अथाशोको महीपाल उपगुप्तं जिनांशजं । कृतांजलिपुटो नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko mahīpāla upaguptaṃ jināṃśajaṃ / kṛtāṃjalipuṭo natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 10
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । यथा ते गुरुणा ख्यातं तथा वक्तुं समर्हसि
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / yathā te guruṇā khyātaṃ tathā vaktuṃ samarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेन नृपेन्द्रेण प्रार्थिते स जिनात्मजः । उपगुप्तो महाभिज्ञस् तं नृपं चैवम् अब्रवीत्
evaṃ tena nṛpendreṇa prārthite sa jinātmajaḥ / upagupto mahābhijñas taṃ nṛpaṃ caivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजंस् तथा वक्ष्ये यथा मे गुरुणोदितं । श्रुत्वा चैवं सदा बोधिचर्यां चर समाहितः
śṛṇu rājaṃs tathā vakṣye yathā me guruṇoditaṃ / śrutvā caivaṃ sadā bodhicaryāṃ cara samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरैकसमये ऽसौ च शाक्यमुनिस् तथागतः । सर्वज्ञः सुगतो नाथः शास्ता त्रैधातुकाधिपः
puraikasamaye 'sau ca śākyamunis tathāgataḥ / sarvajñaḥ sugato nāthaḥ śāstā traidhātukādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वविद्याधिपस् तायी षडभिज्ञो मुनीश्वरः । जिनो ऽर्हं भगवान् बुद्धो धर्मराजो विनायकः
sarvavidyādhipas tāyī ṣaḍabhijño munīśvaraḥ / jino 'rhaṃ bhagavān buddho dharmarājo vināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावस्त्यां वहिर् उद्याने जेतवने जिनाश्रमे । अनाथपिण्डदारामे विहारे मणिमण्डिते
śrāvastyāṃ vahir udyāne jetavane jināśrame / anāthapiṇḍadārāme vihāre maṇimaṇḍite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुणीभिर् उपासकैः । त्रिरत्नोपासिकाभिश् च चैलकैश् च शुभाशयैः
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhir upāsakaiḥ / triratnopāsikābhiś ca cailakaiś ca śubhāśayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिसत्वगणैश् चापि सहान्यैश् च महर्षिभिः । ओसद्धर्मदेशनां दत्वा तस्थौ लोकहितार्थतः
bodhisatvagaṇaiś cāpi sahānyaiś ca maharṣibhiḥ / osaddharmadeśanāṃ datvā tasthau lokahitārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पातुं प्राजग्मुः सद्गुणार्थिनः । देवा दैत्याश् च नागाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ prājagmuḥ sadguṇārthinaḥ / devā daityāś ca nāgāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धविद्याधराद्याश् च लोकपालगणादयः । ब्राह्मणाः क्षत्रियाश् चापि वैश्याः शूद्राश् च मंत्रिणः
siddhavidyādharādyāś ca lokapālagaṇādayaḥ / brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāḥ śūdrāś ca maṃtriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्याः श्रेष्ठिनश् चापि धनिनश् च महाजनाः । वणिजः सार्थवाहाश् च तदन्ये ऽपि च सज्जनाः
amātyāḥ śreṣṭhinaś cāpi dhaninaś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca tadanye 'pi ca sajjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरा जानपदाश् चापि सर्वे ते समुपागताः । तं बुद्धं सुगतं नत्वा पूजयित्वा समंततः
paurā jānapadāś cāpi sarve te samupāgatāḥ / taṃ buddhaṃ sugataṃ natvā pūjayitvā samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवृत्य परस्कृत्य तस्थुः सांजलयो मुदा । अथासौ भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपास्थितान् । आदिमध्यान्तकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं
parivṛtya paraskṛtya tasthuḥ sāṃjalayo mudā / athāsau bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupāsthitān / ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे सत्वाः सुरादयः । हर्षिता अनुमोदन्तो वभूवुर् बोधिचारिणः
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāḥ surādayaḥ / harṣitā anumodanto vabhūvur bodhicāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नित्यं च ते सत्वाः पीत्वा धर्मामृतं मुनेः । त्रिरत्नशरणं गत्वा भेजिरे समुपाश्रिताः
evaṃ nityaṃ ca te satvāḥ pītvā dharmāmṛtaṃ muneḥ / triratnaśaraṇaṃ gatvā bhejire samupāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैव समये तस्यां श्रावस्त्यां पुरि संस्थितः । आसीद् गृहपतिः प्राढ्यो महाभोग्यसमृद्धिमान्
tadaiva samaye tasyāṃ śrāvastyāṃ puri saṃsthitaḥ / āsīd gṛhapatiḥ prāḍhyo mahābhogyasamṛddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुवेलवन् महाश्रीमान् सुविस्तीर्णपरिग्रहः
kuvelavan mahāśrīmān suvistīrṇaparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धो दाता महाभोगी सर्वलोकहितार्थभृत् । एवं महर्द्धिकस्यापि तस्य गृहपतेश् चिरं । न पुत्रो न च पुत्री वा समुदपादि दैवतः
śrāddho dātā mahābhogī sarvalokahitārthabhṛt / evaṃ maharddhikasyāpi tasya gṛhapateś ciraṃ / na putro na ca putrī vā samudapādi daivataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपुत्रो गृहस्थो ऽसौ वंशविछिन्नखेटितः । कपोलं स्वकरे स्थाप्य विषाद्यैवं व्यचिन्तयत्
tato 'putro gṛhastho 'sau vaṃśavichinnakheṭitaḥ / kapolaṃ svakare sthāpya viṣādyaivaṃ vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकधनरत्नाद्याः संपदो मे महर्द्धिकाः । विशालपरिवाराश् च विद्यन्ते सुपरिग्रहाः
anekadhanaratnādyāḥ saṃpado me maharddhikāḥ / viśālaparivārāś ca vidyante suparigrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रो मे दुहिता वापि विद्यते न कथं चन । संपदो ऽपि निरर्थाः स्युर् यतो भोक्ता न विद्यते
putro me duhitā vāpi vidyate na kathaṃ cana / saṃpado 'pi nirarthāḥ syur yato bhoktā na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हा सर्वं विनष्टं स्याद् यतो मे सन्ततिर् न हि । किं मे ऽनया समृद्ध्यापि यत्र वंशो न विद्यते
hā hā sarvaṃ vinaṣṭaṃ syād yato me santatir na hi / kiṃ me 'nayā samṛddhyāpi yatra vaṃśo na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यर्थम् एव मया द्रव्यं कष्टेन समुपार्जितं । किं करिष्यामि तद्द्रव्यं सर्वथा मरणे सति
vyartham eva mayā dravyaṃ kaṣṭena samupārjitaṃ / kiṃ kariṣyāmi taddravyaṃ sarvathā maraṇe sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के हि ग्रस्ता न संसारे मृत्युसर्प्पेण जंतवः । मयि मृत्युप्रयाते ऽत्र संस्कारं कः करिष्यति
ke hi grastā na saṃsāre mṛtyusarppeṇa jaṃtavaḥ / mayi mṛtyuprayāte 'tra saṃskāraṃ kaḥ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गतिशोधनं कश् च पिण्डम् एकं प्रदास्यति । नूनं मदत्ययाद् राजा सर्वस्वम् आहरिष्यति
durgatiśodhanaṃ kaś ca piṇḍam ekaṃ pradāsyati / nūnaṃ madatyayād rājā sarvasvam āhariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा नामापि मे लोके न कश् चन ग्रहीष्यति । यद् अर्थम् एव संपत्तीः साधयामि प्रयत्नतः
tadā nāmāpi me loke na kaś cana grahīṣyati / yad artham eva saṃpattīḥ sādhayāmi prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एव यदि नास्त्य् एवं तत् किं मे स्यात् सुजीविते ॥ र्म् १०।२८ २८! ॥ वरम् एवाद्य मृत्युर् न मिथ्याचिरजीवनं । यस्माच् चिरम् अपि स्थित्वा मृत्युदुःखं तदैव हि
tad eva yadi nāsty evaṃ tat kiṃ me syāt sujīvite // Rm 10.28 28! // varam evādya mṛtyur na mithyācirajīvanaṃ / yasmāc ciram api sthitvā mṛtyuduḥkhaṃ tadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् मे भोग्ये ऽपि वांछा न भुक्त्वापि किं सुखं विना । अपुत्रस्य सुखं नैव परत्रेह निरन्वयात्
tan me bhogye 'pi vāṃchā na bhuktvāpi kiṃ sukhaṃ vinā / aputrasya sukhaṃ naiva paratreha niranvayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् मे जन्मापि व्यर्थं स्याद् ध्य् अपुत्रो ऽस्मि निरन्वयात् । हा हतो ऽहं स्वदैवेन किं मयात्र करिष्यते
tan me janmāpi vyarthaṃ syād dhy aputro 'smi niranvayāt / hā hato 'haṃ svadaivena kiṃ mayātra kariṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्याहं शरणं यास्ये को मां समुद्धरिष्यति
kasyāhaṃ śaraṇaṃ yāsye ko māṃ samuddhariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिन्ताविषण्नो ऽसौ तस्थौ कोष्ठे यथातुरः । निरुत्साही गृहान् नैव निरपायात् कदाचन
iti cintāviṣaṇno 'sau tasthau koṣṭhe yathāturaḥ / nirutsāhī gṛhān naiva nirapāyāt kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् चिन्ताविषण्णाभं तं गृहस्थं सुहृज्जनाः । दृष्ट्वैव सहसोपेत्य बोधयितुं समब्रुवन्
etac cintāviṣaṇṇābhaṃ taṃ gṛhasthaṃ suhṛjjanāḥ / dṛṣṭvaiva sahasopetya bodhayituṃ samabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं ते दुःखं समुत्पन्नं केनैवं तिष्ठसे सखे । वक्तव्यं चेत् तदा आशु सर्वथा वक्तुम् अर्हसि
kiṃ te duḥkhaṃ samutpannaṃ kenaivaṃ tiṣṭhase sakhe / vaktavyaṃ cet tadā āśu sarvathā vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृष्टे सुहृद्भिस् तैर् गृहस्थः स विनिश्वसन् । तान् सर्वान् सुहृदो दृष्ट्वा तद् दुःखं समुदाहरत्
iti pṛṣṭe suhṛdbhis tair gṛhasthaḥ sa viniśvasan / tān sarvān suhṛdo dṛṣṭvā tad duḥkhaṃ samudāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहृदो मे भवन्तो हि तन् मयात्र प्रचक्ष्यते । संपत्तिर् महती मे ऽस्ति पुत्रो नैव सुतापि नः
suhṛdo me bhavanto hi tan mayātra pracakṣyate / saṃpattir mahatī me 'sti putro naiva sutāpi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मे संपदः सर्वा विनक्ष्यन्ति निरर्थिताः । एतच् चिन्ताविषार्त्ताहं तिष्ठामि पुत्रवांछितः
tena me saṃpadaḥ sarvā vinakṣyanti nirarthitāḥ / etac cintāviṣārttāhaṃ tiṣṭhāmi putravāṃchitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रस्य सुखं नास्ति परत्रेह समंततः । तन् मे जन्मापि व्यर्थं स्याद् अपुत्रस्य निरन्वयात्
aputrasya sukhaṃ nāsti paratreha samaṃtataḥ / tan me janmāpi vyarthaṃ syād aputrasya niranvayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हतो ऽहं स्वदैवेन किं मयात्र चरिष्यते । इति तेनोदिते सर्वे ज्ञातिवंधुसुहृज्जनाः
tathā hato 'haṃ svadaivena kiṃ mayātra cariṣyate / iti tenodite sarve jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य ग्रीहपतेश् चैवां तद् उपायं समादिशत् । किं भद्रात्र विषादेन यत्र देवाधिकारता
tasya grīhapateś caivāṃ tad upāyaṃ samādiśat / kiṃ bhadrātra viṣādena yatra devādhikāratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि क्रियतां यत्नं क्लैब्यं त्यक्त्वा त्वयाधुना । यद् अशक्यं वलैर् द्रव्यैस् तद् उपायेन शक्यते
tathāpi kriyatāṃ yatnaṃ klaibyaṃ tyaktvā tvayādhunā / yad aśakyaṃ valair dravyais tad upāyena śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् क्लैब्यम् इह त्यक्त्वा कुरु यत्नं समाहितः । देवताराधनां कृत्वा सर्वकार्य्यं हि साधयेत्
tasmāt klaibyam iha tyaktvā kuru yatnaṃ samāhitaḥ / devatārādhanāṃ kṛtvā sarvakāryyaṃ hi sādhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदादौ देवताः पूज्य याचस्व पुत्रम् आत्मना । ततो देवप्रसादेन तवधर्मानुभावतः । पुत्रो वा दुहिता वापि समुपपत्स्यते ध्रुवं
tadādau devatāḥ pūjya yācasva putram ātmanā / tato devaprasādena tavadharmānubhāvataḥ / putro vā duhitā vāpi samupapatsyate dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते संततिश् चैवं वर्द्धिष्यति क्रमात् तथा । तदापि भृशतो मुक्तः सद्गतिं समवाप्नुयात्
tatas te saṃtatiś caivaṃ varddhiṣyati kramāt tathā / tadāpi bhṛśato muktaḥ sadgatiṃ samavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तैः समुपादिष्टं श्रुत्वासाव् अनुमोदिताः । देवताराधनं कर्तुं प्रयतात्मा समारभत्
iti taiḥ samupādiṣṭaṃ śrutvāsāv anumoditāḥ / devatārādhanaṃ kartuṃ prayatātmā samārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजांगैः पूजयित्वैवं ब्रह्माणं हरिम् ईश्वरं । इंद्रादिलोकपालानां संततिं समयाचत
pūjāṃgaiḥ pūjayitvaivaṃ brahmāṇaṃ harim īśvaraṃ / iṃdrādilokapālānāṃ saṃtatiṃ samayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुत्राभिलासी स सदा च सन्ततीछया । देवताराधनं कृत्वा तस्थौ नित्यं समुत्सुकः
evaṃ putrābhilāsī sa sadā ca santatīchayā / devatārādhanaṃ kṛtvā tasthau nityaṃ samutsukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यम् एवं कृतस्यापि तस्य दैवप्रणामतः । न पुत्रो दुहिता वापि नोदपादि चिराद् अपि
nityam evaṃ kṛtasyāpi tasya daivapraṇāmataḥ / na putro duhitā vāpi nodapādi cirād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा चापि गृहस्थो ऽसौ देवतासु निराशया । सन्तत्युच्छिन्नचिन्तार्त्तस् तस्थौ भूयो विषादितः
tathā cāpi gṛhastho 'sau devatāsu nirāśayā / santatyucchinnacintārttas tasthau bhūyo viṣāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कश्चित् सुहृत् साधुः संबुद्धोपासकः सुधीः । तं गृहस्थम् उपागत्य तथैवं पर्य्यबोधयत्
tataḥ kaścit suhṛt sādhuḥ saṃbuddhopāsakaḥ sudhīḥ / taṃ gṛhastham upāgatya tathaivaṃ paryyabodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधो किन् ते विषादेन तद् धीरं समुपाश्रय । यदि ते सन्ततौ वांछा तन् मे श्रुत्वा ततश् चर
sādho kin te viṣādena tad dhīraṃ samupāśraya / yadi te santatau vāṃchā tan me śrutvā tataś cara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एवं देवताः पूज्य याचसे पुत्रम् आदरात् । यत्र दैवाधिकारत्वं तत्र किं देवता वलं
kim evaṃ devatāḥ pūjya yācase putram ādarāt / yatra daivādhikāratvaṃ tatra kiṃ devatā valaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशार्थे यदि ते भक्तिर् अस्त्य् एवं देवतासु तत् । संबुद्धशरणं गत्वा सद्धर्मं समुपाश्रय
vaṃśārthe yadi te bhaktir asty evaṃ devatāsu tat / saṃbuddhaśaraṇaṃ gatvā saddharmaṃ samupāśraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धर्मानुभावेन बुद्धस्यापि प्रसादतः । नूनं ते सत्सुतः शीघ्रम् उत्पत्स्यति न संशयः
tato dharmānubhāvena buddhasyāpi prasādataḥ / nūnaṃ te satsutaḥ śīghram utpatsyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नोत्पत्स्यते पुत्रस् तव देवविरोधतः । पुण्यम् उत्पत्स्यते नूनं तेन सद्गतिम् आप्नुयात्
yadi notpatsyate putras tava devavirodhataḥ / puṇyam utpatsyate nūnaṃ tena sadgatim āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये बुद्धशरणं यान्ति ते लभन्ति शुभाशयं । ये विशुद्धाशया लोके सद्धर्मं ते शृण्वन्ति हि
ye buddhaśaraṇaṃ yānti te labhanti śubhāśayaṃ / ye viśuddhāśayā loke saddharmaṃ te śṛṇvanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये सद्धर्मानुशृण्वन् तो बोधिचित्तं लभन्ति ते । प्रलब्धबोधिचित्ता ये ते चरन्ति गुणार्थिनः
ye saddharmānuśṛṇvan to bodhicittaṃ labhanti te / pralabdhabodhicittā ye te caranti guṇārthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणकामाश् च ये लोके ते भजन्ति जिनात्मजान् । बोधिसत्वानुभावेन बोधिचर्यां समाप्नुयुः
guṇakāmāś ca ye loke te bhajanti jinātmajān / bodhisatvānubhāvena bodhicaryāṃ samāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिचर्यारता ये च न ते गछंति दुर्गतिं । सर्वक्लेशगणाञ् जित्वा सौख्यावतीम् अवाप्नुयुः
bodhicaryāratā ye ca na te gachaṃti durgatiṃ / sarvakleśagaṇāñ jitvā saukhyāvatīm avāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मत्वा जिनं स्मृत्वा सद्धर्मं समुपाश्रयेः । ततस् ते संभवेद् भद्रम् इहामुत्रापि सर्वतः
evaṃ matvā jinaṃ smṛtvā saddharmaṃ samupāśrayeḥ / tatas te saṃbhaved bhadram ihāmutrāpi sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा गृहस्थो ऽसौ ऽनुमोदितः । तथेति प्रतिसंश्रुत्य संबुद्धं स्मर्तुम् ऐछत
iti tenoditaṃ śrutvā gṛhastho 'sau 'numoditaḥ / tatheti pratisaṃśrutya saṃbuddhaṃ smartum aichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गृहपतिर् नित्यं सदारः श्रद्धयान्वितः । संबुद्धं सुगतं स्मृत्वा वंशम् एवम् अयाचत
tato gṛhapatir nityaṃ sadāraḥ śraddhayānvitaḥ / saṃbuddhaṃ sugataṃ smṛtvā vaṃśam evam ayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् मां करुणाय दृष्ट्या द्रष्टुम् अर्हसि सर्वथा
tan māṃ karuṇāya dṛṣṭyā draṣṭum arhasi sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान् एव हि जगन्नाथः सर्वसत्वहितार्थदः । त्वया मह्यं हितार्थाय सत्पुत्रं दातुम् अर्हसि
bhavān eva hi jagannāthaḥ sarvasatvahitārthadaḥ / tvayā mahyaṃ hitārthāya satputraṃ dātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं स गृही साधुः पुत्राभिलषितः सदा । सभार्य्यः सुगतं स्मृत्वा तथा नित्यं समुत्सुकः
ity evaṃ sa gṛhī sādhuḥ putrābhilaṣitaḥ sadā / sabhāryyaḥ sugataṃ smṛtvā tathā nityaṃ samutsukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैव समये कश्चिद् देवपुत्रो दिवश् च्युतः । स संबुद्धानुभावेन तद्भार्यागर्भम् आविशत्
tadaiva samaye kaścid devaputro divaś cyutaḥ / sa saṃbuddhānubhāvena tadbhāryāgarbham āviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वापन्नसत्वाभूत् सा भार्या गृहिणः सती । दोहदलक्षणोपेता कृशाङ्गी भाविनी क्रमात्
tataḥ svāpannasatvābhūt sā bhāryā gṛhiṇaḥ satī / dohadalakṣaṇopetā kṛśāṅgī bhāvinī kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृद्धगर्भा सा दृष्ट्वा स्वयं च गर्भम् आदरात् । दक्षपार्श्वगतं सत्वं मत्वा चैवं व्यचिंतयत्
pravṛddhagarbhā sā dṛṣṭvā svayaṃ ca garbham ādarāt / dakṣapārśvagataṃ satvaṃ matvā caivaṃ vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं मे जायते गर्भे सत्वो बुद्धानुभावतः । यद् अयं दक्षिणे वर्त्ति तेन पुत्रो भवेत् खलु
nūnaṃ me jāyate garbhe satvo buddhānubhāvataḥ / yad ayaṃ dakṣiṇe vartti tena putro bhavet khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चित्य सा नारी पुत्रोत्पत्याशया मुदा । स्वस्वामिनो पुरे स्थित्वा रहस्यैवं न्यवेदयत्
iti niścitya sā nārī putrotpatyāśayā mudā / svasvāmino pure sthitvā rahasyaivaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्यार्य्यपुत्र वर्द्धस्व यद् अहं गर्भिणी भवे । नूनम् अयं भवेत् पुत्रो यत् स्थितो दक्षिणोदरे
dṛṣṭyāryyaputra varddhasva yad ahaṃ garbhiṇī bhave / nūnam ayaṃ bhavet putro yat sthito dakṣiṇodare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थः प्रमोदितः । दक्सिणं वाहुम् उन्नम्य नन्दन्न् एवम् उदानयत्
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ pramoditaḥ / daksiṇaṃ vāhum unnamya nandann evam udānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिराभिलषितं पुत्रमुखं पश्येयं सांप्रतं । जातः स्यान् नामजाता मे कुलवंशस्थितिर् भवेत्
cirābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyaṃ sāṃprataṃ / jātaḥ syān nāmajātā me kulavaṃśasthitir bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यानि च प्रकुर्वीत बिभृयाद् भरणं प्रति । नूनं बुद्धानुभावेन सत्पुत्रो ऽपि भविष्यति
kṛtyāni ca prakurvīta bibhṛyād bharaṇaṃ prati / nūnaṃ buddhānubhāvena satputro 'pi bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्माकं कृतं पूर्वं कर्म दानादिकं शुभं । एतत् पुण्यानुभावेन भवेत् कुशलम् एतयोः
yad asmākaṃ kṛtaṃ pūrvaṃ karma dānādikaṃ śubhaṃ / etat puṇyānubhāvena bhavet kuśalam etayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तेन सदा भर्त्ता सह संमोदचारिणी । पथ्याहारोपचारैश् च वर्द्धितो सुखचारिणी
tatas tena sadā bharttā saha saṃmodacāriṇī / pathyāhāropacāraiś ca varddhito sukhacāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा समये सूत पुत्रं दिव्यातिसुंदरं । दर्शनीयं सुसौम्याङ्गं प्रासादिकं मनोहरं
tataḥ sā samaye sūta putraṃ divyātisuṃdaraṃ / darśanīyaṃ susaumyāṅgaṃ prāsādikaṃ manoharaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाङ्गलक्षणोपेतं सदीनारकरद्वयं । सर्वसत्वमनापीशम् अभिरूपं सुभद्रिकं
sarvāṅgalakṣaṇopetaṃ sadīnārakaradvayaṃ / sarvasatvamanāpīśam abhirūpaṃ subhadrikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीनारांकितम् आलोक्य सहर्षं विस्मिताभवत्
dīnārāṃkitam ālokya saharṣaṃ vismitābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसौ जनकश् चापि जातं पुत्रमहाद्भुतं । सखीभिर् वेदितं श्रुत्वा विस्मितो द्रष्टुम् आययौ
tato 'sau janakaś cāpi jātaṃ putramahādbhutaṃ / sakhībhir veditaṃ śrutvā vismito draṣṭum āyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रजापतिः सापि विस्मितो स्वामिनो ऽग्रतः । दर्शयित्वा सुतं पुत्रं शंकितैवं न्यवेदयत्
tataḥ prajāpatiḥ sāpi vismito svāmino 'grataḥ / darśayitvā sutaṃ putraṃ śaṃkitaivaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिं पश्य महाश्चर्य्यम् अस्य हेमान्वितौ करौ । तच् छुभं वाप्य् अशुभं वा दर्शयित्वा विचारय
svāmiṃ paśya mahāścaryyam asya hemānvitau karau / tac chubhaṃ vāpy aśubhaṃ vā darśayitvā vicāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्य्योदितं श्रुत्वा दृष्ट्वा तं वालकं चिरं । दीनारं भुजयोः पश्यं तस्थौ सविस्मयान्वितः
iti bhāryyoditaṃ śrutvā dṛṣṭvā taṃ vālakaṃ ciraṃ / dīnāraṃ bhujayoḥ paśyaṃ tasthau savismayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य गृहस्थो ऽसौ निमित्तं ज्ञातुम् आदरात् । नैमित्तिकं समाहूय दारकं तम् अदर्शयत्
tatas tasya gṛhastho 'sau nimittaṃ jñātum ādarāt / naimittikaṃ samāhūya dārakaṃ tam adarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्तो दृश्यताम् अस्य दारकस्य करद्वयं । तन् निमित्तं परिज्ञाय तत् फलं वक्तुम् अर्हथ
bhavanto dṛśyatām asya dārakasya karadvayaṃ / tan nimittaṃ parijñāya tat phalaṃ vaktum arhatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तेन ते सर्वे दृष्ट्वा तं दारकं शुभं । दीनारे भुजयोश् चापि परिज्ञायैवम् अब्रवीत्
ity ukte tena te sarve dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ śubhaṃ / dīnāre bhujayoś cāpi parijñāyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधो गृहपते ह्य् अस्य दारकस्य करद्वयं । सुवर्णलक्षणोपेतं तत् ते भद्रं भवेत् खलु
sādho gṛhapate hy asya dārakasya karadvayaṃ / suvarṇalakṣaṇopetaṃ tat te bhadraṃ bhavet khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवायं दारको दाता महेशाख्यो भवेत् किल । स्वहस्तं संप्रसार्य्यैव हेमवृष्टिं करिष्यति
tavāyaṃ dārako dātā maheśākhyo bhavet kila / svahastaṃ saṃprasāryyaiva hemavṛṣṭiṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपनीय स्वयं हस्ताद् इदं दीनारम् अर्पयेत् । अपनीते पुनर् अन्यत् प्रादुर् भवेत् ततो ऽधिकं
apanīya svayaṃ hastād idaṃ dīnāram arpayet / apanīte punar anyat prādur bhavet tato 'dhikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं तैः समादिष्टं श्रुत्वा संहर्षितो गृही । ततो जातिमहं कृत्वा ज्ञातीन् एवम् अभाषत
ity evaṃ taiḥ samādiṣṭaṃ śrutvā saṃharṣito gṛhī / tato jātimahaṃ kṛtvā jñātīn evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्तो दारकस्यास्य शुभाक्षरसमन्वितं । नामधेयं यथायोग्यं क्रियतां संप्रसिद्धितं
bhavanto dārakasyāsya śubhākṣarasamanvitaṃ / nāmadheyaṃ yathāyogyaṃ kriyatāṃ saṃprasiddhitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं श्रुत्वा सर्वे ते ज्ञातयस् तथा । दृष्ट्वा तस्य निमित्तानि संमतेनैवम् अब्रुवन्
iti tenārthitaṃ śrutvā sarve te jñātayas tathā / dṛṣṭvā tasya nimittāni saṃmatenaivam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद् धस्तद्वयो ऽप्य् अस्य हिरण्येनोपलक्षितं । तन् नाम्ना प्रसिद्धो ऽस्तु हिरण्यपाणिर् इत्य् अयं
yasmād dhastadvayo 'py asya hiraṇyenopalakṣitaṃ / tan nāmnā prasiddho 'stu hiraṇyapāṇir ity ayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ज्ञातिसमुदिष्टं श्रुत्वासौ स गृहाधिपः । तथेति तस्य पुत्रस्य चक्रे नामव्यवस्थितं
evaṃ jñātisamudiṣṭaṃ śrutvāsau sa gṛhādhipaḥ / tatheti tasya putrasya cakre nāmavyavasthitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हिरण्यपाणिः स दारकः प्रतिपालने । अष्टासु यो ऽपि धात्रीषु तेन पित्रा समर्पितः
tato hiraṇyapāṇiḥ sa dārakaḥ pratipālane / aṣṭāsu yo 'pi dhātrīṣu tena pitrā samarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभिः प्रपाल्यमानो ऽसौ पथ्यपुष्टोपचारणैः । वर्द्धितो ऽभूत् क्रमाद् आशु ह्रदस्थम् इव पंकजं
tābhiḥ prapālyamāno 'sau pathyapuṣṭopacāraṇaiḥ / varddhito 'bhūt kramād āśu hradastham iva paṃkajaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा क्रमात् प्रवृद्धो ऽसौ हिरण्यपाणिर् आत्मवित् । श्राद्धो भद्राशयो धीमान् स्वपरार्थहितार्थिकः
tathā kramāt pravṛddho 'sau hiraṇyapāṇir ātmavit / śrāddho bhadrāśayo dhīmān svaparārthahitārthikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स शिक्षितुं विद्याः सद्गुरुं समुपाश्रयत् । क्रमात् तेषां प्रसादाच् च विद्यापारं ययौ लघुः
tataḥ sa śikṣituṃ vidyāḥ sadguruṃ samupāśrayat / kramāt teṣāṃ prasādāc ca vidyāpāraṃ yayau laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसौ दारको विद्वान् दाता श्रद्धासमन्वितः । स्वहस्तं संप्रसार्य्यैव ददौ दानं यथेप्सितं
tato 'sau dārako vidvān dātā śraddhāsamanvitaḥ / svahastaṃ saṃprasāryyaiva dadau dānaṃ yathepsitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुभ्यो ब्राह्मणेभ्यश् च याचकेभ्यः स दारकः । स्वहस्तं संप्रसार्य्यैव ददौ हेमं यथेप्सितं
gurubhyo brāhmaṇebhyaś ca yācakebhyaḥ sa dārakaḥ / svahastaṃ saṃprasāryyaiva dadau hemaṃ yathepsitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तद् दानम् आकर्ण्य श्रवणब्राह्मणादयः । अर्थिनो धनलुब्धाश् च संप्रतीयुः समंततः
tathā tad dānam ākarṇya śravaṇabrāhmaṇādayaḥ / arthino dhanalubdhāś ca saṃpratīyuḥ samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तं समुपेत्यैवं सर्वदिग्भ्यः समागताः । वालावृद्धादयो दीना ययाचिरे यथेप्सितं
tathā taṃ samupetyaivaṃ sarvadigbhyaḥ samāgatāḥ / vālāvṛddhādayo dīnā yayācire yathepsitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा हिरण्यपाणिः स दृष्ट्वैतान् अर्थिनो मुदा । सर्वोपकरणैश् चापि सर्वांस् तान् समतोषयत्
tadā hiraṇyapāṇiḥ sa dṛṣṭvaitān arthino mudā / sarvopakaraṇaiś cāpi sarvāṃs tān samatoṣayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते याचकाः सर्वे तेनैव परितर्पिताः । यथेछया सुखं भुक्त्वा प्रचेरुर् धर्ममानसा
tatas te yācakāḥ sarve tenaiva paritarpitāḥ / yathechayā sukhaṃ bhuktvā pracerur dharmamānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वीथिगतश् चैवं हस्तद्वयं प्रसार्य सः । हेमराशिं समुत्थाप्य सर्वेभ्यः प्रददौ मुदा
tathā vīthigataś caivaṃ hastadvayaṃ prasārya saḥ / hemarāśiṃ samutthāpya sarvebhyaḥ pradadau mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सर्वे ऽपि ते लोका धनाढ्याः सुखिनो ऽभवन् । नैको ऽभूत् कृपनो दुःखी नो ऽपि कश्चिद् दरिद्रितः
tathā sarve 'pi te lokā dhanāḍhyāḥ sukhino 'bhavan / naiko 'bhūt kṛpano duḥkhī no 'pi kaścid daridritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ऽपि धनिनः प्राढ्या दातारो भोगिनो ऽभवन् । सत्यधर्मानुरक्ताश् च सद्धर्मश्रवणार्थिनः
sarve 'pi dhaninaḥ prāḍhyā dātāro bhogino 'bhavan / satyadharmānuraktāś ca saddharmaśravaṇārthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तस्यैव तत् कीर्त्तिः सर्वत्र भुवनेष्व् अपि । लोकैर् उद्गीर्यमानो ऽसौ प्रससार समंततः
tadā tasyaiva tat kīrttiḥ sarvatra bhuvaneṣv api / lokair udgīryamāno 'sau prasasāra samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा ब्राह्मणो लोभी मात्सर्य्यप्रहताशयः । तद् यशः प्रतिलब्धं स मनसैवं व्यचिन्तयत्
tad dṛṣṭvā brāhmaṇo lobhī mātsaryyaprahatāśayaḥ / tad yaśaḥ pratilabdhaṃ sa manasaivaṃ vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्य भुजयोर् हेम चिन्तामणिसमं खलु । तेनायं भवते श्रीमान् प्रार्थितार्थाधिकप्रदः
yad asya bhujayor hema cintāmaṇisamaṃ khalu / tenāyaṃ bhavate śrīmān prārthitārthādhikapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् चायं दारकः श्राद्धः प्रार्थनासंप्रदायकः । तद् अहं प्रार्थनां कृत्वा प्रतिगृह्णीय तत् मणिं
yac cāyaṃ dārakaḥ śrāddhaḥ prārthanāsaṃpradāyakaḥ / tad ahaṃ prārthanāṃ kṛtvā pratigṛhṇīya tat maṇiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं हिरण्यभुजं प्रेत्य तद् दीनारं समयाचत
taṃ hiraṇyabhujaṃ pretya tad dīnāraṃ samayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयो ऽस्तु ते सदा साधो दीर्घायुश् च सुमंगलं । तथैव त्वं सदा भूया अर्थिनां कल्पपादपः
jayo 'stu te sadā sādho dīrghāyuś ca sumaṃgalaṃ / tathaiva tvaṃ sadā bhūyā arthināṃ kalpapādapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्कीर्त्त्या समाहूतः प्रागतो ऽस्मि यद् आशया । तदर्थं पूरयित्वा मे चित्तं हर्षय सर्वतः
tvatkīrttyā samāhūtaḥ prāgato 'smi yad āśayā / tadarthaṃ pūrayitvā me cittaṃ harṣaya sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं प्रार्थिते तेन विप्रेणाभिप्रगल्भिना । दृष्ट्वा हिरण्यपाणिः स तं विप्रं प्रत्यभाषत
ity evaṃ prārthite tena vipreṇābhipragalbhinā / dṛṣṭvā hiraṇyapāṇiḥ sa taṃ vipraṃ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु विप्र प्रसीद त्वं यदर्थं समुपागतः । तदर्थं संप्रदत्वाद्य हर्षयिष्यामि ते मनः
sādhu vipra prasīda tvaṃ yadarthaṃ samupāgataḥ / tadarthaṃ saṃpradatvādya harṣayiṣyāmi te manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छंका मा कृथा ह्य् अत्र यद् यत् ते हृदि रोचते । तत् तन् नूनं प्रदास्ये ते तद् वदस्व यद् ईहितं
tac chaṃkā mā kṛthā hy atra yad yat te hṛdi rocate / tat tan nūnaṃ pradāsye te tad vadasva yad īhitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा विप्रो ऽसौ संप्रहर्षितः । स्वस्तीत्य् आशीर्वचो दत्वा तद् दीनारम् अयाचत
iti tenoditaṃ śrutvā vipro 'sau saṃpraharṣitaḥ / svastīty āśīrvaco datvā tad dīnāram ayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधो हिरण्यपाणे यत् तव हस्तसमुद्भवं । तद् दीनारं प्रदत्वा मे चित्तं संहर्षयार्थदः
sādho hiraṇyapāṇe yat tava hastasamudbhavaṃ / tad dīnāraṃ pradatvā me cittaṃ saṃharṣayārthadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा तत् पितासौ सुविस्मितः । सवन्धुज्ञातिमित्रस् तं पुत्रम् एवम् अभाषत
iti tenoditaṃ śrutvā tat pitāsau suvismitaḥ / savandhujñātimitras taṃ putram evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.