अथाशोको नरेन्द्रः स कृतांजलिपुटो मुदा । उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko narendraḥ sa kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 19
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुम् च मे ऽर्हति
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭum ca me 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सांप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हं महामतिः । उपगुप्तो नरेन्द्रं तं समालोक्यैवम् आदिशत्
iti sāṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhaṃ mahāmatiḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वैवं परिबुध्यतां
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvaivaṃ paribudhyatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौर्येण द्विरसनाः शुचिवेष्टितानां मिथ्यापवादविषमं विषम् उत्सृजन्ति । ते पापशापपरितापपरंपरार्त्तास् तीव्रव्यलीकतिमिरविवरं विशन्ति
krauryeṇa dvirasanāḥ śuciveṣṭitānāṃ mithyāpavādaviṣamaṃ viṣam utsṛjanti / te pāpaśāpaparitāpaparaṃparārttās tīvravyalīkatimiravivaraṃ viśanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथाभूत् पुरा भिक्षुः कास्मीरे पतिताश्रमे । रैवतकाभिधो बौद्धः सर्वभूतदयाश्रयः
tadyathābhūt purā bhikṣuḥ kāsmīre patitāśrame / raivatakābhidho bauddhaḥ sarvabhūtadayāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदाचिद् धनोद्देशे विविक्ते सुघटान्तरे । तरुत्वचः कषायेन चक्रे चीवररंजनं
sa kadācid dhanoddeśe vivikte sughaṭāntare / tarutvacaḥ kaṣāyena cakre cīvararaṃjanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र पिशुनाख्यद्विजन्मनः । धेनुवत्सा वने नष्टा वभूवुर् यूथनिर्गताः
tasminn avasare tatra piśunākhyadvijanmanaḥ / dhenuvatsā vane naṣṭā vabhūvur yūthanirgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स ब्राह्मणो दृष्ट्वा तं दुष्टाशितशंकितः । सर्वत्रापि समन्विष्टा तत्राप्य् अन्वेषितुं ययौ
tadā sa brāhmaṇo dṛṣṭvā taṃ duṣṭāśitaśaṃkitaḥ / sarvatrāpi samanviṣṭā tatrāpy anveṣituṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तच्चीवरक्वाथवाके वह्निसमुद्गतं । धूमं स द्विज आलोक्य वत्सपाकम् अमन्यत
tatra taccīvarakvāthavāke vahnisamudgataṃ / dhūmaṃ sa dvija ālokya vatsapākam amanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स ब्राह्मणः सार्द्धं स्वजनैः शस्त्रपाणिभिः । तद् द्रष्टुं शैलम् आरुह्य सहसागात् तदन्तिके
tataḥ sa brāhmaṇaḥ sārddhaṃ svajanaiḥ śastrapāṇibhiḥ / tad draṣṭuṃ śailam āruhya sahasāgāt tadantike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं रैवतं भिक्षुं दृष्ट्वा स द्विज आदरात् । उपेत्य चूडिक-इड्याहतं कुम्भम् अपश्यत्
tatra taṃ raivataṃ bhikṣuṃ dṛṣṭvā sa dvija ādarāt / upetya cūḍika-iḍyāhataṃ kumbham apaśyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा शंकितश् चासौ विनयान् समुपासरन् । किम् एतत् क्रियते भिक्षोर् इति तं पर्यपृछत
tad dṛṣṭvā śaṃkitaś cāsau vinayān samupāsaran / kim etat kriyate bhikṣor iti taṃ paryapṛchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृष्टे द्विजेनासौ रैवतो भिक्षुर् आदरात् । तत्र चीवररागो ऽयम् इति तं द्विजम् अब्रवीत्
iti pṛṣṭe dvijenāsau raivato bhikṣur ādarāt / tatra cīvararāgo 'yam iti taṃ dvijam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्न् अवसरे तस्या पूर्वकर्मविपाकतः । गोमांसरक्तपाणीयः सपाकः समपद्यत
asminn avasare tasyā pūrvakarmavipākataḥ / gomāṃsaraktapāṇīyaḥ sapākaḥ samapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखं दुःखत्वम् आनाति शुक्लम् अप्य् एति कालतां । विधौ विधुरतां याते धर्मो ऽप्य् आयात्य् अधर्मतां
sukhaṃ duḥkhatvam ānāti śuklam apy eti kālatāṃ / vidhau vidhuratāṃ yāte dharmo 'py āyāty adharmatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुण्यपरिपाकानाम् एतत् प्रत्यक्षलक्षणं
apuṇyaparipākānām etat pratyakṣalakṣaṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषः समुन्मिषति यात्य् अगुणः प्रकाशं कार्यं विपर्ययम् उपेति विशीर्यते धीः
doṣaḥ samunmiṣati yāty aguṇaḥ prakāśaṃ kāryaṃ viparyayam upeti viśīryate dhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसां पुराविहितः दुःकृतपाककाले के के न नाम निपतन्ति महाभिघाताः
puṃsāṃ purāvihitaḥ duḥkṛtapākakāle ke ke na nāma nipatanti mahābhighātāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स ब्राह्मणो ऽप्य् अत्र कुम्भे किम् इति शंकितः । पश्यामीति विनिश्चित्य निरीक्षितुम् उपाचरत्
tataḥ sa brāhmaṇo 'py atra kumbhe kim iti śaṃkitaḥ / paśyāmīti viniścitya nirīkṣitum upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरुद्धामिषगंधेन रुधिरेण च शंकितः । अपश्यन् स द्विजः कुम्भे मांसपिण्डं सुपक्वितैः
viruddhāmiṣagaṃdhena rudhireṇa ca śaṃkitaḥ / apaśyan sa dvijaḥ kumbhe māṃsapiṇḍaṃ supakvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षदोषम् आलोक्य द्विजः क्रोधितो रुषा । तम् अभाषत निर्भत्स्य तीव्रवैशशकंपितः
pratyakṣadoṣam ālokya dvijaḥ krodhito ruṣā / tam abhāṣata nirbhatsya tīvravaiśaśakaṃpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो वत सदाचारः स्थितो ऽयं विजने वने । यस्येदृशानि कर्माणि न कस्यचिद् इह पश्यति
aho vata sadācāraḥ sthito 'yaṃ vijane vane / yasyedṛśāni karmāṇi na kasyacid iha paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रव्रज्यारंजितः कायः क्रिया म्लेछजनोचिता । जानाति छन्नपापानां कः कूटव्रतशान्तितां
pravrajyāraṃjitaḥ kāyaḥ kriyā mlechajanocitā / jānāti channapāpānāṃ kaḥ kūṭavrataśāntitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तेन साक्षेपं स रैवतो ऽप्य् अचिंतयत् । दोषे प्रत्यक्षलक्ष्यस्मिन् किं ब्रवीमि निरुत्तरः
ity ukte tena sākṣepaṃ sa raivato 'py aciṃtayat / doṣe pratyakṣalakṣyasmin kiṃ bravīmi niruttaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम दैवाय घातो ऽयम् इत्य् उक्ते को ऽनुमन्यते । हास्यायतनताम् एति प्रत्यक्ष्यापह्नवी जनः
mama daivāya ghāto 'yam ity ukte ko 'numanyate / hāsyāyatanatām eti pratyakṣyāpahnavī janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्थितं सहे सर्वं मौनम् आलम्ब्य केवलं । अयं मे निःप्रतीकारः सलिलाद् अग्निदुत्थितः
upasthitaṃ sahe sarvaṃ maunam ālambya kevalaṃ / ayaṃ me niḥpratīkāraḥ salilād agnidutthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषे गुणातिशयम् आशु गुणे ऽपि दोषं पैयूषधाम्नि विषम् अप्य् अमृतं विषे च ॥ संदर्शयत्य् अनिशम् अद्भुतरूपम् एव कालेन्द्रजालिकावधूर् भवितव्येयं
doṣe guṇātiśayam āśu guṇe 'pi doṣaṃ paiyūṣadhāmni viṣam apy amṛtaṃ viṣe ca // saṃdarśayaty aniśam adbhutarūpam eva kālendrajālikāvadhūr bhavitavyeyaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं मनसा ध्यात्वा रैवतः स महामतिः । स्वदैवस्मरणं कृत्वा तस्थौ योगसमाहितः
ity evaṃ manasā dhyātvā raivataḥ sa mahāmatiḥ / svadaivasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau yogasamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ध्यानं समालम्ब्य स्थितं तं रैवतं मुनिं । दृष्ट्वातिरुषितश् चासौ संतर्य्य पर्यभाषत
iti dhyānaṃ samālambya sthitaṃ taṃ raivataṃ muniṃ / dṛṣṭvātiruṣitaś cāsau saṃtaryya paryabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे रे दुर्मते भिक्षो किं अत्र दुर्जने वने । स्थित्वेवं दारुणं पापं साधयित्वा निषीदसि
are re durmate bhikṣo kiṃ atra durjane vane / sthitvevaṃ dāruṇaṃ pāpaṃ sādhayitvā niṣīdasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे पापिष्ठ भाषस्व यद् अर्थे वालकां वृषं । हत्वात्र पच्यते मांस त्वयात्मनो परेण वा
are pāpiṣṭha bhāṣasva yad arthe vālakāṃ vṛṣaṃ / hatvātra pacyate māṃsa tvayātmano pareṇa vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परेणापि हतं दृष्ट्वा तत् पापैः परिलिप्यसे । तत् त्वया वृषभी हत्वा कथं पापैर् न दह्यसे
pareṇāpi hataṃ dṛṣṭvā tat pāpaiḥ parilipyase / tat tvayā vṛṣabhī hatvā kathaṃ pāpair na dahyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिग् धिक् त्वाम् अत्र रेभिक्षो संबुद्धशासने यतः । प्रव्रज्यासंवरं धृत्वा निर्जने वन आश्रयन्
dhig dhik tvām atra rebhikṣo saṃbuddhaśāsane yataḥ / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā nirjane vana āśrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महद्दुःकरकर्माणि कृत्वैवं तपसे ऽधुना । अरे रे श्रूयते किं न त्वया संबुद्धभाषितं
mahadduḥkarakarmāṇi kṛtvaivaṃ tapase 'dhunā / are re śrūyate kiṃ na tvayā saṃbuddhabhāṣitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रुत्वापि ते तत्र श्रद्धा न विद्यते खलु । किम् एवं पातकं कृत्वा प्रव्रज्यासंवरं चरन्
atha śrutvāpi te tatra śraddhā na vidyate khalu / kim evaṃ pātakaṃ kṛtvā pravrajyāsaṃvaraṃ caran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं पापकान्य् एव साधयित्वात्र तिष्ठसे । प्रव्रजितो विरक्तात्मा परिशुद्धत्रिमंडलः
kevalaṃ pāpakāny eva sādhayitvātra tiṣṭhase / pravrajito viraktātmā pariśuddhatrimaṃḍalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दयाकरुण्ययुक्तात्मा न कुर्यात् प्राणिपीडिनं
dayākaruṇyayuktātmā na kuryāt prāṇipīḍinaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामभोगम् अधर्मेण नैव भुंज्यात् कदा चन । मृषावादं कदाप्य् अत्र नैव ब्रूयात् कथं चन
kāmabhogam adharmeṇa naiva bhuṃjyāt kadā cana / mṛṣāvādaṃ kadāpy atra naiva brūyāt kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारुष्यवचनं चापि नैव ब्रूयात् कथं चन । पैशुन्यवचनं वापि वदेन् न कस्य चित् पुरः
pāruṣyavacanaṃ cāpi naiva brūyāt kathaṃ cana / paiśunyavacanaṃ vāpi vaden na kasya cit puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभिन्नप्रलापं च न प्रवदेत् कस्य चिद् अपि । व्यापादं कस्य चिच् चापि भावयेन् न कथं चन
saṃbhinnapralāpaṃ ca na pravadet kasya cid api / vyāpādaṃ kasya cic cāpi bhāvayen na kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिध्यां च तथा नैव चिंतयेत् कस्य चिद् अपि
abhidhyāṃ ca tathā naiva ciṃtayet kasya cid api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्यादृष्टिं सदा क्वापि भावयेन् न कदा चन । एतानि दशपापानां मूलानि सर्वथा त्यजेत्
mithyādṛṣṭiṃ sadā kvāpi bhāvayen na kadā cana / etāni daśapāpānāṃ mūlāni sarvathā tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि ये समालभ्य प्रचरन्ति प्रमादतः । ते सर्वे क्लेशसंतप्ता भ्रमन्ति दुःखिनो भवे
etāni ye samālabhya pracaranti pramādataḥ / te sarve kleśasaṃtaptā bhramanti duḥkhino bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्लेशाग्निसंतप्ताः पापेष्व् एव समाहिताः । दुःखान्य् एव सदा भुक्त्वा नरकेषु भ्रमन्ति ते
tataḥ kleśāgnisaṃtaptāḥ pāpeṣv eva samāhitāḥ / duḥkhāny eva sadā bhuktvā narakeṣu bhramanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मत्वात्र संसारे त्यक्त्वैतानि दशापि हि । सन्तो नित्यम् शुभेष्व् एव प्रचरन्ति समाहिताः
iti matvātra saṃsāre tyaktvaitāni daśāpi hi / santo nityam śubheṣv eva pracaranti samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभेन सद्गतिं यान्ति पपिन दुर्गतिं सदा । इत्य् आख्यातं जिनैः सर्वैः किं नैतच् छ्रूयते त्वया
śubhena sadgatiṃ yānti papina durgatiṃ sadā / ity ākhyātaṃ jinaiḥ sarvaiḥ kiṃ naitac chrūyate tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथम् एतद् अवज्ञाय प्रव्रजितस् त्वम् आचरेः । धिक् ते चित्तं यद् एवं मे गोवत्सं भोक्तुम् इछति
katham etad avajñāya pravrajitas tvam ācareḥ / dhik te cittaṃ yad evaṃ me govatsaṃ bhoktum ichati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रव्रजितो हि शुद्धात्मा परिशुद्धस् त्रिमण्डलः । सर्वसत्वदयाचित्तश् चरेन् नित्यं समाहितः
pravrajito hi śuddhātmā pariśuddhas trimaṇḍalaḥ / sarvasatvadayācittaś caren nityaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसत्वहितं कृत्वा ब्रह्मचर्यं समाहितः । भिक्षान्नमात्रसंकृष्टः सुनिःस्पृहश् चरेच् छुभे
sarvasatvahitaṃ kṛtvā brahmacaryaṃ samāhitaḥ / bhikṣānnamātrasaṃkṛṣṭaḥ suniḥspṛhaś carec chubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधिनिरतो योगी धारणीपरमार्थभृत् । सर्वक्लेशान् विनिर्जित्वा सर्वमारगाणान् अपि
samādhinirato yogī dhāraṇīparamārthabhṛt / sarvakleśān vinirjitvā sarvamāragāṇān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान् परिग्रहान् त्यक्त्वा निर्विकल्पो निरंजनः । साक्षाद् अर्हत्वम् आसाद्य ब्रह्मचर्यं समाचरेत्
sarvān parigrahān tyaktvā nirvikalpo niraṃjanaḥ / sākṣād arhatvam āsādya brahmacaryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रव्रजितो भिक्षुश् चरन् नित्यं सुशीलभृत् । शिवां बोधिं समासाद्य निर्वृतिपदम् आप्नुयात्
evaṃ pravrajito bhikṣuś caran nityaṃ suśīlabhṛt / śivāṃ bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadam āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं तु प्रव्रजितो ऽप्य् एवं महद्दारुणपातकं । कृत्वात्र निर्जने भुक्त्वा चरसे म्लेछचारिकां
tvaṃ tu pravrajito 'py evaṃ mahaddāruṇapātakaṃ / kṛtvātra nirjane bhuktvā carase mlechacārikāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा वतात्र विनष्टो ऽसि यद् एतत् पातकान्वितः । सहसा नरके गत्वा चिरं दुःखानि भोक्ष्यसि
hā vatātra vinaṣṭo 'si yad etat pātakānvitaḥ / sahasā narake gatvā ciraṃ duḥkhāni bhokṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वया प्रकृतं पापं पुरा जन्मान्तरे कथं । यद् अत्र सौगते धर्मं प्राप्तो ऽप्य् एवं दुराशयः
kiṃ tvayā prakṛtaṃ pāpaṃ purā janmāntare kathaṃ / yad atra saugate dharmaṃ prāpto 'py evaṃ durāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् चरस्व समाधाय प्रायश्चित्तव्रतं पुनः । एतत्पापाभिसंशुद्ध्यै पुनर् व्रतसमाप्तये
tac carasva samādhāya prāyaścittavrataṃ punaḥ / etatpāpābhisaṃśuddhyai punar vratasamāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ते शुद्धिते काये मंगलं च भवेत् क्रमात् । परिशुद्धस् त्रिकायश् च प्रव्रज्यासंवरं चर
tathā te śuddhite kāye maṃgalaṃ ca bhavet kramāt / pariśuddhas trikāyaś ca pravrajyāsaṃvaraṃ cara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा त्वं सर्वथा जित्वा क्लेशान् मारगणान्न् अपि । साक्षाद् अर्हत्वम् आसाद्य ब्रह्मचारी भविष्यति
tadā tvaṃ sarvathā jitvā kleśān māragaṇānn api / sākṣād arhatvam āsādya brahmacārī bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा त्वं परिशुद्धात्मा निर्विकल्पो निरंजनः । शिवां बोधिं समासाद्य निर्वृतिपदम् आप्नुयाः
tadā tvaṃ pariśuddhātmā nirvikalpo niraṃjanaḥ / śivāṃ bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadam āpnuyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा रैवतः स प्रबोधितः । तथापि मौनम् आधाय तथौ दैवाभ्यनुस्मरन्
iti tenoditaṃ śrutvā raivataḥ sa prabodhitaḥ / tathāpi maunam ādhāya tathau daivābhyanusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्थितं तम् आलोक्य ब्राह्मणः स रुषान्वितः । एवं द्विधा त्रिधाप्य् एनं परिभाष्याभ्यनिन्दयत्
evaṃ sthitaṃ tam ālokya brāhmaṇaḥ sa ruṣānvitaḥ / evaṃ dvidhā tridhāpy enaṃ paribhāṣyābhyanindayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं द्विधा त्रिधाप्य् उक्ते ब्राह्मणेन स रैवतः । स्वदैवम् अभ्यनुस्मृत्वा मौनेनैव न्यषीदत
evaṃ dvidhā tridhāpy ukte brāhmaṇena sa raivataḥ / svadaivam abhyanusmṛtvā maunenaiva nyaṣīdata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदैवचिन्तयस् तस्य मौनात् स ब्राह्मणो रुषा । रैवतं तां कताक्षेण दृष्ट्वैनं पर्यभाषत
svadaivacintayas tasya maunāt sa brāhmaṇo ruṣā / raivataṃ tāṃ katākṣeṇa dṛṣṭvainaṃ paryabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे रे दुर्मते भिक्षो किम् एवं तिष्ठसे ऽधुना । उत्तिष्ठात्र प्रवंधित्व नयामि त्वां नृपान्तिके
are re durmate bhikṣo kim evaṃ tiṣṭhase 'dhunā / uttiṣṭhātra pravaṃdhitva nayāmi tvāṃ nṛpāntike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेनोदिते ऽप्य् एव स्थितः स रैवतो यतिः । किं चिन् नैवावदेन् मौनम् एवालम्ब्य न्यषीदत
evaṃ tenodite 'py eva sthitaḥ sa raivato yatiḥ / kiṃ cin naivāvaden maunam evālambya nyaṣīdata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स ब्राह्मणस् तस्य मौनाद् अतिप्रकोपितः । मुर्द्ध्नि पापम् इव स्थूलं लगुडं मर्पयातयत्
tataḥ sa brāhmaṇas tasya maunād atiprakopitaḥ / murddhni pāpam iva sthūlaṃ laguḍaṃ marpayātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाभिघात्यमानो ऽपि रैवतः स समाहितः । दैवम् एवाभ्यनुस्मृत्वा तस्थौ निःकंपिताशयः
tathābhighātyamāno 'pi raivataḥ sa samāhitaḥ / daivam evābhyanusmṛtvā tasthau niḥkaṃpitāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथास्थितं तं मुनिम् आत्मविद्यं दैवं स्मरंतं ह्य् अकृतापराधं । निनाय पश्चात्कृतवाहुदंडं सदस् तदा नंदनभूमिभर्तुः
tathāsthitaṃ taṃ munim ātmavidyaṃ daivaṃ smaraṃtaṃ hy akṛtāparādhaṃ / nināya paścātkṛtavāhudaṃḍaṃ sadas tadā naṃdanabhūmibhartuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथास्थितं तम् आलोक्य स द्विजः प्रतिरोषितः । रक्ताक्षं रैवतं वद्ध्वा सहसानयन् नृपान्तिके
tathāsthitaṃ tam ālokya sa dvijaḥ pratiroṣitaḥ / raktākṣaṃ raivataṃ vaddhvā sahasānayan nṛpāntike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स ब्राह्मणो नीत्वा तं राज्ञः स्थितः । तद्वत्सपिशितं पक्वम् उपस्थाप्य ऽभ्यदर्शयत्
tatra sa brāhmaṇo nītvā taṃ rājñaḥ sthitaḥ / tadvatsapiśitaṃ pakvam upasthāpya 'bhyadarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स ब्राह्मणः क्रूरस् तस्य भिक्षो सविस्तरं । सर्ववृत्तांतम् आख्याय तं नृपं पर्यकोपयत्
tataḥ sa brāhmaṇaḥ krūras tasya bhikṣo savistaraṃ / sarvavṛttāṃtam ākhyāya taṃ nṛpaṃ paryakopayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वत्समांसम् आलोक्य नृपतिः स प्रकोपितः । रैवतं तं यतिं वद्ध्वा चक्रे कारागृहातिथिं
tad vatsamāṃsam ālokya nṛpatiḥ sa prakopitaḥ / raivataṃ taṃ yatiṃ vaddhvā cakre kārāgṛhātithiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्दोषः क्लेशम् आश्नाति तम्भते गुप्तपातकः । जानाति कस्य कः शुद्धिं चित्राकारेष्व् असाक्षिषु
nirdoṣaḥ kleśam āśnāti tambhate guptapātakaḥ / jānāti kasya kaḥ śuddhiṃ citrākāreṣv asākṣiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स वंधनागारे वंधितो ऽपि स सन्मतिः । त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा तस्थौ दैवानुचिन्तयन्
tatra sa vaṃdhanāgāre vaṃdhito 'pi sa sanmatiḥ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau daivānucintayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैवं वंधनागारे तस्मिन् भिक्षौ निवन्धिते । काले न विस्नितो राजा तद् विचारे ऽपि नास्मरत्
tatraivaṃ vaṃdhanāgāre tasmin bhikṣau nivandhite / kāle na visnito rājā tad vicāre 'pi nāsmarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदान्यस्मिन् दिने तत्र ते वत्साः सर्व आगताः । मातृभिः सह संसक्तास् तृणं भुक्त्वा निषेदिरे ॥ र्म् १९।७८ ७७! ॥ तान् वत्सान् मातृसंसक्तान् सर्वान् आलोक्य स द्विजः । विस्मितः पुनर् आलोक्य पश्यन्न् एवं व्यचिंतयत्
tadānyasmin dine tatra te vatsāḥ sarva āgatāḥ / mātṛbhiḥ saha saṃsaktās tṛṇaṃ bhuktvā niṣedire // Rm 19.78 77! // tān vatsān mātṛsaṃsaktān sarvān ālokya sa dvijaḥ / vismitaḥ punar ālokya paśyann evaṃ vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्रान्विष्यमाना हि कुत्रापि नाभ्यदृश्यते
sarvatrānviṣyamānā hi kutrāpi nābhyadṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा ममात्र महत्पापो जायते सांप्रतं कथं । यन् मया सहसा भिक्षोर् असमीक्ष्यापराध्यते
hā mamātra mahatpāpo jāyate sāṃprataṃ kathaṃ / yan mayā sahasā bhikṣor asamīkṣyāparādhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा भिक्षोर् घटे मान्सं दृष्ट्वैषाम् इति चिन्तयत् । चौरायम् इति तं भिक्षुं पर्यभाषं रुषाभृतं
yathā bhikṣor ghaṭe mānsaṃ dṛṣṭvaiṣām iti cintayat / caurāyam iti taṃ bhikṣuṃ paryabhāṣaṃ ruṣābhṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराधं विनार्हंतम् अपि भिक्षुं प्रताडयत् । वद्ध्वा तं सहसा राज्ञः पुरो ऽत्र समुपानयं
aparādhaṃ vinārhaṃtam api bhikṣuṃ pratāḍayat / vaddhvā taṃ sahasā rājñaḥ puro 'tra samupānayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजापि मम वाक्येन सहसैव निमंत्रयन् । वद्ध्वाशु वंधनागारे प्रस्थापयति सांप्रतं
rājāpi mama vākyena sahasaiva nimaṃtrayan / vaddhvāśu vaṃdhanāgāre prasthāpayati sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं करिष्यामि वत्साः सर्वे इहागताः । अपराधा यतेर् नेति वदेय सांप्रतं कथं
tad atra kiṃ kariṣyāmi vatsāḥ sarve ihāgatāḥ / aparādhā yater neti vadeya sāṃprataṃ kathaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अवक्ष्यं तथा राजा तदा मे कुपितो नृपः । सर्वस्वम् अपहृत्वापि प्राहरिष्यते माम् इह
yady avakṣyaṃ tathā rājā tadā me kupito nṛpaḥ / sarvasvam apahṛtvāpi prāhariṣyate mām iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदि भयाद् राज्ञो नावदिष्यंस् तथा क्वचित् । नूनं तं यतिम् अर्हन्तम् अपि राजा हनिष्यते
atha yadi bhayād rājño nāvadiṣyaṃs tathā kvacit / nūnaṃ taṃ yatim arhantam api rājā haniṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहं किं करिष्यामि तद्घोरपातकानलैः । पच्यमानस् सदावीचौ तिष्ठेयम् अतिदुःखितः
tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tadghorapātakānalaiḥ / pacyamānas sadāvīcau tiṣṭheyam atiduḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं करिष्यामि यत्रोपायं न विद्यते । सर्वथाहं विनष्टो ऽस्मि व्रजेय शरणं कुह
tad atra kiṃ kariṣyāmi yatropāyaṃ na vidyate / sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi vrajeya śaraṇaṃ kuha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् इमं सौगतं भिक्षुम् अर्हन्तं ब्रह्मचारिणं । अनपराधिनं हत्वा कथं पापैर् न लेप्स्यते
yad imaṃ saugataṃ bhikṣum arhantaṃ brahmacāriṇaṃ / anaparādhinaṃ hatvā kathaṃ pāpair na lepsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर् हि पातकैर् घोरैर् अहं राजा जना इमे । सर्वे वत्स्यामहे ऽवीचौ भुक्त्वा दुःखानि सर्वदा
etair hi pātakair ghorair ahaṃ rājā janā ime / sarve vatsyāmahe 'vīcau bhuktvā duḥkhāni sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा मे दैवाद् यतेश् चापि निर्जने वसतो ऽपि यत् । घटे ऽभिदृश्यते वत्समान्सीभूतं हि चीवरं
hā me daivād yateś cāpi nirjane vasato 'pi yat / ghaṭe 'bhidṛśyate vatsamānsībhūtaṃ hi cīvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं भाविनो भावा भवन्त्य् एव न चान्यथा । तद् अत्र किं करिष्यामि भिक्षुर् वा किं करिष्यति
avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanty eva na cānyathā / tad atra kiṃ kariṣyāmi bhikṣur vā kiṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव कर्मदोषेण मांसीभूतं हि चीवरं । अथ ममैव दैवेन तद् इति मन्यते न हि
tasyaiva karmadoṣeṇa māṃsībhūtaṃ hi cīvaraṃ / atha mamaiva daivena tad iti manyate na hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं वदेयाहं दैवं हि सर्वकर्मकृति । इति ममार्हो ऽप्य् अस्य दूषणं नात्र विद्यते
tad atra kiṃ vadeyāhaṃ daivaṃ hi sarvakarmakṛti / iti mamārho 'py asya dūṣaṇaṃ nātra vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथप्य् एतत् प्रवृत्तिर् न वक्तव्यं कस्य चिद् अपि । न गंतव्यं वहिः क्वापि स्थातव्यं स्वगृहे सदा
tathapy etat pravṛttir na vaktavyaṃ kasya cid api / na gaṃtavyaṃ vahiḥ kvāpi sthātavyaṃ svagṛhe sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदा चित् स्खलिता बुद्धिर् वाणी च विस्मृतस्य मे । एतद् धि पातकं घोरं समाचक्षत कुत्र चित्
kadā cit skhalitā buddhir vāṇī ca vismṛtasya me / etad dhi pātakaṃ ghoraṃ samācakṣata kutra cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहं निंद्यमानो ऽत्र सर्वलोकैर् इतस् ततः । भ्रत्स्यमानः कथं लोके चरिष्ये दुष्टजंतुवत्
tadāhaṃ niṃdyamāno 'tra sarvalokair itas tataḥ / bhratsyamānaḥ kathaṃ loke cariṣye duṣṭajaṃtuvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ध्यात्वा विनिश्चित्य ब्राह्मणः स विषादितः । कस्याप्य् एतत् प्रवृत्तांतं नोचे दौर्जन्यलज्जया
iti dhyātvā viniścitya brāhmaṇaḥ sa viṣāditaḥ / kasyāpy etat pravṛttāṃtaṃ noce daurjanyalajjayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् पातकाग्निसंतप्तः स्मृत्वार्हन्तं तम् एव सः । प्रायश्चित्तव्रतं कुर्वन्न् इव तस्थौ गृहाश्रितः
tat pātakāgnisaṃtaptaḥ smṛtvārhantaṃ tam eva saḥ / prāyaścittavrataṃ kurvann iva tasthau gṛhāśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रैवतो वंधनागारे तस्थौ ध्यानसमाहितः
raivato vaṃdhanāgāre tasthau dhyānasamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ द्वादशवर्षान्ते तच् छिष्याः सर्व आगताः । तत् प्रवृत्तिं समाकर्ण्य विस्मितास् ते ऽभवंस् तदा
atha dvādaśavarṣānte tac chiṣyāḥ sarva āgatāḥ / tat pravṛttiṃ samākarṇya vismitās te 'bhavaṃs tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि ते शिष्याः संमील्य नृपतेः पुरः । उपेत्यैतत् प्रवृत्तांतं समाख्याय न्यवेदयन्
tataḥ sarve 'pi te śiṣyāḥ saṃmīlya nṛpateḥ puraḥ / upetyaitat pravṛttāṃtaṃ samākhyāya nyavedayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोग्यम् अस्तु ते राजन् लोकान् धर्मेण पालय । यदर्थे वयम् आयामस् तत्र भवान् प्रसीदतु
ārogyam astu te rājan lokān dharmeṇa pālaya / yadarthe vayam āyāmas tatra bhavān prasīdatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्माकं गुरुर् भिक्षुर् अपराधं विना कथं । भवता वंधनागारे स्थापितस् तद् विचारय
yad asmākaṃ gurur bhikṣur aparādhaṃ vinā kathaṃ / bhavatā vaṃdhanāgāre sthāpitas tad vicāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तैर् भिक्षुभिः सर्वैस् तच् छिष्यैः प्रार्थिते तदा । व्योमवाणी तथाख्याय नरेन्द्रं तं व्यबोधयत्
iti tair bhikṣubhiḥ sarvais tac chiṣyaiḥ prārthite tadā / vyomavāṇī tathākhyāya narendraṃ taṃ vyabodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् खवाणिं समाकर्ण्य नृपः स परिबोधितः । तच् छिष्यैः सारितो भिक्षुं तं मुमोचाशु वंधनात्
tat khavāṇiṃ samākarṇya nṛpaḥ sa paribodhitaḥ / tac chiṣyaiḥ sārito bhikṣuṃ taṃ mumocāśu vaṃdhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ग्रावाग्रलिखिता निश्चला कर्मसंततिः । प्राप्तभिज्ञो ऽपि यत् प्राप क्रूरक्लेशदशां तथा
aho grāvāgralikhitā niścalā karmasaṃtatiḥ / prāptabhijño 'pi yat prāpa krūrakleśadaśāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं यतिं निर्गतं दृष्ट्वा स राजाभ्यानुतापितः । निनिन्दा मन्दपुण्यत्वं प्रमादाद् धतम् आत्मनः
taṃ yatiṃ nirgataṃ dṛṣṭvā sa rājābhyānutāpitaḥ / ninindā mandapuṇyatvaṃ pramādād dhatam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स नृपति राजा सहसा तस्य पादयोः । सांजलिः प्रणतिं कृत्वा समुत्थायैवम् अब्रवीत्
tadā sa nṛpati rājā sahasā tasya pādayoḥ / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā samutthāyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भदन्तो विचार्यैव प्रमदा यद् भवान् मया । स्थापितो वंधने तन् मे ऽपराधं क्षंतुम् अर्हति
bhadanto vicāryaiva pramadā yad bhavān mayā / sthāpito vaṃdhane tan me 'parādhaṃ kṣaṃtum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मृता मे सहायां च परिज्ञाता न केन चित् । दण्डः पतति शुद्धेषु प्राप्तः पापे महीपतौ
vismṛtā me sahāyāṃ ca parijñātā na kena cit / daṇḍaḥ patati śuddheṣu prāptaḥ pāpe mahīpatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तः क्षितिपालेन क्षान्तिप्रक्षालिताशयः । रैवतः स नरेंद्रं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
ity uktaḥ kṣitipālena kṣāntiprakṣālitāśayaḥ / raivataḥ sa nareṃdraṃ taṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् न ते ऽपराधत्वं ममैतत् कर्मजं फलं । तद् अत्र मा कृथाः खेटं सौगत आत्मविद्युतं
rājan na te 'parādhatvaṃ mamaitat karmajaṃ phalaṃ / tad atra mā kṛthāḥ kheṭaṃ saugata ātmavidyutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तं यतिम् अर्हन्तं स राजा सहसादरात् । चीवरेण समाछाद्य पिंडकेन समार्चयत्
tatas taṃ yatim arhantaṃ sa rājā sahasādarāt / cīvareṇa samāchādya piṃḍakena samārcayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैतद् वृत्तिम् आकर्ण्य ब्राह्मणः स त्वरान्वितः । आगत्य तत् सभामध्ये दत्ताशीः समुपाचरत्
tadaitad vṛttim ākarṇya brāhmaṇaḥ sa tvarānvitaḥ / āgatya tat sabhāmadhye dattāśīḥ samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स समुपासृत्य राज्ञे दत्वा जयाशिषां । तं यतिं साञ्जलिर् नत्वा प्रार्थयन् विनयात् क्षमां
tatra sa samupāsṛtya rājñe datvā jayāśiṣāṃ / taṃ yatiṃ sāñjalir natvā prārthayan vinayāt kṣamāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भदन्त भवताम् एवम् अपराधम् अकारयन् । तन् मे ऽपराधतां क्षंतुम् अर्हति सर्वथा भवान्
bhadanta bhavatām evam aparādham akārayan / tan me 'parādhatāṃ kṣaṃtum arhati sarvathā bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तेन विप्रेण रैवतः स विशुद्धधीः । ब्राह्मणं तं विषण्णास्यं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
ity ukte tena vipreṇa raivataḥ sa viśuddhadhīḥ / brāhmaṇaṃ taṃ viṣaṇṇāsyaṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मन्युर् विद्यते विप्र न त्वयापकृतं मयि । ममैव दैवया केन मांसीभूतं हि चीवरं
na manyur vidyate vipra na tvayāpakṛtaṃ mayi / mamaiva daivayā kena māṃsībhūtaṃ hi cīvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राहं मौनम् आलम्ब्य स्थितो दैवाभ्यनुस्मरन् । तेनात्र किं वदिष्यामि दैवा हि वलवान् भवे
tatrāhaṃ maunam ālambya sthito daivābhyanusmaran / tenātra kiṃ vadiṣyāmi daivā hi valavān bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् ममोपनतं पाके स्वकर्मसदृशं फलं
tan mamopanataṃ pāke svakarmasadṛśaṃ phalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.