Library·Somadeva: Rasendracudamani, chapters·14
वर्गस् ओफ़् मेतल्स् शुद्धं लोहं कनकरजतं भानुलोहाश्मसारं पूतीलोहं द्वितयमुदितं नागवङ्गाभिधानम् । मिश्रं लोहं त्रितयमुदितं पित्तलं कांस्यवर्तं धातुर् लोहे लुह इति मतः सोऽपि कषार्थवाची
vargas of metals śuddhaṃ lohaṃ kanakarajataṃ bhānulohāśmasāraṃ pūtīlohaṃ dvitayamuditaṃ nāgavaṅgābhidhānam / miśraṃ lohaṃ tritayamuditaṃ pittalaṃ kāṃsyavartaṃ dhātur lohe luha iti mataḥ so'pi kaṣārthavācī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: सुब्त्य्पेस् प्राकृतं सहजं वह्निसम्भूतं खनिसम्भवम् । रसेन्द्रवेधसंजातं स्वर्णं पञ्चविधं स्मृतम्
gold:: subtypes prākṛtaṃ sahajaṃ vahnisambhūtaṃ khanisambhavam / rasendravedhasaṃjātaṃ svarṇaṃ pañcavidhaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकृत ब्रह्माण्डं संवृतं येन रजोगुणभुवा खलु । तत्प्राकृतमिति प्रोक्तं देवानामपि दुर्लभम्
prākṛta brahmāṇḍaṃ saṃvṛtaṃ yena rajoguṇabhuvā khalu / tatprākṛtamiti proktaṃ devānāmapi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहज ब्रह्मा येनावृतो जातः सुवर्णेन जरायुणा । तन्मेरुरूपतां जातं सुवर्णं सहजं हि तत्
sahaja brahmā yenāvṛto jātaḥ suvarṇena jarāyuṇā / tanmerurūpatāṃ jātaṃ suvarṇaṃ sahajaṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निसम्भव विसृष्टमग्निना शैवं तेजः पीतं सुदुःसहम् । अभूत्स्वर्णं तदुद्दिष्टं सुवर्णं वह्निसंभवम्
vahnisambhava visṛṣṭamagninā śaivaṃ tejaḥ pītaṃ suduḥsaham / abhūtsvarṇaṃ taduddiṣṭaṃ suvarṇaṃ vahnisaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् स्वर्णत्रयं दिव्यं वर्णैः षोडशभिर्युतम् । धारणादेव तत् कुर्याच्छरीरम् अजरामरम्
etat svarṇatrayaṃ divyaṃ varṇaiḥ ṣoḍaśabhiryutam / dhāraṇādeva tat kuryāccharīram ajarāmaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खनिज तत्र तत्र गिरीणां हि जातं खनिषु यद्भवेत् । तच्चतुर्दशवर्णाढ्यं भक्षितं सर्वरोगहृत्
khanija tatra tatra girīṇāṃ hi jātaṃ khaniṣu yadbhavet / taccaturdaśavarṇāḍhyaṃ bhakṣitaṃ sarvarogahṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेधज रसेन्द्रवेधसम्भूतं तद्वेधजमुदाहृतम् । रसायनं महाश्रेष्ठं पापघ्नं वेधजं हि तत्
vedhaja rasendravedhasambhūtaṃ tadvedhajamudāhṛtam / rasāyanaṃ mahāśreṣṭhaṃ pāpaghnaṃ vedhajaṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारार्करीतीतरलोहकुञ्जरं वङ्गाभ्रकं माक्षिकवङ्गपारदम् । यत्तारजं हि प्रवदन्ति रागतः स्वर्णं कलावर्णचतुर्गुणं हि
tārārkarītītaralohakuñjaraṃ vaṅgābhrakaṃ mākṣikavaṅgapāradam / yattārajaṃ hi pravadanti rāgataḥ svarṇaṃ kalāvarṇacaturguṇaṃ hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य् घृष्टं वर्णे घुसृणसदृशं रक्तवर्णं च दाहे छेदे किंचित् सितम् अकपिलं निर्दलं भूरिभारम् । स्निग्धं स्वर्णं रविविरहितं स्त्यानरक्तप्रभाढ्यं श्रेष्ठं दिष्टम् अतुलितलसच्चारुवर्णं च स्वर्णम्
gold:: parīkṣā:: good quality ghṛṣṭaṃ varṇe ghusṛṇasadṛśaṃ raktavarṇaṃ ca dāhe chede kiṃcit sitam akapilaṃ nirdalaṃ bhūribhāram / snigdhaṃ svarṇaṃ ravivirahitaṃ styānaraktaprabhāḍhyaṃ śreṣṭhaṃ diṣṭam atulitalasaccāruvarṇaṃ ca svarṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य् रूक्षं विवर्णं मलिनं कठोरं कृष्णं च दाहे निकषे च पाण्डु । स्थूलाङ्गकं निर्भरकं कडारं स्फुटत्सुवर्णं दशधा न शस्तम्
gold:: parīkṣā:: bad quality rūkṣaṃ vivarṇaṃ malinaṃ kaṭhoraṃ kṛṣṇaṃ ca dāhe nikaṣe ca pāṇḍu / sthūlāṅgakaṃ nirbharakaṃ kaḍāraṃ sphuṭatsuvarṇaṃ daśadhā na śastam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिश्रलोह:: प्रोदुच्तिओन् स्वर्णरूप्यादिसंयोगान्मिश्रलोहं प्रजायते । शोधन:: उसे ओफ़् ँ स्वर्णकार्यं न तेन स्यात्तस्मात् शुद्धिर् विधीयते । शोध्यं न केवलं स्वर्णं लोहान्यन्यानि शोधयेत्
miśraloha:: production svarṇarūpyādisaṃyogānmiśralohaṃ prajāyate / śodhana:: use of ~ svarṇakāryaṃ na tena syāttasmāt śuddhir vidhīyate / śodhyaṃ na kevalaṃ svarṇaṃ lohānyanyāni śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: रेफ़्रेस्हिन्ग् इत्स् चोलोउर् (?) कर्षप्रमाणं तु सुवर्णपत्रं शरावरुद्धं पटुधातुयुक्तम् । अङ्गारसंस्थं प्रहरार्धमानं ध्मातेन तत्स्यान्ननु पूर्णवर्णम्
gold:: refreshing its colour (?) karṣapramāṇaṃ tu suvarṇapatraṃ śarāvaruddhaṃ paṭudhātuyuktam / aṅgārasaṃsthaṃ praharārdhamānaṃ dhmātena tatsyānnanu pūrṇavarṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेतल्स्:: मारण:: त्य्पेस् लोहानां मारणं श्रेष्ठं सर्वेषां रसभस्मना । मूलीभिर्मध्यमं प्राहुर्निकृष्टं गन्धकादिभिः
metals:: māraṇa:: types lohānāṃ māraṇaṃ śreṣṭhaṃ sarveṣāṃ rasabhasmanā / mūlībhirmadhyamaṃ prāhurnikṛṣṭaṃ gandhakādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरिलोहेन लोहस्य मारणं दुर्गुणप्रदम् । गोल्द्:: मारण कृत्वा कण्टकवेध्यानि स्वर्णपत्राणि लेपयेत्
arilohena lohasya māraṇaṃ durguṇapradam / gold:: māraṇa kṛtvā kaṇṭakavedhyāni svarṇapatrāṇi lepayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुङ्गाम्बुभस्मसूतेन म्रियन्ते दशभिः पुटैः । गोल्द्:: मारण द्रुते विनिक्षिपेत् स्वर्णे लोहमानं मृतं रसम्
luṅgāmbubhasmasūtena mriyante daśabhiḥ puṭaiḥ / gold:: māraṇa drute vinikṣipet svarṇe lohamānaṃ mṛtaṃ rasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचूर्ण्य लुङ्गतोयेन दरदेन समन्वितम् । जायते कुङ्कुमच्छायं स्वर्णं द्वादशभिः पुटैः
vicūrṇya luṅgatoyena daradena samanvitam / jāyate kuṅkumacchāyaṃ svarṇaṃ dvādaśabhiḥ puṭaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: मारण:: अपुनर्भव श्लेष्मान्तकाण्डेन सकाञ्चनारजटापुटैः कुक्कुटनामधेयैः । त्रिंशत्प्रमाणैर् अपुनर्भवं स्यान्निःशेषयोगेषु च योजनीयम्
gold:: māraṇa:: apunarbhava śleṣmāntakāṇḍena sakāñcanārajaṭāpuṭaiḥ kukkuṭanāmadheyaiḥ / triṃśatpramāṇair apunarbhavaṃ syānniḥśeṣayogeṣu ca yojanīyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: मारण सूतेन पिष्टिकां कृत्वा स्वर्णं रुद्ध्वा शरावके । स्वल्पनीलाञ्जनोपेतं दग्धं स्वल्पैर्वनोत्पलैः
gold:: māraṇa sūtena piṣṭikāṃ kṛtvā svarṇaṃ ruddhvā śarāvake / svalpanīlāñjanopetaṃ dagdhaṃ svalpairvanotpalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुङ्कुमाभं भवेद्भस्म योज्यं रसरसायने । गोल्द्:: मारण स्नुग्दुग्धहिङ्गुहिङ्गूलशिलासिन्दूरकाम्लकैः
kuṅkumābhaṃ bhavedbhasma yojyaṃ rasarasāyane / gold:: māraṇa snugdugdhahiṅguhiṅgūlaśilāsindūrakāmlakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटितं दशवारेण निर्जीवं हेम जायते । रसे रसायने लोहरञ्जने चातिशस्यते
puṭitaṃ daśavāreṇa nirjīvaṃ hema jāyate / rase rasāyane loharañjane cātiśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् स्निग्धं मेध्यं विषगरहरं बृंहणं वृष्यमग्र्यं यक्ष्मोन्मादप्रशमनपरं देहरोगप्रमाथि । मेधाबुद्धिस्मृतिसुखकरं सर्वदोषामयघ्नं रुच्यं दीपि प्रशमितजरं स्वादुपाकं सुवर्णम्
gold:: mṛta:: medic. properties snigdhaṃ medhyaṃ viṣagaraharaṃ bṛṃhaṇaṃ vṛṣyamagryaṃ yakṣmonmādapraśamanaparaṃ deharogapramāthi / medhābuddhismṛtisukhakaraṃ sarvadoṣāmayaghnaṃ rucyaṃ dīpi praśamitajaraṃ svādupākaṃ suvarṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोल्द्:: मृत:: मेदिच्। उसे एतद्भस्म सुवर्णजं कटुघृतोपेतं द्विगुञ्जोन्मितं लीढं हन्ति नृणां क्षयाग्निसदनं श्वासं सकासारुचिम् । ओजोधातुविवर्धनं बलकरं पाण्ड्वामयध्वंसनं वृष्यं सर्वविषापहं गरहरं दुष्टग्रहण्यादिनुत्
gold:: mṛta:: medic. use etadbhasma suvarṇajaṃ kaṭughṛtopetaṃ dviguñjonmitaṃ līḍhaṃ hanti nṛṇāṃ kṣayāgnisadanaṃ śvāsaṃ sakāsārucim / ojodhātuvivardhanaṃ balakaraṃ pāṇḍvāmayadhvaṃsanaṃ vṛṣyaṃ sarvaviṣāpahaṃ garaharaṃ duṣṭagrahaṇyādinut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःशेषरोगविध्वंसि भूतप्रेतभयापहम् । बन्धनं भाविरोगाणां विषत्रयभयापहम्
niḥśeṣarogavidhvaṃsi bhūtapretabhayāpaham / bandhanaṃ bhāvirogāṇāṃ viṣatrayabhayāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना बिल्वफलं चात्र सर्वमन्यत् प्रशस्यते । दशाब्दसेवितं स्वर्णं स्वेच्छाहारविहारिणम् । न कश्चिद्बाधते व्याधिर्यावदायुर्न संशयः
vinā bilvaphalaṃ cātra sarvamanyat praśasyate / daśābdasevitaṃ svarṇaṃ svecchāhāravihāriṇam / na kaścidbādhate vyādhiryāvadāyurna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: सुब्त्य्पेस् सहजं खनिसंजातं कृत्रिमं च त्रिधा मतम् । रजतं पूर्वपूर्वं हि स्वगुणैरुत्तमोत्तमम्
silver:: subtypes sahajaṃ khanisaṃjātaṃ kṛtrimaṃ ca tridhā matam / rajataṃ pūrvapūrvaṃ hi svaguṇairuttamottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: सहज कैलासाद्यद्रिसम्भूतं रजतं सहजं भवेत् । तत्स्पृष्टं हि महाव्याधिनाशनं देहिनां भवेत्
silver:: sahaja kailāsādyadrisambhūtaṃ rajataṃ sahajaṃ bhavet / tatspṛṣṭaṃ hi mahāvyādhināśanaṃ dehināṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: खनिज हिमाचलाद्रिकूटेषु यद् रूप्यं जायते हि तत् । खनिजं कथ्यते तज्ज्ञैः परमं हि रसायनम्
silver:: khanija himācalādrikūṭeṣu yad rūpyaṃ jāyate hi tat / khanijaṃ kathyate tajjñaiḥ paramaṃ hi rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: पादरूप्य श्रीरामपादुकान्यस्तं वङ्गं यद्रूप्यतां गतम् । तत् पादरूप्यम् इत्युक्तं कृत्रिमं सर्वरोगनुत्
silver:: pādarūpya śrīrāmapādukānyastaṃ vaṅgaṃ yadrūpyatāṃ gatam / tat pādarūpyam ityuktaṃ kṛtrimaṃ sarvaroganut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य् घनं स्निग्धं मृदु स्वच्छं दाहे छेदे सितं गुरु । शङ्खाभं मसृणं स्फोटरहितं रजतं शुभम्
silver:: parīkṣā:: good quality ghanaṃ snigdhaṃ mṛdu svacchaṃ dāhe chede sitaṃ guru / śaṅkhābhaṃ masṛṇaṃ sphoṭarahitaṃ rajataṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य् दाहे रक्तं च पीतं च कृष्णं रूक्षं स्फुटं लघु । स्थूलाङ्गं कर्कशाङ्गं च रजतं त्याज्यम् अष्टधा
silver:: parīkṣā:: bad quality dāhe raktaṃ ca pītaṃ ca kṛṣṇaṃ rūkṣaṃ sphuṭaṃ laghu / sthūlāṅgaṃ karkaśāṅgaṃ ca rajataṃ tyājyam aṣṭadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: शोधन खर्परे भस्मचूर्णाभ्यां परितः पालिकां चरेत् । तत्र रूप्यं विनिक्षिप्य समसीससमन्वितम्
silver:: śodhana kharpare bhasmacūrṇābhyāṃ paritaḥ pālikāṃ caret / tatra rūpyaṃ vinikṣipya samasīsasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातसीसक्षयं यावद्धमेत्तावत् पुनः पुनः । स्वच्छं संशोधितं रूप्यं योजनीयं रसादिषु
jātasīsakṣayaṃ yāvaddhamettāvat punaḥ punaḥ / svacchaṃ saṃśodhitaṃ rūpyaṃ yojanīyaṃ rasādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: मारण लकुचद्रवसूताभ्यां तारपिष्टीं प्रकल्पयेत् । ऊर्ध्वाधो गन्धकं दत्त्वा मूषागर्भे निरुध्य च
silver:: māraṇa lakucadravasūtābhyāṃ tārapiṣṭīṃ prakalpayet / ūrdhvādho gandhakaṃ dattvā mūṣāgarbhe nirudhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदयेद् वालुकायन्त्रे दिनमेकं दृढाग्निना । स्वाङ्गशीतां च तां पिष्टीं साम्लतालेन मर्दिताम्
svedayed vālukāyantre dinamekaṃ dṛḍhāgninā / svāṅgaśītāṃ ca tāṃ piṣṭīṃ sāmlatālena marditām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटेद् द्वादशवाराणि भस्मीभवति रूप्यकम् । सिल्वेर्:: मारण माक्षीकचूर्णलुङ्गाम्लमर्दितं पुटितं शनैः
puṭed dvādaśavārāṇi bhasmībhavati rūpyakam / silver:: māraṇa mākṣīkacūrṇaluṅgāmlamarditaṃ puṭitaṃ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशद्वारेण तत्तारं भस्म संजायतेतराम् । एफ़्फ़ेच्त् ओफ़् मारण ओफ़् अ भस्मन् रागः स्यात् सर्वलोहानां पुटाधिक्ये न संशयः । रञ्जयन्ति च रक्तानि देहलोहोभयार्थकृत्
triṃśadvāreṇa tattāraṃ bhasma saṃjāyatetarām / effect of māraṇa of a bhasman rāgaḥ syāt sarvalohānāṃ puṭādhikye na saṃśayaḥ / rañjayanti ca raktāni dehalohobhayārthakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रूप्यं विपाकमधुरं तुवराम्लसारं शीतं सरं परमलेखनकं च रुच्यम् । स्निग्धं च वातकफजिज्जठराग्निदीपि बल्यप्रदं स्थिरवयस्करणं च वृष्यम्
silver:: mṛta:: medic. properties rūpyaṃ vipākamadhuraṃ tuvarāmlasāraṃ śītaṃ saraṃ paramalekhanakaṃ ca rucyam / snigdhaṃ ca vātakaphajijjaṭharāgnidīpi balyapradaṃ sthiravayaskaraṇaṃ ca vṛṣyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्:: मृत:: मेदिच्। उसे भस्मीभूतं रजतममलं तत्समौ व्योमभानू सर्वैस्तुल्यं त्रिकटुकलितं सारघाज्येन युक्तम् । लीढं प्रातः क्षपयतितरां यक्ष्मपाण्डूदरार्शः कासं श्वासं नयनजरुजः पित्तरोगानशेषान्
silver:: mṛta:: medic. use bhasmībhūtaṃ rajatamamalaṃ tatsamau vyomabhānū sarvaistulyaṃ trikaṭukalitaṃ sāraghājyena yuktam / līḍhaṃ prātaḥ kṣapayatitarāṃ yakṣmapāṇḍūdarārśaḥ kāsaṃ śvāsaṃ nayanajarujaḥ pittarogānaśeṣān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: सुब्त्य्पेस् म्लेच्छं नेपालकं चेति तयोर्नेपालमुत्तमम् । नेपालादन्यखन्युत्थं म्लेच्छमित्यभिधीयते
copper:: subtypes mlecchaṃ nepālakaṃ ceti tayornepālamuttamam / nepālādanyakhanyutthaṃ mlecchamityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्लेच्छताम्र:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् सितकृष्णारुणच्छायं वामि भेदि कठोरकम् । क्षालितं च पुनः कृष्णमेतन्म्लेच्छकताम्रकम्
mlecchatāmra:: phys. properties sitakṛṣṇāruṇacchāyaṃ vāmi bhedi kaṭhorakam / kṣālitaṃ ca punaḥ kṛṣṇametanmlecchakatāmrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेपालताम्र:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् सुस्निग्धं मृदुलं शोणं घनाघातक्षमं गुरु । निर्विकारं गुणैः श्रेष्ठं ताम्रं नेपालमुच्यते
nepālatāmra:: phys. properties susnigdhaṃ mṛdulaṃ śoṇaṃ ghanāghātakṣamaṃ guru / nirvikāraṃ guṇaiḥ śreṣṭhaṃ tāmraṃ nepālamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य् पाण्डुरं कृष्णशोणं च लघुस्फुटनसंयुतम् । रूक्षाङ्गं सदलं ताम्रं नेष्यते रसकर्मणि
copper:: parīkṣā:: bad quality pāṇḍuraṃ kṛṣṇaśoṇaṃ ca laghusphuṭanasaṃyutam / rūkṣāṅgaṃ sadalaṃ tāmraṃ neṣyate rasakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: अशुद्ध:: दोष उत्क्लेदमोहभ्रमदाहभेदास्ताम्रस्य दोषाः खलु दुर्धरास्ते । विशोधनात् तद् विगतस्वदोषं सुधामयं स्याद्रसवीर्यपाके
copper:: aśuddha:: doṣa utkledamohabhramadāhabhedāstāmrasya doṣāḥ khalu durdharāste / viśodhanāt tad vigatasvadoṣaṃ sudhāmayaṃ syādrasavīryapāke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: शोधन ताम्रं क्षाराम्लसंयुक्तं द्रावितं दत्तगैरिकम् । निक्षिप्तं महिषीतक्रे छगणे सप्तवारकम्
copper:: śodhana tāmraṃ kṣārāmlasaṃyuktaṃ drāvitaṃ dattagairikam / nikṣiptaṃ mahiṣītakre chagaṇe saptavārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चदोषविनिर्मुक्तं भस्मयोग्यं च जायते । ताम्रशोधनम् ताम्रनिर्दलपत्राणि विलिप्तानि तु सिन्धुना
pañcadoṣavinirmuktaṃ bhasmayogyaṃ ca jāyate / tāmraśodhanam tāmranirdalapatrāṇi viliptāni tu sindhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्मात्वा सौवीरके क्षेपाद् विशुध्यन्त्यष्टवारतः । चोप्पेर्:: शोधन निम्बाम्बुपटुलिप्तानि तापितान्यष्टवारकम्
dhmātvā sauvīrake kṣepād viśudhyantyaṣṭavārataḥ / copper:: śodhana nimbāmbupaṭuliptāni tāpitānyaṣṭavārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुध्यन्त्यर्कपत्राणि निर्गुण्ड्या रसमज्जनात् । चोप्पेर्:: शोधन तालपत्रसमाभानि ताम्रपत्राणि कारयेत्
viśudhyantyarkapatrāṇi nirguṇḍyā rasamajjanāt / copper:: śodhana tālapatrasamābhāni tāmrapatrāṇi kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्क्वाथ्य काञ्जिके यामं भस्मना परिशोध्य च । यामं क्षीरेण निष्क्वाथ्य तत्रैव स्थापयेद्दिनम्
niṣkvāthya kāñjike yāmaṃ bhasmanā pariśodhya ca / yāmaṃ kṣīreṇa niṣkvāthya tatraiva sthāpayeddinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनैकं लवणोपेतं तिन्तिडीफलकर्दमे । जम्बीरनीरनिष्पिष्टपटुना परिवेष्ट्य च
dinaikaṃ lavaṇopetaṃ tintiḍīphalakardame / jambīranīraniṣpiṣṭapaṭunā pariveṣṭya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्मात्वाजामूत्रमध्ये तु सकृदेव निमज्जयेत् । ताम्रस्यार्धं ससिन्धूत्थैः पक्वनिम्बुकवारिभिः
dhmātvājāmūtramadhye tu sakṛdeva nimajjayet / tāmrasyārdhaṃ sasindhūtthaiḥ pakvanimbukavāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिप्त्वा ध्मात्वा क्षिपेत्तक्रे महिषीछगणान्विते । तत्ताम्रं तुल्यभागेन हेममाक्षिकसंयुतम्
liptvā dhmātvā kṣipettakre mahiṣīchagaṇānvite / tattāmraṃ tulyabhāgena hemamākṣikasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धमेद् अतिदृढाङ्गारैश् चैकवारमतः परम् । विना ताप्यैस्त्रिवारं च चक्रिकां कल्पयेत्ततः
dhamed atidṛḍhāṅgāraiś caikavāramataḥ param / vinā tāpyaistrivāraṃ ca cakrikāṃ kalpayettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्त्रिकटुकक्वाथे त्रिदिनं स्थापयेत्ततः । उत्क्वाथ्य भस्मना मृज्य जलैः प्रक्षाल्य सारघैः
tatastrikaṭukakvāthe tridinaṃ sthāpayettataḥ / utkvāthya bhasmanā mṛjya jalaiḥ prakṣālya sāraghaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलिप्य सारघोपेतसितया च त्रिवारकम् । पुटेद् वनोत्पलैस्ताम्रं भवेत् स्वर्णसमं गुणैः
vilipya sāraghopetasitayā ca trivārakam / puṭed vanotpalaistāmraṃ bhavet svarṇasamaṃ guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारीपत्रमध्ये तु शुल्बपत्रं निवेशितम् । पुटितं दोषनिर्मुक्तं पाण्डुरं च प्रजायते
kumārīpatramadhye tu śulbapatraṃ niveśitam / puṭitaṃ doṣanirmuktaṃ pāṇḍuraṃ ca prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विशोधितं ताम्रं सर्वदोषविवर्जितम् । भवेद्रसायने योग्यं देहलोहकरं परम्
itthaṃ viśodhitaṃ tāmraṃ sarvadoṣavivarjitam / bhavedrasāyane yogyaṃ dehalohakaraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां शुद्धिं विजानाति शिवो वा नन्दिकेश्वरः । सर्वलोकाश्रयः श्रीमान् सोमदेवो न चापरः
imāṃ śuddhiṃ vijānāti śivo vā nandikeśvaraḥ / sarvalokāśrayaḥ śrīmān somadevo na cāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: मारण बलिना निहतं ताम्रं सप्तवारं समुत्थितम् । सर्वदोषविनिर्मुक्तं भवेदमृतसन्निभम्
copper:: māraṇa balinā nihataṃ tāmraṃ saptavāraṃ samutthitam / sarvadoṣavinirmuktaṃ bhavedamṛtasannibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलिप्य लकुचद्रावपिष्टगन्धाश्मपङ्कतः । ताम्रपत्राणि संस्थाप्य स्थालीमध्ये निरुध्य च
vilipya lakucadrāvapiṣṭagandhāśmapaṅkataḥ / tāmrapatrāṇi saṃsthāpya sthālīmadhye nirudhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याममात्रं पचेत् सम्यक् मृतान्याकृष्य चूर्णयेत् । चोप्पेर्:: मृत:: मेदिच्। उसे तद्भस्म वल्लमात्रं हि ताम्बूलीदलवेष्टितम्
yāmamātraṃ pacet samyak mṛtānyākṛṣya cūrṇayet / copper:: mṛta:: medic. use tadbhasma vallamātraṃ hi tāmbūlīdalaveṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षितं वामयित्वाथ रेचयित्वा द्वियामतः । ज्वरं विनाशयेन्न्ःणां शूलाध्मानसमन्वितम्
bhakṣitaṃ vāmayitvātha recayitvā dviyāmataḥ / jvaraṃ vināśayennḥṇāṃ śūlādhmānasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषं गरं च वेगेन वामयत्येव निश्चितम् । पथ्यमत्र प्रदातव्यं गोतक्रं भक्तसंयुतम्
viṣaṃ garaṃ ca vegena vāmayatyeva niścitam / pathyamatra pradātavyaṃ gotakraṃ bhaktasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिरेके ऽतिवान्तौ च सन्तापे चातिमात्रके । तत्तदौचित्ययोगेन कुर्याच्छीतां प्रतिक्रियाम्
atireke 'tivāntau ca santāpe cātimātrake / tattadaucityayogena kuryācchītāṃ pratikriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिवान्तौ भजेद्भृष्टमिक्षुखण्डं तु शीतलम् । यद्वा बिल्वभवं क्वाथं सितया सह पाययेत्
ativāntau bhajedbhṛṣṭamikṣukhaṇḍaṃ tu śītalam / yadvā bilvabhavaṃ kvāthaṃ sitayā saha pāyayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बर्बूरत्वग्रसः पेयो विरेके तक्रसंयुतम् । चोप्पेर्:: मारण शुल्बतुल्येन सूतेन बलिना तत्समेन च
barbūratvagrasaḥ peyo vireke takrasaṃyutam / copper:: māraṇa śulbatulyena sūtena balinā tatsamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्धांशेन तालेन शिलया च तदर्धया । विधाय कज्जलीं श्लक्ष्णां भिन्नकज्जलसन्निभाम्
tadardhāṃśena tālena śilayā ca tadardhayā / vidhāya kajjalīṃ ślakṣṇāṃ bhinnakajjalasannibhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्त्राध्यायविनिर्दिष्टगर्भयन्त्रोदरान्तरे । कज्जलीं ताम्रपत्राणि पर्यायेण विनिक्षिपेत् । प्रपचेद्यामपर्यन्तं स्वाङ्गशीतं प्रचूर्णयेत्
yantrādhyāyavinirdiṣṭagarbhayantrodarāntare / kajjalīṃ tāmrapatrāṇi paryāyeṇa vinikṣipet / prapacedyāmaparyantaṃ svāṅgaśītaṃ pracūrṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् ताम्रं तिक्तकषायकं च मधुरं पाके च वीर्योष्णकं साम्लं पित्तकफापहं जठररुक्कुष्ठामजूर्त्त्यन्तकृत् । ऊर्ध्वाधः परिशोधनं विषयकृत्स्थौल्यापहं क्षुत्करं दुर्नामक्षयपाण्डुरोगशमनं नेत्र्यं परं लेखनम्
copper:: mṛta:: medic. properties tāmraṃ tiktakaṣāyakaṃ ca madhuraṃ pāke ca vīryoṣṇakaṃ sāmlaṃ pittakaphāpahaṃ jaṭhararukkuṣṭhāmajūrttyantakṛt / ūrdhvādhaḥ pariśodhanaṃ viṣayakṛtsthaulyāpahaṃ kṣutkaraṃ durnāmakṣayapāṇḍurogaśamanaṃ netryaṃ paraṃ lekhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तद्रोगहरानुपानसहितं ताम्रं द्विवल्लोन्मितं संलीढं परिणामशूलमुदरं शूलं च पाण्डुं ज्वरम् । गुल्मप्लीहयकृत्क्षयाग्निसदनं मेहं च मूलामयं दुष्टां च ग्रहणीं हरेद् ध्रुवमिदं तत्सोमनाथाभिधम्
tattadrogaharānupānasahitaṃ tāmraṃ dvivallonmitaṃ saṃlīḍhaṃ pariṇāmaśūlamudaraṃ śūlaṃ ca pāṇḍuṃ jvaram / gulmaplīhayakṛtkṣayāgnisadanaṃ mehaṃ ca mūlāmayaṃ duṣṭāṃ ca grahaṇīṃ hared dhruvamidaṃ tatsomanāthābhidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ताम्रसमं नान्यन्मधुरं दोषवर्जितम् । नान्यन्निःशेषदोषघ्नं वृष्यं स्वस्थोचितं न्ःणाम्
etattāmrasamaṃ nānyanmadhuraṃ doṣavarjitam / nānyanniḥśeṣadoṣaghnaṃ vṛṣyaṃ svasthocitaṃ nḥṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर्:: मारण बलिना पलमात्रेण तद्द्रव्ये रजसंमितैः । विषतिन्द्वग्निशम्याकवत्सनाभपटूत्तमैः
copper:: māraṇa balinā palamātreṇa taddravye rajasaṃmitaiḥ / viṣatindvagniśamyākavatsanābhapaṭūttamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिहारिशिलाव्योषतालपूगकरञ्जकैः । कृत्वा चूर्णं हि जम्बीरद्रवेणातिद्रवीकृतम्
kalihāriśilāvyoṣatālapūgakarañjakaiḥ / kṛtvā cūrṇaṃ hi jambīradraveṇātidravīkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं खल्वके भाण्डे विनिक्षिप्य ततः परम् । कृतकण्टकवेध्यानि पलताम्रदलान्यथ । लिप्तपादांशसूतानि तस्मिन् कल्के निगूहयेत्
tatsarvaṃ khalvake bhāṇḍe vinikṣipya tataḥ param / kṛtakaṇṭakavedhyāni palatāmradalānyatha / liptapādāṃśasūtāni tasmin kalke nigūhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् सर्वगुणाढ्यताप्रभवितं श्रीसोमदेवोदितं गुञ्जायुग्ममितं कणाज्यसहितं संसेवितं हन्ति वै । गुल्मप्लीहयकृद्विबन्धजठरं शूलाग्निमान्द्यामयं वातश्लेष्मसशोषपाण्डुनिवहं जूर्त्त्यामयं भक्षितम्
etat sarvaguṇāḍhyatāprabhavitaṃ śrīsomadevoditaṃ guñjāyugmamitaṃ kaṇājyasahitaṃ saṃsevitaṃ hanti vai / gulmaplīhayakṛdvibandhajaṭharaṃ śūlāgnimāndyāmayaṃ vātaśleṣmasaśoṣapāṇḍunivahaṃ jūrttyāmayaṃ bhakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्यं रोगोचितं देयं रसमम्लं विवर्जयेत् । एतत्सात्म्यीकृतं येन तेन मृत्युर् विनिर्जितः
pathyaṃ rogocitaṃ deyaṃ rasamamlaṃ vivarjayet / etatsātmyīkṛtaṃ yena tena mṛtyur vinirjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: सुब्त्य्पेस् मुण्डं तीक्ष्णं च कान्तं च त्रिःप्रकारमयः स्मृतम् । मुण्ड:: सुब्त्य्पेस् मृदु कुण्ठं कडारं च त्रिविधं मुण्डमुच्यते
iron:: subtypes muṇḍaṃ tīkṣṇaṃ ca kāntaṃ ca triḥprakāramayaḥ smṛtam / muṇḍa:: subtypes mṛdu kuṇṭhaṃ kaḍāraṃ ca trividhaṃ muṇḍamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदु:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् द्रुतद्रावम् अविस्फोटं चिक्कणं मृदुलं शुभम् । कुण्ठ:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् हतं यत्प्रसरेद्दुःखं तन्मुण्डं मध्यमं स्मृतम् । कडार:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् यन्मुण्डं भज्यते भङ्गे कृष्णं स्यात्तत्कडारकम्
mṛdu:: phys. properties drutadrāvam avisphoṭaṃ cikkaṇaṃ mṛdulaṃ śubham / kuṇṭha:: phys. properties hataṃ yatprasaredduḥkhaṃ tanmuṇḍaṃ madhyamaṃ smṛtam / kaḍāra:: phys. properties yanmuṇḍaṃ bhajyate bhaṅge kṛṣṇaṃ syāttatkaḍārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुण्ड:: मृदु:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् मुण्डं परं मृदुलकं कफवातशूलमूलाममेहगदकामलपाण्डुहारि । गुल्मामवातजठरार्त्तिहरं प्रदीपि शोफापहं रुधिरकृत् खलु कोष्ठशोधि
muṇḍa:: mṛdu:: medic. properties muṇḍaṃ paraṃ mṛdulakaṃ kaphavātaśūlamūlāmamehagadakāmalapāṇḍuhāri / gulmāmavātajaṭharārttiharaṃ pradīpi śophāpahaṃ rudhirakṛt khalu koṣṭhaśodhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णलोह:: सुब्त्य्पेस् खरं सारं च होन्नालं तारापट्टं च भाजरम् । काललोहाभिधानं च षड्विधं तीक्ष्णमुच्यते
tīkṣṇaloha:: subtypes kharaṃ sāraṃ ca honnālaṃ tārāpaṭṭaṃ ca bhājaram / kālalohābhidhānaṃ ca ṣaḍvidhaṃ tīkṣṇamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरलोह:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् परुषं पोगरोन्मुक्तं भङ्गे पारदसच्छविः । नमते भङ्गुरं यत्तत् खरलोहम् उदाहृतम्
kharaloha:: phys. properties paruṣaṃ pogaronmuktaṃ bhaṅge pāradasacchaviḥ / namate bhaṅguraṃ yattat kharaloham udāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् वेगभङ्गुरधारं यत्सारलोहं तदीरितम् । योगराभासकं पाण्डु भूमिकं सारमीरितम्
sāra:: phys. properties vegabhaṅguradhāraṃ yatsāralohaṃ tadīritam / yogarābhāsakaṃ pāṇḍu bhūmikaṃ sāramīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होन्नाल:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् कृष्णपाण्डुवपुश्चञ्चुबीजतुल्योरुयोगरम् । छेदने चातिपरुषं होन्नालम् इति कथ्यते
honnāla:: phys. properties kṛṣṇapāṇḍuvapuścañcubījatulyoruyogaram / chedane cātiparuṣaṃ honnālam iti kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाजर:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् योगरैर् वज्रसङ्काशैः सूक्ष्मरेखैश्च सान्द्रकैः । निचितं श्यामलाङ्गं च भाजरं तत् प्रकीर्तितम्
bhājara:: phys. properties yogarair vajrasaṅkāśaiḥ sūkṣmarekhaiśca sāndrakaiḥ / nicitaṃ śyāmalāṅgaṃ ca bhājaraṃ tat prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काललोह:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् नीलकृष्णप्रभं सान्द्रं मसृणं गुरु भासुरम् । लोहाघातेऽप्यभग्नात्मधारं कालायसं मतम्
kālaloha:: phys. properties nīlakṛṣṇaprabhaṃ sāndraṃ masṛṇaṃ guru bhāsuram / lohāghāte'pyabhagnātmadhāraṃ kālāyasaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरलोहात् परं सर्वमेकैकस्माच्छतोत्तरम्
kharalohāt paraṃ sarvamekaikasmācchatottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरलोह:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रूक्षं स्यात् खरलोहकं सुमधुरं पाके च वीर्ये हिमं तिक्तोष्णं कफपित्तकुष्ठजठरप्लीहामपाण्ड्वर्तिनुत् । सद्यः शूलयकृद्गदक्षयजरामेहामवातापहं दीप्तं चातिरसायनं बलकरं दुर्नाममेदोऽपहम्
kharaloha:: medic. properties rūkṣaṃ syāt kharalohakaṃ sumadhuraṃ pāke ca vīrye himaṃ tiktoṣṇaṃ kaphapittakuṣṭhajaṭharaplīhāmapāṇḍvartinut / sadyaḥ śūlayakṛdgadakṣayajarāmehāmavātāpahaṃ dīptaṃ cātirasāyanaṃ balakaraṃ durnāmamedo'paham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तलोह:: सुब्त्य्पेस् कान्तलोहं चतुर्धोक्तं रोमकं भ्रामकं तथा । चुम्बकं द्रावकं चेति तेषु श्रेष्ठं परं परम्
kāntaloha:: subtypes kāntalohaṃ caturdhoktaṃ romakaṃ bhrāmakaṃ tathā / cumbakaṃ drāvakaṃ ceti teṣu śreṣṭhaṃ paraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमक:: ओरिगिन् खन्यमानाद् यतः कान्तपाषाणान्निःसरन्ति हि । सतेजांसि हि रोमाणि कान्तं तद्रोमकं मतम्
romaka:: origin khanyamānād yataḥ kāntapāṣāṇānniḥsaranti hi / satejāṃsi hi romāṇi kāntaṃ tadromakaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रामक:: ओरिगिन् क्वापि क्वापि गिरिश्रेष्ठे सुलभो भ्रामकोपलः । तन्मुखे क्षेपणाल्लोहं चक्रवद् भ्रमति ध्रुवम्
bhrāmaka:: origin kvāpi kvāpi giriśreṣṭhe sulabho bhrāmakopalaḥ / tanmukhe kṣepaṇāllohaṃ cakravad bhramati dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चुम्बक:: ओरिगिन् विन्ध्याद्रौ चुम्बकाश्मानश्चुम्बन्त्यायसकीलकम् । क्षिप्रं समाहरत्येव यूनां चित्तमिवाङ्गना
cumbaka:: origin vindhyādrau cumbakāśmānaścumbantyāyasakīlakam / kṣipraṃ samāharatyeva yūnāṃ cittamivāṅganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रावक:: ओरिगिन् यत्स्पृष्ट्वा द्रावयेल्लोहं सुवर्णाद्यमशेषतः । लभ्यते तन्महादुःखात्तुषारधरपर्वते
drāvaka:: origin yatspṛṣṭvā drāvayellohaṃ suvarṇādyamaśeṣataḥ / labhyate tanmahāduḥkhāttuṣāradharaparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तलोह:: परीक्षा पात्रे यस्य प्रसरति जले तैलबिन्दुर्न लिप्तो हिङ्गुर्गन्धं विसृजति निजं तिक्ततां निम्बकल्कः । पाच्यं दुग्धं भवति शिखराकारकं नैति भूमौ कान्तं लोहं तदिदमुदितं लक्षणोक्तं न चान्यत्
kāntaloha:: parīkṣā pātre yasya prasarati jale tailabindurna lipto hiṅgurgandhaṃ visṛjati nijaṃ tiktatāṃ nimbakalkaḥ / pācyaṃ dugdhaṃ bhavati śikharākārakaṃ naiti bhūmau kāntaṃ lohaṃ tadidamuditaṃ lakṣaṇoktaṃ na cānyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तलोह:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् कान्तायो ऽतिरसायनोत्तरतरं स्वस्थे चिरायुःप्रदं स्निग्धं मेहहरं त्रिदोषशमनं शूलाममूलापहम् । गुल्मप्लीहयकृत्क्षयामयहरं पाण्डूदरव्याधिनुत् तिक्तोष्णं हिमवीर्यकं किमपरं योगेन सर्वार्तिनुत्
kāntaloha:: medic. properties kāntāyo 'tirasāyanottarataraṃ svasthe cirāyuḥpradaṃ snigdhaṃ mehaharaṃ tridoṣaśamanaṃ śūlāmamūlāpaham / gulmaplīhayakṛtkṣayāmayaharaṃ pāṇḍūdaravyādhinut tiktoṣṇaṃ himavīryakaṃ kimaparaṃ yogena sarvārtinut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षोत्तरगुणं सर्वं लोहं स्याद् उत्तरोत्तरम् । कान्तं कोटिगुणं तत्र तदप्येवं गुणोत्तरम्
lakṣottaraguṇaṃ sarvaṃ lohaṃ syād uttarottaram / kāntaṃ koṭiguṇaṃ tatra tadapyevaṃ guṇottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: शोधन शशक्षतजसंलिप्तं त्रिवारं परितापितम् । मुण्डादिसकलं लोहं सर्वदोषान् विमुञ्चति
iron:: śodhana śaśakṣatajasaṃliptaṃ trivāraṃ paritāpitam / muṇḍādisakalaṃ lohaṃ sarvadoṣān vimuñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहशोधन (२) सामुद्रलवणोपेतं तप्तं निर्वापितं खलु । त्रिफलाक्वथिते नूनं गिरिदोषम् अयस्त्यजेत्
lohaśodhana (2) sāmudralavaṇopetaṃ taptaṃ nirvāpitaṃ khalu / triphalākvathite nūnaṃ giridoṣam ayastyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहशोधन (३) चिञ्चाफलदलक्वाथादयो दोषमुदस्यति । लोहशोधन (४) यद्वा फलत्रयोपेतं गोमूत्रे क्वथितं क्षणम्
lohaśodhana (3) ciñcāphaladalakvāthādayo doṣamudasyati / lohaśodhana (4) yadvā phalatrayopetaṃ gomūtre kvathitaṃ kṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मारण:: वारितर रेतितं घृतसंसिक्तं क्षिप्त्वायः खर्परे पचेत् । चालयन् लोहदण्डेन यावत् क्षिप्तं तृणं दहेत्
iron:: māraṇa:: vāritara retitaṃ ghṛtasaṃsiktaṃ kṣiptvāyaḥ kharpare pacet / cālayan lohadaṇḍena yāvat kṣiptaṃ tṛṇaṃ dahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्ट्वा पिष्ट्वा पचेदेवं पञ्चवारमतः परम् । धात्रीपत्ररसैर्यद्वा त्रिफलाक्वथितोदकैः
piṣṭvā piṣṭvā pacedevaṃ pañcavāramataḥ param / dhātrīpatrarasairyadvā triphalākvathitodakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटेल्लोहं चतुर्वारं भवेद्वारितरं खलु । तीक्ष्णलोह:: मारण तीक्ष्णलोहस्य पत्राणि निर्दलानि दृढानले
puṭellohaṃ caturvāraṃ bhavedvāritaraṃ khalu / tīkṣṇaloha:: māraṇa tīkṣṇalohasya patrāṇi nirdalāni dṛḍhānale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्मात्वा क्षिप्त्वा जले सद्यः पाषाणोलूखलोदरे । कण्डयेदतिनिर्घातैः स्थूलया लोहपारया
dhmātvā kṣiptvā jale sadyaḥ pāṣāṇolūkhalodare / kaṇḍayedatinirghātaiḥ sthūlayā lohapārayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्यात् स्थूलखण्डानि रुद्ध्वा मल्लद्वयान्तरे । ध्मात्वा सिक्त्वा जलैः सम्यक् पूर्ववत् कण्डयेत् खलु
tanmadhyāt sthūlakhaṇḍāni ruddhvā malladvayāntare / dhmātvā siktvā jalaiḥ samyak pūrvavat kaṇḍayet khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चूर्णं गुडगन्धाभ्यां पुटेद् विंशतिवारकम् । पुटे पुटे विधातव्यं पेषणं दृढवत्तरम्
taccūrṇaṃ guḍagandhābhyāṃ puṭed viṃśativārakam / puṭe puṭe vidhātavyaṃ peṣaṇaṃ dṛḍhavattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भस्मीकृतं लोहं तत्तद्रोगेषु योजयेत् । तीक्ष्णलोह:: मारण अथ पूर्वोदितं तीक्ष्णं वसुभल्लकवासयोः
evaṃ bhasmīkṛtaṃ lohaṃ tattadrogeṣu yojayet / tīkṣṇaloha:: māraṇa atha pūrvoditaṃ tīkṣṇaṃ vasubhallakavāsayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटितं पत्रतोयेन त्रिंशद्वाराणि यत्नतः । शोणितं जायते भस्म कृतसिन्दूरविभ्रमम्
puṭitaṃ patratoyena triṃśadvārāṇi yatnataḥ / śoṇitaṃ jāyate bhasma kṛtasindūravibhramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहभस्म यद्वा तीक्ष्णदलोद्भूतं रजस् तत् त्रिफलाजलैः । पिष्ट्वा दत्त्वौदनं किंचिच्चक्रिकां प्रविधाय च
lohabhasma yadvā tīkṣṇadalodbhūtaṃ rajas tat triphalājalaiḥ / piṣṭvā dattvaudanaṃ kiṃciccakrikāṃ pravidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोषयित्वातियत्नेन प्रपचेत् पञ्चभिः पुटैः । रक्तवर्णं हि तद्भस्म योजनीयं यथायथम्
śoṣayitvātiyatnena prapacet pañcabhiḥ puṭaiḥ / raktavarṇaṃ hi tadbhasma yojanīyaṃ yathāyatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मारण:: निरुत्थ मत्स्याक्षीगन्धवाह्लीकैर् लकुचद्रवपेषितैः । विलिप्य सकलं लोहं मत्स्याक्षीकल्कगोपितम्
iron:: māraṇa:: niruttha matsyākṣīgandhavāhlīkair lakucadravapeṣitaiḥ / vilipya sakalaṃ lohaṃ matsyākṣīkalkagopitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्त्राभ्यां सुदृढं ध्मात्वा त्रिशूलीनिर्गमावधि । अथोद्धृत्य क्षिपेत्क्वाथे त्रिफलागोजलात्मके
bhastrābhyāṃ sudṛḍhaṃ dhmātvā triśūlīnirgamāvadhi / athoddhṛtya kṣipetkvāthe triphalāgojalātmake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादाहृत्य संताड्य मृतमादाय लोहकम् । पुनश्च पूर्ववद् ध्मात्वा मारयेदखिलायसम्
tasmādāhṛtya saṃtāḍya mṛtamādāya lohakam / punaśca pūrvavad dhmātvā mārayedakhilāyasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्डयित्वा ततो गन्धगुडत्रिफलया सह । पुटेद् विंशतिवारेण निरुत्थं जायते ध्रुवम्
kaṇḍayitvā tato gandhaguḍatriphalayā saha / puṭed viṃśativāreṇa nirutthaṃ jāyate dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहभस्म समगन्धम् अयश्चूर्णं कुमारीवारिमर्दितम् । पुञ्जीकृतं कियत्कालं छायास्थं म्रियते ह्ययः
lohabhasma samagandham ayaścūrṇaṃ kumārīvārimarditam / puñjīkṛtaṃ kiyatkālaṃ chāyāsthaṃ mriyate hyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मृत:: मेदिच्। उसे एतत्स्यादपुनर्भवं हि भसितं लोहस्य दिव्यामृतं सम्यक् सिद्धरसायनं त्रिकटुकीवेल्लाज्यमध्वन्वितम् । हन्यान्निष्कमितं जरां च मरणं व्याधींश्च सत्पुत्रदं दिष्टं श्रीगिरिशेन कालयवनोद्भूत्यै पुरा तत्पितुः
iron:: mṛta:: medic. use etatsyādapunarbhavaṃ hi bhasitaṃ lohasya divyāmṛtaṃ samyak siddharasāyanaṃ trikaṭukīvellājyamadhvanvitam / hanyānniṣkamitaṃ jarāṃ ca maraṇaṃ vyādhīṃśca satputradaṃ diṣṭaṃ śrīgiriśena kālayavanodbhūtyai purā tatpituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्संसेवमानानां न भवन्त्यामयोच्चयाः । जायते च सुतः श्रीमान् धीधैर्य्यबलसंयुतः
etatsaṃsevamānānāṃ na bhavantyāmayoccayāḥ / jāyate ca sutaḥ śrīmān dhīdhairyyabalasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काललोह, कान्तलोह:: हिघ् क़ुअलित्य् ओफ़् भस्मन् काललोहेन कान्तेन भस्मैतत्परिकल्पयेत् । अन्यलोहकृतं भस्म नैतादृशगुणात्मकम्
kālaloha, kāntaloha:: high quality of bhasman kālalohena kāntena bhasmaitatparikalpayet / anyalohakṛtaṃ bhasma naitādṛśaguṇātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मारण मत्स्याक्षीक्षीरगन्धाश्मपिष्टं वेति तदायसम् । विंशतिः पुटितं वारान्निरुत्थं भस्म जायते
iron:: māraṇa matsyākṣīkṣīragandhāśmapiṣṭaṃ veti tadāyasam / viṃśatiḥ puṭitaṃ vārānnirutthaṃ bhasma jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मृत:: मेदिच्। उसे तदष्टपलिकं भस्म मूत्रैर् अष्टगुणैर् गवाम् । पचेल्लोहमये पात्रे लोहदर्व्या विघट्टयेत्
iron:: mṛta:: medic. use tadaṣṭapalikaṃ bhasma mūtrair aṣṭaguṇair gavām / pacellohamaye pātre lohadarvyā vighaṭṭayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं सिद्धमिदं लोहं वल्लद्वितयसंमितम् । निहन्ति सकलान्रोगांस्तत्तद्दोषसमुद्भवान्
itthaṃ siddhamidaṃ lohaṃ valladvitayasaṃmitam / nihanti sakalānrogāṃstattaddoṣasamudbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयं पाण्डुगदं गुल्मं शूलं मूलामयं तथा । मेहं मेदोऽग्निमान्द्यं च यकृत्प्लीहं च कामलाम्
kṣayaṃ pāṇḍugadaṃ gulmaṃ śūlaṃ mūlāmayaṃ tathā / mehaṃ medo'gnimāndyaṃ ca yakṛtplīhaṃ ca kāmalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.