श्रीदेव्युवाच यन्त्रमूषाग्निमानानि न ज्ञात्वा मन्त्रवेद्यपि । किं करोति महादेव तानि मे वक्तुमर्हसि
śrīdevyuvāca yantramūṣāgnimānāni na jñātvā mantravedyapi / kiṃ karoti mahādeva tāni me vaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभैरव उवाच रसोपरसलोहानि वसनं काञ्जिकम् विडम् । धमनीलोहयन्त्राणि खल्लपाषाणमर्दकम्
śrībhairava uvāca rasoparasalohāni vasanaṃ kāñjikam viḍam / dhamanīlohayantrāṇi khallapāṣāṇamardakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोष्ठिका वक्रनालं च गोमयं सारमिन्धनम् । मृन्मयानि च यन्त्राणि मुसलोलूखलानि च
koṣṭhikā vakranālaṃ ca gomayaṃ sāramindhanam / mṛnmayāni ca yantrāṇi musalolūkhalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सण्डसीपट्टसंदंशं मृत्पात्रायःकटोरकम् । प्रतिमानानि च तुला- छेदनानि कषोपलम्
saṇḍasīpaṭṭasaṃdaṃśaṃ mṛtpātrāyaḥkaṭorakam / pratimānāni ca tulā- chedanāni kaṣopalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशनाडीलोहनाडीम् ऊषाङ्गारांस् तथौषधीः । स्नेहाम्ललवणक्षार- विषाण्युपविषाणि च
vaṃśanāḍīlohanāḍīm ūṣāṅgārāṃs tathauṣadhīḥ / snehāmlalavaṇakṣāra- viṣāṇyupaviṣāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संगूह्य सम्भारं कर्मयोगं समाचरेत्
evaṃ saṃgūhya sambhāraṃ karmayogaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रवद्रव्येण भाण्डस्य पूरितार्धोदरस्य च । मुखे तिर्यक्कृते भाण्डे रसं सूत्रेण लम्बितम् । तं स्वेदयेत् तलगतं दोलायन्त्रमिति स्मृतम्
dravadravyeṇa bhāṇḍasya pūritārdhodarasya ca / mukhe tiryakkṛte bhāṇḍe rasaṃ sūtreṇa lambitam / taṃ svedayet talagataṃ dolāyantramiti smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहमूषाद्वयं कृत्वा द्वादशाङ्गुलमानतः । ईषच् छिद्रान्विताम् एकां तत्र गन्धकसंयुताम्
lohamūṣādvayaṃ kṛtvā dvādaśāṅgulamānataḥ / īṣac chidrānvitām ekāṃ tatra gandhakasaṃyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूषायां रसयुक्तायाम् अन्यस्यां तां प्रवेशयेत् । तोयं स्यात् सूतकस्याधः ऊर्ध्वाधो वह्निदीपनम्
mūṣāyāṃ rasayuktāyām anyasyāṃ tāṃ praveśayet / toyaṃ syāt sūtakasyādhaḥ ūrdhvādho vahnidīpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोनकरसं भद्रे यत्नतो वस्त्रगालितम् । दापयेत्प्रचुरं यत्नात् आप्लाव्य रसगन्धकौ
rasonakarasaṃ bhadre yatnato vastragālitam / dāpayetpracuraṃ yatnāt āplāvya rasagandhakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थालिकायां निधायोर्ध्वं स्थालीम् अन्यां दृढां कुरु । संधिं विलेपयेद्यत्नात् मृदा वस्त्रेण चैव हि
sthālikāyāṃ nidhāyordhvaṃ sthālīm anyāṃ dṛḍhāṃ kuru / saṃdhiṃ vilepayedyatnāt mṛdā vastreṇa caiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाल्यन्तरे कपोताख्यं पुटं कर्षाग्निना सदा । यन्त्रस्याधः करीषाग्निं दद्यात्तीव्राग्निमेव वा
sthālyantare kapotākhyaṃ puṭaṃ karṣāgninā sadā / yantrasyādhaḥ karīṣāgniṃ dadyāttīvrāgnimeva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तु त्रिदिनं कुर्यात् ततो यन्त्रं विमोचयेत् । तप्तोदके तप्तचुल्ल्यां न कुर्याच्छीतले क्रियाम्
evaṃ tu tridinaṃ kuryāt tato yantraṃ vimocayet / taptodake taptacullyāṃ na kuryācchītale kriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्र क्षीयते सूतो न च गच्छति कुत्रचित् । अनेन क्रमयोगेन कुर्याद्गन्धकजारणम्
na tatra kṣīyate sūto na ca gacchati kutracit / anena kramayogena kuryādgandhakajāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं वह्निरधश्चापो मध्ये तु रससंग्रहः । मूषायन्त्रमिदं देवि जारयेद्गगनादिकम्
ūrdhvaṃ vahniradhaścāpo madhye tu rasasaṃgrahaḥ / mūṣāyantramidaṃ devi jārayedgaganādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भयन्त्रं प्रवक्ष्यामि पिष्टिकाभस्मकारणम् । चतुरङ्गुलदीर्घां तु मूषिकां मृन्मयीं दृढाम्
garbhayantraṃ pravakṣyāmi piṣṭikābhasmakāraṇam / caturaṅguladīrghāṃ tu mūṣikāṃ mṛnmayīṃ dṛḍhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यङ्गुलां मध्यविस्तारे वर्तुलं कारयेन्मुखम् । लोहस्य विंशतिर्भागा एको भागस्तु गुग्गुलोः
tryaṅgulāṃ madhyavistāre vartulaṃ kārayenmukham / lohasya viṃśatirbhāgā eko bhāgastu gugguloḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुश्लक्ष्णं पेषयित्वा तु तोयं दद्यात् पुनः पुनः । मूषालेपं ततः कुर्यात् तले पिष्टीं च निक्षिपेत्
suślakṣṇaṃ peṣayitvā tu toyaṃ dadyāt punaḥ punaḥ / mūṣālepaṃ tataḥ kuryāt tale piṣṭīṃ ca nikṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषकर्षाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । अहोरात्रं त्रिरात्रं वा रसेन्द्रो भस्मतां व्रजेत्
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet / ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendro bhasmatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जारणे मारणे चैव रसराजस्य रञ्जने । यन्त्रमेकं परं मर्म यत्रौषध्यो महाबलम्
jāraṇe māraṇe caiva rasarājasya rañjane / yantramekaṃ paraṃ marma yatrauṣadhyo mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औषधीरहितश्चायं हठाद्यन्त्रेण बध्यते । सर्वत्र सूतको याति मुक्त्वा भूधरलक्षणम्
auṣadhīrahitaścāyaṃ haṭhādyantreṇa badhyate / sarvatra sūtako yāti muktvā bhūdharalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताभिः समाकृष्टो लोष्टस्थो ऽपि हि गच्छति । तस्माद्यन्त्रबलं चैकं न विलङ्घ्यं विजानता
devatābhiḥ samākṛṣṭo loṣṭastho 'pi hi gacchati / tasmādyantrabalaṃ caikaṃ na vilaṅghyaṃ vijānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रौषधिसमायोगात् सुसिद्धं कुरुते ह्य् अयम् । मन्त्रो ऽघोरो ऽत्र जप्तव्यो जपान्ते पूजयेद्रसम्
mantrauṣadhisamāyogāt susiddhaṃ kurute hy ayam / mantro 'ghoro 'tra japtavyo japānte pūjayedrasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकान्ते तु क्रिया कार्या दृष्टान्यैर्विफला भवेत्
ekānte tu kriyā kāryā dṛṣṭānyairviphalā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धकस्य क्षयो नास्ति न रसस्य क्षयो भवेत् । क्षयो यन्त्रस्य विज्ञेयः यन्त्रे विक्रियते क्रिया । अलाभे कान्तलोहस्य यन्त्रं लोहेन कारयेत्
gandhakasya kṣayo nāsti na rasasya kṣayo bhavet / kṣayo yantrasya vijñeyaḥ yantre vikriyate kriyā / alābhe kāntalohasya yantraṃ lohena kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निलक्ष्यम् अविज्ञाय रसस्यार्धक्षयो भवेत् । यन्त्रक्षयविधिज्ञस्य चतुर्थांशक्षयो भवेत्
vahnilakṣyam avijñāya rasasyārdhakṣayo bhavet / yantrakṣayavidhijñasya caturthāṃśakṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विमासेन द्वितीयांशं तृतीयांशं त्रिभिर्भवेत् । महाग्निं सहते ह्य् एष सारितो यत्र तिष्ठति
dvimāsena dvitīyāṃśaṃ tṛtīyāṃśaṃ tribhirbhavet / mahāgniṃ sahate hy eṣa sārito yatra tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खर्परं सिकतापूर्णं कृत्वा तस्योपरि न्यसेत् । अपरं खर्परं तत्र शनैर्मृद्वग्निना पचेत्
kharparaṃ sikatāpūrṇaṃ kṛtvā tasyopari nyaset / aparaṃ kharparaṃ tatra śanairmṛdvagninā pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चक्षारैस्तथा मूत्रैर् लवणैश्च विडं ततः । हंसपाकः स विज्ञातो यन्त्रतन्त्रार्थकोविदैः
pañcakṣāraistathā mūtrair lavaṇaiśca viḍaṃ tataḥ / haṃsapākaḥ sa vijñāto yantratantrārthakovidaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णा रक्ता च पीता च शुक्लवर्णा च मृत्तिका । आद्या श्रेष्ठा कनिष्ठान्त्या मध्यमा मध्यमा मता
kṛṣṇā raktā ca pītā ca śuklavarṇā ca mṛttikā / ādyā śreṣṭhā kaniṣṭhāntyā madhyamā madhyamā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धधान्यतुषोपेता मृत्तिका कोष्ठिकाविधौ । वक्रनालकृता वापि शस्यते सुरसुन्दरि
dagdhadhānyatuṣopetā mṛttikā koṣṭhikāvidhau / vakranālakṛtā vāpi śasyate surasundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गारा दग्धा तुषा दग्धा दग्धा वल्मीकमृत्तिका । अजाश्वानां मलं दग्धं यावत्तत् कृष्णतां गतम्
gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā / ajāśvānāṃ malaṃ dagdhaṃ yāvattat kṛṣṇatāṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासकस्य च पत्त्राणि वल्मीकस्य मृदा सह । पेषयेद्वह्नितोयेन यावत्तत् श्लक्ष्णतां गतम्
vāsakasya ca pattrāṇi valmīkasya mṛdā saha / peṣayedvahnitoyena yāvattat ślakṣṇatāṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्दयेत्तेन बध्नीयात् वक्रनालं च कोष्ठिकाम्
mardayettena badhnīyāt vakranālaṃ ca koṣṭhikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गारा दग्धा तुषा दग्धा दग्धा वल्मीकमृत्तिका । चीरमङ्गारकः किट्टं वज्रेणापि न भिद्यते
gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā / cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajreṇāpi na bhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धाङ्गारस्य षड्भागा भागैका कृष्णमृत्तिका । चीरमङ्गारकः किट्टं वज्रमूषा प्रकीर्तिता
dagdhāṅgārasya ṣaḍbhāgā bhāgaikā kṛṣṇamṛttikā / cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajramūṣā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषं वस्त्रसमं दग्धां मृत्तिका चतुरंशिका । कुपीपाषाणसंयुक्ता वरमूषा प्रकीर्तिता
tuṣaṃ vastrasamaṃ dagdhāṃ mṛttikā caturaṃśikā / kupīpāṣāṇasaṃyuktā varamūṣā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशा चान्धमूषा च मूषा तु द्विविधा स्मृता
prakāśā cāndhamūṣā ca mūṣā tu dvividhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशमूषा देवेशि शरावाकारसंयुता । द्रव्यनिर्वाहणे सा च वादिकैः सुप्रशस्यते
prakāśamūṣā deveśi śarāvākārasaṃyutā / dravyanirvāhaṇe sā ca vādikaiḥ supraśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धमूषा तु कर्तव्या गोस्तनाकारसंनिभा । पिधानकसमायुक्ता किंचिद् उन्नतमस्तका
andhamūṣā tu kartavyā gostanākārasaṃnibhā / pidhānakasamāyuktā kiṃcid unnatamastakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्रलेपे तथा रङ्गे द्वंद्वमेलापके तथा । सैव छिद्रान्विता मन्दा गम्भीरा सारणोचिता
pattralepe tathā raṅge dvaṃdvamelāpake tathā / saiva chidrānvitā mandā gambhīrā sāraṇocitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलभस्म द्विर् अंशं तु इष्टकांशसमन्वितम् । भस्ममूषा तु विज्ञेया तारासंशोधने हिता
tilabhasma dvir aṃśaṃ tu iṣṭakāṃśasamanvitam / bhasmamūṣā tu vijñeyā tārāsaṃśodhane hitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षक्षारस्य भागौ द्वौ इष्टकांशसमन्वितौ । मृद्भागास् तारशुद्ध्यर्थम् उत्तमा वरवर्णिनि
mokṣakṣārasya bhāgau dvau iṣṭakāṃśasamanvitau / mṛdbhāgās tāraśuddhyartham uttamā varavarṇini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तवर्गेण सम्मिश्रा रक्तवर्गपरिप्लुता । रक्तवर्गकृतालेपा सर्वशुद्धिषु शोभना
raktavargeṇa sammiśrā raktavargapariplutā / raktavargakṛtālepā sarvaśuddhiṣu śobhanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लवर्गेण सम्मिश्रा शुक्लवर्गपरिप्लुता । शुक्लवर्गकृतालेपा शुक्लशुद्धिषु शोभना
śuklavargeṇa sammiśrā śuklavargapariplutā / śuklavargakṛtālepā śuklaśuddhiṣu śobhanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडवर्गेण सम्मिश्रा धृतिमिच्छति जारणे । निर्वाहणं प्रकुर्वीत रक्तवर्गप्रलिप्तया
viḍavargeṇa sammiśrā dhṛtimicchati jāraṇe / nirvāhaṇaṃ prakurvīta raktavargapraliptayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषटङ्कणगुञ्जाभिः मूषालेपं तु कारयेत् । प्रकाशायां प्रकुर्वीत यदि वाङ्गारलेपनम्
viṣaṭaṅkaṇaguñjābhiḥ mūṣālepaṃ tu kārayet / prakāśāyāṃ prakurvīta yadi vāṅgāralepanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां विन्यस्य मूषायां द्रव्यमावर्तयेद्बुधः । लेपो वर्णपुटं देवि रक्तमृत्सिन्धुभूखगैः
tasyāṃ vinyasya mūṣāyāṃ dravyamāvartayedbudhaḥ / lepo varṇapuṭaṃ devi raktamṛtsindhubhūkhagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवर्तमाने कनके पीता तारे सिता प्रभा । शुल्वे नीलनिभा तीक्ष्णे कृष्णवर्णा सुरेश्वरि
āvartamāne kanake pītā tāre sitā prabhā / śulve nīlanibhā tīkṣṇe kṛṣṇavarṇā sureśvari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वङ्गे ज्वाला कपोताभा नागे मलिनधूमका । शैले तु धूसरा देवि आयसे कपिलप्रभा
vaṅge jvālā kapotābhā nāge malinadhūmakā / śaile tu dhūsarā devi āyase kapilaprabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयस्कान्ते धूम्रवर्णा सस्यके लोहिता भवेत् । वज्रे नानाविधा ज्वाला खसत्त्वे पाण्डुरप्रभा
ayaskānte dhūmravarṇā sasyake lohitā bhavet / vajre nānāvidhā jvālā khasattve pāṇḍuraprabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विस्फुलिङ्गो न च बुद्बुदश्च यदा न रेखापटलं न शब्दः । मूषागतं रत्नसमं स्थिरं च तदा विशुद्धं प्रवदन्ति लोहम्
na visphuliṅgo na ca budbudaśca yadā na rekhāpaṭalaṃ na śabdaḥ / mūṣāgataṃ ratnasamaṃ sthiraṃ ca tadā viśuddhaṃ pravadanti loham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीवापः पुरा योज्यो निषेकस्तदनन्तरम् । छादनं तु प्रतीवापः निषेकं मज्जनं विदुः । अभिषेकं तदिच्छन्ति स्नपनं क्रियते तु यत्
pratīvāpaḥ purā yojyo niṣekastadanantaram / chādanaṃ tu pratīvāpaḥ niṣekaṃ majjanaṃ viduḥ / abhiṣekaṃ tadicchanti snapanaṃ kriyate tu yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापो निषेकः स्नपनं द्रुते निर्मलतां गते । उष्णेनैव हि वाञ्छन्ति शीतलं न च वाञ्छति
vāpo niṣekaḥ snapanaṃ drute nirmalatāṃ gate / uṣṇenaiva hi vāñchanti śītalaṃ na ca vāñchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लदीप्तिः सशब्दश्च यदा वैश्वानरो भवेत् । लोहावर्तः स विज्ञेयः सत्त्वं पतति निर्मलम्
śukladīptiḥ saśabdaśca yadā vaiśvānaro bhavet / lohāvartaḥ sa vijñeyaḥ sattvaṃ patati nirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडशाङ्गुलविस्तीर्णं हस्तमात्रायतं शुभम् । धातुसत्त्वनिपातार्थं कोष्ठकं वरवर्णिनि
ṣoḍaśāṅgulavistīrṇaṃ hastamātrāyataṃ śubham / dhātusattvanipātārthaṃ koṣṭhakaṃ varavarṇini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशखादिरमाधूक- बदरीदारुसम्भवः । परिपूर्णं दृढाङ्गारैः धमेद्वातेन कोष्ठकम् । भस्त्रया ज्वालमार्गेण ज्वालयेच्च हुताशनम्
vaṃśakhādiramādhūka- badarīdārusambhavaḥ / paripūrṇaṃ dṛḍhāṅgāraiḥ dhamedvātena koṣṭhakam / bhastrayā jvālamārgeṇa jvālayecca hutāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविततमुखभागं संवृतान्तःप्रदेशं स्थलरचितचिरान्तर्जालकं कोष्ठकं स्यात् । बकगलसममानं वङ्कनालं विधेयं शुषिरनलिनिका स्यान्मृन्मयी दीर्घवृत्ता
pravitatamukhabhāgaṃ saṃvṛtāntaḥpradeśaṃ sthalaracitacirāntarjālakaṃ koṣṭhakaṃ syāt / bakagalasamamānaṃ vaṅkanālaṃ vidheyaṃ śuṣiranalinikā syānmṛnmayī dīrghavṛttā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृन्मये लोहपात्रे वा अयस्कान्तमये ऽथवा । पाषाणे स्फटिके वाथ मुक्ताशैलमये ऽथवा
mṛnmaye lohapātre vā ayaskāntamaye 'thavā / pāṣāṇe sphaṭike vātha muktāśailamaye 'thavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदृढो मर्दकः कार्यः चतुरङ्गुलकोच्छ्रयः । स च लोहमयः शैलो ह्य् अयस्कान्तमयो ऽथवा
sudṛḍho mardakaḥ kāryaḥ caturaṅgulakocchrayaḥ / sa ca lohamayaḥ śailo hy ayaskāntamayo 'thavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अघोरास्त्राभिधानेन महापाशुपतेन वा । मन्त्रेण रचयेच्छुद्धिं भूमिं तेनैव शोधयेत्
aghorāstrābhidhānena mahāpāśupatena vā / mantreṇa racayecchuddhiṃ bhūmiṃ tenaiva śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्धनानि च सर्वाणि द्रव्याणि च विशेषतः । दाहकं ज्वालयेत्तेन खल्लं तेनैव शोधयेत्
indhanāni ca sarvāṇi dravyāṇi ca viśeṣataḥ / dāhakaṃ jvālayettena khallaṃ tenaiva śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसं विशोधयेत्तेन विन्यसेत् दिवसे शुभे । खल्लोपरि न्यसित्वा च शिवमूर्तिमनुस्मरेत्
rasaṃ viśodhayettena vinyaset divase śubhe / khallopari nyasitvā ca śivamūrtimanusmaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतानुग्रहं प्राप्य यन्त्रमूषाग्निमानवित् । देवेशि रससिद्ध्यर्थं जानीयात् ओषधीरपि
devatānugrahaṃ prāpya yantramūṣāgnimānavit / deveśi rasasiddhyarthaṃ jānīyāt oṣadhīrapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्त्रमूषाग्निमानानि वर्णितानि सुरेश्वरि । तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
yantramūṣāgnimānāni varṇitāni sureśvari / tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.