अथाशोको महाराजः सांजलिः संप्रमोदितः । उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko mahārājaḥ sāṃjaliḥ saṃpramoditaḥ / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 23
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हं महामतिः । उपगुप्तो नरेंद्रं तैः समालोक्यैवम् आदिशत्
iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhaṃ mahāmatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taiḥ samālokyaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा बुद्धानुमोदय
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā buddhānumodaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा स भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः । सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो विनायकः
purā sa bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुणीभिश् च चैलकैः । उपासकैः शुभाचारैर् उपासिकागणैर् अपि
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhiś ca cailakaiḥ / upāsakaiḥ śubhācārair upāsikāgaṇair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिसत्वैर् महासत्वैः संबोधिचारिकोद्यमैः । तथान्यैस् तीर्थिकैश् चापि संबुद्धगुणवांछिभिः
bodhisatvair mahāsatvaiḥ saṃbodhicārikodyamaiḥ / tathānyais tīrthikaiś cāpi saṃbuddhaguṇavāṃchibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजगृहपुरोपान्ते वेणुवने मनोरमे । जिनाश्रमे महोद्याने करंदकनिवापके
rājagṛhapuropānte veṇuvane manorame / jināśrame mahodyāne karaṃdakanivāpake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसत्वहितार्थेन बोधिचर्यां प्रकाशयन् । सद्धर्मदेशनां कुर्वन् विजहार विरोचयन्
sarvasatvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmadeśanāṃ kurvan vijahāra virocayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मदेशनां श्रोतुं तत्र सर्वे समागताः । देवा दैत्याश् च नागेन्द्रा यक्षगंधर्वकिन्नराः
tat saddharmadeśanāṃ śrotuṃ tatra sarve samāgatāḥ / devā daityāś ca nāgendrā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहा विद्याधराः सिद्धा लोकपालगणा अपि । ऋषयो ब्राह्मणाश् चापि राजानः क्षत्रियात्मजाः
grahā vidyādharāḥ siddhā lokapālagaṇā api / ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi rājānaḥ kṣatriyātmajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्याश् च मंत्रिणो ऽमात्या गृहाधिपा महाजनाः । पौरिकाः सार्थवाहाश् च वणिजः शिल्पिनो ऽपि च
vaiśyāś ca maṃtriṇo 'mātyā gṛhādhipā mahājanāḥ / paurikāḥ sārthavāhāś ca vaṇijaḥ śilpino 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्या जानपदाश् चापि तथा कार्पटिकादयः । सर्वे ते समुपायातास् तत्राश्रमे उपाविशन्
grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikādayaḥ / sarve te samupāyātās tatrāśrame upāviśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सभासनासीनं श्रीघनं तं मुनीश्वरं । व्यामप्रभाविरोचं तं भिक्षुसंघैः पुरस्कृतं
tatra sabhāsanāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ / vyāmaprabhāvirocaṃ taṃ bhikṣusaṃghaiḥ puraskṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा ते मुदिताः सर्वे प्रणत्वा समुपागताः । कृत्वा प्रदक्षिणान्य् एनं समानर्चु यथाक्रमं
dṛṣṭvā te muditāḥ sarve praṇatvā samupāgatāḥ / kṛtvā pradakṣiṇāny enaṃ samānarcu yathākramaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् सर्वे ऽपि ते लोकाः परिवृत्य समंततः । तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः
tatas sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवान् दृष्ट्वा सर्वान्स् तान् समुपाशृतान् । आर्य्यसत्यं समार्गांगं सद्धर्मं समुपादिशन्
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupāśṛtān / āryyasatyaṃ samārgāṃgaṃ saddharmaṃ samupādiśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मविशेषम् आज्ञाय बोधिचर्यां समीछिरे
dharmaviśeṣam ājñāya bodhicaryāṃ samīchire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैकस्मिन् दिने भिक्षुर् आयुष्मान् नारदाभिधः । भिक्षार्थं पात्रम् आदाय राजगृहपुरे ययौ
tadaikasmin dine bhikṣur āyuṣmān nāradābhidhaḥ / bhikṣārthaṃ pātram ādāya rājagṛhapure yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नारदो भिक्षुः पिंडार्थं समुपाचरन् । गृहस्थेन समालोक्य नीत्वा गेहे मुदासने
tatra sa nārado bhikṣuḥ piṃḍārthaṃ samupācaran / gṛhasthena samālokya nītvā gehe mudāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिस्थाप्य समभ्यर्च्य सुप्रणीतरसान्वितैः । तीलोदनैः सुधाकल्पैः पानैश् च प्रतिपूजितः
pratisthāpya samabhyarcya supraṇītarasānvitaiḥ / tīlodanaiḥ sudhākalpaiḥ pānaiś ca pratipūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् भुक्त्वा स यतिस् तुष्टो दत्वा तस्मै शुभाशिषं । समुत्थाय ततो ऽरण्ये विहर्त्तुं निर्जने ऽचरत्
tad bhuktvā sa yatis tuṣṭo datvā tasmai śubhāśiṣaṃ / samutthāya tato 'raṇye viharttuṃ nirjane 'carat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नारदो योगी गृध्रकूटनगान्तिके । ददर्श प्रेतिकाम् एकां राक्षसीम् इव भीषणां
tatra sa nārado yogī gṛdhrakūṭanagāntike / dadarśa pretikām ekāṃ rākṣasīm iva bhīṣaṇāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षमूले स्थितां रक्तविन्दुव्याप्ताम्वरावृतां । अस्थिशकलसंकीर्णे प्रेतालये निवासिनीं
vṛkṣamūle sthitāṃ raktavinduvyāptāmvarāvṛtāṃ / asthiśakalasaṃkīrṇe pretālaye nivāsinīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वात्मजान् अपि भक्षन्तीं क्षुत्पिपासाग्निदाहिनां । कृशाङ्गीं विकृताकारां कर्वुरमुक्तकेशिनीं
svātmajān api bhakṣantīṃ kṣutpipāsāgnidāhināṃ / kṛśāṅgīṃ vikṛtākārāṃ karvuramuktakeśinīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा स नारदस् तत्र समुपासृत्य तत् पुरः । प्रेतिकां तां समालोक्य पप्रछैवं पुराकृतं
dṛṣṭvā sa nāradas tatra samupāsṛtya tat puraḥ / pretikāṃ tāṃ samālokya paprachaivaṃ purākṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वया प्रकृतं घोरं पातकं पूर्वजन्मसु । येनैवं दुःसहम् अनुभवसि सांप्रतं
kiṃ tvayā prakṛtaṃ ghoraṃ pātakaṃ pūrvajanmasu / yenaivaṃ duḥsaham anubhavasi sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्हता पृष्टे प्रेतिका सा रुदन्त्य् अपि । नारदं तं यतिं दृष्ट्वा शनैर् एवम् अभाषत
iti tenārhatā pṛṣṭe pretikā sā rudanty api / nāradaṃ taṃ yatiṃ dṛṣṭvā śanair evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भदन्त किं मया ह्य् अत्र वक्ष्यते यत् पुराकृतं । दिवारात्रौ पंचपुत्रान् प्रसूता मे प्रभक्षिता
bhadanta kiṃ mayā hy atra vakṣyate yat purākṛtaṃ / divārātrau paṃcaputrān prasūtā me prabhakṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनापि न संतुष्टा बुभुक्षिता प्रवर्द्धते । तद् भवांस् तं जगद्विज्ञं पृछता मत्पुराकृतं
tenāpi na saṃtuṣṭā bubhukṣitā pravarddhate / tad bhavāṃs taṃ jagadvijñaṃ pṛchatā matpurākṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मुनीन्द्रो जगच्छास्तादिशेत् ते ऽस्मत्पुराकृतं । आदित्ये हि समुद्याते दीपेन किं प्रयोजनं
sa munīndro jagacchāstādiśet te 'smatpurākṛtaṃ / āditye hi samudyāte dīpena kiṃ prayojanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथास्मत्प्रकृतं पापं श्रुत्वान्येन नरादयः । सत्वाः संत्रसिता एवं कुर्यु न के चन
tathāsmatprakṛtaṃ pāpaṃ śrutvānyena narādayaḥ / satvāḥ saṃtrasitā evaṃ kuryu na ke cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ते ऽपि दिशेत् पापान् विरम्य शीलसंवृताः । त्रिरत्नशरणं कृत्वा प्रभजेयुः सदाद्रिताः
sarve te 'pi diśet pāpān viramya śīlasaṃvṛtāḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhajeyuḥ sadādritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तयोदितं श्रुत्वा नारदः स प्रबोधितः । तथेति सहसा गत्वा तत्र वेणुवने ऽसरत्
iti tayoditaṃ śrutvā nāradaḥ sa prabodhitaḥ / tatheti sahasā gatvā tatra veṇuvane 'sarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवांस् तत्र ध्यानालयात् समुत्थितः । सभामध्यासनासीनः सद्धर्मं समुपादिशत्
tadā sa bhagavāṃs tatra dhyānālayāt samutthitaḥ / sabhāmadhyāsanāsīnaḥ saddharmaṃ samupādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र नारदः सत्वरान्वितः । दूरात् तं श्रीघनं पश्यन् सहसा समुपाचरन्
tasminn avasare tatra nāradaḥ satvarānvitaḥ / dūrāt taṃ śrīghanaṃ paśyan sahasā samupācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एव समुपायातं नारदं स मुनीश्वरः । दृष्ट्वारात् समुपामंत्र्य पुनर् एवम् अभाषत
tam eva samupāyātaṃ nāradaṃ sa munīśvaraḥ / dṛṣṭvārāt samupāmaṃtrya punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एहि ते स्वागतं भिक्षो कुतस् त्वं समुपागतः । किम् अर्थम् इह येनैवं प्रायासि तद् वदस्व मे
ehi te svāgataṃ bhikṣo kutas tvaṃ samupāgataḥ / kim artham iha yenaivaṃ prāyāsi tad vadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण नारदः स कृतांजलिः । समुपेत्य मुनीन्द्रं तं प्रणत्वैवं न्यवेदयत्
ity ādiṣṭe munīndreṇa nāradaḥ sa kṛtāṃjaliḥ / samupetya munīndraṃ taṃ praṇatvaivaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् भवतां पादौ द्रष्टुम् इह समाचरे । अद्याहं निर्जने ऽरण्ये विहर्तुं समुपाचरे
bhagavan bhavatāṃ pādau draṣṭum iha samācare / adyāhaṃ nirjane 'raṇye vihartuṃ samupācare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राहं प्रेतिकाम् एकां राक्षसीम् इव भीषणां । कृशाङ्गीं विकृताकारां रक्तविन्दुऽन्वितांवरां
tatrāhaṃ pretikām ekāṃ rākṣasīm iva bhīṣaṇāṃ / kṛśāṅgīṃ vikṛtākārāṃ raktavindu'nvitāṃvarāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेका अस्थिषंकीर्णे प्रेतालये इव स्थितां । पश्यामि ताम् उपासृत्य परिपृछामि तत् कृतं
anekā asthiṣaṃkīrṇe pretālaye iva sthitāṃ / paśyāmi tām upāsṛtya paripṛchāmi tat kṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वया प्रकृतं पापं पूर्वजन्मसु दारुणं । येनेदृग् महादुःखम् अनुभवसि सांप्रतं
kiṃ tvayā prakṛtaṃ pāpaṃ pūrvajanmasu dāruṇaṃ / yenedṛg mahāduḥkham anubhavasi sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृष्टे मयाथासौ प्रेतिका दुःखतापिनी । रुदन्ती मां समालोक्य शनैर् एवम् अभाषत
iti pṛṣṭe mayāthāsau pretikā duḥkhatāpinī / rudantī māṃ samālokya śanair evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भदन्त किं वदिष्यामि यन् मया पातकं कृतं । येनेदृशं महादुःखम् अनुभवामि सांप्रतं
bhadanta kiṃ vadiṣyāmi yan mayā pātakaṃ kṛtaṃ / yenedṛśaṃ mahāduḥkham anubhavāmi sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचपुत्रान् अहं रात्रौ दिवा पंच तथापरान् । प्रसूय तां प्रभक्ष्यामि नास्ति तृप्तिस् तथापि मे
paṃcaputrān ahaṃ rātrau divā paṃca tathāparān / prasūya tāṃ prabhakṣyāmi nāsti tṛptis tathāpi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं क्षुत्पिपासाग्नितीव्रतापाभिदाहिता । दिवारात्रिं महद्दुःखं भुक्त्वा तिष्ठामि जंगले
evaṃ kṣutpipāsāgnitīvratāpābhidāhitā / divārātriṃ mahadduḥkhaṃ bhuktvā tiṣṭhāmi jaṃgale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् पुरा किं कृतं घोरं पातकम् अतिदारुणं । मयापि ज्ञायते नात्र परिपृछ मुनीश्वरं
tat purā kiṃ kṛtaṃ ghoraṃ pātakam atidāruṇaṃ / mayāpi jñāyate nātra paripṛcha munīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञस् त्रिजगच्छास्ता भगवान् स मुनीश्वरः । यन् मया प्रकृतं पापं तत् सर्वम् समुपाविशेत्
sarvajñas trijagacchāstā bhagavān sa munīśvaraḥ / yan mayā prakṛtaṃ pāpaṃ tat sarvam samupāviśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तयोदितं श्रुत्वा तथेति परिबोधितः । भवन्तम् अत्र संप्रष्टुं समागछामि सांप्रतं
iti tayoditaṃ śrutvā tatheti paribodhitaḥ / bhavantam atra saṃpraṣṭuṃ samāgachāmi sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तया प्रकृतं घोरं पातकम् अतिदारुणं । येनैवं दुःसहं दुःखं भुक्त्वा चरति साधुना
kiṃ tayā prakṛtaṃ ghoraṃ pātakam atidāruṇaṃ / yenaivaṃ duḥsahaṃ duḥkhaṃ bhuktvā carati sādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं समुपादिश्य प्रबोधयितुम् अर्हति
tat sarvaṃ samupādiśya prabodhayitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः । नारदं तं महाभिज्ञं समालोक्यैवम् आदिशेत्
iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / nāradaṃ taṃ mahābhijñaṃ samālokyaivam ādiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद प्रेतिका सातितीव्रपातकसाधिनी । यदीच्छेस् तत् कृतं श्रोटुं शृणु वक्ष्यामि ते ऽधुना
nārada pretikā sātitīvrapātakasādhinī / yadīcches tat kṛtaṃ śroṭuṃ śṛṇu vakṣyāmi te 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथाभूत् पुरा पुर्य्यां वाराणस्यां महाजनः । श्रेष्ठी प्राढ्यो महच्छ्रीमाच् छ्रीदोपमो धनाधिपः
tadyathābhūt purā puryyāṃ vārāṇasyāṃ mahājanaḥ / śreṣṭhī prāḍhyo mahacchrīmāc chrīdopamo dhanādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कुलधर्मिणीं भार्याम् उपयेमे यथाविधिं । ततः स कांतया सार्द्धं तया रेमे प्रमोदयन्
sa kuladharmiṇīṃ bhāryām upayeme yathāvidhiṃ / tataḥ sa kāṃtayā sārddhaṃ tayā reme pramodayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैवं रममाणस्य क्रीडतः सुचिराद् अपि । तस्याम् एको ऽपि पुत्रो वा पुत्री वा नाभ्यजायत
tasyaivaṃ ramamāṇasya krīḍataḥ sucirād api / tasyām eko 'pi putro vā putrī vā nābhyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी सन्ततिदर्शनोत्सुकः । तन् निराशाभिसंतप्तमूर्छितो ऽभूद् यथातुरः
tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī santatidarśanotsukaḥ / tan nirāśābhisaṃtaptamūrchito 'bhūd yathāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोलं स्वभुजे स्थाप्य शोकागारे व्यवस्थितः । संपच्चिन्ताविषण्णास्यो मनसैवं व्यचिंतयत्
kapolaṃ svabhuje sthāpya śokāgāre vyavasthitaḥ / saṃpaccintāviṣaṇṇāsyo manasaivaṃ vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा दैव किं मया पापं सुकृतं दुःकृतं पुरा । यन् ममैवं विधं दुःखं सुखं चात्र प्रजायते
hā daiva kiṃ mayā pāpaṃ sukṛtaṃ duḥkṛtaṃ purā / yan mamaivaṃ vidhaṃ duḥkhaṃ sukhaṃ cātra prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भोक्ता तु नैको ऽपि पुत्रो ऽस्ति दुहितापि न
tatra bhoktā tu naiko 'pi putro 'sti duhitāpi na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं स्वापतेयं हि ममात्ययान् नराधिपः । अपुत्रकम् इति कृत्वा सर्वस्वं सर्वथा हरेत्
tat sarvaṃ svāpateyaṃ hi mamātyayān narādhipaḥ / aputrakam iti kṛtvā sarvasvaṃ sarvathā haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् मयानेकयत्नेन साधितं रक्षितं च तत् । सर्वम् एव निरर्थेन विनष्टं मे भविष्यति
yan mayānekayatnena sādhitaṃ rakṣitaṃ ca tat / sarvam eva nirarthena vinaṣṭaṃ me bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं करिष्यामि यस्योपायं न मन्यते । सर्वथाहं विनष्टो ऽस्मि को मां रक्षेद् इहाधुना
tad atra kiṃ kariṣyāmi yasyopāyaṃ na manyate / sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi ko māṃ rakṣed ihādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चिन्ताविषण्णास्यं स्वामिनं तं गृहाधिपं । दृष्ट्वा सा रमणी भार्या समालोक्यैवम् अब्रवीत्
evaṃ cintāviṣaṇṇāsyaṃ svāminaṃ taṃ gṛhādhipaṃ / dṛṣṭvā sā ramaṇī bhāryā samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्न् अत्र किम् एव त्वं तिष्ठसे दुःखचिन्तया । किं तव जायते दुःखं तद् वदस्व ममाग्रतः
svāminn atra kim eva tvaṃ tiṣṭhase duḥkhacintayā / kiṃ tava jāyate duḥkhaṃ tad vadasva mamāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थो विनिश्वसन् । तं भार्यां रमणीकान्तां समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhastho viniśvasan / taṃ bhāryāṃ ramaṇīkāntāṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रिये ऽत्र किं वदिष्यामि यस्योपायं न मन्यते । यन् मे ऽस्ति महती संपद् अस्या भोक्ता न विद्यते
priye 'tra kiṃ vadiṣyāmi yasyopāyaṃ na manyate / yan me 'sti mahatī saṃpad asyā bhoktā na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं मदत्ययाद् राजा ममैताः सर्वसंपदः । अपुत्रस्य नृपाधीना इति कृत्वा हरिष्यति
nūnaṃ madatyayād rājā mamaitāḥ sarvasaṃpadaḥ / aputrasya nṛpādhīnā iti kṛtvā hariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् ममैता महायत्नैः साधिता वन्दिता अपि । तत् सर्वं हि निरर्थेन विनक्ष्यति निरत्ययात्
yan mamaitā mahāyatnaiḥ sādhitā vanditā api / tat sarvaṃ hi nirarthena vinakṣyati niratyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् मे जायते दुःखं तद् अत्र किं वदेय हि । को ममैतन् महच् छल्यं हृदये ऽत्र समुद्धरेत्
etan me jāyate duḥkhaṃ tad atra kiṃ vadeya hi / ko mamaitan mahac chalyaṃ hṛdaye 'tra samuddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिन्ताविषण्णात्र हृदयं दह्यते मम । तेनैवम् अत्र तिष्ठामि विषदग्धो यथातुरः
iti cintāviṣaṇṇātra hṛdayaṃ dahyate mama / tenaivam atra tiṣṭhāmi viṣadagdho yathāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा सा भार्या रमणी प्रिया । स्वामिनं तं समालोक्य बोधयितुं समब्रवीत्
iti bhartroditaṃ śrutvā sā bhāryā ramaṇī priyā / svāminaṃ taṃ samālokya bodhayituṃ samabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदर्थे विषादत्वं मा कृथाः सर्वथा प्रिये । उपायां कुरु तत् प्राप्त्यै यदि संततिम् इछसि
etadarthe viṣādatvaṃ mā kṛthāḥ sarvathā priye / upāyāṃ kuru tat prāptyai yadi saṃtatim ichasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायम् अपि सिद्ध्येत देवतानां प्रसादतः । तद् देवताः समाराध्य याचस्व सन्ततिं मुदा
upāyam api siddhyeta devatānāṃ prasādataḥ / tad devatāḥ samārādhya yācasva santatiṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा देवप्रसादेन जयेन् नौ सन्ततिः खलु । पुत्रो वा यदि वा पुत्री जाता स्यात् सफलं भवे
tadā devaprasādena jayen nau santatiḥ khalu / putro vā yadi vā putrī jātā syāt saphalaṃ bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मे वचनम् श्रुत्वा कुलस्थितिं यदीछसि । देवताराधनं कृत्वा भजस्व संततीछया
iti me vacanam śrutvā kulasthitiṃ yadīchasi / devatārādhanaṃ kṛtvā bhajasva saṃtatīchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थः प्रबोधितः । तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा तथा कर्त्तुं समैछत
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ prabodhitaḥ / tathety abhyanumoditvā tathā karttuṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी भार्यया सह मोदितः । स्वकुलेशं समभ्यर्च्य सन्तानं समयाच तत्
tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī bhāryayā saha moditaḥ / svakuleśaṃ samabhyarcya santānaṃ samayāca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि श्रेष्ठिनस् तस्य भार्याभून् नैव गर्भिणी । ततः स परिखिन्नात्मा तस्थाव् एवं निराशया
tathāpi śreṣṭhinas tasya bhāryābhūn naiva garbhiṇī / tataḥ sa parikhinnātmā tasthāv evaṃ nirāśayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा रमणी भार्या निराशाखिन्नमानसं । स्वामिनं तं समालोक्य पुनर् एवम् अभाषत
tataḥ sā ramaṇī bhāryā nirāśākhinnamānasaṃ / svāminaṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन् मात्र विषादत्वं कृथा धैर्यं समाश्रय । विषादो क्लीयते चित्तं क्षीणद्त्तो न वीर्यभाक्
svāmin mātra viṣādatvaṃ kṛthā dhairyaṃ samāśraya / viṣādo klīyate cittaṃ kṣīṇadtto na vīryabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्यं विनात्र संसारे किं चित् कार्यं न सिद्ध्यते । तस्माद् वीर्यं समालम्ब्य भज देवान् समाहितः
vīryaṃ vinātra saṃsāre kiṃ cit kāryaṃ na siddhyate / tasmād vīryaṃ samālambya bhaja devān samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि पुत्रो न जाताः स्यात् पुत्री वापि न जायते । पुण्यं तु वर्द्ध्यते नूनं देवताराधनाद् अपि
yadi putro na jātāḥ syāt putrī vāpi na jāyate / puṇyaṃ tu varddhyate nūnaṃ devatārādhanād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मत्वात्र संसारे सदा सौख्यं यदीछसि । सर्वान् देवान् समभ्यर्च्य भजस्वा श्रद्धयादरात्
iti matvātra saṃsāre sadā saukhyaṃ yadīchasi / sarvān devān samabhyarcya bhajasvā śraddhayādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा भर्त्ता श्रेष्ठी स बोधितः । तथेति प्रतिभाषित्वा देवान् अर्चितुम् ऐछत
iti bhāryoditaṃ śrutvā bharttā śreṣṭhī sa bodhitaḥ / tatheti pratibhāṣitvā devān arcitum aichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सन्तानम् इछेन् स गृहस्थो भर्य्यया मुदा । विधिं स्रष्टारम् आराध्य संततिं समयाचत
tathā santānam ichen sa gṛhastho bharyyayā mudā / vidhiṃ sraṣṭāram ārādhya saṃtatiṃ samayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि तस्य भार्या सा गर्भिणी नो ऽभवच् चिरं । ततश् च स विभग्नाशस् तस्थौ शोकविषादितः
tathāpi tasya bhāryā sā garbhiṇī no 'bhavac ciraṃ / tataś ca sa vibhagnāśas tasthau śokaviṣāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तटो ऽपि भार्यया भूयः प्रेर्य्यमाणः स बोधितः । विश्वंभरं समभ्यर्च्य ययाच संततिं तथा
taṭo 'pi bhāryayā bhūyaḥ preryyamāṇaḥ sa bodhitaḥ / viśvaṃbharaṃ samabhyarcya yayāca saṃtatiṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि साभवन् नैव दोहदलक्षणाङ्किता । ततश् चासौ गृहस्थो ऽभून् निराशापरिखेदितः
tathāpi sābhavan naiva dohadalakṣaṇāṅkitā / tataś cāsau gṛhastho 'bhūn nirāśāparikheditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स भार्यया भूयः प्रेरितः परिबोधितः । महेश्वरं समभ्यर्च्य संततिं समयाचत
tathā sa bhāryayā bhūyaḥ preritaḥ paribodhitaḥ / maheśvaraṃ samabhyarcya saṃtatiṃ samayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेन्द्रं च समाराध्य प्रार्थयत् संततिं मुदा । एवं लोकाधिपान् सर्वान् ग्रहान् सर्वान् अहूर् अपि । समाराध्य समभ्यर्च्य प्रार्थयत् सन्ततिं तथा
tathendraṃ ca samārādhya prārthayat saṃtatiṃ mudā / evaṃ lokādhipān sarvān grahān sarvān ahūr api / samārādhya samabhyarcya prārthayat santatiṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चैवं महाकालं कुमारं च गणाधिपं । भैरवं मातृकाश् चापि प्रार्थयद् वंशम् अर्चयन्
tataś caivaṃ mahākālaṃ kumāraṃ ca gaṇādhipaṃ / bhairavaṃ mātṛkāś cāpi prārthayad vaṃśam arcayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अन्यान् अपि देवान् विहारमण्डपाश्रयान् । मठसत्राश्रमारामशृंगाटकप्रतिष्ठितान्
evam anyān api devān vihāramaṇḍapāśrayān / maṭhasatrāśramārāmaśṛṃgāṭakapratiṣṭhitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यानपर्वतारण्याक्षत्रसीमादिसंस्थितान् । सर्वजलाश्रयस्थांश् च सर्वान् नागाधिपान् अपि
udyānaparvatāraṇyākṣatrasīmādisaṃsthitān / sarvajalāśrayasthāṃś ca sarvān nāgādhipān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथ्याचत्वरमार्गादिप्रतिस्थितान् समुत्सुकः । सर्वान् देवान् समाराध्य ययाचैवं स संततिं
rathyācatvaramārgādipratisthitān samutsukaḥ / sarvān devān samārādhya yayācaivaṃ sa saṃtatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि श्रेष्ठिनस् तस्य भार्यायां सुचीराद् अपि । तस्यां नैवाभवत् किं चिद् दोहदोत्पत्तिलक्षणं
tathāpi śreṣṭhinas tasya bhāryāyāṃ sucīrād api / tasyāṃ naivābhavat kiṃ cid dohadotpattilakṣaṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी दृष्ट्वा वंशनिरन्तरं । निराशाप्रतिखिन्नात्मा तस्थाव् एवं यथातुरः
tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī dṛṣṭvā vaṃśanirantaraṃ / nirāśāpratikhinnātmā tasthāv evaṃ yathāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् दुःखविभिन्नास्यं दृष्ट्वा सा रमणी प्रिया । स्वामिनं तं समीक्षन्ती पुनर् एवम् अभाषत
etad duḥkhavibhinnāsyaṃ dṛṣṭvā sā ramaṇī priyā / svāminaṃ taṃ samīkṣantī punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्न् अत्र विषादेन किं चित् कार्यं न सिद्ध्यते । इति मत्वा यथाकामं सौख्यं भुक्त्वा समाचर
svāminn atra viṣādena kiṃ cit kāryaṃ na siddhyate / iti matvā yathākāmaṃ saukhyaṃ bhuktvā samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् आवाभ्यां कृतं पापं तत् फलं भुज्यते ऽधुना । तद् अत्र किं करिष्यावो दैवं हि वलवान् भवे
yad āvābhyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ tat phalaṃ bhujyate 'dhunā / tad atra kiṃ kariṣyāvo daivaṃ hi valavān bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अभावि भवेन् नैव भावि चेन् नान्यथा क्वचित् । अवश्यं भाविनो भावा भवन्ति सर्वथा भवे
yad abhāvi bhaven naiva bhāvi cen nānyathā kvacit / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti sarvathā bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मत्वात्र संसारे भुक्त्वा सौख्यं यथेछया । त्रिरत्नभजनं कृत्वा चर सत्यं समाहितः
iti matvātra saṃsāre bhuktvā saukhyaṃ yathechayā / triratnabhajanaṃ kṛtvā cara satyaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेहैव सर्वदा भद्रम् इहामुत्रापि सर्वतः । क्रमाद् बोधिपदं प्राप्य निर्वृतिं समवाप्स्यति
tehaiva sarvadā bhadram ihāmutrāpi sarvataḥ / kramād bodhipadaṃ prāpya nirvṛtiṃ samavāpsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्यासमाख्यातं श्रुत्वा श्रेष्ठी स बोधितः । त्रिरत्नभजनं कृत्वा कञ्चित् कालं व्यलंघयत्
iti bhāryāsamākhyātaṃ śrutvā śreṣṭhī sa bodhitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā kañcit kālaṃ vyalaṃghayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य सुहृन् मित्रम् उपागत्य पुरः स्थितः । तत् संतानसमुत्पत्यै तन् मित्रम् एवम् अब्रवीत्
tatas tasya suhṛn mitram upāgatya puraḥ sthitaḥ / tat saṃtānasamutpatyai tan mitram evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो मित्र शृणु मे वाक्यं यत् ते हितं मयोच्यते । सर्वथास्यां प्रियायां ते संतानं विद्यते न हि
bho mitra śṛṇu me vākyaṃ yat te hitaṃ mayocyate / sarvathāsyāṃ priyāyāṃ te saṃtānaṃ vidyate na hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उपायं तु कर्त्तव्यं संततिं प्रतिपत्तये । निर्वंशस्य हि संसारे निरर्थं सर्वसाधनं
tad upāyaṃ tu karttavyaṃ saṃtatiṃ pratipattaye / nirvaṃśasya hi saṃsāre nirarthaṃ sarvasādhanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् संतानसमुत्पत्यै द्वितीयं पुत्रभाविनीं । अपरां युवतीं भार्यां विवह विधिना पुनः
tat saṃtānasamutpatyai dvitīyaṃ putrabhāvinīṃ / aparāṃ yuvatīṃ bhāryāṃ vivaha vidhinā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदा चित् तव भाग्येन सा पुत्रं जनयेद् अपि । तदा ते सफलं जन्मः कुलस्थितिर् भवेद् अपि
kadā cit tava bhāgyena sā putraṃ janayed api / tadā te saphalaṃ janmaḥ kulasthitir bhaved api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मित्रोदितं श्रुत्वा स गृहस्थः प्रबोधितः । तथा हीति प्रतिज्ञाय तं मित्रम् अभ्यमानयत्
iti mitroditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ prabodhitaḥ / tathā hīti pratijñāya taṃ mitram abhyamānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी निरीक्ष्य पुत्रभाविनीं । अपरां युवतीं कांताम् उपयेमे यथाविधिः
tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī nirīkṣya putrabhāvinīṃ / aparāṃ yuvatīṃ kāṃtām upayeme yathāvidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स कुलिकः श्रेष्ठी तया सार्द्धं प्रमोदितः । यथाकामं सुखं भुक्त्वा रराम परिचारयन्
tataḥ sa kulikaḥ śreṣṭhī tayā sārddhaṃ pramoditaḥ / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā rarāma paricārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य गृहस्थस्य यथाकामं प्रभुंजतः । समये सा प्रिया भार्या वभूव गर्भिणी ऽचिरात्
tatas tasya gṛhasthasya yathākāmaṃ prabhuṃjataḥ / samaye sā priyā bhāryā vabhūva garbhiṇī 'cirāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रमात् प्रवृद्धो ऽभूद् गर्भस् तस्या दिने दिने । तदा सा गर्भसंजातं परिज्ञायाभ्यनन्दत
tataḥ kramāt pravṛddho 'bhūd garbhas tasyā dine dine / tadā sā garbhasaṃjātaṃ parijñāyābhyanandata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा भद्रिका कान्ता स्वामिनं तं प्रमोदिता । रहसि समुपामंत्र्य समालोक्यैवम् अब्रवीत्
tataḥ sā bhadrikā kāntā svāminaṃ taṃ pramoditā / rahasi samupāmaṃtrya samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्ट्यार्य्यपुत्र वृद्धो ऽसि गर्भे मे जायते शिशुः । दक्षिणपार्श्वसंस्थायत् तद् अयं दारको भवेत्
diṣṭyāryyaputra vṛddho 'si garbhe me jāyate śiśuḥ / dakṣiṇapārśvasaṃsthāyat tad ayaṃ dārako bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थो ऽभिनंदितः । सव्यवाहुं समुत्सार्य मुदैवं समुदाहरत्
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhastho 'bhinaṃditaḥ / savyavāhuṃ samutsārya mudaivaṃ samudāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा मे ऽभिलषितं सिद्ध्येत् पश्येयं संततेर् मुखं । सांप्रतं नावजातो ऽस्मि कुलस्थितिर् भवेद् अपि
hā me 'bhilaṣitaṃ siddhyet paśyeyaṃ saṃtater mukhaṃ / sāṃprataṃ nāvajāto 'smi kulasthitir bhaved api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यानि मे प्रकुर्वीत विभृयाच् च भृतः प्रति । दायाद्यं प्रतिपद्येत वंशो पि स्याच् चिरस्थितः
kṛtyāni me prakurvīta vibhṛyāc ca bhṛtaḥ prati / dāyādyaṃ pratipadyeta vaṃśo pi syāc cirasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.