Library·Rasarnava, Patalas·2

Rasarnava, Patalas 2

श्रीदेव्युवाच रसोपदेशदाता च कथं स्याद्वद मे प्रभो । शिष्यश्चैव कथं देव रसानुष्ठानतत्परः

śrīdevyuvāca rasopadeśadātā ca kathaṃ syādvada me prabho / śiṣyaścaiva kathaṃ deva rasānuṣṭhānatatparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभैरव उवाच निस्पृहो निरहंकारो लोभमायाविवर्जितः । कुलमार्गरतो नित्यं गुरुपूजारतश्च यः

śrībhairava uvāca nispṛho nirahaṃkāro lobhamāyāvivarjitaḥ / kulamārgarato nityaṃ gurupūjārataśca yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दान्तः शिष्योपदेशज्ञः शक्तिमान् गतमत्सरः । धर्मज्ञः सत्यवाक् दक्षः शीलवान् गुणवान् शुचिः

dāntaḥ śiṣyopadeśajñaḥ śaktimān gatamatsaraḥ / dharmajñaḥ satyavāk dakṣaḥ śīlavān guṇavān śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकरसशास्त्रज्ञो रसमण्डपकोविदः । रसदीक्षाविधानज्ञो यन्त्रौषधिमहारसान्

anekarasaśāstrajño rasamaṇḍapakovidaḥ / rasadīkṣāvidhānajño yantrauṣadhimahārasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागसंख्यां बीजकलां द्वंद्वमेलापनं विडम् । रञ्जनं सारणं तैलं दलानि क्रामणानि च

rāgasaṃkhyāṃ bījakalāṃ dvaṃdvamelāpanaṃ viḍam / rañjanaṃ sāraṇaṃ tailaṃ dalāni krāmaṇāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णोत्कर्षं मृदुत्वं च जारणां बालबद्धयोः । खेचरीं भूचरीं चैव यो वेत्ति स गुरुर्मतः

varṇotkarṣaṃ mṛdutvaṃ ca jāraṇāṃ bālabaddhayoḥ / khecarīṃ bhūcarīṃ caiva yo vetti sa gururmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालक्रियाभिज्ञो दयादाक्षिण्यसंयुतः । लोभमायाविनिर्मुक्तो मन्त्रानुष्ठानतत्परः

deśakālakriyābhijño dayādākṣiṇyasaṃyutaḥ / lobhamāyāvinirmukto mantrānuṣṭhānatatparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रलक्षणोपेतो गम्भीरो गुरुवत्सलः । देवाग्नियोगिनीचक्र- कुलपूजारतः सदा । शिष्यो विनीतस्तन्त्रज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः

sāmudralakṣaṇopeto gambhīro guruvatsalaḥ / devāgniyoginīcakra- kulapūjārataḥ sadā / śiṣyo vinītastantrajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये नराः कुम्भकुद्दाल- ध्वजशङ्खादिलाञ्छितैः । करैरधिष्ठिता देवि योज्यास् ते निधिसाधने

ye narāḥ kumbhakuddāla- dhvajaśaṅkhādilāñchitaiḥ / karairadhiṣṭhitā devi yojyās te nidhisādhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलवन्तो महासत्त्वाः कृष्णरक्तविलोचनाः । वक्रघोणाः सदा क्रूराः प्रशस्ता बिलसाधने

balavanto mahāsattvāḥ kṛṣṇaraktavilocanāḥ / vakraghoṇāḥ sadā krūrāḥ praśastā bilasādhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मांसमूर्धपिण्डीकान् रक्तकेशान् गतालसान् । कठिनान् उष्णपादांश्च धातुवादे नियोजयेत्

nirmāṃsamūrdhapiṇḍīkān raktakeśān gatālasān / kaṭhinān uṣṇapādāṃśca dhātuvāde niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ परीक्षयेद्देवि साधकान् सुसमाहितान् । ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्चानुक्रमेण तु

ādau parīkṣayeddevi sādhakān susamāhitān / brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān śūdrāṃścānukrameṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितेन्द्रियाः क्लेशसहा नित्योद्यमसमन्विताः । शूराश्च कृतविद्याश्च प्रशस्ताः साधकाः प्रिये

jitendriyāḥ kleśasahā nityodyamasamanvitāḥ / śūrāśca kṛtavidyāśca praśastāḥ sādhakāḥ priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसदीक्षाविहीना ये प्रोक्तलक्षणवर्जिताः । विप्लावकाः पापरताः वर्जयेत्तान् प्रयत्नतः

rasadīkṣāvihīnā ye proktalakṣaṇavarjitāḥ / viplāvakāḥ pāparatāḥ varjayettān prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुश्चारिणी दुराचारा निष्ठुरा कलहप्रिया । बह्वाशिनी च दुश्चित्ता कोटराक्षी च निर्दया । रसनिन्दाकरी या च तां नारीं परिवर्जयेत्

duścāriṇī durācārā niṣṭhurā kalahapriyā / bahvāśinī ca duścittā koṭarākṣī ca nirdayā / rasanindākarī yā ca tāṃ nārīṃ parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृशीभिर् वरारोहे सम्पूर्णं क्षितिमण्डलम् । न तादृशी भवेन्नारी यादृशी रसबन्धकी

īdṛśībhir varārohe sampūrṇaṃ kṣitimaṇḍalam / na tādṛśī bhavennārī yādṛśī rasabandhakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकिणी कीकणी नारी तथैव काञ्चिकाचिनी । कृष्णपक्षे ऋतुमती सा नारी काकिणी स्मृता

kākiṇī kīkaṇī nārī tathaiva kāñcikācinī / kṛṣṇapakṣe ṛtumatī sā nārī kākiṇī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयपक्षे ऋतुमती सा नारी कीकणी मता

ubhayapakṣe ṛtumatī sā nārī kīkaṇī matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लपक्षे ऋतुमती सा नारी काञ्चिकाचिनी

śuklapakṣe ṛtumatī sā nārī kāñcikācinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवयौवनसम्पन्ना सुरूपा चारुहासिनी । सूक्ष्मकेशा तु या नारी क्षीराहारप्रिया सदा

navayauvanasampannā surūpā cāruhāsinī / sūkṣmakeśā tu yā nārī kṣīrāhārapriyā sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियालापकरी नित्यं शिवशास्त्रकथाप्रिया । पद्माकारं मुखं यस्या दृष्टिरिन्दीवराकृतिः

priyālāpakarī nityaṃ śivaśāstrakathāpriyā / padmākāraṃ mukhaṃ yasyā dṛṣṭirindīvarākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशना वज्रसदृशाः प्रवालसदृशो ऽधरः । यस्याः पयोधरौ देवि तुङ्गपीनौ समाव् उभौ

daśanā vajrasadṛśāḥ pravālasadṛśo 'dharaḥ / yasyāḥ payodharau devi tuṅgapīnau samāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थपत्त्रसदृशी योनी यस्या भगः समः । यत्पादौ मांसलौ स्निग्धौ वर्तुलावर्तरोमकौ

aśvatthapattrasadṛśī yonī yasyā bhagaḥ samaḥ / yatpādau māṃsalau snigdhau vartulāvartaromakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामा च मध्ये क्षामा च तन्वी भक्तिपरा शिवे । पद्मिनी सा तु विज्ञेया प्रसन्ना मृगलोचना

śyāmā ca madhye kṣāmā ca tanvī bhaktiparā śive / padminī sā tu vijñeyā prasannā mṛgalocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णिमायाममायां वा पक्षे पक्षे रजस्वला । षड्भेदा काकिणी नाम्ना पूर्वप्रोक्ता रसप्रदा

pūrṇimāyāmamāyāṃ vā pakṣe pakṣe rajasvalā / ṣaḍbhedā kākiṇī nāmnā pūrvaproktā rasapradā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य तुष्टो महादेवस् तस्य सिद्धो रसायने । तयैव देवदेवेशि रसकर्माणि कारयेत्

yasya tuṣṭo mahādevas tasya siddho rasāyane / tayaiva devadeveśi rasakarmāṇi kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य हि निर्मला बुद्धिर् निश्चिता रससाधने । तस्माद्गुरुश्च शिष्यश्च पूर्वोक्तः सिद्धिभाग्भवेत्

tasya hi nirmalā buddhir niścitā rasasādhane / tasmādguruśca śiṣyaśca pūrvoktaḥ siddhibhāgbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदेव्युवाच ईदृशैर्लक्षणैः नारीं कुतः प्राप्नोति साधकः । यत्र रूपं महादेव लक्षणं नात्र विद्यते

śrīdevyuvāca īdṛśairlakṣaṇaiḥ nārīṃ kutaḥ prāpnoti sādhakaḥ / yatra rūpaṃ mahādeva lakṣaṇaṃ nātra vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणं विद्यते यत्र भावना नात्र विद्यते । अथवा रूपहीनाया रूपं केन प्रवर्तते

lakṣaṇaṃ vidyate yatra bhāvanā nātra vidyate / athavā rūpahīnāyā rūpaṃ kena pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणत्रितयं कुत्र त्वया दृष्टं महेश्वर । तदेतज्जायते येन तमुपायं वद प्रभो

lakṣaṇatritayaṃ kutra tvayā dṛṣṭaṃ maheśvara / tadetajjāyate yena tamupāyaṃ vada prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभैरव उवाच शृणु देवि परं गुह्यं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । पितुः सदाशिवाज्जातं जन्म यच्चण्डिकोदरे

śrībhairava uvāca śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ yatsurairapi durlabham / pituḥ sadāśivājjātaṃ janma yaccaṇḍikodare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां बुद्धिर्भवेद्देवि निर्मला रससाधने । दापयेत्त्वरितामन्त्रं जपेत्तं दर्पवर्जिता

tāsāṃ buddhirbhaveddevi nirmalā rasasādhane / dāpayettvaritāmantraṃ japettaṃ darpavarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षमन्त्रं जपेद्या तु जायते सा सुलक्षणा । बद्ध्वा तु खेचरीं मुद्रां जपेत् फेट्कारभैरवीम्

lakṣamantraṃ japedyā tu jāyate sā sulakṣaṇā / baddhvā tu khecarīṃ mudrāṃ japet pheṭkārabhairavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममेयं चण्डिका माता जन्म च त्रिपुरान्तकात् । कालिकाहं समुद्भूता- स्मीदृशं संस्मरेत्तु सा

mameyaṃ caṇḍikā mātā janma ca tripurāntakāt / kālikāhaṃ samudbhūtā- smīdṛśaṃ saṃsmarettu sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतं भव्यं भविष्यं च त्रैलोक्ये कथयेत्तु सा । सहायास्तादृशास्तस्य यादृशी भवितव्यता

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca trailokye kathayettu sā / sahāyāstādṛśāstasya yādṛśī bhavitavyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदेव्युवाच देवदेव महादेव समस्तज्ञानभाजन । रसदीक्षां तु पृच्छामि साधकानां हिताय वै

śrīdevyuvāca devadeva mahādeva samastajñānabhājana / rasadīkṣāṃ tu pṛcchāmi sādhakānāṃ hitāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभैरव उवाच शृणु भैरवि यद्भावम् अपूर्वं वर्णयामि ते । रसदीक्षाविधानं तु तस्मान्निगदितं शृणु

śrībhairava uvāca śṛṇu bhairavi yadbhāvam apūrvaṃ varṇayāmi te / rasadīkṣāvidhānaṃ tu tasmānnigaditaṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र राजा नयपरो बलवान् धर्मतत्परः । मन्त्री च धर्मतत्त्वज्ञो भक्तिश्रद्धासमन्वितः

yatra rājā nayaparo balavān dharmatatparaḥ / mantrī ca dharmatattvajño bhaktiśraddhāsamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेदं कारयेत् कर्म रसबन्धं रसायनम् । जना माहेश्वरा यत्र तत्र स्थाने तु कारयेत्

tatredaṃ kārayet karma rasabandhaṃ rasāyanam / janā māheśvarā yatra tatra sthāne tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयेद्विजने स्थाने पशुर्यत्र न विद्यते । सुगुप्ते सुषमे स्थाने सर्वबाधाविवर्जिते

kārayedvijane sthāne paśuryatra na vidyate / sugupte suṣame sthāne sarvabādhāvivarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकारपरिखोपेते कपाटार्गलरक्षिते । एकान्ते निर्मले हृद्ये नानापुष्पद्रुमान्विते

prākāraparikhopete kapāṭārgalarakṣite / ekānte nirmale hṛdye nānāpuṣpadrumānvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसकारण्डवाकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते । दिव्यौषधिगणोपेते सजले श्यामशाद्वले

haṃsakāraṇḍavākīrṇe cakravākopaśobhite / divyauṣadhigaṇopete sajale śyāmaśādvale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदोत्पलकह्लार- कदलीषण्डमण्डिते । चित्रिते भवनोद्याने कारयेत् परमेश्वरि

kumudotpalakahlāra- kadalīṣaṇḍamaṇḍite / citrite bhavanodyāne kārayet parameśvari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मध्ये देवदेवेशि मत्तवारणसंयुतम् । वातायनसमोपेतम् ऊर्ध्वनिर्गामिधूमकम्

tanmadhye devadeveśi mattavāraṇasaṃyutam / vātāyanasamopetam ūrdhvanirgāmidhūmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपताकासंयुक्तं सज्जोपकरणं तथा । प्रविभक्तौषधितुषा- काष्ठारण्योत्पलालयम्

raktapatākāsaṃyuktaṃ sajjopakaraṇaṃ tathā / pravibhaktauṣadhituṣā- kāṣṭhāraṇyotpalālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समालिखितदिग्देवं समर्चितविनायकम् । प्रतिष्ठितम् उमेशाभ्यां लोकपालैश्च रक्षितम्

samālikhitadigdevaṃ samarcitavināyakam / pratiṣṭhitam umeśābhyāṃ lokapālaiśca rakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मापयेदेकतलं द्वितलं वापि मण्डपम् । अथ पक्षे सिते देवि चन्द्रताराबलान्विते

nirmāpayedekatalaṃ dvitalaṃ vāpi maṇḍapam / atha pakṣe site devi candratārābalānvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्ये तिथौ मुहूर्ते च लग्ने सौम्यग्रहेक्षिते । स्नातः शुक्लाम्बरधरः शुक्लमाल्यानुलेपनः

puṇye tithau muhūrte ca lagne saumyagrahekṣite / snātaḥ śuklāmbaradharaḥ śuklamālyānulepanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुसर्पिर्दधिक्षीर- तिलैः संपूज्य बालिकाः । कपिलागोमयालिप्ते हिरण्यकलशावृते

madhusarpirdadhikṣīra- tilaiḥ saṃpūjya bālikāḥ / kapilāgomayālipte hiraṇyakalaśāvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवसिद्धार्थकास्तीर्णे गन्धमाल्योपशोभिते । तत्रेष्टिकाभिः रचिते करपीठे सुरेश्वरि

yavasiddhārthakāstīrṇe gandhamālyopaśobhite / tatreṣṭikābhiḥ racite karapīṭhe sureśvari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलापट्टं समुत्कीर्य शिलापट्टार्गलं प्रिये । न्यासं रसाङ्कुशेनैव कृत्वाङ्गुलिहृदादिषु

śilāpaṭṭaṃ samutkīrya śilāpaṭṭārgalaṃ priye / nyāsaṃ rasāṅkuśenaiva kṛtvāṅgulihṛdādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसलिङ्गं न्यसेत्तत्र हेम्ना च सहितं प्रिये । ॐ ह्रीं श्रीं सूतराजस्य मूलमन्त्र उदाहृतः

rasaliṅgaṃ nyasettatra hemnā ca sahitaṃ priye / oṃ hrīṃ śrīṃ sūtarājasya mūlamantra udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् रसाङ्कुशीं देवीं मूलेनावाहयेत्प्रिये । चतुरस्रे तु दिक्पालान् पूजयित्वा बहिः क्रमात्

tasmin rasāṅkuśīṃ devīṃ mūlenāvāhayetpriye / caturasre tu dikpālān pūjayitvā bahiḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिनं च महाकालं भृङ्गिरीटं महाबलम् । कुम्भकर्णं च सुग्रीवं भृङ्गीकं च दृढायुधम्

nandinaṃ ca mahākālaṃ bhṛṅgirīṭaṃ mahābalam / kumbhakarṇaṃ ca sugrīvaṃ bhṛṅgīkaṃ ca dṛḍhāyudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारे चतुर्धा विन्यस्य पूजयेद्दक्षवामयोः । शुक्रं पूर्वे ऽभिसंपूज्य स्कन्दमाग्नेयगोचरे

dvāre caturdhā vinyasya pūjayeddakṣavāmayoḥ / śukraṃ pūrve 'bhisaṃpūjya skandamāgneyagocare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणस्यां ततो रुद्रं पवनं नैरृते तथा । शिवं पश्चिमभागे तु पावकं वायवे न्यसेत् । उमामुत्तरभागे तु व्यापकं चेशगोचरे

dakṣiṇasyāṃ tato rudraṃ pavanaṃ nairṛte tathā / śivaṃ paścimabhāge tu pāvakaṃ vāyave nyaset / umāmuttarabhāge tu vyāpakaṃ ceśagocare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेपिका क्षेपिका चैव क्षारिका रञ्जिका तथा । लोहटी बन्धकारी च भूचरी मृत्युनाशिनी

lepikā kṣepikā caiva kṣārikā rañjikā tathā / lohaṭī bandhakārī ca bhūcarī mṛtyunāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभूतिः खेचरी चैव दश दूत्यः क्रमेण च । पूज्यास्त्वष्टदले पद्मे ऊर्ध्वाधस्तु दलेषु च

vibhūtiḥ khecarī caiva daśa dūtyaḥ krameṇa ca / pūjyāstvaṣṭadale padme ūrdhvādhastu daleṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिको विमलः शैलश् चपलो रसकस्तथा । सस्यको गन्धतालौ च पूर्वादिक्रमयोगतः

mākṣiko vimalaḥ śailaś capalo rasakastathā / sasyako gandhatālau ca pūrvādikramayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशभुजा रुद्राः पञ्चवक्त्रास् त्र्यम्बकाः । चन्द्रार्धशोभिमुकुटा नीलग्रीवा वृषध्वजाः

aṣṭādaśabhujā rudrāḥ pañcavaktrās tryambakāḥ / candrārdhaśobhimukuṭā nīlagrīvā vṛṣadhvajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्ववर्णधराः सर्वे ऽप्यष्टविद्येश्वरास्तथा । पूजनीया महेशानि द्वितीये ऽष्टदलाम्बुजे

svasvavarṇadharāḥ sarve 'pyaṣṭavidyeśvarāstathā / pūjanīyā maheśāni dvitīye 'ṣṭadalāmbuje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकायां तु पूर्वादि- पूर्वं शक्तिचतुष्टयम् । मालिनी हेमशक्तिश्च परा शक्तिर्बला स्मृता । अपरा वज्रशक्तिश्च कान्तिज्ञेयं परापरम्

karṇikāyāṃ tu pūrvādi- pūrvaṃ śakticatuṣṭayam / mālinī hemaśaktiśca parā śaktirbalā smṛtā / aparā vajraśaktiśca kāntijñeyaṃ parāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये तासां च शक्तीनां सर्वज्ञं रसभैरवम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं पञ्चवक्त्रं त्र्यम्बकम्

madhye tāsāṃ ca śaktīnāṃ sarvajñaṃ rasabhairavam / śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ pañcavaktraṃ tryambakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वलत्पिङ्गोग्रनेत्रं च ज्वलज्जिह्वाननं तथा । ज्वलद्भ्रुवं ज्वलत्केशं दुष्प्रेक्ष्यं प्रेतविष्टरम्

jvalatpiṅgogranetraṃ ca jvalajjihvānanaṃ tathā / jvaladbhruvaṃ jvalatkeśaṃ duṣprekṣyaṃ pretaviṣṭaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जटामुकुटसंयुक्तं चन्द्रार्धकृतशिखरम् । व्याघ्रचर्मधरं नागो- पवीतं वृषभध्वजम्

jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ candrārdhakṛtaśikharam / vyāghracarmadharaṃ nāgo- pavītaṃ vṛṣabhadhvajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशभुजं देवम् ईषत्प्रहसिताननम् । द्वात्रिंशार्णेन मनुना पूजयेत् सकलं शिवम्

aṣṭādaśabhujaṃ devam īṣatprahasitānanam / dvātriṃśārṇena manunā pūjayet sakalaṃ śivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसेश्वरस्य मन्त्रं च कथ्यमानं निबोध मे

raseśvarasya mantraṃ ca kathyamānaṃ nibodha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ ह्रीं क्रीं रसेश्वराय महाकालाय महाबलायाघोरभैरवाय वज्रवीर क्रोधकङ्काल क्ष्लौः क्ष्लः

oṃ hrīṃ krīṃ raseśvarāya mahākālāya mahābalāyāghorabhairavāya vajravīra krodhakaṅkāla kṣlauḥ kṣlaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योत्सङ्गे महादेवीं रत्नाभरणभूषणाम् । उत्तप्तहेमरुचिरां पीतवस्त्रां त्रिलोचनाम्

tasyotsaṅge mahādevīṃ ratnābharaṇabhūṣaṇām / uttaptahemarucirāṃ pītavastrāṃ trilocanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतचामरयोर्मध्ये मुक्ताच्छत्त्रेण शोभिताम् । अङ्कुशं चाक्षमालां च दधतीं दक्षहस्तयोः

śvetacāmarayormadhye muktācchattreṇa śobhitām / aṅkuśaṃ cākṣamālāṃ ca dadhatīṃ dakṣahastayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाशाभये च वामाभ्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् । रसाङ्कुशीं महादेवीं नीलग्रीवां कृपामयीम्

pāśābhaye ca vāmābhyāṃ candrārdhakṛtaśekharām / rasāṅkuśīṃ mahādevīṃ nīlagrīvāṃ kṛpāmayīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयेद्रससिद्ध्यर्थं विद्यया पञ्चबीजया । वाग्भवं भुवनेशीं च श्रीबीजं च सुरेश्वरि

pūjayedrasasiddhyarthaṃ vidyayā pañcabījayā / vāgbhavaṃ bhuvaneśīṃ ca śrībījaṃ ca sureśvari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मादनं शक्तिबीजं च विद्या परमदुर्लभा । धूपदीपैस्तु नैवेद्यैः पुष्पताम्बूलचन्दनैः

mādanaṃ śaktibījaṃ ca vidyā paramadurlabhā / dhūpadīpaistu naivedyaiḥ puṣpatāmbūlacandanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिपाठस्य निर्घोषैः स्तोत्रमङ्गलनिस्वनैः । घण्टाटङ्कारसंयुक्तैः पूजां कृत्वा यथाविधि

śāntipāṭhasya nirghoṣaiḥ stotramaṅgalanisvanaiḥ / ghaṇṭāṭaṅkārasaṃyuktaiḥ pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अघोरेण बलिं दद्यात् सर्वविघ्नोपशान्तये । भूतेभ्यो यक्षरक्षभ्यो पिशाचेभ्यश्च यत्नतः

aghoreṇa baliṃ dadyāt sarvavighnopaśāntaye / bhūtebhyo yakṣarakṣabhyo piśācebhyaśca yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अघोरमन्त्रसंयुक्तम् ॐकारादिनमो ऽन्तकम् । सर्वकर्माकरं देवि विघ्नोपद्रवनाशनम्

aghoramantrasaṃyuktam oṃkārādinamo 'ntakam / sarvakarmākaraṃ devi vighnopadravanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाशक्ति जपित्वा तु विद्यामेव रसाङ्कुशीम् । कुण्डं विधाय देवेशि योनिचक्रं समेखलम्

yathāśakti japitvā tu vidyāmeva rasāṅkuśīm / kuṇḍaṃ vidhāya deveśi yonicakraṃ samekhalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राज्यतिलसंयुक्तं होमं कृत्वा क्रमेण तु । कलशं स्थापयेद्देवि पयःपूर्णं फलान्वितम्

tatrājyatilasaṃyuktaṃ homaṃ kṛtvā krameṇa tu / kalaśaṃ sthāpayeddevi payaḥpūrṇaṃ phalānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरत्नसमोपेतं वासोभिः परिवेष्टितम् । तत्राष्टादशविद्याभिर् अभिमन्त्र्य पृथक् पृथक्

pañcaratnasamopetaṃ vāsobhiḥ pariveṣṭitam / tatrāṣṭādaśavidyābhir abhimantrya pṛthak pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धपुष्पादिभिः पूर्णं पल्लवैर् उपशोभितम् । अर्घ्यपात्रं च संपूज्य वर्धन्याभ्युक्ष्य साधकम्

gandhapuṣpādibhiḥ pūrṇaṃ pallavair upaśobhitam / arghyapātraṃ ca saṃpūjya vardhanyābhyukṣya sādhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतमष्टोत्तरं चैवम् अर्घ्यपात्रोदकेन तु । अभिषिच्य विधानेन कुम्भतोयेन मन्त्रवित्

śatamaṣṭottaraṃ caivam arghyapātrodakena tu / abhiṣicya vidhānena kumbhatoyena mantravit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यामुपदिशेद्देवि पाठयेद्रससाधकम् । कुमारोयोगिनीयोगि- साधकांश्च यथोचितैः

vidyāmupadiśeddevi pāṭhayedrasasādhakam / kumāroyoginīyogi- sādhakāṃśca yathocitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पयेदन्नपानैश्च जागरं तत्र कारयेत् । एवंविहितदीक्षस्तु साधकः क्षुरनायिके

tarpayedannapānaiśca jāgaraṃ tatra kārayet / evaṃvihitadīkṣastu sādhakaḥ kṣuranāyike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाभूतमयीं तत्र वर्णपञ्चकसंयुताम् । पञ्चबीजात्मिकां विद्यां प्राणायामात्मसूत्रके

mahābhūtamayīṃ tatra varṇapañcakasaṃyutām / pañcabījātmikāṃ vidyāṃ prāṇāyāmātmasūtrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुद्रां रसाङ्कुशीं बद्ध्वा लक्षमेकं जपेत्प्रिये । तस्य सिध्यति देवेशि निर्विघ्नं रसभैरवः

mudrāṃ rasāṅkuśīṃ baddhvā lakṣamekaṃ japetpriye / tasya sidhyati deveśi nirvighnaṃ rasabhairavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणवादिनमो ऽन्तस्तु तर्पणान्ते जपः परः । अहिंसा चन्दनं सत्यं पुष्पम् अस्तेयधूपनम्

praṇavādinamo 'ntastu tarpaṇānte japaḥ paraḥ / ahiṃsā candanaṃ satyaṃ puṣpam asteyadhūpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचर्यं महादीपम् अप्रतिग्रहघण्टिकाम् । पायसान्नं महेशानि सर्वभूतदयात्मकम्

brahmacaryaṃ mahādīpam apratigrahaghaṇṭikām / pāyasānnaṃ maheśāni sarvabhūtadayātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगूह्याराधयेद् देवीं स भवेत्सिद्धिभाजनम् । सहस्रं वा शतं वापि त्रिसंध्यं संजपेदिमाम्

saṃgūhyārādhayed devīṃ sa bhavetsiddhibhājanam / sahasraṃ vā śataṃ vāpi trisaṃdhyaṃ saṃjapedimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्या आज्ञाप्रसादेन जायते खेचरो रसः । दिव्यौषध्यश्च तस्यैव सिध्यन्ति सुरवन्दिते

asyā ājñāprasādena jāyate khecaro rasaḥ / divyauṣadhyaśca tasyaiva sidhyanti suravandite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनङ्कुशं समारुह्य वने मत्तगजं यथा । तथा रसाङ्कुशाभिज्ञो रसेन्द्रं प्राप्य सीदति

anaṅkuśaṃ samāruhya vane mattagajaṃ yathā / tathā rasāṅkuśābhijño rasendraṃ prāpya sīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यया सह मन्तव्यं गुरोः सत्सम्प्रदायिनः । रसप्रयोगजातं तु सर्वतः सिद्धिमिच्छता

vidyayā saha mantavyaṃ guroḥ satsampradāyinaḥ / rasaprayogajātaṃ tu sarvataḥ siddhimicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रश्नावताराय पूर्वोक्तं रसभैरवम् । समाहितमना ध्यायेत् तदालीनं समाचरेत्

atha praśnāvatārāya pūrvoktaṃ rasabhairavam / samāhitamanā dhyāyet tadālīnaṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाहते ब्रह्मरन्ध्रे मनः कृत्वा निरामये । करन्यासं पुरा कृत्वा अङ्गन्यासमनन्तरम् । यथाशक्ति जपेन्मन्त्रं रसेन्द्रस्य समाहितः

anāhate brahmarandhre manaḥ kṛtvā nirāmaye / karanyāsaṃ purā kṛtvā aṅganyāsamanantaram / yathāśakti japenmantraṃ rasendrasya samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्कोणं पुनः कृत्वा मध्ये षट्कोणमण्डलम् । हस्तमात्रं द्विहस्तं वा तण्डुलैर्विमलैर्लिखेत्

catuṣkoṇaṃ punaḥ kṛtvā madhye ṣaṭkoṇamaṇḍalam / hastamātraṃ dvihastaṃ vā taṇḍulairvimalairlikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगन्धैर्लेपिते स्थाने पूजयेच्चन्दनादिभिः

sugandhairlepite sthāne pūjayeccandanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकायां न्यसेद्देवि पूर्वोक्तं रसभैरवम् । षट्कोणे देवताषट्कं महाकालादि विन्यसेत्

karṇikāyāṃ nyaseddevi pūrvoktaṃ rasabhairavam / ṣaṭkoṇe devatāṣaṭkaṃ mahākālādi vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकालं महाबलम् अघोरं वज्रवीरकम् । न्यसेत् क्रोधं च कङ्कालं मालामन्त्रैः समर्चयेत्

mahākālaṃ mahābalam aghoraṃ vajravīrakam / nyaset krodhaṃ ca kaṅkālaṃ mālāmantraiḥ samarcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ ह्रीं क्रौं क्ष्लैं क्ष्लं ह्रीं ह्रीं ह्रीं ह्रूः हुं फट् रसेश्वराय महाकालभैरवाय रौद्ररूपाय कृष्णपिङ्गललोचनाय । अवतर २ अवतारय २ जल्प २ जल्पय २ शुभाशुभं कथय २ कथापय २ महारक्षां कुरु २ रससिद्धिं देहि । इति मालामन्त्राः । ॐ महाकालभैरवाय हृदयाय नमः । ॐ महाबलभैरवाय शिरसे स्वाहा । ॐ अघोरभैरवाय शिखायै वौषट् । ॐ वज्रवीरभैरवाय कवचाय हुम् । ॐ क्रोधभैरवाय नेत्राय वौषट् । ॐ कङ्कालभैरवाय अस्त्राय फट् । सर्वत्र स्वाहान्तम् । एवमङ्गन्यासाः । एवमङ्गुलीन्यासान् कुर्यादादौ । एते षडङ्गे पूजने च मूलमन्त्राः । एवं न्यासाक्षरः कुटैः गन्धपुष्पैः समर्चयेत् । पूर्णकुम्भं न्यसेन्मध्ये शरावं तण्डुलैः सह

oṃ hrīṃ krauṃ kṣlaiṃ kṣlaṃ hrīṃ hrīṃ hrīṃ hrūḥ huṃ phaṭ raseśvarāya mahākālabhairavāya raudrarūpāya kṛṣṇapiṅgalalocanāya | avatara 2 avatāraya 2 jalpa 2 jalpaya 2 śubhāśubhaṃ kathaya 2 kathāpaya 2 mahārakṣāṃ kuru 2 rasasiddhiṃ dehi | iti mālāmantrāḥ | oṃ mahākālabhairavāya hṛdayāya namaḥ | oṃ mahābalabhairavāya śirase svāhā | oṃ aghorabhairavāya śikhāyai vauṣaṭ | oṃ vajravīrabhairavāya kavacāya hum | oṃ krodhabhairavāya netrāya vauṣaṭ | oṃ kaṅkālabhairavāya astrāya phaṭ | sarvatra svāhāntam | evamaṅganyāsāḥ | evamaṅgulīnyāsān kuryādādau | ete ṣaḍaṅge pūjane ca mūlamantrāḥ | evaṃ nyāsākṣaraḥ kuṭaiḥ gandhapuṣpaiḥ samarcayet / pūrṇakumbhaṃ nyasenmadhye śarāvaṃ taṇḍulaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपरि घृतदीपं वर्तीं मन्त्रैश्च मन्त्रयेत्

tasyopari ghṛtadīpaṃ vartīṃ mantraiśca mantrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानीय कुमारीं तु कुमारं वा सुशोभनम् । एकद्वित्रिचतुःपञ्च यथालाभं समानयेत् । गन्धपुष्पैर्धूपदीपैः नैवेद्येन च पूजयेत्

samānīya kumārīṃ tu kumāraṃ vā suśobhanam / ekadvitricatuḥpañca yathālābhaṃ samānayet / gandhapuṣpairdhūpadīpaiḥ naivedyena ca pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकस्या न्यसेन्मन्त्रं हृदयाद्याश्च देवताः

ekaikasyā nyasenmantraṃ hṛdayādyāśca devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निरीक्ष्य तद्दीपं सर्वास्तत्र कुमारिकाः । पश्यन्ति देवता दीपे कुमाराश्च शुभाशुभम् । सिद्धिं वाप्यथवासिद्धिं कथयन्ति कुमारिकाः

tato nirīkṣya taddīpaṃ sarvāstatra kumārikāḥ / paśyanti devatā dīpe kumārāśca śubhāśubham / siddhiṃ vāpyathavāsiddhiṃ kathayanti kumārikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रश्नावतारं ज्ञात्वेति रसकर्मणि संचरेत्

praśnāvatāraṃ jñātveti rasakarmaṇi saṃcaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुरा देवदेवेशि रसेन्द्रे भावितात्मवान् । सप्तजन्म मृतो जातो न त्यजेद् रसभावनम्

yaḥ purā devadeveśi rasendre bhāvitātmavān / saptajanma mṛto jāto na tyajed rasabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं शुभाशुभं ज्ञात्वा देवतानुग्रहान्वितः । मण्डपे पूर्ववद्देवीम् अर्चयित्वा रसाङ्कुशीम्

evaṃ śubhāśubhaṃ jñātvā devatānugrahānvitaḥ / maṇḍape pūrvavaddevīm arcayitvā rasāṅkuśīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यमपि संपूज्य धूपस्रक्चन्दनादिभिः । अघोरेण बलिं दत्त्वा ततः कर्म समाचरेत्

ācāryamapi saṃpūjya dhūpasrakcandanādibhiḥ / aghoreṇa baliṃ dattvā tataḥ karma samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओषध्यो मण्डपे प्राच्यां रसस्वेदो ऽग्निगोचरे । दक्षिणस्यां लोहमारो नैरृत्यां पेषणादिकम्

oṣadhyo maṇḍape prācyāṃ rasasvedo 'gnigocare / dakṣiṇasyāṃ lohamāro nairṛtyāṃ peṣaṇādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुतिक्रिया तु वारुण्यां वायव्ये धमनं प्रिये । वर्णोत्कर्षस्तु कौबेर्याम् ऐशान्यां रसवेधनम्

drutikriyā tu vāruṇyāṃ vāyavye dhamanaṃ priye / varṇotkarṣastu kauberyām aiśānyāṃ rasavedhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनं तु गुरोर्मध्ये निवेश्य सुरनायिके । नियामनादिकं कर्म क्रामणान्तं वरानने । रसाङ्कुशेन मन्त्रेण कर्तव्यं साधकेन तु

āsanaṃ tu gurormadhye niveśya suranāyike / niyāmanādikaṃ karma krāmaṇāntaṃ varānane / rasāṅkuśena mantreṇa kartavyaṃ sādhakena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुरा देवदेवेशि वर्णितो रसभैरवः । सद्योजातं तस्य जानु वामदेवं तु गुह्यकम्

yaḥ purā devadeveśi varṇito rasabhairavaḥ / sadyojātaṃ tasya jānu vāmadevaṃ tu guhyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अघोरं हृदयं तस्य वक्त्रं तत्पुरुषं स्मृतम् । यावद् भ्रूमध्यम् ईशानम् अर्धचन्द्रं ललाटकम्

aghoraṃ hṛdayaṃ tasya vaktraṃ tatpuruṣaṃ smṛtam / yāvad bhrūmadhyam īśānam ardhacandraṃ lalāṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिन्दुर् देवेशि तस्योर्ध्वे बिन्दोरूर्ध्वे स्थितो नदः । ललाटशिरसोर्मध्ये शक्तिस्तत्रैव संस्थिता

bindur deveśi tasyordhve bindorūrdhve sthito nadaḥ / lalāṭaśirasormadhye śaktistatraiva saṃsthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापिनी ब्रह्मरन्ध्रस्था तस्योर्ध्वे तून्मना भवेत् । उन्मना उन्मनीभावम् उन्मनापदमव्ययम्

vyāpinī brahmarandhrasthā tasyordhve tūnmanā bhavet / unmanā unmanībhāvam unmanāpadamavyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योर्ध्वे परमं सत्यं व्योमस्थायि परात्परम् । शून्यं शून्यं पुनः शून्यं त्रिशून्यं च निरामयम्

tasyordhve paramaṃ satyaṃ vyomasthāyi parātparam / śūnyaṃ śūnyaṃ punaḥ śūnyaṃ triśūnyaṃ ca nirāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभश्च गगनं व्योम खमाकाशं च केवलम् । निष्कलं निर्मलं नित्यं निस्तरङ्गं निरामयम्

nabhaśca gaganaṃ vyoma khamākāśaṃ ca kevalam / niṣkalaṃ nirmalaṃ nityaṃ nistaraṅgaṃ nirāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्प्रपञ्चं निराधारं निर्गुणं गुणगोचरम् । एवंरूपं सदा ध्यायेत् स्वदेहे रसभैरवम्

niṣprapañcaṃ nirādhāraṃ nirguṇaṃ guṇagocaram / evaṃrūpaṃ sadā dhyāyet svadehe rasabhairavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च निश्चलं ध्यायेत् यदा च निश्चलं मनः । वह्निमध्ये तदा सूतो बध्यते निश्चलस्तथा

yadā ca niścalaṃ dhyāyet yadā ca niścalaṃ manaḥ / vahnimadhye tadā sūto badhyate niścalastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च चलति ध्यानं रसो वह्नौ न तिष्ठति

yadā ca calati dhyānaṃ raso vahnau na tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डलस्य बहिः रात्रौ सुरामत्स्यामिषादिभिः । अर्चयेद् यक्षगन्धर्वान् पिशाचान् राक्षसांस्तथा

maṇḍalasya bahiḥ rātrau surāmatsyāmiṣādibhiḥ / arcayed yakṣagandharvān piśācān rākṣasāṃstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियाकरणविघ्नाश्च फलविघ्नाश्च कोटिशः । सम्भवन्ति तथा तत्तच् छान्त्यै च वटुकेश्वरम् । अर्चानुग्रहषट्कं च सम्पूज्यादौ समाचरेत्

kriyākaraṇavighnāśca phalavighnāśca koṭiśaḥ / sambhavanti tathā tattac chāntyai ca vaṭukeśvaram / arcānugrahaṣaṭkaṃ ca sampūjyādau samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.