Library·Abhinanda: Ramacaritamahakavya·3

Abhinanda: Ramacaritamahakavya 3

इत्य् अभिनन्दकृतौ रामचरिते महाकाव्ये सन्ध्यातमश्चन्द्रोदयवर्णनो नाम द्वितीयः सर्गः समाप्तः ॥ कवीनां किं दत्तैर् नृपपशुभिर् अन्यैर् अवसरे परं पृथ्वीपालः क्षणम् अपि स कर्णो वितरतु । अनात्तं तत्त्वज्ञैर् अपि सुविपुलार्थव्ययभिया प्रतिष्ठां येनोच्चैर् जगति गमितं रामचरितम् ॥ न्ब् ।म्स्च्। रेअद्स् हेरे (इन्स्तेअद् ओफ़् थिस् वेर्से?) पालान्वयाम्बुजवनैकविरोचनाय तस्मै नमो ऽस्तु युवराजनरेश्वराय । कोटिप्रदानघटितोज्ज्वलकीर्तिमूर्तिर् येनामरत्वपदवीं गमितो ऽभिनन्दः ॥ तृतीयः सर्गः अथ प्रबुद्धः प्रथमं विबुद्धम् आसीनम् आदाय तदङ्घ्रियुग्मम् । प्रकामनिद्राभिगमाभिरामो रामः सुमित्रासुतम् इत्य् उवाच

ity abhinandakṛtau rāmacarite mahākāvye sandhyātamaścandrodayavarṇano nāma dvitīyaḥ sargaḥ samāptaḥ // kavīnāṃ kiṃ dattair nṛpapaśubhir anyair avasare paraṃ pṛthvīpālaḥ kṣaṇam api sa karṇo vitaratu / anāttaṃ tattvajñair api suvipulārthavyayabhiyā pratiṣṭhāṃ yenoccair jagati gamitaṃ rāmacaritam // NB /msC/ reads here (instead of this verse?) pālānvayāmbujavanaikavirocanāya tasmai namo 'stu yuvarājanareśvarāya / koṭipradānaghaṭitojjvalakīrtimūrtir yenāmaratvapadavīṃ gamito 'bhinandaḥ // tṛtīyaḥ sargaḥ atha prabuddhaḥ prathamaṃ vibuddham āsīnam ādāya tadaṅghriyugmam / prakāmanidrābhigamābhirāmo rāmaḥ sumitrāsutam ity uvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् इत्थम् एव क्षपितो निशीथः कच्चिन् मुहूरार्धम् असि प्रसुप्तः । अस्मिन् प्रसादावसरे धियां च प्रतिष्ठितश् चेतसि कस् तवार्थः

kim ittham eva kṣapito niśīthaḥ kaccin muhūrārdham asi prasuptaḥ / asmin prasādāvasare dhiyāṃ ca pratiṣṭhitaś cetasi kas tavārthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनौकसस् तस्य नवेश्वरस्य भावावबोधाय पुनर् विमृश्य । यत् प्राप्तकालं तद् उदाहराशु प्रस्थानकालो ऽयम् अतिप्रशस्तः

vanaukasas tasya naveśvarasya bhāvāvabodhāya punar vimṛśya / yat prāptakālaṃ tad udāharāśu prasthānakālo 'yam atipraśastaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकार्यलाभस्तिमितः कपिश् चेन् न कश्चिद् अर्थो ऽनुसृतेन तेन । रिपऊपेतं वरम् अर्थिभावाद् विकारसंदेहसहे न मित्रे

svakāryalābhastimitaḥ kapiś cen na kaścid artho 'nusṛtena tena / ripaūpetaṃ varam arthibhāvād vikārasaṃdehasahe na mitre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यान्तराशारहितेन तेन व्यक्तं खलेनाद्य वयं निरस्ताः । दत्तः प्रदीर्घाग्रहणाभिधानो येनायम् आराद् अपि नो ऽर्धचन्द्रः

kāryāntarāśārahitena tena vyaktaṃ khalenādya vayaṃ nirastāḥ / dattaḥ pradīrghāgrahaṇābhidhāno yenāyam ārād api no 'rdhacandraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्धस् तपस्वी स कथं न कैश्चिन् मोहान्धकूपे निपतन् मदान्धः । किं देशकास् ते ऽपि हनूमदाद्याः सद्यः पदं प्राप्य समं विपन्नाः

ruddhas tapasvī sa kathaṃ na kaiścin mohāndhakūpe nipatan madāndhaḥ / kiṃ deśakās te 'pi hanūmadādyāḥ sadyaḥ padaṃ prāpya samaṃ vipannāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिष्टं न दृष्टं पवमानसूनोर् न चाग्निसूनोर् न च वालिसूनोः । सर्वे ऽपि किंकारणम् एकदैव प्रमीतकल्पाः कपिदारकास् ते

riṣṭaṃ na dṛṣṭaṃ pavamānasūnor na cāgnisūnor na ca vālisūnoḥ / sarve 'pi kiṃkāraṇam ekadaiva pramītakalpāḥ kapidārakās te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दुर्निवारो हरिर् अद्य शेताम् आस्वादितैश्वर्यमधुर् मदेन । कथं पुनर् जागरकाल एव सुप्तास् तदाप्ता इति मे वितर्कः

sa durnivāro harir adya śetām āsvāditaiśvaryamadhur madena / kathaṃ punar jāgarakāla eva suptās tadāptā iti me vitarkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवात् प्रसूतेन हिमेतरांशोर् ऊर्जस्वलैस् तैः सखिभिर् वृतेन । उदारदेहद्युतिनास्मदर्थे निरन्वयं तेन तमः प्रपन्नम्

devāt prasūtena himetarāṃśor ūrjasvalais taiḥ sakhibhir vṛtena / udāradehadyutināsmadarthe niranvayaṃ tena tamaḥ prapannam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो महन् मोहजम् अन्धकारं येनाद्य मध्येसभम् उद्धुरेण । उत्सार्य तान् मन्त्रिमणिप्रदीपान् प्लवङ्गराजः प्रसभं गृहीतः

aho mahan mohajam andhakāraṃ yenādya madhyesabham uddhureṇa / utsārya tān mantrimaṇipradīpān plavaṅgarājaḥ prasabhaṃ gṛhītaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभस्य मोहस्य मनोभवस्य मदस्य चातिप्रसरो न रुद्धः । रुद्धः परं पूर्णमनोरथेन तेनाद्य नः प्रत्युपकारवेगः

lobhasya mohasya manobhavasya madasya cātiprasaro na ruddhaḥ / ruddhaḥ paraṃ pūrṇamanorathena tenādya naḥ pratyupakāravegaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्राट्पदस्थस्य पदाद् अपेताः सम्प्रीतये सम्प्रति मा स्म भूमः । दृष्टास्त्रसारा अपि तस्य भीरोः किं भीतये वत्स वयं न भूताः

samrāṭpadasthasya padād apetāḥ samprītaye samprati mā sma bhūmaḥ / dṛṣṭāstrasārā api tasya bhīroḥ kiṃ bhītaye vatsa vayaṃ na bhūtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने निरस्तः सुधियाग्रजेन स तेन मायामसृणो दुरात्मा । मया मदान्धेन पुनर् वृथैव क्रोष्टा मृगेन्द्रस्य पदे ऽभिषिक्तः

sthāne nirastaḥ sudhiyāgrajena sa tena māyāmasṛṇo durātmā / mayā madāndhena punar vṛthaiva kroṣṭā mṛgendrasya pade 'bhiṣiktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वेशनिर्यातनशाठ्यनिद्रां नीचेषु दण्डः परुषो निहन्ति । तथापि दाक्षिण्यविलम्बितव्यम् इदं धनुस् तं प्रति मामकीनम्

nirveśaniryātanaśāṭhyanidrāṃ nīceṣu daṇḍaḥ paruṣo nihanti / tathāpi dākṣiṇyavilambitavyam idaṃ dhanus taṃ prati māmakīnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन् न विश्राम्यति वेगजन्मा दिक्षु ध्वनिर् वालिभिदः शरस्य । तावत् पुनस् तङ्क इह त्रिलोक्याम् आक्रान्तकिष्किन्धम् उपक्रमेत

yāvan na viśrāmyati vegajanmā dikṣu dhvanir vālibhidaḥ śarasya / tāvat punas taṅka iha trilokyām ākrāntakiṣkindham upakrameta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मासु नावेदयति स्म गर्वात् कुर्वीत शेषारिवधं भुजाभ्याम् । विधाय सौराज्यम् असऊपेयाद् इत्य् अर्थिता पश्यति न प्रमाणम्

asmāsu nāvedayati sma garvāt kurvīta śeṣārivadhaṃ bhujābhyām / vidhāya saurājyam asaūpeyād ity arthitā paśyati na pramāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एष मे निर्मलसर्गसर्गः षड्वर्गरुद्धो रिपुवत् स हेयः । नासौ निषिद्धस् तव यानपक्षो मया बत प्राग् असमाहितेन

tad eṣa me nirmalasargasargaḥ ṣaḍvargaruddho ripuvat sa heyaḥ / nāsau niṣiddhas tava yānapakṣo mayā bata prāg asamāhitena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंशयं स प्रतिहारपालीससम्भ्रमावेदितसन्निकर्षम् । त्वां प्रत्य् असूयां हृदयेन धास्यत्य् उपस्थितान्तःपुरविप्रयोगः

asaṃśayaṃ sa pratihārapālīsasambhramāveditasannikarṣam / tvāṃ praty asūyāṃ hṛdayena dhāsyaty upasthitāntaḥpuraviprayogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वक्त्रम् आर्केस् तरुणार्कताम्रं त्वत्प्रीतिवाक्यैर् अकृतप्रमोदम् । भविष्यति प्रत्युपकारभारनिर्वाहचिन्तागमसान्धकारम्

tadvaktram ārkes taruṇārkatāmraṃ tvatprītivākyair akṛtapramodam / bhaviṣyati pratyupakārabhāranirvāhacintāgamasāndhakāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरिष्यति त्वां न स बोध्यमानो ऽप्य् आलोकयिष्यत्य् अथवा न पृष्टः । प्रत्येषि कान्ताजनमध्यवर्ती स चिन्तयास्मद्गतयाधुनास्ते

smariṣyati tvāṃ na sa bodhyamāno 'py ālokayiṣyaty athavā na pṛṣṭaḥ / pratyeṣi kāntājanamadhyavartī sa cintayāsmadgatayādhunāste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवां यदैवाद्रितटे निविष्टौ स कालिकां वीक्ष्य पुरीं प्रविष्टः । आमृष्टम् आसीच् चपलेन तेन सौहार्दम् अस्मद्विषयं तदैव

āvāṃ yadaivādritaṭe niviṣṭau sa kālikāṃ vīkṣya purīṃ praviṣṭaḥ / āmṛṣṭam āsīc capalena tena sauhārdam asmadviṣayaṃ tadaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहःस्व् अमीषु क्षण एव नासीद् आसीन् न संदेशहरो ऽनुरूपः । इत्यादि स व्यक्तम् अलीकम् एव त्वत्प्रीत्युपालम्भपदेषु वक्ता

ahaḥsv amīṣu kṣaṇa eva nāsīd āsīn na saṃdeśaharo 'nurūpaḥ / ityādi sa vyaktam alīkam eva tvatprītyupālambhapadeṣu vaktā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतावहेलः प्रणयप्रसन्नं निरुत्तरः सत्वरकार्यवादम् । प्रेक्षिष्यते रोषलवानुरक्तं वलीमुखः शुष्कमुखो मुखं ते

kṛtāvahelaḥ praṇayaprasannaṃ niruttaraḥ satvarakāryavādam / prekṣiṣyate roṣalavānuraktaṃ valīmukhaḥ śuṣkamukho mukhaṃ te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यागमाद् यः सहसा भविष्यत्य् अर्थस्य तस्याभवनं ममास्तु । बाधिष्यते वालिवधातिरिक्तस् तद्वेश्मयात्रानुशयः सदा नौ

tasyāgamād yaḥ sahasā bhaviṣyaty arthasya tasyābhavanaṃ mamāstu / bādhiṣyate vālivadhātiriktas tadveśmayātrānuśayaḥ sadā nau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्राक्तनो नूनम् अनर्थभाजा नीतस् तलं तेन हितैषिवर्गः । उत्थापितैर् दूरम् असाव् इदानीं दिवानिशं दीव्यति दुर्विदग्धैः

sa prāktano nūnam anarthabhājā nītas talaṃ tena hitaiṣivargaḥ / utthāpitair dūram asāv idānīṃ divāniśaṃ dīvyati durvidagdhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षा मृगाक्ष्यो मृगया मधूनि प्रेक्षाश् च तस्याद्य हरन्ति कालम् । न प्राप्नुवन्ति क्षणम् आप्तवाचः सदादृताश् चारणचाटुवादाः

akṣā mṛgākṣyo mṛgayā madhūni prekṣāś ca tasyādya haranti kālam / na prāpnuvanti kṣaṇam āptavācaḥ sadādṛtāś cāraṇacāṭuvādāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदन्ति भीताः सचिवा न किंचित् किं चिन्तयास्मद्गतया विटानाम् । स्वयं न सम्प्रत्य् अनुसंदधाति पूर्वापरं कामपरः स राजा

vadanti bhītāḥ sacivā na kiṃcit kiṃ cintayāsmadgatayā viṭānām / svayaṃ na sampraty anusaṃdadhāti pūrvāparaṃ kāmaparaḥ sa rājā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सूरयो न स्थविरा न धीराः पुरःस्थिताः प्राश्निकतां प्रयान्ति । संतिष्ठते संसदि संशयानः पृष्ठोपविष्टासु विलासिनीषु

na sūrayo na sthavirā na dhīrāḥ puraḥsthitāḥ prāśnikatāṃ prayānti / saṃtiṣṭhate saṃsadi saṃśayānaḥ pṛṣṭhopaviṣṭāsu vilāsinīṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थंगते तत्र गतस्य केन मन्युस् तवोदीर्णरयो निवार्यः । विचायमाणो न गुणाय नः स्याद् असौ कपीनां कदनानुबन्धः

itthaṃgate tatra gatasya kena manyus tavodīrṇarayo nivāryaḥ / vicāyamāṇo na guṇāya naḥ syād asau kapīnāṃ kadanānubandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपन्नशाठ्यस्य हठोपनामाद् आनेष्यमाणस्य गुणं न वीक्षे । तथाविधा हि द्विषतां स्तवेन कषन्ति कर्णौ परम् अन्तिकस्थाः

prapannaśāṭhyasya haṭhopanāmād āneṣyamāṇasya guṇaṃ na vīkṣe / tathāvidhā hi dviṣatāṃ stavena kaṣanti karṇau param antikasthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृषो न चेद् विक्रियया कयापि नोपस्थितः कार्यवशाद् इदानीम् । एतु स्वयं न क्रियते वृथैव स त्वद्बलात्कारनिरुद्धशोभः

spṛṣ.o na ced vikriyayā kayāpi nopasthitaḥ kāryavaśād idānīm / etu svayaṃ na kriyate vṛthaiva sa tvadbalātkāraniruddhaśobhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावयोस् तातजटायुषोक्तम् उक्तं कबन्धेन यथा च तेन । तथोपयास्यत्य् अचिराद् अवश्यम् आहूतचक्रो हरिचक्रवर्ती

yathāvayos tātajaṭāyuṣoktam uktaṃ kabandhena yathā ca tena / tathopayāsyaty acirād avaśyam āhūtacakro haricakravartī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् सत्यम् आदित्यसमुद्भवत्वाद् उद्भूतिम् एष्यन्ति गुणास् तदीयाः । तुलाग्रसम्पातविलम्बदोषे तस्मिन् विसंवादम् अहं न शङ्के

yat satyam ādityasamudbhavatvād udbhūtim eṣyanti guṇās tadīyāḥ / tulāgrasampātavilambadoṣe tasmin visaṃvādam ahaṃ na śaṅke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोपतप्तस्य विदेशवासाद् आजग्मुषस् तस्य निजाधिवासम् । इयन्त्य् अहान्य् उत्सुकबन्धुवर्गसंवर्गणव्यग्रतयैव यान्ति

viropataptasya videśavāsād ājagmuṣas tasya nijādhivāsam / iyanty ahāny utsukabandhuvargasaṃvargaṇavyagratayaiva yānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नूनम् आयास्यति वानरेन्द्रः संदेशकार्पण्यम् असंमतं मे । सर्वस्वभूतं विसृजन्ति वत्स कार्यातिपाते ऽपि न धैर्यम् आर्याः

sa nūnam āyāsyati vānarendraḥ saṃdeśakārpaṇyam asaṃmataṃ me / sarvasvabhūtaṃ visṛjanti vatsa kāryātipāte 'pi na dhairyam āryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतीतविघ्नः सुहृदर्थनिघ्नो न शीतलः स्थास्यति किं गतेन । स त्वर्यमाणस् त्वरमाण एव धैर्यस्य नः पारम् अवाप्स्यतीव

vyatītavighnaḥ suhṛdarthanighno na śītalaḥ sthāsyati kiṃ gatena / sa tvaryamāṇas tvaramāṇa eva dhairyasya naḥ pāram avāpsyatīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिग् अस्तु मां तं प्रति विप्रतीपम् आशङ्कितं तद् बहु येन यद् वा । स्वकार्यदोलासु जनो ऽल्पभाग्यः प्राङ् निश्चिनोति व्यतिरेकम् एव

dhig astu māṃ taṃ prati vipratīpam āśaṅkitaṃ tad bahu yena yad vā / svakāryadolāsu jano 'lpabhāgyaḥ prāṅ niścinoti vyatirekam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं न मां प्रत्युपपत्तिम् एति तत्राद्यपक्षद्वितये ऽपि यात्रा । वरं विसोढानि कियन्त्य् अपीह सङ्ख्यातकालाभ्यधिकान्य् अहानि

itthaṃ na māṃ pratyupapattim eti tatrādyapakṣadvitaye 'pi yātrā / varaṃ visoḍhāni kiyanty apīha saṅkhyātakālābhyadhikāny ahāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वालोचितं वक्तु भवान् इदानीम् इत्य् अनुष्ठेयम् असंशयं यत् । बाल्यात् प्रभृत्य् एव तवोत्तरा धीर् न पूर्वपक्षे ऽभिनिवेशम् एति

svālocitaṃ vaktu bhavān idānīm ity anuṣṭheyam asaṃśayaṃ yat / bālyāt prabhṛty eva tavottarā dhīr na pūrvapakṣe 'bhiniveśam eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रसन्नां गिरम् अग्रजस्य श्रुत्वा चिराद् वीतविषादपङ्कः । मुखश्रियैवोज्ज्वलयाभिनन्दन्न् इदं सुमित्रातनयो जगाद

iti prasannāṃ giram agrajasya śrutvā cirād vītaviṣādapaṅkaḥ / mukhaśriyaivojjvalayābhinandann idaṃ sumitrātanayo jagāda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समर्थितं साधु समस्तम् एव कृती कपिः किं बहुनोदितेन । प्रव्यक्तम् अप्य् एतद् अदोषदृष्ट्या गृहीतम् आर्येण न यत् तदागः

samarthitaṃ sādhu samastam eva kṛtī kapiḥ kiṃ bahunoditena / pravyaktam apy etad adoṣadṛṣṭyā gṛhītam āryeṇa na yat tadāgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योर्जितेनातिरवेर् अवद्यं नैवेक्षते ऽन्तःकरणं ममापि । अयं पुनस् तेन कुतो न जानाम्य् अतिक्रमः कालकृतो न दृष्टः

tasyorjitenātiraver avadyaṃ naivekṣate 'ntaḥkaraṇaṃ mamāpi / ayaṃ punas tena kuto na jānāmy atikramaḥ kālakṛto na dṛṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसर्जिता वा पुनरागमाय समापतन्त्य् अद्य न ते नलाद्याः । समाहरतिउद्यतवित्तवर्षो वर्षान्तरेभ्यः प्रवरान् हरीन् वा

visarjitā vā punarāgamāya samāpatanty adya na te nalādyāḥ / samāharatiudyatavittavarṣo varṣāntarebhyaḥ pravarān harīn vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशद्वीपकपीन्द्रमौलिर् मौलान् असौ वालिवधप्रलीनान् । नैकाभ्युपायोपहितान् इदानीम् उत प्रतीच्छत्य् अतिसत्क्रियाभिः

aṣṭādaśadvīpakapīndramaulir maulān asau vālivadhapralīnān / naikābhyupāyopahitān idānīm uta pratīcchaty atisatkriyābhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्तसंतोषम् असंविभक्तसम्भुक्तसर्वस्वम् अनुप्लवेषु । अथादिशत्य् अर्पितसारकोशः प्रकामपाथेयपरिग्रहाय

aprāptasaṃtoṣam asaṃvibhaktasambhuktasarvasvam anuplaveṣu / athādiśaty arpitasārakośaḥ prakāmapātheyaparigrahāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथो स भीतातुरबालवृद्धान् वृद्धोपसेवी सनिभं नियुङ्क्ते । यथायथं सद्मनि पद्मसंख्यासमेतशाखामृगयूथनाथः

atho sa bhītāturabālavṛddhān vṛddhopasevī sanibhaṃ niyuṅkte / yathāyathaṃ sadmani padmasaṃkhyāsametaśākhāmṛgayūthanāthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इत्थम् उत्थानसमाकुलत्वान् न त्वर्यमाणो ऽपि स दूषणाय । आर्येण तत्राप्य् असमागतस्य छायाच्युतिः कैव निरूपिता मे

tad ittham utthānasamākulatvān na tvaryamāṇo 'pi sa dūṣaṇāya / āryeṇa tatrāpy asamāgatasya chāyācyutiḥ kaiva nirūpitā me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयो ऽस्ति नः पूर्वम् अरेर् उदन्तस् ततस् तदन्ताय विधेयम् अस्ति । इत्य् आकुलत्वान् मम तावद् आर्य कार्योपतप्तिः क्षमते न धैर्यम्

jñeyo 'sti naḥ pūrvam arer udantas tatas tadantāya vidheyam asti / ity ākulatvān mama tāvad ārya kāryopataptiḥ kṣamate na dhairyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनर्थिभावाद् उपचारवादाद् आकारगुप्तेश् च परीभवन्ति । यथातथार्थप्रतिपादनेन प्रयान्ति मित्राणि निरन्तरत्वम्

anarthibhāvād upacāravādād ākāragupteś ca parībhavanti / yathātathārthapratipādanena prayānti mitrāṇi nirantaratvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथः प्रसादस्खलनाद् उपाधेर् उपैति सख्यं खलयोः खिलत्वम् । गृह्णाति सत्पूरुषयोर् न दोषम् औदार्यसंवादकृता तु मैत्री

mithaḥ prasādaskhalanād upādher upaiti sakhyaṃ khalayoḥ khilatvam / gṛhṇāti satpūruṣayor na doṣam audāryasaṃvādakṛtā tu maitrī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्यन्त्रणं यत्र न वर्तितव्यं न मोदितव्यं प्रणयातिवादे । विशङ्कितान्योन्यभयं विदूरान् नमस्क्रियाम् अर्हति सौहृदं तत्

niryantraṇaṃ yatra na vartitavyaṃ na moditavyaṃ praṇayātivāde / viśaṅkitānyonyabhayaṃ vidūrān namaskriyām arhati sauhṛdaṃ tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्रब्धम् आज्ञापय किं करोमि कथं घटेन प्लवगाधिराजः । यत् किंचिद् आदिश्य निभेन किं मां निषेधसि क्लेशम् इवेक्षमाणः

visrabdham ājñāpaya kiṃ karomi kathaṃ ghaṭena plavagādhirājaḥ / yat kiṃcid ādiśya nibhena kiṃ māṃ niṣedhasi kleśam ivekṣamāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितो ऽस्मि तावद् दिनम् एतद् एष्यत्य् अन्येद्युर् आज्ञां तव न प्रतीक्षे । आर्यो ऽनुरोधान् न युनक्ति यत्र तत्राहम् अम्बानियमात् स्वतन्त्रः

sthito 'smi tāvad dinam etad eṣyaty anyedyur ājñāṃ tava na pratīkṣe / āryo 'nurodhān na yunakti yatra tatrāham ambāniyamāt svatantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एष निष्क्रम्य तथा करोमि तत्पूर्वसङ्गः प्लवगो यथाशु । तं वैरिसंहारमहोपकारम् आर्याय निर्यातयितुं यतेन

tad eṣa niṣkramya tathā karomi tatpūrvasaṅgaḥ plavago yathāśu / taṃ vairisaṃhāramahopakāram āryāya niryātayituṃ yatena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिक् तं धनुष्पाणिम् अनुप्लवं मां मुधा मनःपर्युषितावलेपम् । अन्वीक्षते यस्य ममावसादाद् आर्यः सहायान्तरम् अन्तरज्ञः

dhik taṃ dhanuṣpāṇim anuplavaṃ māṃ mudhā manaḥparyuṣitāvalepam / anvīkṣate yasya mamāvasādād āryaḥ sahāyāntaram antarajñaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिक्शाततां सन्नतपर्वतां धिग् धिक् पातवेगं च ममाशुगानाम् । अलक्षितोद्देशम् अपि द्विषन्तं निहत्य नायान्ति हि यत् क्षणेन

dhikśātatāṃ sannataparvatāṃ dhig dhik pātavegaṃ ca mamāśugānām / alakṣitoddeśam api dviṣantaṃ nihatya nāyānti hi yat kṣaṇena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खरादिरक्षःकदनेषु दीर्घम् अमी परिज्ञातरसाः किम् अन्यत् । असृग्भुजां भोक्तुम् असृक् त्वरन्तां भूयो ऽपि भूचन्द्र तवार्धचन्द्राः

kharādirakṣaḥkadaneṣu dīrgham amī parijñātarasāḥ kim anyat / asṛgbhujāṃ bhoktum asṛk tvarantāṃ bhūyo 'pi bhūcandra tavārdhacandrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आताटकासंज्ञपनात् प्रपन्नस् त्वयैष वर्णाश्रमरक्षणाय । समाप्यतां शेषनिबर्हणेन क्षपाचराणां निधनाधिकारः

ātāṭakāsaṃjñapanāt prapannas tvayaiṣa varṇāśramarakṣaṇāya / samāpyatāṃ śeṣanibarhaṇena kṣapācarāṇāṃ nidhanādhikāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धृत्य घोरायुधवृन्दवृष्टिम् अनुष्ठिताम् ओघशरव्ययेन । स राक्षसेभ्यो ऽम्बरगोचरेभ्यस् त्रातस् त्वयैकेन मखो महर्षेः

uddhṛtya ghorāyudhavṛndavṛṣṭim anuṣṭhitām oghaśaravyayena / sa rākṣasebhyo 'mbaragocarebhyas trātas tvayaikena makho maharṣeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं कालकल्पं कियता श्रमेण तथावधीर् मार्गरुधं विराधम् । आसन् मुहूर्ताः कति च घ्नतस् ते सैन्यं जनस्थानपतेः स्वरस्य

taṃ kālakalpaṃ kiyatā śrameṇa tathāvadhīr mārgarudhaṃ virādham / āsan muhūrtāḥ kati ca ghnatas te sainyaṃ janasthānapateḥ svarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीत् क्षुरप्रस्य कियान् विलम्बः क्रूरेषु तेषु त्रिशिरःशिरःसु । कतीषवो दूषणदेहयात्रानिवारणार्थं च रणे विसृष्टाः

āsīt kṣuraprasya kiyān vilambaḥ krūreṣu teṣu triśiraḥśiraḥsu / katīṣavo dūṣaṇadehayātrānivāraṇārthaṃ ca raṇe visṛṣṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यावलम्बाद् अकरोत् परासुं मारीचम् उच्चावचमायम् आर्यः । ज्ञाता च दिक्संज्ञपितस् त्वयैव क्षपाचराणाम् अधिपश् च सो ऽपि

kasyāvalambād akarot parāsuṃ mārīcam uccāvacamāyam āryaḥ / jñātā ca diksaṃjñapitas tvayaiva kṣapācarāṇām adhipaś ca so 'pi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अप्रपञ्चोदितकारणानि मिथस् तयोस् तथ्यगुणग्रहाणि । नेदुः स्तुवाना इव सूनृतानि खगाः कुलायेषु कृतैकमत्याः

ity aprapañcoditakāraṇāni mithas tayos tathyaguṇagrahāṇi / neduḥ stuvānā iva sūnṛtāni khagāḥ kulāyeṣu kṛtaikamatyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोप्य सन्ध्यां दिशि वज्रपाणेः पर्यस्य चन्द्रं ककुभि प्रतीच्याम् । उत्सङ्गितोडुप्रकरा खगानाम् आदाय निद्रां रजनी जगाम

āropya sandhyāṃ diśi vajrapāṇeḥ paryasya candraṃ kakubhi pratīcyām / utsaṅgitoḍuprakarā khagānām ādāya nidrāṃ rajanī jagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कविश् च जीवश् च सुतश् च भूमेः स दक्षिणाशातिलको मुनिश् च । आसन्नसूर्यांशुभयद्रुतस्य क्षणं ररक्षुर् भगणस्य पृष्ठम्

kaviś ca jīvaś ca sutaś ca bhūmeḥ sa dakṣiṇāśātilako muniś ca / āsannasūryāṃśubhayadrutasya kṣaṇaṃ rarakṣur bhagaṇasya pṛṣṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिग् दर्शयामास मुखं सरागं न यावद् ऐन्द्री गणिकेव मत्ता । तावद् द्विजेशो ऽङ्कम् इयाय सिन्धोः सन्ध्यासुराशीकरसेकशङ्की

dig darśayāmāsa mukhaṃ sarāgaṃ na yāvad aindrī gaṇikeva mattā / tāvad dvijeśo 'ṅkam iyāya sindhoḥ sandhyāsurāśīkarasekaśaṅkī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसर्जितोडुः क्षणम् इन्दुर् आसीद् आसीद् उपान्तेष्व् अपि नान्धकारम् । भृशं दिशीन्द्रस्य रराज सन्ध्या सिन्दूरिणीव ग्रहराजमुद्रा

visarjitoḍuḥ kṣaṇam indur āsīd āsīd upānteṣv api nāndhakāram / bhṛśaṃ diśīndrasya rarāja sandhyā sindūriṇīva graharājamudrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्चेतुम् उच्चैर् उडुकुड्मलानि व्याकुर्वती रागम् अतिप्रगाढम् । शाखाम् इवालम्ब्य दिशं मघोनः सन्ध्या वियद् भूरुहम् आरुरोह

uccetum uccair uḍukuḍmalāni vyākurvatī rāgam atipragāḍham / śākhām ivālambya diśaṃ maghonaḥ sandhyā viyad bhūruham āruroha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषोडुपुष्पस्तबकोच्चयाय संजातरागातिशयेव सन्ध्या । अप्य् उच्चकैः पूर्वमहीध्रमूर्ध्नि स्थित्वा वियद्भूरुहम् आरुरोह

śeṣoḍupuṣpastabakoccayāya saṃjātarāgātiśayeva sandhyā / apy uccakaiḥ pūrvamahīdhramūrdhni sthitvā viyadbhūruham āruroha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसृज्य पाण्डुच्छदनौघतुल्यं तारागणं व्योमतरुस् तदानीम् । बभार सन्ध्यारुचिमञ्जरीणां जालानि बालाधरकोमलानि

visṛjya pāṇḍucchadanaughatulyaṃ tārāgaṇaṃ vyomatarus tadānīm / babhāra sandhyārucimañjarīṇāṃ jālāni bālādharakomalāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सारितेवाभ्रकरेणुकुम्भाज् जम्भारियुग्याधिकृतैर् मरुद्भिः । ततान सन्ध्येति समुल्लसन्ती नभोङ्गणं रङ्गविकारधूलिः

utsāritevābhrakareṇukumbhāj jambhāriyugyādhikṛtair marudbhiḥ / tatāna sandhyeti samullasantī nabhoṅgaṇaṃ raṅgavikāradhūliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवित्तयस् तत्त्वविगाहशुभ्राः सांसारिके राग इवाधिरूढे । शनैः शनैर् म्लानरुचो ममज्जुस् ताराः प्रसर्पत्य् अरुणे चिरेण

saṃvittayas tattvavigāhaśubhrāḥ sāṃsārike rāga ivādhirūḍhe / śanaiḥ śanair mlānaruco mamajjus tārāḥ prasarpaty aruṇe cireṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैः शिक्षिता वर्तयितुं तदासीद् उन्मीलितं तूलिकयेव चित्रम् । तरङ्गवत् तुङ्गशरद्घनालीविसंस्थुले व्योमनि बालसन्ध्या

kaiḥ śikṣitā vartayituṃ tadāsīd unmīlitaṃ tūlikayeva citram / taraṅgavat tuṅgaśaradghanālīvisaṃsthule vyomani bālasandhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युप्तमात्रं दिशि देवभर्तुर् अभ्यक्तखण्डाभ्रतरङ्गमालम् । बभौ विसर्पत्य् अयसीव तैलं नभस्तले बालपतङ्गतेजः

pratyuptamātraṃ diśi devabhartur abhyaktakhaṇḍābhrataraṅgamālam / babhau visarpaty ayasīva tailaṃ nabhastale bālapataṅgatejaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसत्तिनिर्व्यूढसुधामयूखं खम् उष्णरश्माव् अपि रक्तिम् ऊहे । भरं प्रतीच्छन्ति महोदयानां पात्राणि पर्यायवशंवदानि

prasattinirvyūḍhasudhāmayūkhaṃ kham uṣṇaraśmāv api raktim ūhe / bharaṃ pratīcchanti mahodayānāṃ pātrāṇi paryāyavaśaṃvadāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तापिञ्छकल्पः ककुभि प्रतीच्याम् आच्छादयामास मृगो मृगाङ्कम् । दूराधिरूढं जनम् आपदीव प्रकाशमानो ऽतिशयाद् अवर्णः

tāpiñchakalpaḥ kakubhi pratīcyām ācchādayāmāsa mṛgo mṛgāṅkam / dūrādhirūḍhaṃ janam āpadīva prakāśamāno 'tiśayād avarṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदीप्तसन्ध्याग्नि नदद्द्विजौघं निरंशुकध्वस्तपराङ्मुखेन्दु । वियद्विलुप्तोडुकुलं तदाभूच् चक्रान्तराक्रान्तपुरोपमेयम्

pradīptasandhyāgni nadaddvijaughaṃ niraṃśukadhvastaparāṅmukhendu / viyadviluptoḍukulaṃ tadābhūc cakrāntarākrāntapuropameyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथः कृतालोकमहोत्सवानां कृतारवः सारसदम्पतीनाम् । न बालभानोः किरणाद् अभैषीन् नदीषु नीहारमयो ऽन्धकारः

mithaḥ kṛtālokamahotsavānāṃ kṛtāravaḥ sārasadampatīnām / na bālabhānoḥ kiraṇād abhaiṣīn nadīṣu nīhāramayo 'ndhakāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततार संतीर्य हिमान्धकारं तता रसन्ती सरितः खगाली । रक्तारविन्दस्य रजोभिर् आर्द्रैर् अक्ता रविं वारिणि वीक्षमाणा

tatāra saṃtīrya himāndhakāraṃ tatā rasantī saritaḥ khagālī / raktāravindasya rajobhir ārdrair aktā raviṃ vāriṇi vīkṣamāṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरव्ययक्लान्तवलत्पुलिन्दीसर्वाङ्गसंवाहकलाविदग्धः । विलम्ब्य कोशेषु कुशेशयानां ससार कासारतरङ्गवातः

smaravyayaklāntavalatpulindīsarvāṅgasaṃvāhakalāvidagdhaḥ / vilambya kośeṣu kuśeśayānāṃ sasāra kāsārataraṅgavātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीत्य शैत्यं तटवालुकानां कोष्णासु सस्नुर् मुनयो नदीषु । अपाम् अपूर्यन्त च नैर्झरीणां कुटा गिरिग्रामकुटुम्बिनीभिः

atītya śaityaṃ taṭavālukānāṃ koṣṇāsu sasnur munayo nadīṣu / apām apūryanta ca nairjharīṇāṃ kuṭā girigrāmakuṭumbinībhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातप्रकाशासु बहिःस्थलीषु प्रकामचारोत्सवजागरूकः । इभो भुवि प्रस्खलदग्रहस्तः सस्मार शय्योदरकुञ्जशय्याम्

jātaprakāśāsu bahiḥsthalīṣu prakāmacārotsavajāgarūkaḥ / ibho bhuvi praskhaladagrahastaḥ sasmāra śayyodarakuñjaśayyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समेत्य जृम्भानुपदं स्वयूथ्यैर् मिथः क्षणं लीढतुषारलेपाः । प्रतस्थिरे दिग्वलयं विलोक्य यथायथं कच्छभुवः कुरङ्गाः

sametya jṛmbhānupadaṃ svayūthyair mithaḥ kṣaṇaṃ līḍhatuṣāralepāḥ / pratasthire digvalayaṃ vilokya yathāyathaṃ kacchabhuvaḥ kuraṅgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यतारात् तरलैः स्थलीषु वनेचराणां पृतना कुरङ्गैः । पपौ रवेः संज्वलितोग्रभासं भुजङ्गम् औघः श्रितनाकुरन्ध्रैः

adṛśyatārāt taralaiḥ sthalīṣu vanecarāṇāṃ pṛtanā kuraṅgaiḥ / papau raveḥ saṃjvalitograbhāsaṃ bhujaṅgam aughaḥ śritanākurandhraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थलं कुरङ्गीनयनैर् अनिद्रैर् उन्मुक्तमुद्रैर् जलजैर् जलं च । विलोलतारैस् तरलद्विरेफैर् उवाह भेदं न मिथस् तदानीम्

sthalaṃ kuraṅgīnayanair anidrair unmuktamudrair jalajair jalaṃ ca / vilolatārais taraladvirephair uvāha bhedaṃ na mithas tadānīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जृम्भाभराद् दूरविसंगतानां मुद्राविलम्बेन दलावलीनाम् । निर्विश्य निःशेषम् अलिः परागम् अगाद् अबद्धः कुमुदाकरेभ्यः

jṛmbhābharād dūravisaṃgatānāṃ mudrāvilambena dalāvalīnām / nirviśya niḥśeṣam aliḥ parāgam agād abaddhaḥ kumudākarebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेश गर्तं गतम् उत्तमोहिर् उच्चैः पदं सन्ततम् उत्तमो हि । आसीन् महः सम्पदि तुङ्गतायां नभो न कैश्चिद् गदितुं गतायाम्

viveśa gartaṃ gatam uttamohir uccaiḥ padaṃ santatam uttamo hi / āsīn mahaḥ sampadi tuṅgatāyāṃ nabho na kaiścid gadituṃ gatāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैःसङ्ग्यम् आलम्ब्यत कैरवेषु यैः शान्तिमद्भिः शनकई रवेषु । सौजन्यम् अम्भोजगृहे समेतैश् चिराद् द्विरेफैर् जगृहे समे तैः

naiḥsaṅgyam ālambyata kairaveṣu yaiḥ śāntimadbhiḥ śanakaī raveṣu / saujanyam ambhojagṛhe sametaiś cirād dvirephair jagṛhe same taiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेजे ऽरविन्दैर् अरविन्दबन्धोः संदर्शने दर्शितहर्षवेगैः । विधोर् विषेहे विरहः कथंचिन् निद्रावलम्बात् कुमुदाकरेण

reje 'ravindair aravindabandhoḥ saṃdarśane darśitaharṣavegaiḥ / vidhor viṣehe virahaḥ kathaṃcin nidrāvalambāt kumudākareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊहे जलैर् आहितकोपरागः क्षोभाद् अल्नीनां नलिनीपरागः । व्यसर्जयद् द्यां विवृतापरागः शशी चिराद् अध्युषितापरागः

ūhe jalair āhitakoparāgaḥ kṣobhād alnīnāṃ nalinīparāgaḥ / vyasarjayad dyāṃ vivṛtāparāgaḥ śaśī cirād adhyuṣitāparāgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा विलुप्तोडुकदम्बकायां बालार्कपादैर् दिवि दीप्यते स्म । तथैव सुप्ताखिलकैरवायां रक्तारविन्दैर् अभितः सरस्याम्

yathā viluptoḍukadambakāyāṃ bālārkapādair divi dīpyate sma / tathaiva suptākhilakairavāyāṃ raktāravindair abhitaḥ sarasyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखेन भाति स्म सहस्रपत्रं मित्रोदयालोकविकस्वरेण । मञ्जुस्वनानाम् अलिमार्गणानां स्वयंग्रहायैअव् विमुद्रकोशम्

mukhena bhāti sma sahasrapatraṃ mitrodayālokavikasvareṇa / mañjusvanānām alimārgaṇānāṃ svayaṃgrahāyaiav vimudrakośam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लथेन केचिद् विविशुर् मुखेन तलेन केचिद् दलसंहतीनाम् । मधूत्सुकानां मधुपव्रजानाम् अब्जेषु न द्वारविनिश्चयो ऽभूत्

ślathena kecid viviśur mukhena talena kecid dalasaṃhatīnām / madhūtsukānāṃ madhupavrajānām abjeṣu na dvāraviniścayo 'bhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लुलोठ धूलीषु पपौ मधूनि पक्ष्माणि लीढानि पुनर् लिलेह । आगन्तवे स्तोकम् अपि द्विरेफः स्थितो ददौ नान्तरम् अब्जमध्ये

luloṭha dhūlīṣu papau madhūni pakṣmāṇi līḍhāni punar lileha / āgantave stokam api dvirephaḥ sthito dadau nāntaram abjamadhye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेजे विनिद्रां नलिनीं न कूलान् न शीलयामास नवार्कभासम् । प्रियां प्रतीयाय तथैव मूढां खगः स्वबोधागमसाभ्यसूयः

bheje vinidrāṃ nalinīṃ na kūlān na śīlayāmāsa navārkabhāsam / priyāṃ pratīyāya tathaiva mūḍhāṃ khagaḥ svabodhāgamasābhyasūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहून् असौ पत्ररथस् तपस्वी चकार चाटून् उपकण्ठलीनः । दृशं प्रमीलापगमात् कषायाम् उन्मीलयामास चिरेण चक्री

bahūn asau patrarathas tapasvī cakāra cāṭūn upakaṇṭhalīnaḥ / dṛśaṃ pramīlāpagamāt kaṣāyām unmīlayāmāsa cireṇa cakrī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारं तुषारक्षणसान्धकारम् अपि स्मरार्तित्वरितः पवित्री । श्रुतप्रियाह्न्वानरवः प्रतस्थे सीमन्तयन्न् अब्जवनं विनिद्रम्

pāraṃ tuṣārakṣaṇasāndhakāram api smarārtitvaritaḥ pavitrī / śrutapriyāhnvānaravaḥ pratasthe sīmantayann abjavanaṃ vinidram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाम भञ्जन्कमलानि कोकः कोकीपरिष्वङ्गमनोरथोत्कः । साप्य् उत्सुका तत्क्षणम् आजगाम विलोकयन्ती वनम् उत्पलानाम्

jagāma bhañjanKamalāni kokaḥ kokīpariṣvaṅgamanorathotkaḥ / sāpy utsukā tatkṣaṇam ājagāma vilokayantī vanam utpalānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वाणयोः सरसि पद्मवनावनद्धे भिन्नाध्वनोर् वितथम् एव गतागतानि । संवादिदिक्पतितयोः पततोः कथंचिद् द्वन्द्वं चिराद् घटितम् अर्धपथे बभूव

kurvāṇayoḥ sarasi padmavanāvanaddhe bhinnādhvanor vitatham eva gatāgatāni / saṃvādidikpatitayoḥ patatoḥ kathaṃcid dvandvaṃ cirād ghaṭitam ardhapathe babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यस्मर्यताम् ऋतमरीचिकराभितापः प्रातः पतत्रिमिथुनैस् तपनं विलोक्य । जात्यैव शीतलम् अथोष्णम् अलं न किंचिच् चित्रा गतिर् जगति जन्तुदशावशेन

vyasmaryatām ṛtamarīcikarābhitāpaḥ prātaḥ patatrimithunais tapanaṃ vilokya / jātyaiva śītalam athoṣṇam alaṃ na kiṃcic citrā gatir jagati jantudaśāvaśena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तव्यनिर्णयविरूढमनःप्रसादशंसिस्मितेन मुखचन्द्रमसा विराजन् । रामः प्रभातपवनाहितवीचिकम्पां पम्पाम् इयाय सरसीं सह लक्ष्मणेन

kartavyanirṇayavirūḍhamanaḥprasādaśaṃsismitena mukhacandramasā virājan / rāmaḥ prabhātapavanāhitavīcikampāṃ pampām iyāya sarasīṃ saha lakṣmaṇena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वस्थावरजससम्भ्रमोपनीतप्रत्यग्रस्फुटितविलोहितारविन्दः । सुस्नातः कृतविधिर् अञ्जसोपतस्थे काकुत्स्थः कनकरसावदातम् अर्कम्

pārśvasthāvarajasasambhramopanītapratyagrasphuṭitavilohitāravindaḥ / susnātaḥ kṛtavidhir añjasopatasthe kākutsthaḥ kanakarasāvadātam arkam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ दीर्घं विधिवद् उपास्य पूर्वसन्ध्यां पूष्णीषत्प्रकटितरश्मिबर्बरीके । आसातां रहितमहीरुहोपकण्ठऊद्वेल्लस्तिमितजटावनौ वनान्ते

tau dīrghaṃ vidhivad upāsya pūrvasandhyāṃ pūṣṇīṣatprakaṭitaraśmibarbarīke / āsātāṃ rahitamahīruhopakaṇṭhaūdvellastimitajaṭāvanau vanānte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.