अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा । उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 15
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हसि
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते राज्ञा स यतिः सुगतात्मजः । अशोकं तं नृपं दृष्ट्वा पुनर् एवम् उपादिशत्
iti saṃprārthite rājñā sa yatiḥ sugatātmajaḥ / aśokaṃ taṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā punar evam upādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुणोदितं । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वाप्य् एवं प्रमोदय
śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvāpy evaṃ pramodaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा स भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो जगद्गुरुः । विहारे जेतकारण्ये विजहार ससांघिकः
purā sa bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho jagadguruḥ / vihāre jetakāraṇye vijahāra sasāṃghikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंश् च समये तत्र सर्वे भिक्षुगणा अपि । श्रावकाश् चैलकाश् चैव सर्व उपासका अपि
tasmiṃś ca samaye tatra sarve bhikṣugaṇā api / śrāvakāś cailakāś caiva sarva upāsakā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ऽपि भिक्षुणीसंघा उपासिकागणा अपि । बोधिसत्वगणाश् चापि सद्धर्मसाधनोद्यताः
sarve 'pi bhikṣuṇīsaṃghā upāsikāgaṇā api / bodhisatvagaṇāś cāpi saddharmasādhanodyatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभामध्यासनासीनं श्रीघनं तं जगद्गुरुं । उपतस्थुः पुरस्कृत्य परिवृत्य समंततः
sabhāmadhyāsanāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ jagadguruṃ / upatasthuḥ puraskṛtya parivṛtya samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तस्य मुनीन्द्रस्य मुखाम्भोजविनिर्गतं । भद्रधर्मामृतं पातुं सर्वे लोकाः समागताः
tadā tasya munīndrasya mukhāmbhojavinirgataṃ / bhadradharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रादयः सुरेन्द्राश् च ब्रह्मादयो महर्द्धिकाः । लोकपाला महावीराः ससैन्यपरिवारकाः
śakrādayaḥ surendrāś ca brahmādayo maharddhikāḥ / lokapālā mahāvīrāḥ sasainyaparivārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनो यतयश् चापि महर्षयस् तपश्विनः । ब्राह्मणाश् च महाविज्ञाः सद्धर्मगुणवांछिनः
yogino yatayaś cāpi maharṣayas tapaśvinaḥ / brāhmaṇāś ca mahāvijñāḥ saddharmaguṇavāṃchinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानो राजपुत्राश् च वैश्या मंत्रिजना अपि । अमात्याः श्रेष्ठिनो भट्टाः पौरिकाश् च गृहाधिपाः
rājāno rājaputrāś ca vaiśyā maṃtrijanā api / amātyāḥ śreṣṭhino bhaṭṭāḥ paurikāś ca gṛhādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्याधिपाश् च योधारः सार्थवहा महाजनाः । वणिजः शिल्पिनश् चापि ग्राम्याः कार्पटिका अपि
sainyādhipāś ca yodhāraḥ sārthavahā mahājanāḥ / vaṇijaḥ śilpinaś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सद्धर्मगुणवाञ्छिनः । सर्वे धर्मामृतं पातुं विहारे समुपागताः
evam anye 'pi lokāś ca saddharmaguṇavāñchinaḥ / sarve dharmāmṛtaṃ pātuṃ vihāre samupāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्राप्ताः सभामध्ये समासीनं मुनीश्वरं । श्रीघनं तं समालोक्य प्रणत्वा समुपाचरन्
tatra prāptāḥ sabhāmadhye samāsīnaṃ munīśvaraṃ / śrīghanaṃ taṃ samālokya praṇatvā samupācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते समुपासृत्य सर्वे तं श्रीघनं मुनिं । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा समभ्यर्च्य प्रणेमिरे
tatra te samupāsṛtya sarve taṃ śrīghanaṃ muniṃ / tridhā pradakṣiṇīkṛtvā samabhyarcya praṇemire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः परिवृत्य समन्ततः । साञ्जलयः प्रसन्नास्या उपतस्थुः समाहिताः
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samantataḥ / sāñjalayaḥ prasannāsyā upatasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवान् दृष्ट्वा सर्वांस् तान् समुपस्थितान् । आदिमध्यान्तकल्याणम् आर्यधर्मम् उपादिशत्
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāṃs tān samupasthitān / ādimadhyāntakalyāṇam āryadharmam upādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोका धर्मविशेषत्वं विज्ञाय प्राणनन्दिरे
lokā dharmaviśeṣatvaṃ vijñāya prāṇanandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र श्रावस्त्यां पौरिको गृही । श्रेष्ठी महाजनः श्रिमाञ् छ्राद्धो भद्राशयाभवत्
tasminn avasare tatra śrāvastyāṃ pauriko gṛhī / śreṣṭhī mahājanaḥ śrimāñ chrāddho bhadrāśayābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एकस्मिं दिने स्वस्मिन् भाण्डालकोष्ठके विशन् । स्वसंपन्निचयं दृष्ट्वा मनसैवं व्यचिन्तयत्
sa ekasmiṃ dine svasmin bhāṇḍālakoṣṭhake viśan / svasaṃpannicayaṃ dṛṣṭvā manasaivaṃ vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो मे जायते संपद् दीयती संप्रवर्द्धिता । तथापि वर्द्ध्यते तृष्णा यतः सौख्यं न किं चन
aho me jāyate saṃpad dīyatī saṃpravarddhitā / tathāpi varddhyate tṛṣṇā yataḥ saukhyaṃ na kiṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् इमे चंचला भोगा जलचंद्रनिभा मम । अनित्या अस्थिराः पद्मपत्रस्थितजलोपमा
yad ime caṃcalā bhogā jalacaṃdranibhā mama / anityā asthirāḥ padmapatrasthitajalopamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं मनो ऽद्यापि तृष्णयाकृष्यते मम । येन चराम्य् अहं लोके दुःखी भविकलाशयः
tad atra kiṃ mano 'dyāpi tṛṣṇayākṛṣyate mama / yena carāmy ahaṃ loke duḥkhī bhavikalāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् किं मे संपदा सारं यतः सौख्यं न विद्यते । धर्मार्थे गोचरं नैव केवलं मदवृद्धये
tat kiṃ me saṃpadā sāraṃ yataḥ saukhyaṃ na vidyate / dharmārthe gocaraṃ naiva kevalaṃ madavṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदेन वर्द्धते मानं मानाल् लोके प्रमादता । प्रमादाद् दीप्यते चेर्ष्या कोपाग्निर् दीप्यते ततः
madena varddhate mānaṃ mānāl loke pramādatā / pramādād dīpyate cerṣyā kopāgnir dīpyate tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपात् क्रूराशयश् चण्डो निर्दयो दुरिताशयः । पापात्मा हिंसको दुष्टो दशाकुशलसाधकः
kopāt krūrāśayaś caṇḍo nirdayo duritāśayaḥ / pāpātmā hiṃsako duṣṭo daśākuśalasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं नष्टः परांश् चापि नाशयति दुराशयः । ततो ऽतिपापसंरक्तो दुराचरो ऽतिदुर्मनाः
svayaṃ naṣṭaḥ parāṃś cāpi nāśayati durāśayaḥ / tato 'tipāpasaṃrakto durācaro 'tidurmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽतिदुर्मतिर् द्रोही संवृत्तिधर्मनिंदकः । त्रिरत्नानि प्रतिक्षिप्य महापातकम् आचरेत्
tato 'tidurmatir drohī saṃvṛttidharmaniṃdakaḥ / triratnāni pratikṣipya mahāpātakam ācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽतिपापसंक्लिष्टाः प्रमूढो नरकं व्रजेत् । नरकेषु भ्रमन् नित्यं दुःखान्य् एव सदाश्नुयात्
tato 'tipāpasaṃkliṣṭāḥ pramūḍho narakaṃ vrajet / narakeṣu bhraman nityaṃ duḥkhāny eva sadāśnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् वात्रापि च संसारे जीवितम् अध्रुवं खलु । क्षणध्वंसि शरीरं च सार्वेषां मरणं ध्रुवं
yad vātrāpi ca saṃsāre jīvitam adhruvaṃ khalu / kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca sārveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्राहम् असारेभ्यो भोगेभ्यः सारम् उत्तमं । सद्धर्मं समुपादातुं यत्नं कुर्यां समादरात्
tad atrāham asārebhyo bhogebhyaḥ sāram uttamaṃ / saddharmaṃ samupādātuṃ yatnaṃ kuryāṃ samādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्धर्मं सौगतं धर्मम् इत्य् आख्यातं पुराविदैः । तद् अत्र सौगते क्षेत्रे दानं कुर्वीय सांप्रतं
saddharmaṃ saugataṃ dharmam ity ākhyātaṃ purāvidaiḥ / tad atra saugate kṣetre dānaṃ kurvīya sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बौद्धक्षेत्रे कृतं दानं बोधिवीजं भवेद् ध्रुवं । एतद् एवात्र संसारे साधनीयं शुभाप्तये
bauddhakṣetre kṛtaṃ dānaṃ bodhivījaṃ bhaved dhruvaṃ / etad evātra saṃsāre sādhanīyaṃ śubhāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानेन शुद्ध्यते चित्तं सुचित्तः सुमतिं लभेत् । सुबुद्धिः सद्गुणारक्तः संवृत्तिशीलभृत् कृती
dānena śuddhyate cittaṃ sucittaḥ sumatiṃ labhet / subuddhiḥ sadguṇāraktaḥ saṃvṛttiśīlabhṛt kṛtī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशीलः क्षान्तिमान् धीरः परात्मसमभाविकः । सुधीरो वीर्यवान् सर्वसत्वार्थसाधनोद्यतः
suśīlaḥ kṣāntimān dhīraḥ parātmasamabhāvikaḥ / sudhīro vīryavān sarvasatvārthasādhanodyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रधृष्यो महासत्वः क्लेशारिदमको भवेत् । ततः सुपरिशुद्धात्मा समाधिसुस्थितो भवेत्
apradhṛṣyo mahāsatvaḥ kleśāridamako bhavet / tataḥ supariśuddhātmā samādhisusthito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् समाधिवलाधानैः प्रज्ञाब्धिपारम् आगतः । बोधिरत्नं समासाद्य बोधिसत्वो ऽधिपो भवेत्
tat samādhivalādhānaiḥ prajñābdhipāram āgataḥ / bodhiratnaṃ samāsādya bodhisatvo 'dhipo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमारान् विनिर्जित्य संबुद्धपदम् आप्नुयात्
sarvamārān vinirjitya saṃbuddhapadam āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अर्हद्भिर् महाभिज्ञैः समाख्यातं मया श्रुतं । तत् संबुद्धपदां प्रप्तुं बुद्धं भजेय सांप्रतं
ity arhadbhir mahābhijñaiḥ samākhyātaṃ mayā śrutaṃ / tat saṃbuddhapadāṃ praptuṃ buddhaṃ bhajeya sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं बुद्धानुभावेन भावितं सेत्स्यते ध्रुवं । तद् बुद्धप्रमुखं सर्वसंघं पूजेय सादरं
nūnaṃ buddhānubhāvena bhāvitaṃ setsyate dhruvaṃ / tad buddhapramukhaṃ sarvasaṃghaṃ pūjeya sādaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चित्य स श्रीमान् गृहस्थः संप्रमोदितः । भगवंतं ससंघन् तं पूजयितुं समैछत
iti niścitya sa śrīmān gṛhasthaḥ saṃpramoditaḥ / bhagavaṃtaṃ sasaṃghan taṃ pūjayituṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सजनः श्रेष्ठी त्रिरत्नभजनोत्सुकः । विहारे जेतकारण्ये प्रययौ संप्रहर्षितः
tataḥ sa sajanaḥ śreṣṭhī triratnabhajanotsukaḥ / vihāre jetakāraṇye prayayau saṃpraharṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा स गृहस्थः प्रमोदितः । नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समर्चयद् यथाविधिः
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sa gṛhasthaḥ pramoditaḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya samarcayad yathāvidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सजनो नत्वा साञ्जलिः संप्रमोदितः । मुनीन्द्रं तं समालोक्य पुरः स्थित्वैवम् अब्रवीत्
tataḥ sa sajano natvā sāñjaliḥ saṃpramoditaḥ / munīndraṃ taṃ samālokya puraḥ sthitvaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञ भगवं छास्तर् भवतां शरणं व्रजे । ततो ऽभिलषिते कार्ये प्रसीदतु जगद्गुरो
sarvajña bhagavaṃ chāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tato 'bhilaṣite kārye prasīdatu jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवं भवतः शास्तुः ससंघस्य जगद्गुरोः । पूजयितुं समिछामि तद् अनुज्ञां ददातु मे
bhagavaṃ bhavataḥ śāstuḥ sasaṃghasya jagadguroḥ / pūjayituṃ samichāmi tad anujñāṃ dadātu me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः । तथास्त्व् इति प्रतिज्ञाय तूष्णीभूत्वाध्युवास तत्
iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / tathāstv iti pratijñāya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गृहभृन् मत्वा भगवताध्युवास तं । साञ्जलिस् तं मुनिं नत्वा मुदितः स्वगृहं ययौ
tataḥ sa gṛhabhṛn matvā bhagavatādhyuvāsa taṃ / sāñjalis taṃ muniṃ natvā muditaḥ svagṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स स्वजनैः स्वस्मिं गृहे मर्गेषु सर्वतः । परिशोध्य सुगंधैश् च परिषिंच्याभ्यशोभयत्
tatra sa svajanaiḥ svasmiṃ gṛhe margeṣu sarvataḥ / pariśodhya sugaṃdhaiś ca pariṣiṃcyābhyaśobhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासनानि प्रज्ञप्य वितानानि वितत्य च । मुक्तपुष्पैः समाकीर्य सुरभिं समधूपयत्
tatrāsanāni prajñapya vitānāni vitatya ca / muktapuṣpaiḥ samākīrya surabhiṃ samadhūpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भोज्यसामग्रीं साधयित्वा स्ववंधुभिः । तथोपहारसामग्रीं परिशुद्धाम् असाधयत्
tataḥ sa bhojyasāmagrīṃ sādhayitvā svavaṃdhubhiḥ / tathopahārasāmagrīṃ pariśuddhām asādhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽन्ये द्युर् गृहस्थः स स्नात्वा शुद्धांवरावृतः । संबुद्धामंत्रणं कर्तुं विहारे सजनो ययौ
tato 'nye dyur gṛhasthaḥ sa snātvā śuddhāṃvarāvṛtaḥ / saṃbuddhāmaṃtraṇaṃ kartuṃ vihāre sajano yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा ससंघं स पुरोगतः । कृताञ्जलिपुटो नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात्
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ sa purogataḥ / kṛtāñjalipuṭo natvā prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् नाथ सर्वज्ञ समयो वर्तते ऽधुना । तत् ससंघो ममावासे भावान् आगन्तुम् अर्हति
bhagavan nātha sarvajña samayo vartate 'dhunā / tat sasaṃgho mamāvāse bhāvān āgantum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स ससांघिकः । पात्रचीवरम् आदाय संप्रतस्थे प्रभासयन्
iti saṃprārthite tena bhagavān sa sasāṃghikaḥ / pātracīvaram ādāya saṃpratasthe prabhāsayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स भगवान् मार्गे कृत्वा भद्रं प्रभासयन् । भिक्षुसंघगणैः सार्द्धं श्रावस्तीं समुपाविशन्
tatra sa bhagavān mārge kṛtvā bhadraṃ prabhāsayan / bhikṣusaṃghagaṇaiḥ sārddhaṃ śrāvastīṃ samupāviśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाभून् नगरे तत्र सर्वत्रापि सुमङ्गलं । उपद्रवाणि सर्वाणि सहसा विलयं ययुः
tadābhūn nagare tatra sarvatrāpi sumaṅgalaṃ / upadravāṇi sarvāṇi sahasā vilayaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धा रूपाणि पश्यन्तः शृण्वन्तो वधिरा रवान् । हीनेन्द्रियाश् च ये ते ऽपि प्रतिलब्धेन्द्रिया ववुः
andhā rūpāṇi paśyantaḥ śṛṇvanto vadhirā ravān / hīnendriyāś ca ye te 'pi pratilabdhendriyā vavuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्सुत्पिपासाहता ये च ते ऽभवन् परितुष्टिताः । रोगिणो नीरुजा आसन् कुवेला रुचिराम्वराः
ksutpipāsāhatā ye ca te 'bhavan parituṣṭitāḥ / rogiṇo nīrujā āsan kuvelā rucirāmvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूका आसन् प्रवक्तारो जडाश् चापि सुवाग्मिनः । चिरवैराभिसंनद्धास् ते ऽप्य् आसन् मैत्रभाविताः
mūkā āsan pravaktāro jaḍāś cāpi suvāgminaḥ / ciravairābhisaṃnaddhās te 'py āsan maitrabhāvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च चण्डाशायाः क्रूरास् ते ऽप्य् अभूवन् दयालवः । ये च दुष्टा दुराचारास् ते सन्तस् सम्यमोद्यताः
ye ca caṇḍāśāyāḥ krūrās te 'py abhūvan dayālavaḥ / ye ca duṣṭā durācārās te santas samyamodyatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दरिद्रा धनिनः प्रोढ्या दूर्वला वलिनो ऽभवन् । ये शठा वंचकाश् चौरस् ते आर्याः सत्यवादिनः
daridrā dhaninaḥ proḍhyā dūrvalā valino 'bhavan / ye śaṭhā vaṃcakāś cauras te āryāḥ satyavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ये दुःखिनः सत्वास् ते सर्वे सुखिनो ऽभवन् । एवं स भगवांस् तत्र कृत्वा भद्रं समन्ततः
evaṃ ye duḥkhinaḥ satvās te sarve sukhino 'bhavan / evaṃ sa bhagavāṃs tatra kṛtvā bhadraṃ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणक्रमेणैवं ससंघं तद्गृहे विशन् । तत्र तस्य मुनीन्द्रस्य स गृहस्थो यथाक्रमं । पाद्यं ददौ ससंघस्य सदाराः शुचिनाम्बुना
pradakṣiṇakrameṇaivaṃ sasaṃghaṃ tadgṛhe viśan / tatra tasya munīndrasya sa gṛhastho yathākramaṃ / pādyaṃ dadau sasaṃghasya sadārāḥ śucināmbunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सुप्रासन्नात्मा ससंघं तं मुनीश्वरं । प्रज्ञप्ते स्वासने तत्र यथाक्रमं न्यवेशयत्
tataḥ sa suprāsannātmā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ / prajñapte svāsane tatra yathākramaṃ nyaveśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते सांघिकाः सर्वे संबुद्धप्रमुखाः क्रमात् । स्वस्वासने समाविश्य समातस्थुः समाहिताः
tatra te sāṃghikāḥ sarve saṃbuddhapramukhāḥ kramāt / svasvāsane samāviśya samātasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वस्वासनासीनान् संबुद्धप्रमुखान् यतीन् । तान् सर्वान् स गृही दृष्ट्वा यथाविधि समर्चयत्
tataḥ svasvāsanāsīnān saṃbuddhapramukhān yatīn / tān sarvān sa gṛhī dṛṣṭvā yathāvidhi samarcayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सजनः श्रेष्ठी स्वहस्तेन ससांघिकं । तं मुनीन्द्रं सुधाकल्पैर् भोजनैः समतर्पयेत्
tataḥ sa sajanaḥ śreṣṭhī svahastena sasāṃghikaṃ / taṃ munīndraṃ sudhākalpair bhojanaiḥ samatarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संतृप्तितं दृष्ट्वा ससंघं तं मुनीश्वरं । अपनीय स पात्राणि तद् धस्तादीन् व्यशोधयत्
tataḥ saṃtṛptitaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ / apanīya sa pātrāṇi tad dhastādīn vyaśodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स साञ्जलिर् नत्वा तान् बुद्धप्रमुखान् यतीन् । पुरो नीचासनासीनो धर्मं श्रोतुम् उपाश्रयत्
tataḥ sa sāñjalir natvā tān buddhapramukhān yatīn / puro nīcāsanāsīno dharmaṃ śrotum upāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भगवान् दृष्ट्वा तं गृहष्ठं सुभाविनं । आदिमध्यान्तकल्याणं धर्माम् आदेष्टुम् अब्रवीत्
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ gṛhaṣṭhaṃ subhāvinaṃ / ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmām ādeṣṭum abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोग्यम् अस्तु ते नित्यं गृहपते सदा शिवं । बोधौ चित्तं समाधाय चर धर्मं समाहितः
ārogyam astu te nityaṃ gṛhapate sadā śivaṃ / bodhau cittaṃ samādhāya cara dharmaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण जीयते पापं निष्पापः सद्गतिं व्रजेत् । सद्गतौ सत्सुखान्य् एव भुक्त्वा संचरते सदा
dharmeṇa jīyate pāpaṃ niṣpāpaḥ sadgatiṃ vrajet / sadgatau satsukhāny eva bhuktvā saṃcarate sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण पुरुषो विद्वान् सर्वविद्याकलाधिपः । सुधिरो गुणवान् विज्ञो भवेच् छ्रीमान् महर्द्धिकः
dharmeṇa puruṣo vidvān sarvavidyākalādhipaḥ / sudhiro guṇavān vijño bhavec chrīmān maharddhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण सुचिरं जीवेद् आरोग्यं च सदा तनौ । सर्वत्रापि भवेन् नित्यं मंगलं निरुपद्रवं
dharmeṇa suciraṃ jīved ārogyaṃ ca sadā tanau / sarvatrāpi bhaven nityaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो न नश्यते क्वपि ह्रियते नापि केन चित् । केनापि नश्यते नैव चालयितुं कदा चन
dharmo na naśyate kvapi hriyate nāpi kena cit / kenāpi naśyate naiva cālayituṃ kadā cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाग्निभिर् दह्यते धर्मः क्लिद्यते नापि चोदकैः । वायुभिः शुष्यते नैव क्षीयते नापि भूमिषु
nāgnibhir dahyate dharmaḥ klidyate nāpi codakaiḥ / vāyubhiḥ śuṣyate naiva kṣīyate nāpi bhūmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण भूः स्थिरीभूता धर्मेण दीप्यते ऽनलः । धर्मेण चलते वायुर् धर्मेण वहते जलः
dharmeṇa bhūḥ sthirībhūtā dharmeṇa dīpyate 'nalaḥ / dharmeṇa calate vāyur dharmeṇa vahate jalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघा धर्मेण वर्षाणा भूमिः शष्यौषधीभराः
meghā dharmeṇa varṣāṇā bhūmiḥ śaṣyauṣadhībharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेणैवं तथा सर्वे लोकपाला महर्द्धिकाः । सर्वदुष्टान् विनिर्जित्य पालयन्ति जगत्त्रये
dharmeṇaivaṃ tathā sarve lokapālā maharddhikāḥ / sarvaduṣṭān vinirjitya pālayanti jagattraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो न शीयते क्वापि धर्मो न परिभूयते । सर्वत्र जयते धर्मो धर्मो हि शोभते सदा
dharmo na śīyate kvāpi dharmo na paribhūyate / sarvatra jayate dharmo dharmo hi śobhate sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्महीना न शोभन्ते श्रिमन्तो गुणिनो ऽपि च । धर्म्मिष्ठा एव शोभन्ते दरिद्रा निर्गुणा अपि
dharmahīnā na śobhante śrimanto guṇino 'pi ca / dharmmiṣṭhā eva śobhante daridrā nirguṇā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण रक्षिता वीराः संग्रामे विजितारयः । यशोमान्यमहत्संपत्सुखानि ते लभन्ति च
dharmeṇa rakṣitā vīrāḥ saṃgrāme vijitārayaḥ / yaśomānyamahatsaṃpatsukhāni te labhanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वीरा वणिक्सार्था धर्मेणैवाभिरक्षिताः । महाम्बुधिं समुत्तीर्य रत्नान्य् अपि लभन्ति च
tathā vīrā vaṇiksārthā dharmeṇaivābhirakṣitāḥ / mahāmbudhiṃ samuttīrya ratnāny api labhanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मवन्तो नरा धीरा बुद्धिमन्तो विचक्षणाः । सर्वविद्याकलाविज्ञा जयन्ते परवादिनः
dharmavanto narā dhīrā buddhimanto vicakṣaṇāḥ / sarvavidyākalāvijñā jayante paravādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धर्मानुभावेन शिल्पविद्याकलाविदः । यशोमान्यप्रसादश्रीसत्सुखानि लभन्ति च
tathā dharmānubhāvena śilpavidyākalāvidaḥ / yaśomānyaprasādaśrīsatsukhāni labhanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च मंत्रिणो ऽमात्या धर्मवन्तो विचक्षणाः । राज्यकार्याणि सर्वाणि साधयन्तो जयन्त्य् अरीन्
tathā ca maṃtriṇo 'mātyā dharmavanto vicakṣaṇāḥ / rājyakāryāṇi sarvāṇi sādhayanto jayanty arīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानः क्षत्रियाश् चैवं धर्मनीतिविचक्षणाः । सर्वदुष्टान् विनिर्जित्य विराजन्ते नाराधिपाः
rājānaḥ kṣatriyāś caivaṃ dharmanītivicakṣaṇāḥ / sarvaduṣṭān vinirjitya virājante nārādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धर्मेण राजेन्द्रश् चक्रवर्त्ती महीश्वरः । सप्तरत्नसमायुक्तः सर्वशास्ता विराजते
tathā dharmeṇa rājendraś cakravarttī mahīśvaraḥ / saptaratnasamāyuktaḥ sarvaśāstā virājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धर्मधरा एव यतयो योगिनो ऽपि च । सर्वक्लेशगणाञ् जित्वा लभन्ति परमं पदं
tathā dharmadharā eva yatayo yogino 'pi ca / sarvakleśagaṇāñ jitvā labhanti paramaṃ padaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथर्षयो महाभिज्ञा धर्मभृतो महर्द्धिकाः । यथाभिलषितां सिद्धिं प्राप्य मोक्षं व्रजन्ति च
tatharṣayo mahābhijñā dharmabhṛto maharddhikāḥ / yathābhilaṣitāṃ siddhiṃ prāpya mokṣaṃ vrajanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धर्मानुसारेण मंत्रविद्यार्थसाधकाः । सिद्धिसमृद्धिसंप्राप्ताः साधयन्ति यथेहितं
tathā dharmānusāreṇa maṃtravidyārthasādhakāḥ / siddhisamṛddhisaṃprāptāḥ sādhayanti yathehitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च मानवाः सर्वे लोका धर्मानुसारतः । निहीनमध्यमोत्कृष्टाः प्रभवन्ति महीतले
tathā ca mānavāḥ sarve lokā dharmānusārataḥ / nihīnamadhyamotkṛṣṭāḥ prabhavanti mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धर्मानुसारेण लोका दैत्यादयो ऽपि च । निहीनमध्यमोत्कृष्टा प्रचरन्ति रसातले
tathā dharmānusāreṇa lokā daityādayo 'pi ca / nihīnamadhyamotkṛṣṭā pracaranti rasātale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स्वर्गेषु देवाश् च स्वस्वधर्मानुभावतः । सुखानि सुचिरं भुक्त्वा प्रवसन्ति प्रमोदिताः
tathā svargeṣu devāś ca svasvadharmānubhāvataḥ / sukhāni suciraṃ bhuktvā pravasanti pramoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वत्र लोकेषु स्वस्वधर्मानुभावतः । सर्वे सत्वाः सुखप्राप्ताः प्रचरन्ति यथेछया
evaṃ sarvatra lokeṣu svasvadharmānubhāvataḥ / sarve satvāḥ sukhaprāptāḥ pracaranti yathechayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं त्रैधातुकोत्पन्नाः सत्वाः सर्वे सुरादयः । स्वस्वधर्मानुसारेण भ्रमन्ति षड्गतिष्व् अपि
evaṃ traidhātukotpannāḥ satvāḥ sarve surādayaḥ / svasvadharmānusāreṇa bhramanti ṣaḍgatiṣv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् अत्र वहुनोक्तेन धर्म एव जगत्प्रभुः । धर्मेणैव सदा नित्यं रक्षितः प्रचरेच् छुभे
kim atra vahunoktena dharma eva jagatprabhuḥ / dharmeṇaiva sadā nityaṃ rakṣitaḥ pracarec chubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षुभेन सिद्ध्यते चित्तं शुद्धचित्तः सुधीर् भवेत् । सुबुद्धिः सद्गुणाधारं सद्गुरुं समुपाश्रयेत्
ṣubhena siddhyate cittaṃ śuddhacittaḥ sudhīr bhavet / subuddhiḥ sadguṇādhāraṃ sadguruṃ samupāśrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्गुरोर् उपदेशेन चरन् नित्यं समाहितः । बोधिचित्तं समाधाय त्रिरत्नानि सदा भजेत्
tadguror upadeśena caran nityaṃ samāhitaḥ / bodhicittaṃ samādhāya triratnāni sadā bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिसत्वो महासत्वो बोधिचर्यां व्रतं चरेत्
bodhisatvo mahāsatvo bodhicaryāṃ vrataṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मारगणाञ् जित्वा पूर्य पारमिताः क्रमात् । त्रिविधां बोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयात्
tato māragaṇāñ jitvā pūrya pāramitāḥ kramāt / trividhāṃ bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं धर्मवरं मत्वा त्रिरत्नशरणं गतः । सद्धर्मं समुपश्रित्य चर बोधिपदाप्तये
evaṃ dharmavaraṃ matvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ / saddharmaṃ samupaśritya cara bodhipadāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युकाले विपत्तौ च धर्म्म एवानुगस् सुहृत् । तदा सर्वे त्यजन्त्य् आशु को ऽपि नैव सहानुगः
mṛtyukāle vipattau ca dharmma evānugas suhṛt / tadā sarve tyajanty āśu ko 'pi naiva sahānugaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म एव तदा त्राता सर्वत्राप्य् अनुगः सुहृत् । तस्माद् धर्मो महारत्नं साधनीयं प्रयत्नतः
dharma eva tadā trātā sarvatrāpy anugaḥ suhṛt / tasmād dharmo mahāratnaṃ sādhanīyaṃ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स भगवाञ् छास्ता धर्मस्याभ्यनुभावतां । समादिश्य क्षणं तस्थौ तूष्णीभूत्वा समाहितः
evaṃ sa bhagavāñ chāstā dharmasyābhyanubhāvatāṃ / samādiśya kṣaṇaṃ tasthau tūṣṇībhūtvā samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य मुनीन्द्रस्य पादौ स मुदितो गृही । प्रणत्वा मनसा चैवं प्रणिधानं सामदधे
tatas tasya munīndrasya pādau sa mudito gṛhī / praṇatvā manasā caivaṃ praṇidhānaṃ sāmadadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन कुशलेनाहं सर्वक्लेशविवर्जितः । प्रत्येकां बोधिम् आसाद्य निर्वृतिं समवाप्नुयात्
anena kuśalenāhaṃ sarvakleśavivarjitaḥ / pratyekāṃ bodhim āsādya nirvṛtiṃ samavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सुप्रसन्नास्यो गृहस्थः सजनो मुदा । भगवतं तम् आलोक्य पुरस् तस्थौ समाहितः
tataḥ sa suprasannāsyo gṛhasthaḥ sajano mudā / bhagavataṃ tam ālokya puras tasthau samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवांस् तस्य श्रीमतो हृदये स्थितं । प्रणिधानं परिज्ञाय सुसंस्मितं व्यमुञ्चत
tadā sa bhagavāṃs tasya śrīmato hṛdaye sthitaṃ / praṇidhānaṃ parijñāya susaṃsmitaṃ vyamuñcata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य मुनीन्द्रस्य मुखपद्मात् सुरस्मयः । पंचवर्णा विनिर्गत्य सर्वत्र समुदाचरन्
tatas tasya munīndrasya mukhapadmāt surasmayaḥ / paṃcavarṇā vinirgatya sarvatra samudācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां या रश्मयो याता अधोलोके समन्ततः । ताः सर्वनरकेष्व् एवम् अवभ्यास्य समासरत्
tāsāṃ yā raśmayo yātā adholoke samantataḥ / tāḥ sarvanarakeṣv evam avabhyāsya samāsarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ताभिः परिस्पृष्टाः सर्वे ते नरकस्थिताः । महत्सौख्यं समासाद्य विस्मयं समुपाययुः
tadā tābhiḥ parispṛṣṭāḥ sarve te narakasthitāḥ / mahatsaukhyaṃ samāsādya vismayaṃ samupāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वे ऽपि ते सत्वाः परस्परसमागताः । सर्वदुःखविनिर्मुक्ताः संमील्यैवं समब्रुवन्
tatra sarve 'pi te satvāḥ parasparasamāgatāḥ / sarvaduḥkhavinirmuktāḥ saṃmīlyaivaṃ samabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो चित्रं किम् अद्यैवं महत् सौख्यं प्रजायते । किं नु वयं भवन्तो ऽस्माच् च्युता अन्यत्र चागताः
aho citraṃ kim adyaivaṃ mahat saukhyaṃ prajāyate / kiṃ nu vayaṃ bhavanto 'smāc cyutā anyatra cāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्माकं महद् दुःखं तत् सर्वं शाम्यते ऽधुना । संजायते महासौख्यं तद् अद्भुतं न मन्यते
yad asmākaṃ mahad duḥkhaṃ tat sarvaṃ śāmyate 'dhunā / saṃjāyate mahāsaukhyaṃ tad adbhutaṃ na manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनम् अत्राधुना को ऽपि बोधिसत्वः समागतः । यस्माद् इयं महारश्मिर् अवभास्य प्रसर्यति
nūnam atrādhunā ko 'pi bodhisatvaḥ samāgataḥ / yasmād iyaṃ mahāraśmir avabhāsya prasaryati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिंताभिदग्धानं तेषां चित्तप्रबोधने । भगवान् निर्मितं बुद्धं सर्वत्र तत्र प्रेषयेत्
iti ciṃtābhidagdhānaṃ teṣāṃ cittaprabodhane / bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ sarvatra tatra preṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तं सौगतिं मूर्त्तिं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि ते मुदा । अहो चित्रम् इति प्रोक्त्वा विस्मिताश् चैवम् अब्रुवन्
tadā taṃ saugatiṃ mūrttiṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te mudā / aho citram iti proktvā vismitāś caivam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.