अथाशोको महीपालः श्रोतुम् अन्यत् सुभाषितं । उपगुप्तं यतिं नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात्
athāśoko mahīpālaḥ śrotum anyat subhāṣitaṃ / upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 14
भदन्त श्रोतुम् इच्छामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद् यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति
bhadanta śrotum icchāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tad yathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन नरेन्द्रेण प्रार्थितं स जिनात्मजः । श्रुत्वा तं नृपतिं दृष्ट्वा पुनर् एवं समादिशत्
iti tena narendreṇa prārthitaṃ sa jinātmajaḥ / śrutvā taṃ nṛpatiṃ dṛṣṭvā punar evaṃ samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् मयाख्यातं यथा मे गुरुणोदितं । तथा श्रूत्वानुमोदित्वा शुभे चरितुम् अर्हसि
śṛṇu rājan mayākhyātaṃ yathā me guruṇoditaṃ / tathā śrūtvānumoditvā śubhe caritum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा स भगवान् बुद्धः श्रावस्त्यां बहिर् आश्रमे । जेतारण्ये महोद्याने विहारे मणिमण्डिते
purā sa bhagavān buddhaḥ śrāvastyāṃ bahir āśrame / jetāraṇye mahodyāne vihāre maṇimaṇḍite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं चैलकैर् व्रतिभिस् तथा । भिक्षुणीभिस् तथान्यैश् चा महासात्वैर् उपासकैः
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ cailakair vratibhis tathā / bhikṣuṇībhis tathānyaiś cā mahāsātvair upāsakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहृत्य सर्वसत्वानां समितिस्थितः । संबोधिसाधानं धर्मम् उपादेष्टुं समारभत्
vihṛtya sarvasatvānāṃ samitisthitaḥ / saṃbodhisādhānaṃ dharmam upādeṣṭuṃ samārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तस्य मुनीन्द्रस्य वक्त्रपद्माद् विनिसृतं । तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे सत्वा उपगताः
tadā tasya munīndrasya vaktrapadmād vinisṛtaṃ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve satvā upagatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मशक्रादि देवेन्द्राः सर्वे लोकाधिपा अपि । दैत्येन्द्राः सगणा यक्षाः सिद्धगंधर्वराक्षसाः
brahmaśakrādi devendrāḥ sarve lokādhipā api / daityendrāḥ sagaṇā yakṣāḥ siddhagaṃdharvarākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरगणाश् चपि नागेंद्राश् च महोरगाः । गरुडाः किन्नरेन्द्राश् च तथान्ये ऽपि समागताः
vidyādharagaṇāś capi nāgeṃdrāś ca mahoragāḥ / garuḍāḥ kinnarendrāś ca tathānye 'pi samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणा ऋषयश् चापि तापसा ब्रह्मचारिणः । यतयो योगिनो विज्ञास् तथान्ये तीर्थिका अपि
brāhmaṇā ṛṣayaś cāpi tāpasā brahmacāriṇaḥ / yatayo yogino vijñās tathānye tīrthikā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजानः क्षत्रियाश् चापि वीरा राजकुमारकाः । अमात्या मंत्रिणश् चापि वैश्याश् चापि प्रजाधिपाः
rajānaḥ kṣatriyāś cāpi vīrā rājakumārakāḥ / amātyā maṃtriṇaś cāpi vaiśyāś cāpi prajādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेष्ठिनो वणिजश् चापि सार्थवाहा महाजनाः । पौरा जानपदा ग्राम्यास् तथा कार्पटिका अपि
śreṣṭhino vaṇijaś cāpi sārthavāhā mahājanāḥ / paurā jānapadā grāmyās tathā kārpaṭikā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं अन्ये ऽपि सत्वाश् च सर्वे लोकाः समागताः । तत् सद्धर्मामृतं पातुं तद् विहारे उपाविशत्
evaṃ anye 'pi satvāś ca sarve lokāḥ samāgatāḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tad vihāre upāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा समभ्यर्च्य प्रणम्य च । सत्कृत्य समुपाश्रित्य परिवृत्य सामान्ततः
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā samabhyarcya praṇamya ca / satkṛtya samupāśritya parivṛtya sāmāntataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं मुणीन्द्रं समालोक्य श्रोतुं तद् धर्मदेशनां । साञ्जलयः प्रसन्नास्या उपतस्थुः समाहिताः
taṃ muṇīndraṃ samālokya śrotuṃ tad dharmadeśanāṃ / sāñjalayaḥ prasannāsyā upatasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तान् समुपासीनान् दृष्ट्वा स भगवाञ् जिनः । आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत्
tathā tān samupāsīnān dṛṣṭvā sa bhagavāñ jinaḥ / āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरत्नभजनं कृत्वा वभूवुर् बोधिचारिणः
triratnabhajanaṃ kṛtvā vabhūvur bodhicāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदापि पंचमात्राणि गांधर्विकशतानि च । श्रावस्त्यां पुरि जातानि समदानि प्रचेरिरे
tadāpi paṃcamātrāṇi gāṃdharvikaśatāni ca / śrāvastyāṃ puri jātāni samadāni pracerire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तां समदान् दृष्ट्वा गंधर्वाधिपतेः सुतः । सुप्रियो नाम तन् मादम् ईर्ष्यया हन्तुम् उद्ययौ
tadā tāṃ samadān dṛṣṭvā gaṃdharvādhipateḥ sutaḥ / supriyo nāma tan mādam īrṣyayā hantum udyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सुप्रियः सर्वगान्धर्विकसुकौशलः । दिव्यवीणां समादाय तत्रैव समुपाचरत्
tataḥ sa supriyaḥ sarvagāndharvikasukauśalaḥ / divyavīṇāṃ samādāya tatraiva samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तस्वरान् एकतंत्र्याम् एकविंशतिमूर्छनाः । समुद्घोषयमानः च स्वमतिं दर्शयन् ययौ
saptasvarān ekataṃtryām ekaviṃśatimūrchanāḥ / samudghoṣayamānaḥ ca svamatiṃ darśayan yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्महानगरेष्व् एवं पट्टनेषु समन्ततः । समुद्घोषयमानश् च श्रावस्तीं स उपाविशत्
ṣaṇmahānagareṣv evaṃ paṭṭaneṣu samantataḥ / samudghoṣayamānaś ca śrāvastīṃ sa upāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं समुपाविष्टं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि पौरिकाः । श्रुत्वा तद् अद्भुतं नादं विस्मिताः समुपाचरन्
tatra taṃ samupāviṣṭaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi paurikāḥ / śrutvā tad adbhutaṃ nādaṃ vismitāḥ samupācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि च पंचमात्राणि गांधर्विकशतान्य् अपि । श्रुत्वा दृष्ट्वा च सर्वाणि विस्मयं समुपाययुः
tāni ca paṃcamātrāṇi gāṃdharvikaśatāny api / śrutvā dṛṣṭvā ca sarvāṇi vismayaṃ samupāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद तानि च सर्वाणि दृष्ट्वा पंचशतान्य् अपि । स्वस्वमदाभिमानत्वां प्रविहाय विषेदिरे
tada tāni ca sarvāṇi dṛṣṭvā paṃcaśatāny api / svasvamadābhimānatvāṃ pravihāya viṣedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि ते तेन सहवादे भयान्विताः । नृपतेर् अन्तिकं गत्वा तत् प्रवृत्तिं न्यवेदयन्
tataḥ sarve 'pi te tena sahavāde bhayānvitāḥ / nṛpater antikaṃ gatvā tat pravṛttiṃ nyavedayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय प्रभो विजानीयाद् यद् वयं समुपागताः । तद् अत्र नो भयत्रस्तां त्रातुम् अर्हति सर्वथा
jaya prabho vijānīyād yad vayaṃ samupāgatāḥ / tad atra no bhayatrastāṃ trātum arhati sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रासौ सुप्रियो नाम गन्धर्वाधिपतेः सुतः । नूनं नो मदघाताय विजेतुं समुपागतः
atrāsau supriyo nāma gandharvādhipateḥ sutaḥ / nūnaṃ no madaghātāya vijetuṃ samupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तस्याप्य् अभिमानत्वां निहंतुं सत्प्रतिक्रियां । क्रियतां सहसास्माकम् इति विज्ञापनां शृणु
tat tasyāpy abhimānatvāṃ nihaṃtuṃ satpratikriyāṃ / kriyatāṃ sahasāsmākam iti vijñāpanāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति विज्ञापितं सर्वैस् तैः श्रुत्वा स नराधिपः । सर्वान्स् तान् समुपामंत्र्य पुर एवं समादिशत्
iti vijñāpitaṃ sarvais taiḥ śrutvā sa narādhipaḥ / sarvāns tān samupāmaṃtrya pura evaṃ samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पोत्सुका भवन्तो ऽत्र भवते मा विषीदत । भविष्यामो ऽत्र कालज्ञाश् चरतु स यथेछया
alpotsukā bhavanto 'tra bhavate mā viṣīdata / bhaviṣyāmo 'tra kālajñāś caratu sa yathechayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञा समादिष्टं श्रुत्वा ते ऽभ्यनुमोदिताः । तद् विवादभयातंकं त्यक्त्वा सर्वे प्रसेदिरे
iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā te 'bhyanumoditāḥ / tad vivādabhayātaṃkaṃ tyaktvā sarve prasedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स सुप्रियस् तत्र दृष्ट्वा तान् अभिमानिकान् । तेषां मानविघातार्थं मनसैवं व्यचिन्तयत्
tadā sa supriyas tatra dṛṣṭvā tān abhimānikān / teṣāṃ mānavighātārthaṃ manasaivaṃ vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं राजपि गांधर्वविद्याभिमानिको भवेत् । तद् अनेन सहात्राहं वादं कुर्यां सभाश्रये
ayaṃ rājapi gāṃdharvavidyābhimāniko bhavet / tad anena sahātrāhaṃ vādaṃ kuryāṃ sabhāśraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं निश्चयं कृत्वा सुप्रियः सो ऽभिमानिकः । नृपतिं तम् उपालब्धुं तत् सभां समुपाचरत्
ity evaṃ niścayaṃ kṛtvā supriyaḥ so 'bhimānikaḥ / nṛpatiṃ tam upālabdhuṃ tat sabhāṃ samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपतिर् दृष्ट्वा सुप्रियं तम् उपागतं । प्रज्ञप्यासनम् आमंत्र्य प्रणत्वैवम् अभाषत
tatra sa nṛpatir dṛṣṭvā supriyaṃ tam upāgataṃ / prajñapyāsanam āmaṃtrya praṇatvaivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वागतं ते भवन्न् अत्र तिष्ठासने प्रसीद मे । किम् अर्थे ऽत्र समायासि तद् आदेष्टुं हि मे ऽर्हसि
svāgataṃ te bhavann atra tiṣṭhāsane prasīda me / kim arthe 'tra samāyāsi tad ādeṣṭuṃ hi me 'rhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा सुप्रियः स सभास्थितः । नृपतिं तं समालोक्य पुर एवम् अभाषत
iti tenoditaṃ śrutvā supriyaḥ sa sabhāsthitaḥ / nṛpatiṃ taṃ samālokya pura evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् मयाख्यातं श्रुतं यत् ते यशो महत् । तद् गुणान् भवतो द्रष्टुम् इहाहं समुपाचरे
śṛṇu rājan mayākhyātaṃ śrutaṃ yat te yaśo mahat / tad guṇān bhavato draṣṭum ihāhaṃ samupācare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् मे दर्शय राजेन्द्र गान्धर्वगुणाम् आत्मनः । कस् ते सास्ता गुरुर् वास्ति तं चापि मे प्रदर्शय
tan me darśaya rājendra gāndharvaguṇām ātmanaḥ / kas te sāstā gurur vāsti taṃ cāpi me pradarśaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा स राजा प्रतिभाणवान् । सुप्रियं तं समालोक्य तथेत्य् एवम् अभाषत
iti tenoditaṃ śrutvā sa rājā pratibhāṇavān / supriyaṃ taṃ samālokya tathety evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु पश्य महाभाग दर्शयिस्यामि तं गुरुं । यो मे शास्ता महाभिज्ञः सर्वविद्यागुणाधिपः
sādhu paśya mahābhāga darśayisyāmi taṃ guruṃ / yo me śāstā mahābhijñaḥ sarvavidyāguṇādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मे शास्ताधुनेहैव सर्वसत्वहितार्थतः । जेतारण्ये महोद्याने निवशति वृषं दिशन्
sa me śāstādhunehaiva sarvasatvahitārthataḥ / jetāraṇye mahodyāne nivaśati vṛṣaṃ diśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु पश्य महाभाग तं गुरुं मे हितार्थदं । तद् एहि सह यास्याम शास्तारं दर्शयामि तं
sādhu paśya mahābhāga taṃ guruṃ me hitārthadaṃ / tad ehi saha yāsyāma śāstāraṃ darśayāmi taṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन नरेन्द्रेण समाख्यातं स सुप्रियः । श्रुत्वा तथेति प्रमोद्य गन्तुम् अभाषत
iti tena narendreṇa samākhyātaṃ sa supriyaḥ / śrutvā tatheti pramodya gantum abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु राजन् समिछामि शास्तारं तत् प्रदर्शय । तेन सह विवादानि कुर्यां तत्र नयाशु मां
sādhu rājan samichāmi śāstāraṃ tat pradarśaya / tena saha vivādāni kuryāṃ tatra nayāśu māṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा नृपतिः स तथेति हि । सुप्रियं तं समादाय विहारे गन्तुम् ऐछत
iti tenoditaṃ śrutvā nṛpatiḥ sa tatheti hi / supriyaṃ taṃ samādāya vihāre gantum aichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपतिस् तेन सुप्रियेणाभिमानिना । तैश् च पंचशतैर् अन्यैर् गान्धर्विकैः सहाचरत्
tataḥ sa nṛpatis tena supriyeṇābhimāninā / taiś ca paṃcaśatair anyair gāndharvikaiḥ sahācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे बुद्धो भगवान् स मुनीश्वरः । लोके सत्वान् समुद्धर्तुं कृपया समपश्यत
tasminn avasare buddho bhagavān sa munīśvaraḥ / loke satvān samuddhartuṃ kṛpayā samapaśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तेन नरेशेन सार्द्धम् एवम् उपागतं । सुप्रियं तं स आलोक्य मनसैव व्यचिन्तयत्
tadā tena nareśena sārddham evam upāgataṃ / supriyaṃ taṃ sa ālokya manasaiva vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो वत सुधीर् या सा गन्धर्वाधिपनन्दनः । पञ्चशिखो ऽभिधो वीणाम् आदायेहोपसंक्रमेत्
aho vata sudhīr yā sā gandharvādhipanandanaḥ / pañcaśikho 'bhidho vīṇām ādāyehopasaṃkramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन मुनीन्द्रेण मनसा परिचिन्तितं । मत्वा पञ्चशिखः सो ऽपि तथागन्तुं समैछत
iti tena munīndreṇa manasā paricintitaṃ / matvā pañcaśikhaḥ so 'pi tathāgantuṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सप्तगंधर्वसहस्रेण सहान्वितः । वैडूर्यदण्डवीणां संप्रादाय सहसाचरन्
tataḥ sa saptagaṃdharvasahasreṇa sahānvitaḥ / vaiḍūryadaṇḍavīṇāṃ saṃprādāya sahasācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स संक्रमंस् तत्र विहारे समुपाविशन् । दृष्ट्वा तं श्रीघनं नत्वा तां वीणां समुपानयत्
tathā sa saṃkramaṃs tatra vihāre samupāviśan / dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ natvā tāṃ vīṇāṃ samupānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सुगतं भक्त्या समभ्यर्च्य प्रसन्नधीः । तत् सद्धर्मामृतं पातुं तत् सभायाम् उपाश्रयत्
tataḥ sa sugataṃ bhaktyā samabhyarcya prasannadhīḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tat sabhāyām upāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स सुप्रियो ऽप्य् एनं दृष्ट्वा मानाभिगर्वितः । तां वीणां क्वनयन्न् अग्रे ऽनुश्रावितुं समारभत्
tadā sa supriyo 'py enaṃ dṛṣṭvā mānābhigarvitaḥ / tāṃ vīṇāṃ kvanayann agre 'nuśrāvituṃ samārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रक्वाणात् स्वरा सप्त एकै विंशति मूर्छनाः । समुत्थिताः सर्वलोकचेतान्सि पर्यमोहयन्
tatprakvāṇāt svarā sapta ekai viṃśati mūrchanāḥ / samutthitāḥ sarvalokacetānsi paryamohayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा सर्वे ऽपि ते लोकाः श्रुत्वा तत् प्रक्वणान् मुदा । नृपतिप्रमुखाश् चापि परं विस्मयम् आयजुः
tadā sarve 'pi te lokāḥ śrutvā tat prakvaṇān mudā / nṛpatipramukhāś cāpi paraṃ vismayam āyajuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भगवांश् चापि तस्य मानाभिघातने । वैडूर्यदण्डवीणां ताम् अनुश्रावितुम् आरभत्
tataḥ sa bhagavāṃś cāpi tasya mānābhighātane / vaiḍūryadaṇḍavīṇāṃ tām anuśrāvitum ārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकस्यां हि तत् तंत्र्या नैकस्वरविशेषिताः । मूर्छनाश् च तथा नानाविधा निश्चारितास् तथा
ekaikasyāṃ hi tat taṃtryā naikasvaraviśeṣitāḥ / mūrchanāś ca tathā nānāvidhā niścāritās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शब्दात् समुच्चेरुर् गाथा एवं प्रचोदिनाः । तद्यथेह भवे सर्वं दुःखं शून्यं ह्य् अनात्मकं
tataḥ śabdāt samuccerur gāthā evaṃ pracodināḥ / tadyatheha bhave sarvaṃ duḥkhaṃ śūnyaṃ hy anātmakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं कायं च वीणावद् इन्द्रियाणि स्वरानी च । मूर्छना इव चित्तानि ज्ञात्वा बोधौ समाचर
idaṃ kāyaṃ ca vīṇāvad indriyāṇi svarānī ca / mūrchanā iva cittāni jñātvā bodhau samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्गाथाम् अनुश्रुत्वा सर्वे लोका नृपादयः । सत्यम् एतद् इति ज्ञात्वा बोधिचित्तं प्रलेहिरे
etadgāthām anuśrutvā sarve lokā nṛpādayaḥ / satyam etad iti jñātvā bodhicittaṃ pralehire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स सुप्रियो ऽप्य् एवं श्रुत्वा मत्वानुमोदितः । परितत्याज गांधर्वविद्यामदाभिमानतां
tadā sa supriyo 'py evaṃ śrutvā matvānumoditaḥ / paritatyāja gāṃdharvavidyāmadābhimānatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निर्यात्य वीणां स गन्धकुट्यां विरागितः । भगवच्छासने तत्र प्रव्रजितुं समैछत
tato niryātya vīṇāṃ sa gandhakuṭyāṃ virāgitaḥ / bhagavacchāsane tatra pravrajituṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तं श्रीघनं नत्वा सुप्रियः सो ऽनुमोदितः । कृताञ्जलिः पुरः स्थित्वा प्रव्रज्यां समयाचत
tadā taṃ śrīghanaṃ natvā supriyaḥ so 'numoditaḥ / kṛtāñjaliḥ puraḥ sthitvā pravrajyāṃ samayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंदे ते चरणौ शास्त भवतां शरणं व्रजे । तन् मे ऽत्रानुग्रहं कृत्वा प्रव्रज्यां दातुम् अर्हति
vaṃde te caraṇau śāsta bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tan me 'trānugrahaṃ kṛtvā pravrajyāṃ dātum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः । दृष्ट्वा तद् आशयं शुद्धं गंधर्वं तं तथावदत्
iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / dṛṣṭvā tad āśayaṃ śuddhaṃ gaṃdharvaṃ taṃ tathāvadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंधर्व सौगते धर्मे प्रव्रजितुं यदीछसि । पित्रोर् आज्ञां समासाद्य प्रेहि दास्यामि ते व्रतं
gaṃdharva saugate dharme pravrajituṃ yadīchasi / pitror ājñāṃ samāsādya prehi dāsyāmi te vrataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स सुप्रियो मुदा । तथेति तं मुनिं नत्वा सहसर्द्ध्या गृहं ययौ
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa supriyo mudā / tatheti taṃ muniṃ natvā sahasarddhyā gṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स सहसा प्राप्तो नत्वा तौ पितरौ मुदा । साञ्जलिः पुरतः स्थित्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात्
tatra sa sahasā prāpto natvā tau pitarau mudā / sāñjaliḥ purataḥ sthitvā prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु मे वाञ्छितं तात यदि ते कृपया मयि । तन् ममानुग्रहं कृत्वा सद्धर्मे मां नियोजय
śṛṇu me vāñchitaṃ tāta yadi te kṛpayā mayi / tan mamānugrahaṃ kṛtvā saddharme māṃ niyojaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं हि सौगतं धर्मं दृष्ट्वा वाञ्छामि तद् व्रतं । तत् प्रव्रज्यां समासाद्य प्राप्तुम् इछामि निर्वृतिं
ahaṃ hi saugataṃ dharmaṃ dṛṣṭvā vāñchāmi tad vrataṃ / tat pravrajyāṃ samāsādya prāptum ichāmi nirvṛtiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनित्यं खलु संसारं तद् अत्रापि न मे रतिः । अवश्यं हि भवेन् मृत्युः सर्वेषां प्राणिनाम् अपि
anityaṃ khalu saṃsāraṃ tad atrāpi na me ratiḥ / avaśyaṃ hi bhaven mṛtyuḥ sarveṣāṃ prāṇinām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं दृष्ट्वात्र संसारे भोग्यं नेछामि निःस्पृहः । तत् प्रव्रज्याव्रतं धृत्वा प्राप्तुम् इछे सुनिर्वृतिं
evaṃ dṛṣṭvātra saṃsāre bhogyaṃ nechāmi niḥspṛhaḥ / tat pravrajyāvrataṃ dhṛtvā prāptum iche sunirvṛtiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि चासौ मुनीन्द्रो हि सदात्रैव न तिष्ठति । बुद्धकार्यं समाप्यैव निर्वृतिं सर्वथा व्रजेत्
api cāsau munīndro hi sadātraiva na tiṣṭhati / buddhakāryaṃ samāpyaiva nirvṛtiṃ sarvathā vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं चात्र सर्वदा नैवम् उत्पत्स्यते मुनीश्वरः । कदा चिद् एवम् उत्पन्नो लोके बोधिं समादिशेत्
kiṃ cātra sarvadā naivam utpatsyate munīśvaraḥ / kadā cid evam utpanno loke bodhiṃ samādiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च दुर्लभं जन्म सद्गतौ च क्षणं तथा । तत्क्षणे ऽलभ्यमाने ऽत्र कथं धर्मानुलप्स्यते
tathā ca durlabhaṃ janma sadgatau ca kṣaṇaṃ tathā / tatkṣaṇe 'labhyamāne 'tra kathaṃ dharmānulapsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं विनात्र संसारे किं सारं सुखिनो ऽपि हि । क्षणध्वन्सि शरीरं हि जीवितं च तृणाम्बुवत्
dharmaṃ vinātra saṃsāre kiṃ sāraṃ sukhino 'pi hi / kṣaṇadhvansi śarīraṃ hi jīvitaṃ ca tṛṇāmbuvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण सद्गतिं यायात् संबोधिम् अपि प्राप्नुयात् । तत् प्रव्रज्याचरिं धृत्वा प्राप्तुम् इछे ऽत्र निर्वृतिं
dharmeṇa sadgatiṃ yāyāt saṃbodhim api prāpnuyāt / tat pravrajyācariṃ dhṛtvā prāptum iche 'tra nirvṛtiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आत्र यदि वां तात कृपास्ति स्वात्मजे मयि । सर्वथानुग्रहं कृत्वा तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे
tad ātra yadi vāṃ tāta kṛpāsti svātmaje mayi / sarvathānugrahaṃ kṛtvā tad anujñāṃ pradehi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं श्रुत्वा स गन्धर्वाधिपः सुधीः । सुचिरं तं सुतं दृष्ट्वा स्नेहाद् एवम् अभषत
iti tenārthitaṃ śrutvā sa gandharvādhipaḥ sudhīḥ / suciraṃ taṃ sutaṃ dṛṣṭvā snehād evam abhaṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यम् एवं सुताख्यातं तथापि मे वचः शृणु । प्रव्रज्या दुष्करीचर्य्या तत् कथं त्वं समाचरेः
satyam evaṃ sutākhyātaṃ tathāpi me vacaḥ śṛṇu / pravrajyā duṣkarīcaryyā tat kathaṃ tvaṃ samācareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि युवा प्रमत्तो ऽसि मदनाक्रांतमानसः । कामभोग्यसुखारक्तस् तत् कथं तद् व्रतं चरेः
tvaṃ hi yuvā pramatto 'si madanākrāṃtamānasaḥ / kāmabhogyasukhāraktas tat kathaṃ tad vrataṃ careḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रव्रजितो विरक्तात्मा संसारभोग्यनिस्पृहः । सर्वान् परिग्रहान्स् त्यक्त्वा सदैकान्ती वने वसे
pravrajito viraktātmā saṃsārabhogyanispṛhaḥ / sarvān parigrahāns tyaktvā sadaikāntī vane vase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकुले दुःकुले चापि याचित्वा विरशासनं । भुंजीथास् तत् कथं भुक्त्वा समाधिं संप्रधास्यसि
sukule duḥkule cāpi yācitvā viraśāsanaṃ / bhuṃjīthās tat kathaṃ bhuktvā samādhiṃ saṃpradhāsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं दुष्करं ज्ञत्वा प्रव्रज्याव्रतसाधने । सहसा मा कृथाश् चित्तं निवारय समाहितः
ity evaṃ duṣkaraṃ jñatvā pravrajyāvratasādhane / sahasā mā kṛthāś cittaṃ nivāraya samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अतिवांछसे पुत्र प्रव्रज्याग्रहणे तथा । वृद्धत्वे समुपाश्रित्य त्रिरत्नं तद् व्रतं चर
yady ativāṃchase putra pravrajyāgrahaṇe tathā / vṛddhatve samupāśritya triratnaṃ tad vrataṃ cara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्वं यावद् युवा गेहे सौख्यं भुक्त्वा यथेप्सितं । वृद्धत्वे तद् व्रतं धृत्वा त्रिरत्नानि सदा भज
tat tvaṃ yāvad yuvā gehe saukhyaṃ bhuktvā yathepsitaṃ / vṛddhatve tad vrataṃ dhṛtvā triratnāni sadā bhaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा चेत् ते भवेज् जन्म साफल्यं भवचारणे । सुखं भुक्त्वा व्रतं धृत्वा निर्वृतिं वा समाप्नुयाः
tathā cet te bhavej janma sāphalyaṃ bhavacāraṇe / sukhaṃ bhuktvā vrataṃ dhṛtvā nirvṛtiṃ vā samāpnuyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मे वचनं श्रुत्वा मत्वैवं तत् प्रबोधितः । तावद् गृहे सुखं भुक्त्वा स्मृत्वा रत्नत्रयं वस
iti me vacanaṃ śrutvā matvaivaṃ tat prabodhitaḥ / tāvad gṛhe sukhaṃ bhuktvā smṛtvā ratnatrayaṃ vasa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पित्रोदितं श्रुत्वा सुप्रियः सो ऽभिशंकितः । पुनस् तं पितरं दृष्ट्वा बोधयन्न् एवम् अब्रवीत्
iti pitroditaṃ śrutvā supriyaḥ so 'bhiśaṃkitaḥ / punas taṃ pitaraṃ dṛṣṭvā bodhayann evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यम् एवं भवे तात तथापि वक्ष्यते मया । तच् छ्रुत्वापि त्वया परिज्ञाय विबुध्यतां
satyam evaṃ bhave tāta tathāpi vakṣyate mayā / tac chrutvāpi tvayā parijñāya vibudhyatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कुले दुर्लभं जन्म तत्रापि दुर्लभं क्षणं । दुर्लभं सुगतोत्पादं दुर्लभं तद्व्रतं भवे
satkule durlabhaṃ janma tatrāpi durlabhaṃ kṣaṇaṃ / durlabhaṃ sugatotpādaṃ durlabhaṃ tadvrataṃ bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मत्वात्र संसारे क्लेशमानमदाकुले । अवश्यं मरणं दृष्ट्वा प्राप्तुम् इछे ऽत्र निर्वृतिं
iti matvātra saṃsāre kleśamānamadākule / avaśyaṃ maraṇaṃ dṛṣṭvā prāptum iche 'tra nirvṛtiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र कृपया मह्यम् अनुज्ञां दातुम् अर्हसि । यूयं चापि हि तद् धर्मभाणैः सद्गतिम् आप्स्यथ
tad atra kṛpayā mahyam anujñāṃ dātum arhasi / yūyaṃ cāpi hi tad dharmabhāṇaiḥ sadgatim āpsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हेतोः पित तत्र विलम्बंम कृथा चिरं । सहसानुग्रहं कृत्वा तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे
iti hetoḥ pita tatra vilambaṃma kṛthā ciraṃ / sahasānugrahaṃ kṛtvā tad anujñāṃ pradehi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं श्रुत्वा स गंधर्वाधिपश् चिरात् । स्नेहदुःखाग्निसंतप्तो गलदश्रुमुखो ऽवदत्
iti tenārthitaṃ śrutvā sa gaṃdharvādhipaś cirāt / snehaduḥkhāgnisaṃtapto galadaśrumukho 'vadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयि सुप्रिय पुत्र त्वं स्नेहान् मया निवार्यस । यद्य् अतिवांछसे प्राप्तुं निर्वृतिं तन् समाचर
ayi supriya putra tvaṃ snehān mayā nivāryasa / yady ativāṃchase prāptuṃ nirvṛtiṃ tan samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरत्नभजनं कृत्वा चर नित्यं समाहितः
triratnabhajanaṃ kṛtvā cara nityaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पित्रोदितं श्रुत्वा सुप्रियः सो ऽभिमोदितः । पित्रोः पादान् प्रणत्वैव सहसा निर्ययौ गृहात्
iti pitroditaṃ śrutvā supriyaḥ so 'bhimoditaḥ / pitroḥ pādān praṇatvaiva sahasā niryayau gṛhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सहसा गत्वा विहारं समुपाचरत् । तत्र प्राप्तो मुनीन्द्रं तं दृष्ट्वैव समुपाविशत्
tataḥ sa sahasā gatvā vihāraṃ samupācarat / tatra prāpto munīndraṃ taṃ dṛṣṭvaiva samupāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं श्रीघनं नात्वा प्राञ्जलिः पुर आश्रयन् । सुप्रसन्नमुखांभोजः प्रार्थयद् एवम् आदरात्
tatra taṃ śrīghanaṃ nātvā prāñjaliḥ pura āśrayan / suprasannamukhāṃbhojaḥ prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञ भगवाञ् छास्तर् आदिष्टं भवतायथा । तथानुज्ञां पितुः प्राप्य प्रागताहम् इहाधुना
sarvajña bhagavāñ chāstar ādiṣṭaṃ bhavatāyathā / tathānujñāṃ pituḥ prāpya prāgatāham ihādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र भवतां शास्तः शरणं समुपागतः । ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि तत् प्रव्रज्यां प्रदेहि मे
tad atra bhavatāṃ śāstaḥ śaraṇaṃ samupāgataḥ / brahmacaryaṃ cariṣyāmi tat pravrajyāṃ pradehi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स जगद्गुरुः । दृष्ट्वा तस्याशयं शुद्धं पुनर् एव समादिशत्
iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa jagadguruḥ / dṛṣṭvā tasyāśayaṃ śuddhaṃ punar eva samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एहि सुप्रिय भिक्षो ऽत्र चर ब्रह्मचरिं शिवां । त्रिरत्नं शरणं कृत्वा समाधिं समुपाश्रयत्
ehi supriya bhikṣo 'tra cara brahmacariṃ śivāṃ / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā samādhiṃ samupāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दृष्ट्वा च संसारं क्लेशसंघसमाकुलं । पंचगंडमयं देहं जीवितं च त्रिनाम्वुवत्
tato dṛṣṭvā ca saṃsāraṃ kleśasaṃghasamākulaṃ / paṃcagaṃḍamayaṃ dehaṃ jīvitaṃ ca trināmvuvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधिसंवरं धृत्वा संबोधिसाधनोद्यतः । सर्वक्लेशरिपुञ् जित्वा साक्षाद् अर्हत्पदं ययौ
samādhisaṃvaraṃ dhṛtvā saṃbodhisādhanodyataḥ / sarvakleśaripuñ jitvā sākṣād arhatpadaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुप्रियो भिक्षुः प्राप्ताभिज्ञः कृती सुधीः । भिन्दन् सर्वम् अविद्याङ्गं निर्विकल्पो ऽभवद् यतिः
tataḥ supriyo bhikṣuḥ prāptābhijñaḥ kṛtī sudhīḥ / bhindan sarvam avidyāṅgaṃ nirvikalpo 'bhavad yatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समलोष्टसुवर्णश् च परिशुद्धत्रिमंडलः । वासीचंदनकल्पो ऽभूद् आकाशसममानसः
samaloṣṭasuvarṇaś ca pariśuddhatrimaṃḍalaḥ / vāsīcaṃdanakalpo 'bhūd ākāśasamamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारभोग्यसत्कारमान्यलाभपराङ्मुखः । निःक्लेशः परिषुद्धात्मा ब्रह्मचारी निरंजनः
saṃsārabhogyasatkāramānyalābhaparāṅmukhaḥ / niḥkleśaḥ pariṣuddhātmā brahmacārī niraṃjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदेवासुरलोकानां सर्वभुवनवासिनां । वंद्यः पूज्यो ऽभिनंद्यश् च माननीयो भवन् बभौ
sadevāsuralokānāṃ sarvabhuvanavāsināṃ / vaṃdyaḥ pūjyo 'bhinaṃdyaś ca mānanīyo bhavan babhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैवंभूतम् अर्हन्तं सुप्रियं तम् शुभेन्द्रियं । प्रालोक्य विस्मिताः सर्वे तत्सभास्थाः प्रसेदिरे
tadaivaṃbhūtam arhantaṃ supriyaṃ tam śubhendriyaṃ / prālokya vismitāḥ sarve tatsabhāsthāḥ prasedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा सर्वे ऽपि ते लोका देवा दैत्याश् च किन्नराः । यक्षाः सिद्धाश् च गंधर्वा नागाश् च राक्षसा अपि
tadā sarve 'pi te lokā devā daityāś ca kinnarāḥ / yakṣāḥ siddhāś ca gaṃdharvā nāgāś ca rākṣasā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गरुडाश् च तथान्ये ऽपि विद्याधराश् च साप्सराः । सर्वे लोकाधिपाश् चापि त्रिरत्नशरणं गताः
garuḍāś ca tathānye 'pi vidyādharāś ca sāpsarāḥ / sarve lokādhipāś cāpi triratnaśaraṇaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संबुद्धशासने तत्र सांघिकानां समन्ततः । रक्षावरणसंगुप्तिं कृत्वाभजन् समुद्यताः
saṃbuddhaśāsane tatra sāṃghikānāṃ samantataḥ / rakṣāvaraṇasaṃguptiṃ kṛtvābhajan samudyatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा तानि पञ्चापि गांधर्विकशतानि च । अनुमोद्य प्रसन्नानि संमील्यैवं वभाषिरे
tad dṛṣṭvā tāni pañcāpi gāṃdharvikaśatāni ca / anumodya prasannāni saṃmīlyaivaṃ vabhāṣire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते सर्वे वयं नीचे कर्मणि परिवर्त्तिकाः । सुखानभिज्ञदुःखार्त्ताः क्लेशिनः कृछ्रवृत्तयः
ete sarve vayaṃ nīce karmaṇi parivarttikāḥ / sukhānabhijñaduḥkhārttāḥ kleśinaḥ kṛchravṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.