrapattrī sukandakaḥ / kandālur vanakandaś ca kandādyo daṇḍakandakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरो धारिणीकन्दः कफपित्तामयापहः । वक्त्रदोषप्रशमनः कुष्ठकण्डूतिनाशनः
madhuro dhāriṇīkandaḥ kaphapittāmayāpahaḥ / vaktradoṣapraśamanaḥ kuṣṭhakaṇḍūtināśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाकुली सर्पगन्धा च सुगन्धा रक्तपत्त्रिका । ईश्वरी नागगन्धा चाप्य् अहिभुक् स्वरसा तथा । सर्पादनी व्यालगन्धा ज्ञेया चेति दशाह्वया
nākulī sarpagandhā ca sugandhā raktapattrikā / īśvarī nāgagandhā cāpy ahibhuk svarasā tathā / sarpādanī vyālagandhā jñeyā ceti daśāhvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्या महासुगन्धा च सुवहा गन्धनाकुली । सर्पाक्षी फणिहन्त्री च नकुलाढ्याहिभुक् च सा
anyā mahāsugandhā ca suvahā gandhanākulī / sarpākṣī phaṇihantrī ca nakulāḍhyāhibhuk ca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषमर्दनिका चाहिमर्दिनी विषमर्दिनी । महाहिगन्धाहिलता ज्ञेया सा द्वादशाह्वया
viṣamardanikā cāhimardinī viṣamardinī / mahāhigandhāhilatā jñeyā sā dvādaśāhvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाकुलीयुगलं तिक्तं कटूष्णं च त्रिदोषजित् । अनेकविषविध्वंसि किंचिच् छ्रेष्ठं द्वितीयकम्
nākulīyugalaṃ tiktaṃ kaṭūṣṇaṃ ca tridoṣajit / anekaviṣavidhvaṃsi kiṃcic chreṣṭhaṃ dvitīyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मालाकन्दः स्याद् आलिकन्दश् च पङ्क्तिकन्दश् च । त्रिशिखदला ग्रन्थिदला कन्दलता कीर्तिता षोढा
atha mālākandaḥ syād ālikandaś ca paṅktikandaś ca / triśikhadalā granthidalā kandalatā kīrtitā ṣoḍhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालाकन्दः सुतीक्ष्णः स्यात् गण्डमालाविनाशकः । दीपनो गुल्महारश् च वातश्लेष्मापकर्षकृत्
mālākandaḥ sutīkṣṇaḥ syāt gaṇḍamālāvināśakaḥ / dīpano gulmahāraś ca vātaśleṣmāpakarṣakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदारिका स्वादुकन्दा सिता शुक्ला शृगालिका । विदारी वृष्यकन्दा च विडाली वृष्यवल्लिका
vidārikā svādukandā sitā śuklā śṛgālikā / vidārī vṛṣyakandā ca viḍālī vṛṣyavallikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूकुष्माण्डी स्वादुलता गजेष्टा वारिवल्लभा । ज्ञेया कन्दफला चेति मनुसंख्याह्वया मता
bhūkuṣmāṇḍī svādulatā gajeṣṭā vārivallabhā / jñeyā kandaphalā ceti manusaṃkhyāhvayā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदारी मधुरा शीता गुरुः स्निग्धास्रपित्तजित् । ज्ञेया च कफकृत् पुष्टिबल्या वीर्यविवर्धनी
vidārī madhurā śītā guruḥ snigdhāsrapittajit / jñeyā ca kaphakṛt puṣṭibalyā vīryavivardhanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्या क्षीरविदारी स्याद् इक्षुगन्धेक्षुवल्लरी । इक्षुवल्ली क्षीरकन्दः क्षीरवल्ली पयस्विनी
anyā kṣīravidārī syād ikṣugandhekṣuvallarī / ikṣuvallī kṣīrakandaḥ kṣīravallī payasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरशुक्ला क्षीरलता पयःकन्दा पयोलता । पयोविदारिका चेति विज्ञेया द्वादशाह्वया
kṣīraśuklā kṣīralatā payaḥkandā payolatā / payovidārikā ceti vijñeyā dvādaśāhvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञेया क्षीरविदारी च मधुराम्ला कषायका । तिक्ता च पित्तशूलघ्नी मूत्रमेहामयापहा
jñeyā kṣīravidārī ca madhurāmlā kaṣāyakā / tiktā ca pittaśūlaghnī mūtramehāmayāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरकन्दो द्विधा प्रोक्तो विनालस् तु सनालकः । विनालो रोगहर्ता स्याद् वयःस्तम्भी सनालकः
kṣīrakando dvidhā prokto vinālas tu sanālakaḥ / vinālo rogahartā syād vayaḥstambhī sanālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाल्मलीकन्दकश् चाथ विजुलो वनवासकः । वनवासी मलघ्नश् च मलहन्ता षडाह्वयः
śālmalīkandakaś cātha vijulo vanavāsakaḥ / vanavāsī malaghnaś ca malahantā ṣaḍāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरः शाल्मलीकन्दो मलसंग्रहरोधजित् । शिशिरः पित्तदाहार्तिशोषसंतापनाशनः
madhuraḥ śālmalīkando malasaṃgraharodhajit / śiśiraḥ pittadāhārtiśoṣasaṃtāpanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्तश् चण्डालकन्दः स्याद् एकपत्त्रो द्विपत्त्रकः । त्रिपत्त्रो ऽथ चतुष्पत्त्रः पञ्चपत्त्रश् च भेदतः
proktaś caṇḍālakandaḥ syād ekapattro dvipattrakaḥ / tripattro 'tha catuṣpattraḥ pañcapattraś ca bhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डालकन्दो मधुरः कफपित्तास्रदोषजित् । विषभूतादिदोषघ्नो विज्ञेयश् च रसायनः
caṇḍālakando madhuraḥ kaphapittāsradoṣajit / viṣabhūtādidoṣaghno vijñeyaś ca rasāyanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तैलकन्द उक्तो द्रावककन्दस् तिलाङ्कितदलश् च । करवीरकन्दसंज्ञो ज्ञेयस् तिलचित्रपत्त्रको बाणैः
atha tailakanda ukto drāvakakandas tilāṅkitadalaś ca / karavīrakandasaṃjño jñeyas tilacitrapattrako bāṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहद्रावी तैलकन्दः कटूष्णो वातापस्मारापहारी विषारिः । शोफघ्नः स्याद् बन्धकारी रसस्य द्राग् एवासौ देहसिद्धिं विधत्ते
lohadrāvī tailakandaḥ kaṭūṣṇo vātāpasmārāpahārī viṣāriḥ / śophaghnaḥ syād bandhakārī rasasya drāg evāsau dehasiddhiṃ vidhatte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वारिपत्त्रसंकाशः तिलबिन्दुसमन्वितः । संस्निग्धाधस्थभूमिस्थः तिलकन्दो ऽतिविस्तृतः
aśvāripattrasaṃkāśaḥ tilabindusamanvitaḥ / saṃsnigdhādhasthabhūmisthaḥ tilakando 'tivistṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपर्णिका बृहत्पत्त्री छिन्नग्रन्थिनिका च सा । कन्दालः कन्दबहलाप्य् अम्लवल्ली विषापहा
triparṇikā bṛhatpattrī chinnagranthinikā ca sā / kandālaḥ kandabahalāpy amlavallī viṣāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपर्णी मधुरा शीता श्वासकासविनाशनी । पित्तप्रकोपशमनी विषव्रणहरा परा
triparṇī madhurā śītā śvāsakāsavināśanī / pittaprakopaśamanī viṣavraṇaharā parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसली तालमूली च सुवहा तालमूलिका । गोधापदी हेमपुष्पी भूताली दीर्घकन्दिका
musalī tālamūlī ca suvahā tālamūlikā / godhāpadī hemapuṣpī bhūtālī dīrghakandikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसली मधुरा शीता वृष्या पुष्टिबलप्रदा । पिच्छिला कफदा पित्तदाहश्रमहरा परा
musalī madhurā śītā vṛṣyā puṣṭibalapradā / picchilā kaphadā pittadāhaśramaharā parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसली स्याद् द्विधा प्रोक्ता श्वेता चापरसंज्ञका । श्वेता स्वल्पगुणोपेता अपरा च रसायनी
musalī syād dvidhā proktā śvetā cāparasaṃjñakā / śvetā svalpaguṇopetā aparā ca rasāyanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुच्छाह्वकन्दस् तवकाह्वकन्दको गुलुच्छकन्दश् च विघण्टिकाभिधः । गुलुच्छकन्दो मधुरः सुशीतलो वृष्यप्रदस् तर्पणदाहनाशनः
gucchāhvakandas tavakāhvakandako gulucchakandaś ca vighaṇṭikābhidhaḥ / gulucchakando madhuraḥ suśītalo vṛṣyapradas tarpaṇadāhanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मणा पुत्रकन्दा च पुत्रदा नागिनी तथा । नागाह्वा नागपत्त्री च तुलिनी मज्जिका च सा । अस्रबिन्दुच्छदा चैव सुकन्दा दशधाह्वया
lakṣmaṇā putrakandā ca putradā nāginī tathā / nāgāhvā nāgapattrī ca tulinī majjikā ca sā / asrabinducchadā caiva sukandā daśadhāhvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मणा मधुरा शीता स्त्रीवन्ध्यत्वविनाशनी । रसायनकरी बल्या त्रिदोषशमनी परा
lakṣmaṇā madhurā śītā strīvandhyatvavināśanī / rasāyanakarī balyā tridoṣaśamanī parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.