ततो रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्शनः इयेष पदम् अन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि
tato rāvaṇanītāyāḥ sītāyāḥ śatrukarśanaḥ iyeṣa padam anveṣṭuṃ cāraṇācarite pathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition)·5·5.1
Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 5.1
अथ वैदूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु महाबलः धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखम्
atha vaidūryavarṇeṣu śādvaleṣu mahābalaḥ dhīraḥ salilakalpeṣu vicacāra yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजान् वित्रासयन् धीमान् उरसा पादपान् हरन् मृगांश् च सुबहून् निघ्नन् प्रवृद्ध इव केसरी
dvijān vitrāsayan dhīmān urasā pādapān haran mṛgāṃś ca subahūn nighnan pravṛddha iva kesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीललोहितमाञ्जिष्ठपद्मवर्णैः सितासितैः स्वभावविहितैश् चित्रैर् धातुभिः समलंकृतम्
nīlalohitamāñjiṣṭhapadmavarṇaiḥ sitāsitaiḥ svabhāvavihitaiś citrair dhātubhiḥ samalaṃkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामरूपिभिर् आविष्टम् अभीक्ष्णं सपरिच्छदैः यक्षकिंनरगन्धर्वैर् देवकल्पैश् च पन्नगैः
kāmarūpibhir āviṣṭam abhīkṣṇaṃ saparicchadaiḥ yakṣakiṃnaragandharvair devakalpaiś ca pannagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुते तिष्ठन् कपिवरस् तत्र ह्रदे नाग इवाबभौ
sa tasya girivaryasya tale nāgavarāyute tiṣṭhan kapivaras tatra hrade nāga ivābabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सूर्याय महेन्द्राय पवनाय स्वयम्भुवे भूतेभ्यश् चाञ्जलिं कृत्वा चकार गमने मतिम्
sa sūryāya mahendrāya pavanāya svayambhuve bhūtebhyaś cāñjaliṃ kṛtvā cakāra gamane matim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्जलिं प्राङ्मुखः कुर्वन् पवनायात्मयोनये ततो हि ववृधे गन्तुं दक्षिणो दक्षिणां दिशम्
añjaliṃ prāṅmukhaḥ kurvan pavanāyātmayonaye tato hi vavṛdhe gantuṃ dakṣiṇo dakṣiṇāṃ diśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लवंगप्रवरैर् दृष्टः प्लवने कृतनिश्चयः ववृधे रामवृद्ध्यर्थं समुद्र इव पर्वसु
plavaṃgapravarair dṛṣṭaḥ plavane kṛtaniścayaḥ vavṛdhe rāmavṛddhyarthaṃ samudra iva parvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्प्रमाण शरीरः संल् लिलङ्घयिषुर् अर्णवम् बाहुभ्यां पीडयाम् आस चरणाभ्यां च पर्वतम्
niṣpramāṇa śarīraḥ saṃl lilaṅghayiṣur arṇavam bāhubhyāṃ pīḍayām āsa caraṇābhyāṃ ca parvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चचालाचलाश् चारु मुहूर्तं कपिपीडितः तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पम् अशातयत्
sa cacālācalāś cāru muhūrtaṃ kapipīḍitaḥ tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāṃ sarvaṃ puṣpam aśātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा
tena pādapamuktena puṣpaugheṇa sugandhinā sarvataḥ saṃvṛtaḥ śailo babhau puṣpamayo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः सलिलं संप्रसुस्राव मदं मत्त इव द्विपः
tena cottamavīryeṇa pīḍyamānaḥ sa parvataḥ salilaṃ saṃprasusrāva madaṃ matta iva dvipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीड्यमानस् तु बलिना महेन्द्रस् तेन पर्वतः रीतिर् निर्वर्तयाम् आस काञ्चनाञ्जनराजतीः मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः
pīḍyamānas tu balinā mahendras tena parvataḥ rītir nirvartayām āsa kāñcanāñjanarājatīḥ mumoca ca śilāḥ śailo viśālāḥ samanaḥśilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वशः गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर् विकृतैः स्वरैः
giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvaśaḥ guhāviṣṭāni bhūtāni vinedur vikṛtaiḥ svaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स महासत्त्वसंनादः शैलपीडानिमित्तजः पृथिवीं पूरयाम् आस दिशश् चोपवनानि च
sa mahāsattvasaṃnādaḥ śailapīḍānimittajaḥ pṛthivīṃ pūrayām āsa diśaś copavanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर् दशनैः शिलाः
śirobhiḥ pṛthubhiḥ sarpā vyaktasvastikalakṣaṇaiḥ vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ dadaṃśur daśanaiḥ śilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तास् तदा सविषैर् दष्टाः कुपितैस् तैर् महाशिलाः जज्वलुः पावकोद्दीप्ता विभिदुश् च सहस्रधा
tās tadā saviṣair daṣṭāḥ kupitais tair mahāśilāḥ jajvaluḥ pāvakoddīptā vibhiduś ca sahasradhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानि चौषधजालानि तस्मिञ् जातानि पर्वते विषघ्नान्य् अपि नागानां न शेकुः शमितुं विषम्
yāni cauṣadhajālāni tasmiñ jātāni parvate viṣaghnāny api nāgānāṃ na śekuḥ śamituṃ viṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिद्यते ऽयं गिरिर् भूतैर् इति मत्वा तपस्विनः त्रस्ता विद्याधरास् तस्माद् उत्पेतुः स्त्रीगणैः सह
bhidyate 'yaṃ girir bhūtair iti matvā tapasvinaḥ trastā vidyādharās tasmād utpetuḥ strīgaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानभूमिगतं हित्वा हैमम् आसनभाजनम् पात्राणि च महार्हाणि करकांश् च हिरण्मयान्
pānabhūmigataṃ hitvā haimam āsanabhājanam pātrāṇi ca mahārhāṇi karakāṃś ca hiraṇmayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेह्यान् उच्चावचान् भक्ष्यान् मांसानि विविधानि च आर्षभाणि च चर्माणि खड्गांश् च कनकत्सरून्
lehyān uccāvacān bhakṣyān māṃsāni vividhāni ca ārṣabhāṇi ca carmāṇi khaḍgāṃś ca kanakatsarūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकण्ठगुणाः क्षीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश् च गगनं प्रतिपेदिरे
kṛtakaṇṭhaguṇāḥ kṣībā raktamālyānulepanāḥ raktākṣāḥ puṣkarākṣāś ca gaganaṃ pratipedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हारनूपुरकेयूर पारिहार्य धराः स्त्रियः विस्मिताः सस्मितास् तस्थुर् आकाशे रमणैः सह
hāranūpurakeyūra pārihārya dharāḥ striyaḥ vismitāḥ sasmitās tasthur ākāśe ramaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शयन्तो महाविद्यां विद्याधरमहर्षयः सहितास् तस्थुर् आकाशे वीक्षां चक्रुश् च पर्वतम्
darśayanto mahāvidyāṃ vidyādharamaharṣayaḥ sahitās tasthur ākāśe vīkṣāṃ cakruś ca parvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्रुवुश् च तदा शब्दम् ऋषीणां भावितात्मनाम् चारणानां च सिद्धानां स्थितानां विमले ऽम्बरे
śuśruvuś ca tadā śabdam ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām cāraṇānāṃ ca siddhānāṃ sthitānāṃ vimale 'mbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष पर्वतसंकाशो हनूमान् मारुतात्मजः तितीर्षति महावेगं समुद्रं मकरालयम्
eṣa parvatasaṃkāśo hanūmān mārutātmajaḥ titīrṣati mahāvegaṃ samudraṃ makarālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामार्थं वानरार्थं च चिकीर्षन् कर्म दुष्करम् समुद्रस्य परं पारं दुष्प्रापं प्राप्तुम् इच्छति
rāmārthaṃ vānarārthaṃ ca cikīrṣan karma duṣkaram samudrasya paraṃ pāraṃ duṣprāpaṃ prāptum icchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुधुवे च स रोमाणि चकम्पे चाचलोपमः ननाद च महानादं सुमहान् इव तोयदः
dudhuve ca sa romāṇi cakampe cācalopamaḥ nanāda ca mahānādaṃ sumahān iva toyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनुपूर्व्याच् च वृत्तं च लाङ्गूलं रोमभिश् चितम् उत्पतिष्यन् विचिक्षेप पक्षिराज इवोरगम्
ānupūrvyāc ca vṛttaṃ ca lāṅgūlaṃ romabhiś citam utpatiṣyan vicikṣepa pakṣirāja ivoragam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य लाङ्गूलम् आविद्धम् अतिवेगस्य पृष्ठतः ददृशे गरुडेनेव ह्रियमाणो महोरगः
tasya lāṅgūlam āviddham ativegasya pṛṣṭhataḥ dadṛśe garuḍeneva hriyamāṇo mahoragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहू संस्तम्भयाम् आस महापरिघसंनिभौ ससाद च कपिः कट्यां चरणौ संचुकोप च
bāhū saṃstambhayām āsa mahāparighasaṃnibhau sasāda ca kapiḥ kaṭyāṃ caraṇau saṃcukopa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहृत्य च भुजौ श्रीमांस् तथैव च शिरोधराम् तेजः सत्त्वं तथा वीर्यम् आविवेश स वीर्यवान्
saṃhṛtya ca bhujau śrīmāṃs tathaiva ca śirodharām tejaḥ sattvaṃ tathā vīryam āviveśa sa vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गम् आलोकयन् दूराद् ऊर्ध्वप्रणिहितेक्षणः रुरोध हृदये प्राणान् आकाशम् अवलोकयन्
mārgam ālokayan dūrād ūrdhvapraṇihitekṣaṇaḥ rurodha hṛdaye prāṇān ākāśam avalokayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्भ्यां दृढम् अवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः निकुञ्च्य कर्णौ हनुमान् उत्पतिष्यन् महाबलः वानरान् वानरश्रेष्ठ इदं वचनम् अब्रवीत्
padbhyāṃ dṛḍham avasthānaṃ kṛtvā sa kapikuñjaraḥ nikuñcya karṇau hanumān utpatiṣyan mahābalaḥ vānarān vānaraśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा राघवनिर्मुक्तः शरः श्वसनविक्रमः गच्छेत् तद्वद् गमिष्यामि लङ्कां रावणपालिताम्
yathā rāghavanirmuktaḥ śaraḥ śvasanavikramaḥ gacchet tadvad gamiṣyāmi laṅkāṃ rāvaṇapālitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि द्रक्ष्यामि यदि तां लङ्कायां जनकात्मजाम् अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयम्
na hi drakṣyāmi yadi tāṃ laṅkāyāṃ janakātmajām anenaiva hi vegena gamiṣyāmi surālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वा त्रिदिवे सीतां न द्रक्ष्यामि कृतश्रमः बद्ध्वा राक्षसराजानम् आनयिष्यामि रावणम्
yadi vā tridive sītāṃ na drakṣyāmi kṛtaśramaḥ baddhvā rākṣasarājānam ānayiṣyāmi rāvaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वथा कृतकार्यो ऽहम् एष्यामि सह सीतया आनयिष्यामि वा लङ्कां समुत्पाट्य सरावणाम्
sarvathā kṛtakāryo 'ham eṣyāmi saha sītayā ānayiṣyāmi vā laṅkāṃ samutpāṭya sarāvaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा तु हनुमान् वानरान् वानरोत्तमः उत्पपाताथ वेगेन वेगवान् अविचारयन्
evam uktvā tu hanumān vānarān vānarottamaḥ utpapātātha vegena vegavān avicārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्पतति तस्मिंस् तु वेगात् ते नगरोहिणः संहृत्य विटपान् सर्वान् समुत्पेतुः समन्ततः
samutpatati tasmiṃs tu vegāt te nagarohiṇaḥ saṃhṛtya viṭapān sarvān samutpetuḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मत्तकोयष्टिभकान् पादपान् पुष्पशालिनः उद्वहन्न् ऊरुवेगेन जगाम विमले ऽम्बरे
sa mattakoyaṣṭibhakān pādapān puṣpaśālinaḥ udvahann ūruvegena jagāma vimale 'mbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुवेगोद्धता वृक्षा मुहूर्तं कपिम् अन्वयुः प्रस्थितं दीर्घम् अध्वानं स्वबन्धुम् इव बान्धवाः
ūruvegoddhatā vṛkṣā muhūrtaṃ kapim anvayuḥ prasthitaṃ dīrgham adhvānaṃ svabandhum iva bāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् ऊरुवेगोन्मथिताः सालाश् चान्ये नगोत्तमाः अनुजग्मुर् हनूमन्तं सैन्या इव महीपतिम्
tam ūruvegonmathitāḥ sālāś cānye nagottamāḥ anujagmur hanūmantaṃ sainyā iva mahīpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपुष्पिताग्रैर् बहुभिः पादपैर् अन्वितः कपिः हनुमान् पर्वताकारो बभूवाद्भुतदर्शनः
supuṣpitāgrair bahubhiḥ pādapair anvitaḥ kapiḥ hanumān parvatākāro babhūvādbhutadarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारवन्तो ऽथ ये वृक्षा न्यमज्जंल् लवणाम्भसि भयाद् इव महेन्द्रस्य पर्वता वरुणालये
sāravanto 'tha ye vṛkṣā nyamajjaṃl lavaṇāmbhasi bhayād iva mahendrasya parvatā varuṇālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स नानाकुसुमैः कीर्णः कपिः साङ्कुरकोरकैः शुशुभे मेघसंकाशः खद्योतैर् इव पर्वतः
sa nānākusumaiḥ kīrṇaḥ kapiḥ sāṅkurakorakaiḥ śuśubhe meghasaṃkāśaḥ khadyotair iva parvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुक्तास् तस्य वेगेन मुक्त्वा पुष्पाणि ते द्रुमाः अवशीर्यन्त सलिले निवृत्ताः सुहृदो यथा
vimuktās tasya vegena muktvā puṣpāṇi te drumāḥ avaśīryanta salile nivṛttāḥ suhṛdo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लघुत्वेनोपपन्नं तद् विचित्रं सागरे ऽपतत् द्रुमाणां विविधं पुष्पं कपिवायुसमीरितम्
laghutvenopapannaṃ tad vicitraṃ sāgare 'patat drumāṇāṃ vividhaṃ puṣpaṃ kapivāyusamīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पौघेणानुबद्धेन नानावर्णेन वानरः बभौ मेघ इवोद्यन् वै विद्युद्गणविभूषितः
puṣpaugheṇānubaddhena nānāvarṇena vānaraḥ babhau megha ivodyan vai vidyudgaṇavibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वेगसमुद्भूतैः पुष्पैस् तोयम् अदृश्यत ताराभिर् अभिरामाभिर् उदिताभिर् इवाम्बरम्
tasya vegasamudbhūtaiḥ puṣpais toyam adṛśyata tārābhir abhirāmābhir uditābhir ivāmbaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याम्बरगतौ बाहू ददृशाते प्रसारितौ पर्वताग्राद् विनिष्क्रान्तौ पञ्चास्याव् इव पन्नगौ
tasyāmbaragatau bāhū dadṛśāte prasāritau parvatāgrād viniṣkrāntau pañcāsyāv iva pannagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबन्न् इव बभौ चापि सोर्मिजालं महार्णवम् पिपासुर् इव चाकाशं ददृशे स महाकपिः
pibann iva babhau cāpi sormijālaṃ mahārṇavam pipāsur iva cākāśaṃ dadṛśe sa mahākapiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य विद्युत्प्रभाकारे वायुमार्गानुसारिणः नयने विप्रकाशेते पर्वतस्थाव् इवानलौ
tasya vidyutprabhākāre vāyumārgānusāriṇaḥ nayane viprakāśete parvatasthāv ivānalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिङ्गे पिङ्गाक्षमुख्यस्य बृहती परिमण्डले चक्षुषी संप्रकशेते चन्द्रसूर्याव् इव स्थितौ
piṅge piṅgākṣamukhyasya bṛhatī parimaṇḍale cakṣuṣī saṃprakaśete candrasūryāv iva sthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखं नासिकया तस्य ताम्रया ताम्रम् आबभौ संध्यया समभिस्पृष्टं यथा सूर्यस्य मण्डलम्
mukhaṃ nāsikayā tasya tāmrayā tāmram ābabhau saṃdhyayā samabhispṛṣṭaṃ yathā sūryasya maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाङ्गलं च समाविद्धं प्लवमानस्य शोभते अम्बरे वायुपुत्रस्य शक्रध्वज इवोच्छ्रितः
lāṅgalaṃ ca samāviddhaṃ plavamānasya śobhate ambare vāyuputrasya śakradhvaja ivocchritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाङ्गूलचक्रेण महाञ् शुक्लदंष्ट्रो ऽनिलात्मजः व्यरोचत महाप्राज्ञः परिवेषीव भास्करः
lāṅgūlacakreṇa mahāñ śukladaṃṣṭro 'nilātmajaḥ vyarocata mahāprājñaḥ pariveṣīva bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फिग्देशेनाभिताम्रेण रराज स महाकपिः महता दारितेनेव गिरिर् गैरिकधातुना
sphigdeśenābhitāmreṇa rarāja sa mahākapiḥ mahatā dāriteneva girir gairikadhātunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वानरसिंहस्य प्लवमानस्य सागरम् कक्षान्तरगतो वायुर् जीमूत इव गर्जति
tasya vānarasiṃhasya plavamānasya sāgaram kakṣāntaragato vāyur jīmūta iva garjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खे यथा निपतत्य् उल्का उत्तरान्ताद् विनिःसृता दृश्यते सानुबन्धा च तथा स कपिकुञ्जरः
khe yathā nipataty ulkā uttarāntād viniḥsṛtā dṛśyate sānubandhā ca tathā sa kapikuñjaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतत्पतंगसंकाशो व्यायतः शुशुभे कपिः प्रवृद्ध इव मातंगः कक्ष्यया बध्यमानया
patatpataṃgasaṃkāśo vyāyataḥ śuśubhe kapiḥ pravṛddha iva mātaṃgaḥ kakṣyayā badhyamānayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपरिष्टाच् छरीरेण छायया चावगाढया सागरे मारुताविष्टा नौर् इवासीत् तदा कपिः
upariṣṭāc charīreṇa chāyayā cāvagāḍhayā sāgare mārutāviṣṭā naur ivāsīt tadā kapiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं यं देशं समुद्रस्य जगाम स महाकपिः स स तस्याङ्गवेगेन सोन्माद इव लक्ष्यते
yaṃ yaṃ deśaṃ samudrasya jagāma sa mahākapiḥ sa sa tasyāṅgavegena sonmāda iva lakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सागरस्योर्मिजालानाम् उरसा शैलवर्ष्मणाम् अभिघ्नंस् तु महावेगः पुप्लुवे स महाकपिः
sāgarasyormijālānām urasā śailavarṣmaṇām abhighnaṃs tu mahāvegaḥ pupluve sa mahākapiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिवातश् च बलवान् मेघवातश् च निःसृतः सागरं भीमनिर्घोषं कम्पयाम् आसतुर् भृशम्
kapivātaś ca balavān meghavātaś ca niḥsṛtaḥ sāgaraṃ bhīmanirghoṣaṃ kampayām āsatur bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्षन्न् ऊर्मिजालानि बृहन्ति लवणाम्भसि अत्यक्रामन् महावेगस् तरङ्गान् गणयन्न् इव
vikarṣann ūrmijālāni bṛhanti lavaṇāmbhasi atyakrāman mahāvegas taraṅgān gaṇayann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लवमानं समीक्ष्याथ भुजङ्गाः सागरालयाः व्योम्नि तं कपिशार्दूलं सुपर्णम् इति मेनिरे
plavamānaṃ samīkṣyātha bhujaṅgāḥ sāgarālayāḥ vyomni taṃ kapiśārdūlaṃ suparṇam iti menire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनम् आयता छाया वानरसिंहस्य जले चारुतराभवत्
daśayojanavistīrṇā triṃśadyojanam āyatā chāyā vānarasiṃhasya jale cārutarābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेताभ्रघनराजीव वायुपुत्रानुगामिनी तस्य सा शुशुभे छाया वितता लवणाम्भसि
śvetābhraghanarājīva vāyuputrānugāminī tasya sā śuśubhe chāyā vitatā lavaṇāmbhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा प्लवगं त्वरितं तदा ववृषुः पुष्पवर्षाणि देवगन्धर्वदानवाः
plavamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā plavagaṃ tvaritaṃ tadā vavṛṣuḥ puṣpavarṣāṇi devagandharvadānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तताप न हि तं सूर्यः प्लवन्तं वानरेश्वरम् सिषेवे च तदा वायू रामकार्यार्थसिद्धये
tatāpa na hi taṃ sūryaḥ plavantaṃ vānareśvaram siṣeve ca tadā vāyū rāmakāryārthasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयस् तुष्टुवुश् चैनं प्लवमानं विहायसा जगुश् च देवगन्धर्वाः प्रशंसन्तो महौजसं
ṛṣayas tuṣṭuvuś cainaṃ plavamānaṃ vihāyasā jaguś ca devagandharvāḥ praśaṃsanto mahaujasaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागाश् च तुष्टुवुर् यक्षा रक्षांसि विबुधाः खगाः प्रेक्ष्याकाशे कपिवरं सहसा विगतक्लमम्
nāgāś ca tuṣṭuvur yakṣā rakṣāṃsi vibudhāḥ khagāḥ prekṣyākāśe kapivaraṃ sahasā vigataklamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् प्लवगशार्दूले प्लवमाने हनूमति इक्ष्वाकुकुलमानार्थी चिन्तयाम् आस सागरः
tasmin plavagaśārdūle plavamāne hanūmati ikṣvākukulamānārthī cintayām āsa sāgaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहाय्यं वानरेन्द्रस्य यदि नाहं हनूमतः करिष्यामि भविष्यामि सर्ववाच्यो विवक्षताम्
sāhāyyaṃ vānarendrasya yadi nāhaṃ hanūmataḥ kariṣyāmi bhaviṣyāmi sarvavācyo vivakṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् इक्ष्वाकुनाथेन सगरेण विवर्धितः इक्ष्वाकुसचिवश् चायं नावसीदितुम् अर्हति
aham ikṣvākunāthena sagareṇa vivardhitaḥ ikṣvākusacivaś cāyaṃ nāvasīditum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा मया विधातव्यं विश्रमेत यथा कपिः शेषं च मयि विश्रान्तः सुखेनातिपतिष्यति
tathā mayā vidhātavyaṃ viśrameta yathā kapiḥ śeṣaṃ ca mayi viśrāntaḥ sukhenātipatiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कृत्वा मतिं साध्वीं समुद्रश् छन्नम् अम्भसि हिरण्यनाभं मैनाकम् उवाच गिरिसत्तमम्
iti kṛtvā matiṃ sādhvīṃ samudraś channam ambhasi hiraṇyanābhaṃ mainākam uvāca girisattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् इहासुरसंघानां पातालतलवासिनाम् देवराज्ञा गिरिश्रेष्ठ परिघः संनिवेशितः
tvam ihāsurasaṃghānāṃ pātālatalavāsinām devarājñā giriśreṣṭha parighaḥ saṃniveśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् एषां ज्ञातवीर्याणां पुनर् एवोत्पतिष्यताम् पातालस्याप्रमेयस्य द्वारम् आवृत्य तिष्ठसि
tvam eṣāṃ jñātavīryāṇāṃ punar evotpatiṣyatām pātālasyāprameyasya dvāram āvṛtya tiṣṭhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधश् चैव शक्तिस् ते शैलवर्धितुम् तस्मात् संचोदयामि त्वाम् उत्तिष्ठ नगसत्तम
tiryag ūrdhvam adhaś caiva śaktis te śailavardhitum tasmāt saṃcodayāmi tvām uttiṣṭha nagasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष कपिशार्दूलस् त्वाम् उपर्येति वीर्यवान् हनूमान् रामकार्यार्थं भीमकर्मा खम् आप्लुतः
sa eṣa kapiśārdūlas tvām uparyeti vīryavān hanūmān rāmakāryārthaṃ bhīmakarmā kham āplutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य साह्यं मया कार्यम् इक्ष्वाकुकुलवर्तिनः मम इक्ष्वाकवः पूज्याः परं पूज्यतमास् तव
tasya sāhyaṃ mayā kāryam ikṣvākukulavartinaḥ mama ikṣvākavaḥ pūjyāḥ paraṃ pūjyatamās tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु साचिव्यम् अस्माकं न नः कार्यम् अतिक्रमेत् कर्तव्यम् अकृतं कार्यं सतां मन्युम् उदीरयेत्
kuru sācivyam asmākaṃ na naḥ kāryam atikramet kartavyam akṛtaṃ kāryaṃ satāṃ manyum udīrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सलिलाद् ऊर्ध्वम् उत्तिष्ठ तिष्ठत्व् एष कपिस् त्वयि अस्माकम् अतिथिश् चैव पूज्यश् च प्लवतां वरः
salilād ūrdhvam uttiṣṭha tiṣṭhatv eṣa kapis tvayi asmākam atithiś caiva pūjyaś ca plavatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चामीकरमहानाभ देवगन्धर्वसेवित हनूमांस् त्वयि विश्रान्तस् ततः शेषं गमिष्यति
cāmīkaramahānābha devagandharvasevita hanūmāṃs tvayi viśrāntas tataḥ śeṣaṃ gamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकुत्स्थस्यानृशंस्यं च मैथिल्याश् च विवासनम् श्रमं च प्लवगेन्द्रस्य समीक्ष्योत्थातुम् अर्हसि
kākutsthasyānṛśaṃsyaṃ ca maithilyāś ca vivāsanam śramaṃ ca plavagendrasya samīkṣyotthātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यनाभो मैनाको निशम्य लवणाम्भसः उत्पपात जलात् तूर्णं महाद्रुमलतायुतः
hiraṇyanābho maināko niśamya lavaṇāmbhasaḥ utpapāta jalāt tūrṇaṃ mahādrumalatāyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सागरजलं भित्त्वा बभूवात्युत्थितस् तदा यथा जलधरं भित्त्वा दीप्तरश्मिर् दिवाकरः
sa sāgarajalaṃ bhittvā babhūvātyutthitas tadā yathā jaladharaṃ bhittvā dīptaraśmir divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शातकुम्भमयैः शृङ्गैः सकिंनरमहोरगैः आदित्योदयसंकाशैर् आलिखद्भिर् इवाम्बरम्
śātakumbhamayaiḥ śṛṅgaiḥ sakiṃnaramahoragaiḥ ādityodayasaṃkāśair ālikhadbhir ivāmbaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य जाम्बूनदैः शृङ्गैः पर्वतस्य समुत्थितैः आकाशं शस्त्रसंकाशम् अभवत् काञ्चनप्रभम्
tasya jāmbūnadaiḥ śṛṅgaiḥ parvatasya samutthitaiḥ ākāśaṃ śastrasaṃkāśam abhavat kāñcanaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातरूपमयैः शृङ्गैर् भ्राजमानैः स्वयं प्रभैः आदित्यशतसंकाशः सो ऽभवद् गिरिसत्तमः
jātarūpamayaiḥ śṛṅgair bhrājamānaiḥ svayaṃ prabhaiḥ ādityaśatasaṃkāśaḥ so 'bhavad girisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उत्थितम् असंगेन हनूमान् अग्रतः स्थितम् मध्ये लवणतोयस्य विघ्नो ऽयम् इति निश्चितः
tam utthitam asaṃgena hanūmān agrataḥ sthitam madhye lavaṇatoyasya vighno 'yam iti niścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तम् उच्छ्रितम् अत्यर्थं महावेगो महाकपिः उरसा पातयाम् आस जीमूतम् इव मारुतः
sa tam ucchritam atyarthaṃ mahāvego mahākapiḥ urasā pātayām āsa jīmūtam iva mārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तदा पातितस् तेन कपिना पर्वतोत्तमः बुद्ध्वा तस्य कपेर् वेगं जहर्ष च ननन्द च
sa tadā pātitas tena kapinā parvatottamaḥ buddhvā tasya kaper vegaṃ jaharṣa ca nananda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आकाशगतं वीरम् आकाशे समवस्थितम् प्रीतो हृष्टमना वाक्यम् अब्रवीत् पर्वतः कपिम् मानुषं धरयन् रूपम् आत्मनः शिखरे स्थितः
tam ākāśagataṃ vīram ākāśe samavasthitam prīto hṛṣṭamanā vākyam abravīt parvataḥ kapim mānuṣaṃ dharayan rūpam ātmanaḥ śikhare sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्करं कृतवान् कर्म त्वम् इदं वानरोत्तम निपत्य मम शृङ्गेषु विश्रमस्व यथासुखम्
duṣkaraṃ kṛtavān karma tvam idaṃ vānarottama nipatya mama śṛṅgeṣu viśramasva yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राघावस्य कुले जातैर् उदधिः परिवर्धितः स त्वां रामहिते युक्तं प्रत्यर्चयति सागरः
rāghāvasya kule jātair udadhiḥ parivardhitaḥ sa tvāṃ rāmahite yuktaṃ pratyarcayati sāgaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते च प्रतिकर्तव्यम् एष धर्मः सनातनः सो ऽयं तत् प्रतिकारार्थी त्वत्तः संमानम् अर्हति
kṛte ca pratikartavyam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ so 'yaṃ tat pratikārārthī tvattaḥ saṃmānam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वन्निमित्तम् अनेनाहं बहुमानात् प्रचोदितः योजनानां शतं चापि कपिर् एष समाप्लुतः तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमताम् इति
tvannimittam anenāhaṃ bahumānāt pracoditaḥ yojanānāṃ śataṃ cāpi kapir eṣa samāplutaḥ tava sānuṣu viśrāntaḥ śeṣaṃ prakramatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठ त्वं हरिशार्दूल मयि विश्रम्य गम्यताम् तद् इदं गन्धवत् स्वादु कन्दमूलफलं बहु तद् आस्वाद्य हरिश्रेष्ठ विश्रान्तो ऽनुगमिष्यसि
tiṣṭha tvaṃ hariśārdūla mayi viśramya gamyatām tad idaṃ gandhavat svādu kandamūlaphalaṃ bahu tad āsvādya hariśreṣṭha viśrānto 'nugamiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्माकम् अपि संबन्धः कपिमुख्यस् त्वयास्ति वै प्रख्यतस् त्रिषु लोकेषु महागुणपरिग्रहः
asmākam api saṃbandhaḥ kapimukhyas tvayāsti vai prakhyatas triṣu lokeṣu mahāguṇaparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगवन्तः प्लवन्तो ये प्लवगा मारुतात्मज तेषां मुख्यतमं मन्ये त्वाम् अहं कपिकुञ्जर
vegavantaḥ plavanto ye plavagā mārutātmaja teṣāṃ mukhyatamaṃ manye tvām ahaṃ kapikuñjara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिथिः किल पूजार्हः प्राकृतो ऽपि विजानता धर्मं जिज्ञासमानेन किं पुनर् यादृशो भवान्
atithiḥ kila pūjārhaḥ prākṛto 'pi vijānatā dharmaṃ jijñāsamānena kiṃ punar yādṛśo bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि देववरिष्ठस्य मारुतस्य महात्मनः पुत्रस् तस्यैव वेगेन सदृशः कपिकुञ्जर
tvaṃ hi devavariṣṭhasya mārutasya mahātmanaḥ putras tasyaiva vegena sadṛśaḥ kapikuñjara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजिते त्वयि धर्मज्ञ पूजां प्राप्नोति मारुतः तस्मात् त्वं पूजनीयो मे शृणु चाप्य् अत्र कारणम्
pūjite tvayi dharmajña pūjāṃ prāpnoti mārutaḥ tasmāt tvaṃ pūjanīyo me śṛṇu cāpy atra kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं कृतयुगे तात पर्वताः पक्षिणो ऽभवन् ते ऽपि जग्मुर् दिशः सर्वा गरुडानिलवेगिनः
pūrvaṃ kṛtayuge tāta parvatāḥ pakṣiṇo 'bhavan te 'pi jagmur diśaḥ sarvā garuḍānilaveginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तेषु प्रयातेषु देवसंघाः सहर्षिभिः भूतानि च भयं जग्मुस् तेषां पतनशङ्कया
tatas teṣu prayāteṣu devasaṃghāḥ saharṣibhiḥ bhūtāni ca bhayaṃ jagmus teṣāṃ patanaśaṅkayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धः सहस्राक्षः पर्वतानां शतक्रतुः पक्षांश् चिच्छेद वज्रेण तत्र तत्र सहस्रशः
tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣaḥ parvatānāṃ śatakratuḥ pakṣāṃś ciccheda vajreṇa tatra tatra sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स माम् उपगतः क्रुद्धो वज्रम् उद्यम्य देवराट् ततो ऽहं सहसा क्षिप्तः श्वसनेन महात्मना
sa mām upagataḥ kruddho vajram udyamya devarāṭ tato 'haṃ sahasā kṣiptaḥ śvasanena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिंल् लवणतोये च प्रक्षिप्तः प्लवगोत्तम गुप्तपक्षः समग्रश् च तव पित्राभिरक्षितः
asmiṃl lavaṇatoye ca prakṣiptaḥ plavagottama guptapakṣaḥ samagraś ca tava pitrābhirakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं मानयामि त्वां मान्यो हि मम मारुतः त्वया मे ह्य् एष संबन्धः कपिमुख्य महागुणः
tato 'haṃ mānayāmi tvāṃ mānyo hi mama mārutaḥ tvayā me hy eṣa saṃbandhaḥ kapimukhya mahāguṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्न् एवंगते कार्ये सागरस्य ममैव च प्रीतिं प्रीतमना कर्तुं त्वम् अर्हसि महाकपे
asminn evaṃgate kārye sāgarasya mamaiva ca prītiṃ prītamanā kartuṃ tvam arhasi mahākape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रमं मोक्षय पूजां च गृहाण कपिसत्तम प्रीतिं च बहुमन्यस्व प्रीतो ऽस्मि तव दर्शनात्
śramaṃ mokṣaya pūjāṃ ca gṛhāṇa kapisattama prītiṃ ca bahumanyasva prīto 'smi tava darśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तः कपिश्रेष्ठस् तं नगोत्तमम् अब्रवीत् प्रीतो ऽस्मि कृतम् आतिथ्यं मन्युर् एषो ऽपनीयताम्
evam uktaḥ kapiśreṣṭhas taṃ nagottamam abravīt prīto 'smi kṛtam ātithyaṃ manyur eṣo 'panīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरते कार्यकालो मे अहश् चाप्य् अतिवर्तते प्रतिज्ञा च मया दत्ता न स्थातव्यम् इहान्तरा
tvarate kāryakālo me ahaś cāpy ativartate pratijñā ca mayā dattā na sthātavyam ihāntarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा पाणिना शैलम् आलभ्य हरिपुंगवः जगामाकाशम् आविश्य वीर्यवान् प्रहसन्न् इव
ity uktvā pāṇinā śailam ālabhya haripuṃgavaḥ jagāmākāśam āviśya vīryavān prahasann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानाद् अवेक्षितः पूजितश् चोपपन्नाभिर् आशीर्भिर् अनिलात्मजः
sa parvatasamudrābhyāṃ bahumānād avekṣitaḥ pūjitaś copapannābhir āśīrbhir anilātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोर्ध्वं दूरम् उत्पत्य हित्वा शैलमहार्णवौ पितुः पन्थानम् आस्थाय जगाम विमले ऽम्बरे
athordhvaṃ dūram utpatya hitvā śailamahārṇavau pituḥ panthānam āsthāya jagāma vimale 'mbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.