श्वासं कासं च कुष्ठं च ज्वरं शूलान्वितं तथा
śvāsaṃ kāsaṃ ca kuṣṭhaṃ ca jvaraṃ śūlānvitaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Somadeva: Rasendracudamani, chapters·14
Somadeva: Rasendracudamani, chapters 14
कान्तलोह:: मेदिच्। उसे कान्तं तुल्याभ्रसत्त्वं चरणपरिमितं हेम तत्तुल्यमर्कं वैक्रान्तं ताप्यरूप्यं क्रिमिरिपुकटुकैस् तुल्यभागैः समेतम् । लीढं देवद्रुतैलैः प्रवितरति नृणां देहसिद्धिं समृद्धां पथ्यं पूर्वोक्तवत् तद्धरति च सकलं रोगपूगं जवेन
kāntaloha:: medic. use kāntaṃ tulyābhrasattvaṃ caraṇaparimitaṃ hema tattulyamarkaṃ vaikrāntaṃ tāpyarūpyaṃ krimiripukaṭukais tulyabhāgaiḥ sametam / līḍhaṃ devadrutailaiḥ pravitarati nṛṇāṃ dehasiddhiṃ samṛddhāṃ pathyaṃ pūrvoktavat taddharati ca sakalaṃ rogapūgaṃ javena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेतत्सर्वरोगघ्नं रम्यं कान्तरसायनम् । बल्यं वृष्यं सुपुत्रीयं मङ्गल्यं दीपनं परम्
tadetatsarvarogaghnaṃ ramyaṃ kāntarasāyanam / balyaṃ vṛṣyaṃ suputrīyaṃ maṅgalyaṃ dīpanaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मारण पलार्धं रेतितं लोहं बालबिल्वफलाम्बुना । पिष्ट्वा पिष्ट्वा पचेत्क्षिप्रं भस्मसाज्जायते खलु
iron:: māraṇa palārdhaṃ retitaṃ lohaṃ bālabilvaphalāmbunā / piṣṭvā piṣṭvā pacetkṣipraṃ bhasmasājjāyate khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा लिङ्गीफलाम्भोभिर् धात्रीफलरसेन च । पूर्ववन्मारयेल्लोहं जायते गुणवत्तरम्
tathā liṅgīphalāmbhobhir dhātrīphalarasena ca / pūrvavanmārayellohaṃ jāyate guṇavattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: मृत:: मेदिच्। उसे पुनर्भूसिन्ध्वपामार्गवज्रिणीतिन्तिडीत्वचाम् । क्षारैः सर्वायसां भस्म सेवितं शाणमात्रतः
iron:: mṛta:: medic. use punarbhūsindhvapāmārgavajriṇītintiḍītvacām / kṣāraiḥ sarvāyasāṃ bhasma sevitaṃ śāṇamātrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वाथं त्रिफलासंयुक्तं प्रतिमासं पिबेन्नरः । मण्डूर लोहकिट्टविशुद्ध्यर्थं जायते चान्यथाश्मरी
kvāthaṃ triphalāsaṃyuktaṃ pratimāsaṃ pibennaraḥ / maṇḍūra lohakiṭṭaviśuddhyarthaṃ jāyate cānyathāśmarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविशोधितलोहानां विषवद्वमनं मतम् । नन्दिना तु विशुद्ध्यर्थं लोहं प्रोक्तं सुधासमम्
aviśodhitalohānāṃ viṣavadvamanaṃ matam / nandinā tu viśuddhyarthaṃ lohaṃ proktaṃ sudhāsamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन् (?):: मेदिच्। उसे रात्रौ कान्तशरावके स्थितवरामित्राजलैः स्वादुभिः प्रातर्मुष्टिमितं खलु प्रतिदिनं षण्मासम् आसेवितम् । हन्यात्पित्तकफामयान् बहुविधान्कुष्ठप्रमेहांस्तथा पाण्डुं यक्ष्मगदं च कामलगदं मूलामयं वातजान्
iron (?):: medic. use rātrau kāntaśarāvake sthitavarāmitrājalaiḥ svādubhiḥ prātarmuṣṭimitaṃ khalu pratidinaṃ ṣaṇmāsam āsevitam / hanyātpittakaphāmayān bahuvidhānkuṣṭhapramehāṃstathā pāṇḍuṃ yakṣmagadaṃ ca kāmalagadaṃ mūlāmayaṃ vātajān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इरोन्:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् अशोधितायः सपुनर्भवं तद्गुणं प्रदर्श्याल्पमथ प्रकुर्यात् । आमाग्निमान्द्यारुचिगुल्मशोफविड्भेदम् आलस्यम् उरोविबन्धम्
iron:: aśuddha:: medic. properties aśodhitāyaḥ sapunarbhavaṃ tadguṇaṃ pradarśyālpamatha prakuryāt / āmāgnimāndyārucigulmaśophaviḍbhedam ālasyam urovibandham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिन्:: सुब्त्य्पेस् खुरकं मिश्रकं चेति द्विविधं वङ्गमुच्यते । खुरं तत्र गुणैः श्रेष्ठं मिश्रकं न हितं मतम्
tin:: subtypes khurakaṃ miśrakaṃ ceti dvividhaṃ vaṅgamucyate / khuraṃ tatra guṇaiḥ śreṣṭhaṃ miśrakaṃ na hitaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खुरक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् धवलं च मृदु स्निग्धं द्रुतद्रावं सगौरवम् । मिश्रक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् निःशब्दं खुरवङ्गं स्यान् मिश्रकं श्यामशुभ्रकम्
khuraka:: phys. properties dhavalaṃ ca mṛdu snigdhaṃ drutadrāvaṃ sagauravam / miśraka:: phys. properties niḥśabdaṃ khuravaṅgaṃ syān miśrakaṃ śyāmaśubhrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिन्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् वङ्गं तिक्तोष्णकं रूक्षमीषद्वातप्रकोपणम् । मेदःश्लेष्मामयघ्नं च क्रिमिघ्नं मेहनाशनम्
tin:: medic. properties vaṅgaṃ tiktoṣṇakaṃ rūkṣamīṣadvātaprakopaṇam / medaḥśleṣmāmayaghnaṃ ca krimighnaṃ mehanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खुर:: शोधन द्रावयित्वा निशायुक्ते क्षिप्तं निर्गुण्डिकारसे । विशुध्यति त्रिवारेण खुरवङ्गं न संशयः
khura:: śodhana drāvayitvā niśāyukte kṣiptaṃ nirguṇḍikārase / viśudhyati trivāreṇa khuravaṅgaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिश्रक:: शोधन अम्लतक्रविनिष्पिष्टवर्षाभूविषसिन्धुभिः । कट्वलाबुगतं वङ्गं द्वितीयं परिशुध्यति
miśraka:: śodhana amlatakraviniṣpiṣṭavarṣābhūviṣasindhubhiḥ / kaṭvalābugataṃ vaṅgaṃ dvitīyaṃ pariśudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वङ्गमारणम् सतालेनार्कदुग्धेन लिप्त्वा वङ्गदलान्यथ । बोधिचिञ्चात्वचां क्षारैर्दद्याल्लघुपुटानि च
vaṅgamāraṇam satālenārkadugdhena liptvā vaṅgadalānyatha / bodhiciñcātvacāṃ kṣārairdadyāllaghupuṭāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्दयित्वा चरेद्भस्म तद्रसादिषु शस्यते । वङ्गमारणम् (२) प्रद्राव्य खर्परे वङ्गं षोडशांशं रसं क्षिपेत्
mardayitvā caredbhasma tadrasādiṣu śasyate / vaṅgamāraṇam (2) pradrāvya kharpare vaṅgaṃ ṣoḍaśāṃśaṃ rasaṃ kṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वल्पस्वल्पालकं दत्त्वा भारद्वाजस्य काष्ठतः । मर्दयित्वा चरेद्भस्म तद्रसादिषु कीर्तितम्
svalpasvalpālakaṃ dattvā bhāradvājasya kāṣṭhataḥ / mardayitvā caredbhasma tadrasādiṣu kīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिन्:: मृत:: मेदिच्। उसे वङ्गभस्मसमं कान्तं व्योमभस्म च तत्समम् । मर्दयेत्कन्यकाम्भोभिर् निम्बपत्ररसैर् अपि
tin:: mṛta:: medic. use vaṅgabhasmasamaṃ kāntaṃ vyomabhasma ca tatsamam / mardayetkanyakāmbhobhir nimbapatrarasair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपालावर्तभस्माथ विनिक्षिप्य समांशकम् । गोमूत्रकशिलाधातुजलैः सम्यग्विमर्दयेत्
bhūpālāvartabhasmātha vinikṣipya samāṃśakam / gomūtrakaśilādhātujalaiḥ samyagvimardayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गुग्गुलुतोयेन मर्दयित्वा दिनाष्टकम् । विशोष्य परिचूर्ण्याथ समभागेन योजयेत्
tato guggulutoyena mardayitvā dināṣṭakam / viśoṣya paricūrṇyātha samabhāgena yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृष्टबर्बूरनिर्यासैर् वाकुचीबीजचूर्णकैः । ततः क्षिपेत्करण्डान्तर्विधाय पटगालितम्
bhṛṣṭabarbūraniryāsair vākucībījacūrṇakaiḥ / tataḥ kṣipetkaraṇḍāntarvidhāya paṭagālitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोतक्रपिष्टरजनीसारेण सह पाययेत् । चतुर्भिर्वल्लकैस्तुल्यं रम्यं वङ्गरसायनम्
gotakrapiṣṭarajanīsāreṇa saha pāyayet / caturbhirvallakaistulyaṃ ramyaṃ vaṅgarasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चितं तेन नश्यन्ति मेहा विंशतिभेदकाः । शालयो मुद्गसूपं च नवनीतं तिलोद्भवम् । पटोलं तिक्ततुण्डीरं तक्रं पथ्यं प्रशस्यते
niścitaṃ tena naśyanti mehā viṃśatibhedakāḥ / śālayo mudgasūpaṃ ca navanītaṃ tilodbhavam / paṭolaṃ tiktatuṇḍīraṃ takraṃ pathyaṃ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेअद्:: शुद्ध:: परीक्षा द्रुतद्रावं महाभारं छेदे कृष्णं समुज्ज्वलम् । पूतिगन्धं बहिःकृष्णं शुद्धं सीसमतोऽन्यथा
lead:: śuddha:: parīkṣā drutadrāvaṃ mahābhāraṃ chede kṛṣṇaṃ samujjvalam / pūtigandhaṃ bahiḥkṛṣṇaṃ śuddhaṃ sīsamato'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेअद्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् अत्युष्णं सीसकं स्निग्धं तिक्तं वातापहम् । प्रमेहतोयदोषघ्नं दीपनं चामवातनुत्
lead:: medic. properties atyuṣṇaṃ sīsakaṃ snigdhaṃ tiktaṃ vātāpaham / pramehatoyadoṣaghnaṃ dīpanaṃ cāmavātanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीषशोधन सिन्दुवारजटाक्वाथे हरिद्राचूर्णकं क्षिपेत् । द्रुतं नागं च निर्गुण्ड्यास्त्रिवारं निक्षिपेद्रसे
sīṣaśodhana sinduvārajaṭākvāthe haridrācūrṇakaṃ kṣipet / drutaṃ nāgaṃ ca nirguṇḍyāstrivāraṃ nikṣipedrase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागः शुद्धो भवेदेवं मूर्च्छास्फोटादि नाचरेत् । भ्राष्ट्रयन्त्र तिर्यगाकारचुल्ल्यां तु तिर्यग्वक्त्रं घटं क्षिपेत् । तं च वक्त्रं विना सर्वं गोपयेद्यत्नतो मृदा । भ्राष्ट्रयन्त्राभिधं चैतन्नागमारणम् उत्तमम्
nāgaḥ śuddho bhavedevaṃ mūrcchāsphoṭādi nācaret / bhrāṣṭrayantra tiryagākāracullyāṃ tu tiryagvaktraṃ ghaṭaṃ kṣipet / taṃ ca vaktraṃ vinā sarvaṃ gopayedyatnato mṛdā / bhrāṣṭrayantrābhidhaṃ caitannāgamāraṇam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीसमारणम् भ्राष्ट्रयन्त्राभिधे तस्मिन्यन्त्रे सीसं विनिक्षिपेत् । पलविंशतिकं नागमधस्तीव्रानलं क्षिपेत्
sīsamāraṇam bhrāṣṭrayantrābhidhe tasminyantre sīsaṃ vinikṣipet / palaviṃśatikaṃ nāgamadhastīvrānalaṃ kṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुते नागे क्षिपेत्सूतं शुद्धं कर्षमितं शुभम् । विघट्ट्य निक्षिपेत् क्षारमेकैकं हि पलं पलम्
drute nāge kṣipetsūtaṃ śuddhaṃ karṣamitaṃ śubham / vighaṭṭya nikṣipet kṣāramekaikaṃ hi palaṃ palam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनाख्यस्य वृक्षस्य महाराजगिरेरपि । दाडिमस्य मयूरस्य क्षिप्त्वा क्षारं पृथक् पृथक्
arjunākhyasya vṛkṣasya mahārājagirerapi / dāḍimasya mayūrasya kṣiptvā kṣāraṃ pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विंशतिरात्राणि पचेत्तीव्रेण वह्निना । विघट्टयन् दृढं दोर्भ्यां दर्व्या चाथ प्रयत्नतः
evaṃ viṃśatirātrāṇi pacettīvreṇa vahninā / vighaṭṭayan dṛḍhaṃ dorbhyāṃ darvyā cātha prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तं तज्जायते भस्म कपोतच्छायमेव च । नागं दोषविनिर्मुक्तं जायते तु रसायनम्
raktaṃ tajjāyate bhasma kapotacchāyameva ca / nāgaṃ doṣavinirmuktaṃ jāyate tu rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेअद्:: मारण:: निरुत्थ (?) हतमुत्थापितं सीसं दशवारेण सिध्यति । तन्मृतं सीसकं सर्वदोषमुक्तं रसायनम्
lead:: māraṇa:: niruttha (?) hatamutthāpitaṃ sīsaṃ daśavāreṇa sidhyati / tanmṛtaṃ sīsakaṃ sarvadoṣamuktaṃ rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेअद्:: मृत:: मेदिच्। उसे एवं नागोद्भवं भस्म ताप्यभस्मार्धभागिकम् । पादं पादं क्षिपेद्भस्म शुल्बस्य रजतस्य च
lead:: mṛta:: medic. use evaṃ nāgodbhavaṃ bhasma tāpyabhasmārdhabhāgikam / pādaṃ pādaṃ kṣipedbhasma śulbasya rajatasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्ताभ्रसत्त्वयोश् चापि स्फटिकस्य पृथक् पृथक् । सर्वमेकत्र संचूर्ण्य पुटेत् त्रिफलवारिणा
kāntābhrasattvayoś cāpi sphaṭikasya pṛthak pṛthak / sarvamekatra saṃcūrṇya puṭet triphalavāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशद्वनगिरिण्डैश्च त्रिंशद्वारं विचूर्ण्य तत् । व्योषवेल्लकचूर्णैश्च समांशैः सह योजयेत्
triṃśadvanagiriṇḍaiśca triṃśadvāraṃ vicūrṇya tat / vyoṣavellakacūrṇaiśca samāṃśaiḥ saha yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्वाज्यसहितं हन्ति प्रलीढं वल्लमात्रया । अशीतिं वातजान् रोगान् धनुर्वातान् विशेषतः
madhvājyasahitaṃ hanti pralīḍhaṃ vallamātrayā / aśītiṃ vātajān rogān dhanurvātān viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफरोगानशेषांश्च मूत्ररोगांश्च सर्वशः । श्वासं कासं क्षयं पाण्डुं श्वयथुं शीतकं ज्वरम्
kapharogānaśeṣāṃśca mūtrarogāṃśca sarvaśaḥ / śvāsaṃ kāsaṃ kṣayaṃ pāṇḍuṃ śvayathuṃ śītakaṃ jvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहणीमामदोषं च वह्निमान्द्यं च दुर्जयम् । सर्वान् गुदजदोषांश्च तत्तद्रोगानुपानतः
grahaṇīmāmadoṣaṃ ca vahnimāndyaṃ ca durjayam / sarvān gudajadoṣāṃśca tattadrogānupānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तल रीतिका काकतुण्डीति द्विविधं पित्तलं भवेत् । रीतिका:: परीक्षा संतप्ता काञ्जिके क्षिप्ता ताम्राभा रीतिका मता । राजरीति:: परीक्षा एवं प्रजायते कृष्णा काकतुण्डीति सा मता
pittala rītikā kākatuṇḍīti dvividhaṃ pittalaṃ bhavet / rītikā:: parīkṣā saṃtaptā kāñjike kṣiptā tāmrābhā rītikā matā / rājarīti:: parīkṣā evaṃ prajāyate kṛṣṇā kākatuṇḍīti sā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रीतिका:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य् गुर्वी मृद्वी च पीताभा साराङ्गी ताडनक्षमा । सुस्निग्धा मसृणाङ्गी च रीतिका तादृशी शुभा
rītikā:: parīkṣā:: good quality gurvī mṛdvī ca pītābhā sārāṅgī tāḍanakṣamā / susnigdhā masṛṇāṅgī ca rītikā tādṛśī śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रीतिका:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य् पाण्डुराभा खरा रूक्षा बर्बरा घट्टनाक्षमा । पूतिगन्धा तथा लघ्वी रीतिर्नेष्टा रसादिषु
rītikā:: parīkṣā:: bad quality pāṇḍurābhā kharā rūkṣā barbarā ghaṭṭanākṣamā / pūtigandhā tathā laghvī rītirneṣṭā rasādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रीतिका:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रीतिस्तिक्तरसा रूक्षा जन्तुघ्नी सास्रपित्तनुत् । क्रिमिकुष्ठहरा योगात् सोष्णवीर्या च शीतला
rītikā:: medic. properties rītistiktarasā rūkṣā jantughnī sāsrapittanut / krimikuṣṭhaharā yogāt soṣṇavīryā ca śītalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजरीति:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् काकतुण्डी गतस्नेहा तिक्तोष्णा कफपित्तनुत् । यकृत्प्लीहहरा शीतवीर्या च परिकीर्तिता
rājarīti:: medic. properties kākatuṇḍī gatasnehā tiktoṣṇā kaphapittanut / yakṛtplīhaharā śītavīryā ca parikīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रीतिका:: शोधन तप्ता क्षिप्ता च निर्गुण्डीरसे श्यामारजोऽन्विते । पञ्चवारेण संशुद्धिं रीतिरायाति निश्चितम्
rītikā:: śodhana taptā kṣiptā ca nirguṇḍīrase śyāmārajo'nvite / pañcavāreṇa saṃśuddhiṃ rītirāyāti niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रीतिमारणम् निम्बूरसशिलागन्धवेष्टिता पुटिताष्टधा । रीतिरायाति भस्मत्वं ततो योज्या यथायथम्
rītimāraṇam nimbūrasaśilāgandhaveṣṭitā puṭitāṣṭadhā / rītirāyāti bhasmatvaṃ tato yojyā yathāyatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रीतिका:: प्रोदुच्तिओन् ओफ़् द्रुति सुवर्णरीतिकाचूर्णं भक्षितं विष्ठितं पुनः । छागेन कृष्णवर्णेन मत्तेन तरुणेन च
rītikā:: production of druti suvarṇarītikācūrṇaṃ bhakṣitaṃ viṣṭhitaṃ punaḥ / chāgena kṛṣṇavarṇena mattena taruṇena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तल्लिप्तं खर्परे दग्धं द्रुतिं मुञ्चति शोभनाम् । चतुर्दशलसद्वर्णसुवर्णसदृशच्छविः
talliptaṃ kharpare dagdhaṃ drutiṃ muñcati śobhanām / caturdaśalasadvarṇasuvarṇasadṛśacchaviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहलोहकरी प्रोक्ता युक्ता रसरसायने । ब्रस्स्:: मृत:: मेदिच्। उसे मृतारकूटकं कान्तं व्योमसत्त्वं च मारितम्
dehalohakarī proktā yuktā rasarasāyane / brass:: mṛta:: medic. use mṛtārakūṭakaṃ kāntaṃ vyomasattvaṃ ca māritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयं समांशकं तुल्यव्योषजन्तुघ्नसंयुतम् । ब्रह्मबीजाजमोदाग्निभल्लाततिलसंयुतम्
trayaṃ samāṃśakaṃ tulyavyoṣajantughnasaṃyutam / brahmabījājamodāgnibhallātatilasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेवितं निष्कमात्रं हि जन्तुघ्नं कुष्ठनाशनम् । विशेषाच्छ्वेतकुष्ठघ्नं दीपनं पाचनं हितम्
sevitaṃ niṣkamātraṃ hi jantughnaṃ kuṣṭhanāśanam / viśeṣācchvetakuṣṭhaghnaṃ dīpanaṃ pācanaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रोन्ज़े:: प्रोदुच्तिओन् अष्टभागेन ताम्रेण द्विभागकुटिलेन च । विद्रुतेन भवेत् कांस्यं तत् सौराष्ट्रभवं शुभम्
bronze:: production aṣṭabhāgena tāmreṇa dvibhāgakuṭilena ca / vidrutena bhavet kāṃsyaṃ tat saurāṣṭrabhavaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रोन्ज़े:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य् तीक्ष्णशब्दं मृदु स्निग्धमीषच्छ्यामलशुभ्रकम् । निर्मलं दाहरक्तं च षोढा कांस्यं प्रशस्यते
bronze:: parīkṣā:: good quality tīkṣṇaśabdaṃ mṛdu snigdhamīṣacchyāmalaśubhrakam / nirmalaṃ dāharaktaṃ ca ṣoḍhā kāṃsyaṃ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रोन्ज़े:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य् यत्पीतं दहने ताम्रं खरं रूक्षं घनासहम् । मन्दनादं गतज्योतिः सप्तधा कांस्यमुत्सृजेत्
bronze:: parīkṣā:: bad quality yatpītaṃ dahane tāmraṃ kharaṃ rūkṣaṃ ghanāsaham / mandanādaṃ gatajyotiḥ saptadhā kāṃsyamutsṛjet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रोन्ज़े:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् कांस्यं लघु च तिक्तोष्णं लेखनं दृक्प्रसादनम् । क्रिमिकोटिहरं वातपित्तघ्नं भाजने हितम्
bronze:: medic. properties kāṃsyaṃ laghu ca tiktoṣṇaṃ lekhanaṃ dṛkprasādanam / krimikoṭiharaṃ vātapittaghnaṃ bhājane hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रोन्ज़े:: सुइतब्ले फ़ोर् वेस्सेल्स् घृतमेकं विना चान्यत्सर्वं कांस्यगतं नृणाम् । भुक्तम् आरोग्यसुखदं हितं सात्म्यकरं तथा
bronze:: suitable for vessels ghṛtamekaṃ vinā cānyatsarvaṃ kāṃsyagataṃ nṛṇām / bhuktam ārogyasukhadaṃ hitaṃ sātmyakaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यशोधनम् तप्तं कांस्यं गवां मूत्रे वापितं परिशुध्यति । ब्रोन्ज़े:: मारण:: निरुत्थ म्रियते गन्धतालाभ्यां निरुत्थं पञ्चभिः पुटैः
kāṃsyaśodhanam taptaṃ kāṃsyaṃ gavāṃ mūtre vāpitaṃ pariśudhyati / bronze:: māraṇa:: niruttha mriyate gandhatālābhyāṃ nirutthaṃ pañcabhiḥ puṭaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तलोह:: प्रोदुच्तिओन् कांस्यार्करीतिलोहाहिजातं तद्वर्त्तलोहकम् । तदेव पञ्चलोहाख्यं लोहविद्भिरुदाहृतम्
vartaloha:: production kāṃsyārkarītilohāhijātaṃ tadvarttalohakam / tadeva pañcalohākhyaṃ lohavidbhirudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तलोह:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् हिमाम्लकटुकं रूक्षं कफपित्तविनाशनम् । रुच्यं त्वच्यं क्रिमिघ्नं च नेत्र्यं मलविशोधनम्
vartaloha:: medic. properties himāmlakaṭukaṃ rūkṣaṃ kaphapittavināśanam / rucyaṃ tvacyaṃ krimighnaṃ ca netryaṃ malaviśodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तलोह:: वेस्सेल्स् मदे ओफ़् ँ तद्भाण्डसाधितं सर्वम् अन्नव्यञ्जनसूपकम् । अम्लेन वर्जितं चापि दीपनं पाचनं शुभम्
vartaloha:: vessels made of ~ tadbhāṇḍasādhitaṃ sarvam annavyañjanasūpakam / amlena varjitaṃ cāpi dīpanaṃ pācanaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तलोहशोधनम् द्रुतमश्वजले क्षिप्तं वर्त्तलोहं विशुध्यति । वर्तलोहमारणम् म्रियते गन्धतालाभ्यां पुटितं वर्त्तलोहकम्
vartalohaśodhanam drutamaśvajale kṣiptaṃ varttalohaṃ viśudhyati / vartalohamāraṇam mriyate gandhatālābhyāṃ puṭitaṃ varttalohakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु तेष्विह योगेषु योजनीयं यथाविधि । जातिमद्भिर्विशुद्धैश्च विधिना परिसाधितैः । रसोपरसलोहाद्यैः सूतः सिध्यति नान्यथा
teṣu teṣviha yogeṣu yojanīyaṃ yathāvidhi / jātimadbhirviśuddhaiśca vidhinā parisādhitaiḥ / rasoparasalohādyaiḥ sūtaḥ sidhyati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
?? रत्नानि लोहानि वराटशुक्तिपाषाणजातं खुरशृङ्गशल्यम् । महारसाद्येषु कठोरदेहं भस्मीकृतं तत्खलु सूतयोग्यम्
?? ratnāni lohāni varāṭaśuktipāṣāṇajātaṃ khuraśṛṅgaśalyam / mahārasādyeṣu kaṭhoradehaṃ bhasmīkṛtaṃ tatkhalu sūtayogyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनाग:: सत्त्व:: उसेद् फ़ोर् द्रावण वज्राणां द्रावणार्थाय सत्त्वं भूनागजं ब्रुवे । सदेव परमं तेजः सूतराजेन्द्रवज्रयोः
bhūnāga:: sattva:: used for drāvaṇa vajrāṇāṃ drāvaṇārthāya sattvaṃ bhūnāgajaṃ bruve / sadeva paramaṃ tejaḥ sūtarājendravajrayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनाग:: सत्त्व:: पातन धौतं भूनागसम्भूतं मर्दयेद् भृङ्गजै रसैः । निम्बुद्रवैश्च निर्गुण्ड्याः स्वरसैस्त्रिदिनं पृथक्
bhūnāga:: sattva:: pātana dhautaṃ bhūnāgasambhūtaṃ mardayed bhṛṅgajai rasaiḥ / nimbudravaiśca nirguṇḍyāḥ svarasaistridinaṃ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् द्रावणगणोपेतं संमर्द्य वटकीकृतम् । निरुध्य दृढमूषायां द्विदण्डं प्रधमेद् दृढम्
tad drāvaṇagaṇopetaṃ saṃmardya vaṭakīkṛtam / nirudhya dṛḍhamūṣāyāṃ dvidaṇḍaṃ pradhamed dṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतः शीतं समाहृत्य पट्टके विनिवेश्य यत् । रवकान् राजिकातुल्यान् रेणूनपि भरान्वितान्
svataḥ śītaṃ samāhṛtya paṭṭake viniveśya yat / ravakān rājikātulyān reṇūnapi bharānvitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशांशार्कसंयुक्तान् धमित्वा रवकांश्चरेत् । वज्रादिद्रावणं तेन प्रकुर्वीत यथेप्सितम्
dvādaśāṃśārkasaṃyuktān dhamitvā ravakāṃścaret / vajrādidrāvaṇaṃ tena prakurvīta yathepsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरसत्त्वमिदं प्रोक्तं रसायनमनुत्तमम् । द्वित्रिमूषासु चैकस्यां सत्त्वं भवति निश्चितम्
kharasattvamidaṃ proktaṃ rasāyanamanuttamam / dvitrimūṣāsu caikasyāṃ sattvaṃ bhavati niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनाग:: सत्त्व:: पातन सुवर्णरूप्यताम्रायःकान्तसम्भूतभूमिजान् । भुजङ्गमान् उपादाय चतुःप्रस्थसमन्वितान्
bhūnāga:: sattva:: pātana suvarṇarūpyatāmrāyaḥkāntasambhūtabhūmijān / bhujaṅgamān upādāya catuḥprasthasamanvitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षाल्य रजनीतोयैः शीतलैश्च जलैरपि । उपोषितं मयूरं वा शूरं वा चरणायुधम्
prakṣālya rajanītoyaiḥ śītalaiśca jalairapi / upoṣitaṃ mayūraṃ vā śūraṃ vā caraṇāyudham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण चारयित्वाथ तद्विष्ठां समुपाहरेत् । क्षाराम्लैः सह संपेष्य विशोष्य च खरातपे
krameṇa cārayitvātha tadviṣṭhāṃ samupāharet / kṣārāmlaiḥ saha saṃpeṣya viśoṣya ca kharātape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः खर्परके क्षिप्त्वा भर्जयित्वा मषीं चरेत् । मषीं द्रावणवर्गेण संयुक्तां संप्रमर्दिताम्
tataḥ kharparake kṣiptvā bharjayitvā maṣīṃ caret / maṣīṃ drāvaṇavargeṇa saṃyuktāṃ saṃpramarditām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरुध्य कोष्ठिकामध्ये प्रधमेद् घटिकाद्वयम् । शीतलीभूतमूषायाः खोटमुद्धृत्य पेषयेत्
nirudhya koṣṭhikāmadhye pradhamed ghaṭikādvayam / śītalībhūtamūṣāyāḥ khoṭamuddhṛtya peṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षाल्य रवकानाशु समादाय प्रयत्नतः । सुवर्णमानवद् ध्मात्वा रवं कृत्वा नियोजयेत्
prakṣālya ravakānāśu samādāya prayatnataḥ / suvarṇamānavad dhmātvā ravaṃ kṛtvā niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनाग:: सत्त्व:: रिन्ग् ओफ़् ँ भूनागोद्भवसत्त्वम् उत्तमतमं श्रीसोमदेवोदितं दत्तं पादमितं द्विशाणकनके कुर्वीत तेनोर्मिकाम् । तद्धौताम्बुविलेपनं स्थिरचरोद्भूतं विषं नेत्ररुक् शूलं मूलगदं च कर्णजरुजो हन्यात् प्रसूतिग्रहम्
bhūnāga:: sattva:: ring of ~ bhūnāgodbhavasattvam uttamatamaṃ śrīsomadevoditaṃ dattaṃ pādamitaṃ dviśāṇakanake kurvīta tenormikām / taddhautāmbuvilepanaṃ sthiracarodbhūtaṃ viṣaṃ netraruk śūlaṃ mūlagadaṃ ca karṇajarujo hanyāt prasūtigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोलतैलपातनम् (१) कथ्यतेऽङ्कोलतैलं च रसभस्मादिनिर्मितौ । पुण्यश्लोकमहामात्यैः श्रीमद्भिर्देवसूनुभिः
aṅkolatailapātanam (1) kathyate'ṅkolatailaṃ ca rasabhasmādinirmitau / puṇyaślokamahāmātyaiḥ śrīmadbhirdevasūnubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणाङ्कोलबीजानां पेषं कृत्वा तु दुर्घनम् । आढकप्रमितं कुम्भे विनिधाय निरुध्य च
purāṇāṅkolabījānāṃ peṣaṃ kṛtvā tu durghanam / āḍhakapramitaṃ kumbhe vinidhāya nirudhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भस्य च तलच्छिद्रे शलाकामायसीं क्षिपेत् । सार्धहस्तप्रविस्तारे निम्ने गर्ते सुगर्त्तके
kumbhasya ca talacchidre śalākāmāyasīṃ kṣipet / sārdhahastapravistāre nimne garte sugarttake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रादेशिके गर्त्ते सीसपात्रं निधाय च । पटं च परिबद्ध्वा तु सन्धिबन्धं समाचरेत्
tatra prādeśike gartte sīsapātraṃ nidhāya ca / paṭaṃ ca paribaddhvā tu sandhibandhaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लद्दिभिः पूरयेद् गर्तं कण्ठावधि ततः परम् । षण्मासात् सीसपात्रस्थं तत्तैलं समुपाहरेत्
laddibhiḥ pūrayed gartaṃ kaṇṭhāvadhi tataḥ param / ṣaṇmāsāt sīsapātrasthaṃ tattailaṃ samupāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोल:: ओइल्:: (मेदिच्।) उसे तेन तैलेन संक्लिन्नाः पाषाणा ये भुवर्तिकाः । कूपे प्रक्षालिताः क्षिप्ता ज्वलन्ति निशि ते चिरम्
aṅkola:: oil:: (medic.) use tena tailena saṃklinnāḥ pāṣāṇā ye bhuvartikāḥ / kūpe prakṣālitāḥ kṣiptā jvalanti niśi te ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन लिप्तं तथैवोक्तं बीजमुद्भवति ध्रुवम् । वध्यते म्रियते सूतस्तैलेनानेन निश्चितम्
tena liptaṃ tathaivoktaṃ bījamudbhavati dhruvam / vadhyate mriyate sūtastailenānena niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तैले मासमात्रं हि स्थिता दालिश्चणोद्भवा । भक्षितास्याच्चतुर्थांशा षष्टिवारं विरेचयेत्
tattaile māsamātraṃ hi sthitā dāliścaṇodbhavā / bhakṣitāsyāccaturthāṃśā ṣaṣṭivāraṃ virecayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्रं भक्तं ततः पथ्यं दातव्यं रेकशान्तये । पक्षान्ते दालिकार्धेन पूर्ववद्रेचयेत् खलु
takraṃ bhaktaṃ tataḥ pathyaṃ dātavyaṃ rekaśāntaye / pakṣānte dālikārdhena pūrvavadrecayet khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दाली त्रिपादेन चूर्णार्धेन ततः परम् । पक्षे पक्षे विरेकेण सर्वं कुष्ठं विनश्यति
tato dālī tripādena cūrṇārdhena tataḥ param / pakṣe pakṣe virekeṇa sarvaṃ kuṣṭhaṃ vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेकसाध्यगदाः सर्वे विनश्यन्ति न संशयः । रेकसाध्यगदाः सर्वे श्वेतकुष्ठं विशेषतः
rekasādhyagadāḥ sarve vinaśyanti na saṃśayaḥ / rekasādhyagadāḥ sarve śvetakuṣṭhaṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोल:: ओइल्:: मेदिच्। उसे बिन्दुमात्रेण तैलेन शुद्धो गुञ्जामितो रसः । मर्दितोऽहिलतापत्रे पत्रेण सह भक्षितः
aṅkola:: oil:: medic. use bindumātreṇa tailena śuddho guñjāmito rasaḥ / mardito'hilatāpatre patreṇa saha bhakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणाद् एव कुरुते ह्यनलं दीप्तमुद्धतम् । संसेविनं नरं चापि वृकस्येवाति भोजिनम्
tatkṣaṇād eva kurute hyanalaṃ dīptamuddhatam / saṃsevinaṃ naraṃ cāpi vṛkasyevāti bhojinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोलतैलमेतद्धि देहलोहविधायकम् । एतत्तैलविलेपेन श्वेतकुष्ठं विनश्यति
aṅkolatailametaddhi dehalohavidhāyakam / etattailavilepena śvetakuṣṭhaṃ vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदङ्कोलकं तैलं महत्सत्त्वमुदाहृतम् । घृतवज्जायते स्त्यानं तत्सर्वमिति कथ्यते
etadaṅkolakaṃ tailaṃ mahatsattvamudāhṛtam / ghṛtavajjāyate styānaṃ tatsarvamiti kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोलतैलपातनविधिः (२) निस्त्वचाङ्कोलबीजानि किंचिज्जर्जरितानि च । रुद्ध्वा विद्याधरे यन्त्रे दण्डार्धं प्रपचेच्छनैः
aṅkolatailapātanavidhiḥ (2) nistvacāṅkolabījāni kiṃcijjarjaritāni ca / ruddhvā vidyādhare yantre daṇḍārdhaṃ prapacecchanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वस्थालीगतं तैलं नागवल्लीदले क्षिपेत् । अङ्कोल:: ओइल्:: मेदिच्। उसे तस्मिन्गुञ्जामितं सूतं विमर्द्य सदलं ग्रसेत्
ūrdhvasthālīgataṃ tailaṃ nāgavallīdale kṣipet / aṅkola:: oil:: medic. use tasminguñjāmitaṃ sūtaṃ vimardya sadalaṃ graset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद् दीपनम् उद्धतं गुरुतरद्रव्यादिसंचूर्णनं हन्यादष्टविधं च गुल्मम् अरुचिं प्लीहामयं स्वामयम् । श्वित्राद्यं सकलं च कुष्ठमचिरात्पाण्ड्वामयं च ज्वरं शूलं मूलगदं तथा श्वयथुकं श्वासं च कासं नृणाम्
kuryād dīpanam uddhataṃ gurutaradravyādisaṃcūrṇanaṃ hanyādaṣṭavidhaṃ ca gulmam aruciṃ plīhāmayaṃ svāmayam / śvitrādyaṃ sakalaṃ ca kuṣṭhamacirātpāṇḍvāmayaṃ ca jvaraṃ śūlaṃ mūlagadaṃ tathā śvayathukaṃ śvāsaṃ ca kāsaṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोलतैलपातनविधिः (३) निरस्थ्यङ्कोलबीजानि सूक्ष्माण्युष्णेन वारिणा । गोण्यां निक्षिप्य निस्त्वञ्चि विधाय तदनन्तरम्
aṅkolatailapātanavidhiḥ (3) nirasthyaṅkolabījāni sūkṣmāṇyuṣṇena vāriṇā / goṇyāṃ nikṣipya nistvañci vidhāya tadanantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाण्डस्थिते ततः क्षारे प्रक्षिपेत्सलिले खलु । तिलपर्णीजटां क्षुण्णां निक्षिपेत्तत्र मात्रया
bhāṇḍasthite tataḥ kṣāre prakṣipetsalile khalu / tilaparṇījaṭāṃ kṣuṇṇāṃ nikṣipettatra mātrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विरात्रमुषितं तत्र भाजनेऽन्ये विनिक्षिपेत् । शुष्के तु निर्गतं तैलं क्षिपेन्नागकरण्डके
dvirātramuṣitaṃ tatra bhājane'nye vinikṣipet / śuṣke tu nirgataṃ tailaṃ kṣipennāgakaraṇḍake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चणानां दालयस्तत्र स्थिता मासत्रयं ततः । तत्राद्ये पादमात्रं हि प्रदद्यात्कुष्ठरोगिणे
caṇānāṃ dālayastatra sthitā māsatrayaṃ tataḥ / tatrādye pādamātraṃ hi pradadyātkuṣṭharogiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाशु रेचितस्त्रिंशद्वाराणि तदनन्तरम् । ससंभक्तं तथा पथ्यं दातव्यं शाकवर्जितम्
tenāśu recitastriṃśadvārāṇi tadanantaram / sasaṃbhaktaṃ tathā pathyaṃ dātavyaṃ śākavarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विरेचितो नूनं सततं दशभिर्दिनैः । सर्वकुष्ठैर् विमुच्येत वारैः षट्सप्तभिः खलु
evaṃ virecito nūnaṃ satataṃ daśabhirdinaiḥ / sarvakuṣṭhair vimucyeta vāraiḥ ṣaṭsaptabhiḥ khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वप्रोक्तेन तैलेन गुणैस्तुल्यं प्रकीर्तितम् । अङ्कोलतैलपातनविधिः (४) मूलान्युत्तरवारुण्या जर्जरीकृत्य काञ्जिकैः
pūrvaproktena tailena guṇaistulyaṃ prakīrtitam / aṅkolatailapātanavidhiḥ (4) mūlānyuttaravāruṇyā jarjarīkṛtya kāñjikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिपेदङ्कोलबीजानां पेषिकां जर्जरीकृताम् । तत्तैलं घृतवत्स्त्यानं परं ग्राह्यं यथाविधि
kṣipedaṅkolabījānāṃ peṣikāṃ jarjarīkṛtām / tattailaṃ ghṛtavatstyānaṃ paraṃ grāhyaṃ yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कोलतैलपातनविधिः (५) सम्पिष्योत्तरवारुण्या पेटकार्या दलान्यथ । काञ्जिकेन ततस्तेन कल्केन परिमर्दयेत्
aṅkolatailapātanavidhiḥ (5) sampiṣyottaravāruṇyā peṭakāryā dalānyatha / kāñjikena tatastena kalkena parimardayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजश्चाङ्कोलबीजानां तद्बद्ध्वा विरलाम्बरे । तद्विलम्ब्यातपे तीव्रे तस्याधश्चषकं न्यसेत्
rajaścāṅkolabījānāṃ tadbaddhvā viralāmbare / tadvilambyātape tīvre tasyādhaścaṣakaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र निपतितं तैलमादेयं श्वित्रनाशनम् । अङ्कोलतैलपातनविधिः (६) अङ्कोलबीजसम्भूतं चूर्णं संमर्द्य काञ्जिकैः
tatra nipatitaṃ tailamādeyaṃ śvitranāśanam / aṅkolatailapātanavidhiḥ (6) aṅkolabījasambhūtaṃ cūrṇaṃ saṃmardya kāñjikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकरात्रोषितं तत्तु पिण्डीकृत्य ततः परम् । स्वेदयेत् कन्दुके यन्त्रे घटिकाद्वितयं ततः
ekarātroṣitaṃ tattu piṇḍīkṛtya tataḥ param / svedayet kanduke yantre ghaṭikādvitayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां च पिण्डीं दृढे वस्त्रे बद्ध्वा निष्पीड्य काष्ठतः । अधः पात्रस्थितं तैलं समाहृत्य नियोजयेत् । एवं कन्दुकयन्त्रेण सर्वतैलान्युपाहरेत्
tāṃ ca piṇḍīṃ dṛḍhe vastre baddhvā niṣpīḍya kāṣṭhataḥ / adhaḥ pātrasthitaṃ tailaṃ samāhṛtya niyojayet / evaṃ kandukayantreṇa sarvatailānyupāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.