अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा । उपगुप्तं गुरुं भिक्षुं नत्वैवं पुनर् अब्रवीत्
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ bhikṣuṃ natvaivaṃ punar abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 28
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते राज्ञा स उपगुप्त आत्मवित् । तम् अशोकं महीपालं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत्
iti saṃprārthite rājñā sa upagupta ātmavit / tam aśokaṃ mahīpālaṃ samāmaṃtryaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वानुमोदनां कुरु
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथासौ जगच्छास्ता शाक्यसिंहस् तथागतः । सर्वज्ञः सुगतो नाथो धर्मराजा मुनीश्वरः
tadyathāsau jagacchāstā śākyasiṃhas tathāgataḥ / sarvajñaḥ sugato nātho dharmarājā munīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन् समये तत्र श्रावस्त्या बहिर् आश्रमे । विहारे जेतकोद्याने विजहार ससांघिकः
ekasmin samaye tatra śrāvastyā bahir āśrame / vihāre jetakodyāne vijahāra sasāṃghikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवांस् तत्र भिक्षुसंघैः पुरस्कृतः । सभामध्यासनासीनो धर्मम् आदेष्टुम् आरभत्
tadā sa bhagavāṃs tatra bhikṣusaṃghaiḥ puraskṛtaḥ / sabhāmadhyāsanāsīno dharmam ādeṣṭum ārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् धर्मदेशनां श्रोतुं सर्वे लोकाः समागताः । देवा दैत्याश् च नागाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः
tad dharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ / devā daityāś ca nāgāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धा विद्याधराश् चापि गरुडा राक्षसा अपि । ऋषयो ब्राह्मणा विज्ञा राजानः क्षत्रिया अपि
siddhā vidyādharāś cāpi garuḍā rākṣasā api / ṛṣayo brāhmaṇā vijñā rājānaḥ kṣatriyā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्या राजकुमाराश् च मंत्रिणश् च महाजनाः । वणिजः सार्थवाहाश् च गृहस्थाः शिल्पिनो ऽपि च
vaiśyā rājakumārāś ca maṃtriṇaś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca gṛhasthāḥ śilpino 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्या जानपदाश् चापि कार्पटिकादयो ऽपि च । तीर्थिका अपि ते सर्वे जेतारामे उपागताः
grāmyā jānapadāś cāpi kārpaṭikādayo 'pi ca / tīrthikā api te sarve jetārāme upāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहारे तं जगन्नाथं दृष्ट्वा सांजलयो मुदा । नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्य यथाक्रमं
vihāre taṃ jagannāthaṃ dṛṣṭvā sāṃjalayo mudā / natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते मुदिताः सर्वे परिवृत्य समंततः । तत् सद्धर्मामृतं पतुम् उपतस्थुः समाहिताः
tatas te muditāḥ sarve parivṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ patum upatasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवान् दृष्ट्वा सर्वान्स् तान् समुपस्थितान् । आदिमध्यान्तकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रबोधिताः । संबुद्धं शरणं कृत्वा प्रचेरुर् बोधिसंवरं
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ prabodhitāḥ / saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ kṛtvā pracerur bodhisaṃvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र पंचाल उत्तराधिपः । दक्षिणाधिपपंचालं पराजेतुम् उपाक्रमत्
tasminn avasare tatra paṃcāla uttarādhipaḥ / dakṣiṇādhipapaṃcālaṃ parājetum upākramat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः पंचालयो राज्ञो विरुद्धास्य् अभिमानिनोः । महायुद्धम् अभून् नित्यं परस्परविघातनं
tayoḥ paṃcālayo rājño viruddhāsy abhimāninoḥ / mahāyuddham abhūn nityaṃ parasparavighātanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवर्त्तिते सदा युद्धे तयो राज्ञो हि मानिनोः । दुर्भिक्षम् अपि तत्राभूद् बहुलोकविघातनं
pravarttite sadā yuddhe tayo rājño hi māninoḥ / durbhikṣam api tatrābhūd bahulokavighātanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तौ क्षत्रियौ क्रूरौ परस्परविघातिनौ । विरुद्धमानसौ वीरौ वैरशाम्यं न जग्मतः
tadā tau kṣatriyau krūrau parasparavighātinau / viruddhamānasau vīrau vairaśāmyaṃ na jagmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा नृपती राजा प्रसेनजिन् स कौशलः । तद् वैरशमनोपायं चिरं ध्यात्वा व्यचिंतयत्
tad dṛṣṭvā nṛpatī rājā prasenajin sa kauśalaḥ / tad vairaśamanopāyaṃ ciraṃ dhyātvā vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एतौ नृपती वीरौ नित्यं युद्धाभिकांक्षिणौ । संबोधिसाधनं धर्मं श्रोतुं नैवाभिवांछत
yad etau nṛpatī vīrau nityaṃ yuddhābhikāṃkṣiṇau / saṃbodhisādhanaṃ dharmaṃ śrotuṃ naivābhivāṃchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ऽपि मंत्रिणो ऽमात्याः सर्वे लोकाश् च योधिनः । संबुद्धदर्शने चापि नात्रागछन्ति के चन
sarve 'pi maṃtriṇo 'mātyāḥ sarve lokāś ca yodhinaḥ / saṃbuddhadarśane cāpi nātrāgachanti ke cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेषां सदा नित्यं हिंसाकर्माभिरागिणां । सद्धर्मे श्रवणे वापि गोचरं नैव विद्यते
evaṃ teṣāṃ sadā nityaṃ hiṃsākarmābhirāgiṇāṃ / saddharme śravaṇe vāpi gocaraṃ naiva vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं विनात्र संसारे किं सारं जन्म मानुषे । परस्परं निहत्यैव यास्यंति नरके ध्रुवं
dharmaṃ vinātra saṃsāre kiṃ sāraṃ janma mānuṣe / parasparaṃ nihatyaiva yāsyaṃti narake dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिग् जन्म मानुषे तेषां केवलं पापसाधनं । ये क्लेशमानदर्प्यान्धा न पश्यंति मुनीश्वरं
dhig janma mānuṣe teṣāṃ kevalaṃ pāpasādhanaṃ / ye kleśamānadarpyāndhā na paśyaṃti munīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये चात्र सौगतं धर्मं न शृण्वन्ति कदा चन । कथं ते भद्रचर्यायां गोचरं समवाप्नुयुः
ye cātra saugataṃ dharmaṃ na śṛṇvanti kadā cana / kathaṃ te bhadracaryāyāṃ gocaraṃ samavāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा ते मारचर्यायां स्थित्वा क्लेशाभिमानिनः । बोधिचर्यां प्रतिक्षिप्य चरेयुः कामचारिणः
sadā te māracaryāyāṃ sthitvā kleśābhimāninaḥ / bodhicaryāṃ pratikṣipya careyuḥ kāmacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वयं परिभ्रष्टा भ्रंशयन्तः परान् अपि । यथेछया चरन्तस् ते चिनुयुर् बहुपातकं
tataḥ svayaṃ paribhraṣṭā bhraṃśayantaḥ parān api / yathechayā carantas te cinuyur bahupātakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते क्लेशसंतप्ताः स्वपरार्थाभिघातिनः । तीव्रदुःखाग्निसंतप्ताः पतेयुर् नरके ध्रुवं
tatas te kleśasaṃtaptāḥ svaparārthābhighātinaḥ / tīvraduḥkhāgnisaṃtaptāḥ pateyur narake dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरकेषु भ्रमन्तस् ते सदा दुःखाभिभोजिनः । पश्चात्तापाग्निसंतप्ताश् चरेयुर् आभवं तथा
narakeṣu bhramantas te sadā duḥkhābhibhojinaḥ / paścāttāpāgnisaṃtaptāś careyur ābhavaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एषां सर्वलोकानां भद्रार्थं हितकारणं । सर्वथोपायम् आधातुम् अर्हामि सांप्रतं द्रुतं
tad eṣāṃ sarvalokānāṃ bhadrārthaṃ hitakāraṇaṃ / sarvathopāyam ādhātum arhāmi sāṃprataṃ drutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् एतौ नृपौ वीरौ विरुद्धौ नोपशाम्यतः । तावद् अत्र भुवि क्वापि मंगलं न भवेत् सदा
yāvad etau nṛpau vīrau viruddhau nopaśāmyataḥ / tāvad atra bhuvi kvāpi maṃgalaṃ na bhavet sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतौ नृपती तावद् बोधयित्वा प्रयत्नतः । मैत्रस्नेहसंबद्धौ कुर्यां निर्वैरभाविनौ
tad etau nṛpatī tāvad bodhayitvā prayatnataḥ / maitrasnehasaṃbaddhau kuryāṃ nirvairabhāvinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतौ हि क्षत्रियौ वीरौ पांचालौ मानगर्वितौ । अनयोर् मित्रवंधं को बोधयित्वा करिष्यति
etau hi kṣatriyau vīrau pāṃcālau mānagarvitau / anayor mitravaṃdhaṃ ko bodhayitvā kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध एव जगच्छास्ता धर्मराजः प्रबोधयन् । अनयोश् चिरवैर्याग्निं शमयितुं प्रशक्नुयात्
buddha eva jagacchāstā dharmarājaḥ prabodhayan / anayoś ciravairyāgniṃ śamayituṃ praśaknuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र सहसा गत्वा प्रार्थयेयं मुनीश्वरं । नूनं बुद्धानुभावात् तौ नृपौ मित्रत्वम् आप्स्यतः
tad atra sahasā gatvā prārthayeyaṃ munīśvaraṃ / nūnaṃ buddhānubhāvāt tau nṛpau mitratvam āpsyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चित्य राजा स प्रसेनजित् समुत्थितः । विहारे सहसा गत्वा ननाम तं मुनीश्वरं
iti niścitya rājā sa prasenajit samutthitaḥ / vihāre sahasā gatvā nanāma taṃ munīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स पुरतो गत्वा सांजलिः समुपाश्रयन् । एतत् सर्वप्रवृत्तांतं निवेद्यैवम् अभाषत
tatra sa purato gatvā sāṃjaliḥ samupāśrayan / etat sarvapravṛttāṃtaṃ nivedyaivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् नाथ सर्वज्ञ विजानीयाद् भवान् अपि । यत् तौ पांचालभूपालौ विरुद्धौ भवतो ऽधुना
bhagavan nātha sarvajña vijānīyād bhavān api / yat tau pāṃcālabhūpālau viruddhau bhavato 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एतयोर् विरुद्धे त सर्वे लोका विरोधिताः । तद् अत्र सर्वदा युद्धं प्रवर्त्तते दिवानिशं
yad etayor viruddhe ta sarve lokā virodhitāḥ / tad atra sarvadā yuddhaṃ pravarttate divāniśaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तेसां सर्वलोकानां सद्धर्मे गोचरं कदा । सदा युद्धाभिसक्तास् ते साधयेयुः शुभं कथं
tat tesāṃ sarvalokānāṃ saddharme gocaraṃ kadā / sadā yuddhābhisaktās te sādhayeyuḥ śubhaṃ kathaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र भगवाञ्च् छास्ता बोधयंस् तौ नराधिपौ । संबोधिमार्गम् आदिश्य शुभे चारयितुम् अर्हति
tad atra bhagavāñc chāstā bodhayaṃs tau narādhipau / saṃbodhimārgam ādiśya śubhe cārayitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन राज्ञा स भगवान् मुनिः । तस्य राज्ञे नरेंद्रस्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत्
iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān muniḥ / tasya rājñe nareṃdrasya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपती राजा मत्वा शास्त्राधिवासितं । सांजलिस् तं मुनिं नत्वा मुदितः स्वालयं ययौ
tataḥ sa nṛpatī rājā matvā śāstrādhivāsitaṃ / sāṃjalis taṃ muniṃ natvā muditaḥ svālayaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भगवान् पात्रम् आदाय चीवरावृतः । भासयन् भद्रतां कुर्वन् प्रतस्थे सह सांघिकैः
tataḥ sa bhagavān pātram ādāya cīvarāvṛtaḥ / bhāsayan bhadratāṃ kurvan pratasthe saha sāṃghikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वत्र मार्गेषु भासयं स मुनीश्वरः । कृत्वा भद्रं क्रमेणैवं वाराणसीम् उपाचरत्
evaṃ sarvatra mārgeṣu bhāsayaṃ sa munīśvaraḥ / kṛtvā bhadraṃ krameṇaivaṃ vārāṇasīm upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स भगवां प्राप्तो भाभिः संभासयन् क्रमात् । चरं कृत्वा सुभद्रत्वं मृगदावे उपाचरत्
tatra sa bhagavāṃ prāpto bhābhiḥ saṃbhāsayan kramāt / caraṃ kṛtvā subhadratvaṃ mṛgadāve upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स भगवान् प्रातः ससंघः सौगताश्रमे । सभामध्यासनासीनः सद्धर्मं समुपादिशत्
tatra sa bhagavān prātaḥ sasaṃghaḥ saugatāśrame / sabhāmadhyāsanāsīnaḥ saddharmaṃ samupādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रमोदिताः । त्रिरत्नं शरणं कृत्वा प्रभेजिरे समादरात्
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pramoditāḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा दक्षिणपांचालनृपतिः स प्रमोदितः । संबुद्धदर्शनं कर्तुं मृगदावे उपाचरत्
tadā dakṣiṇapāṃcālanṛpatiḥ sa pramoditaḥ / saṃbuddhadarśanaṃ kartuṃ mṛgadāve upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा नृपतिः स प्रमोदितः । सांजलिः पुरतो गत्वा नत्वैकान्ते उपाश्रयत्
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā nṛpatiḥ sa pramoditaḥ / sāṃjaliḥ purato gatvā natvaikānte upāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र मृगदावे समाश्रितः । भगवान्न् इति शुश्राव पांचालौत्तराधिपः
tasminn avasare tatra mṛgadāve samāśritaḥ / bhagavānn iti śuśrāva pāṃcālauttarādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उत्तरपांचालो नृपतिः प्रतिरोषितः । तं नृपं याम्यपांचालं पराजेतुम् उपाचरत्
sa uttarapāṃcālo nṛpatiḥ pratiroṣitaḥ / taṃ nṛpaṃ yāmyapāṃcālaṃ parājetum upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपतिर् वीरश् चतुरंगवलैः सह । जयवाद्यमहोत्साहैः सहसा समुपाचरत्
tatra sa nṛpatir vīraś caturaṃgavalaiḥ saha / jayavādyamahotsāhaiḥ sahasā samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स याम्यपांचालराजा तं रिपुम् आगतं । निशम्य सहसोत्थाय नत्वा ह तं मुनीश्वरं
tatra sa yāmyapāṃcālarājā taṃ ripum āgataṃ / niśamya sahasotthāya natvā ha taṃ munīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् नाथ सर्वज्ञ स मे वैरा इहागतः । तद् अत्र किं करिष्यामि तद् अनुज्ञां ददातु मे
bhagavan nātha sarvajña sa me vairā ihāgataḥ / tad atra kiṃ kariṣyāmi tad anujñāṃ dadātu me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन नरेन्द्रेण प्रार्थिते स जिनेश्वरः । दृष्ट्वा तं याम्यपांचालं समाश्वास्यैवम् आदिशत्
iti tena narendreṇa prārthite sa jineśvaraḥ / dṛṣṭvā taṃ yāmyapāṃcālaṃ samāśvāsyaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपते मा विभेषी त्वं धैर्य्यम् आलम्ब्य तिष्ठत । तद् उपायं करिष्यामि येनासौ ते वशे चरेत्
nṛpate mā vibheṣī tvaṃ dhairyyam ālambya tiṣṭhata / tad upāyaṃ kariṣyāmi yenāsau te vaśe caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदिश्य स सर्वज्ञश् चतुरङ्गबलान्वितं । महत्सैन्याधिपं वीरं निर्माय ऽप्रेषयत् ततः
ity ādiśya sa sarvajñaś caturaṅgabalānvitaṃ / mahatsainyādhipaṃ vīraṃ nirmāya 'preṣayat tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सैन्याधिपतिर् वीरश् चतुरङ्गबलैः सह । चरन्न् उत्तरपांचालम् अभियोद्धुम् उपाचरत्
sa sainyādhipatir vīraś caturaṅgabalaiḥ saha / carann uttarapāṃcālam abhiyoddhum upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् महत्सैन्यं आयातं समालोक्याभ्युपद्रुतं । सर्व उत्तरपांचालसैन्या भीताः पराययुः
tan mahatsainyaṃ āyātaṃ samālokyābhyupadrutaṃ / sarva uttarapāṃcālasainyā bhītāḥ parāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वोत्तरपांचालनृपतिश् चापि खेटितः । एकाकी रथम् आरुह्य भगवत्संमुखे ऽचरत्
tad dṛṣṭvottarapāṃcālanṛpatiś cāpi kheṭitaḥ / ekākī ratham āruhya bhagavatsaṃmukhe 'carat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स दूरतो दृष्ट्वा श्रीघनं तं सभाश्रितं । अवतीर्य रथात् तत्र मृगदावे उपाचरत्
tatra sa dūrato dṛṣṭvā śrīghanaṃ taṃ sabhāśritaṃ / avatīrya rathāt tatra mṛgadāve upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स नृपति राजा समुपेत्य कृतांजलिः । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य ननाम शरणं गतः
tatra sa nṛpati rājā samupetya kṛtāṃjaliḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya nanāma śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चिरात् समुत्थाप्य स पांचलो नराधिपः । तत् सद्धर्मामृतं पातुं तत्रैकान्ते समाश्रयत्
tataś cirāt samutthāpya sa pāṃcalo narādhipaḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tatraikānte samāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवान् दृष्ट्वा नृपतिं तं समाश्रितं । आर्य्यसत्यं समारभ्य दिदेश धर्मम् उत्तमं
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā nṛpatiṃ taṃ samāśritaṃ / āryyasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आर्यसत्यम् आकर्ण्य नृपतिः सो ऽभिबोधितः । संसारसाधनं धर्मं पुनः श्रोतुं समैछत
tad āryasatyam ākarṇya nṛpatiḥ so 'bhibodhitaḥ / saṃsārasādhanaṃ dharmaṃ punaḥ śrotuṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स नृपती राजा समुत्थाय कृतांजलिः । प्रणत्वा भगवंतं तं प्रार्थयद् एवम् आदरात्
tataḥ sa nṛpatī rājā samutthāya kṛtāṃjaliḥ / praṇatvā bhagavaṃtaṃ taṃ prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं व्रजे । तन् मे ऽत्रानुग्रहं कृत्वा सम्यग् आदेष्टुम् अर्हति
bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tan me 'trānugrahaṃ kṛtvā samyag ādeṣṭum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अत्र भगवन् सत्वाः प्रवर्त्तन्तो भवोदधौ । सुखदुःखाभिभुंजानो भ्रमंते षड्गतौ कथं
yad atra bhagavan satvāḥ pravarttanto bhavodadhau / sukhaduḥkhābhibhuṃjāno bhramaṃte ṣaḍgatau kathaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा केन देवाः स्युर् मानुषाः केन कर्मणा । दैत्याश् च कर्मणा केन तत् सम्यक् समुपादिश
karmaṇā kena devāḥ syur mānuṣāḥ kena karmaṇā / daityāś ca karmaṇā kena tat samyak samupādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यञ्चः कर्मणा केन प्रेताश् च केन कर्मणा । नारकाः कर्मणा केन तत् सर्वं समुपादिश
tiryañcaḥ karmaṇā kena pretāś ca kena karmaṇā / nārakāḥ karmaṇā kena tat sarvaṃ samupādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राप्य् अनेकरूपाश् च सर्वे भिन्नाशया अपि । निहीनमध्यमोत्कृष्टाः सुखदुःखान्विता अपि
tatrāpy anekarūpāś ca sarve bhinnāśayā api / nihīnamadhyamotkṛṣṭāḥ sukhaduḥkhānvitā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् सर्वं समाख्याय भवाञ् छास्ता जगद् गुरुः । संसारगतिसंचारं प्रबोधयितुम् अर्हति
etat sarvaṃ samākhyāya bhavāñ chāstā jagad guruḥ / saṃsāragatisaṃcāraṃ prabodhayitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन राज्ञा स भगवान् सुधीः । तं विशुद्धाशयं भूपं दृष्ट्वैवं समुपादिशत्
iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān sudhīḥ / taṃ viśuddhāśayaṃ bhūpaṃ dṛṣṭvaivaṃ samupādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु शृणु महाराज संसारगतिचारणं । सम्यग् धर्मं प्रवक्ष्यामि युष्माकं परिबोधने
sādhu śṛṇu mahārāja saṃsāragaticāraṇaṃ / samyag dharmaṃ pravakṣyāmi yuṣmākaṃ paribodhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायवाग्मानसं कर्मकृतं यच् च शुभाशुभं । लोकस् तस्य फलं भुक्ते कर्त्ता नान्यो ऽस्ति कस्य चित्
kāyavāgmānasaṃ karmakṛtaṃ yac ca śubhāśubhaṃ / lokas tasya phalaṃ bhukte karttā nānyo 'sti kasya cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सर्वे कृपाविष्टास् त्रैलोक्ये गुरवो जिनाः । उक्तवन्तस् तथा तद् धि कर्मणो यस्य यत् फलं
iti sarve kṛpāviṣṭās trailokye guravo jināḥ / uktavantas tathā tad dhi karmaṇo yasya yat phalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मं कर्तुं विहातुं च सदसद्गतिहेतुकं । लोभमोहभयक्रोधा ये नरा नरघातिनः
karmaṃ kartuṃ vihātuṃ ca sadasadgatihetukaṃ / lobhamohabhayakrodhā ye narā naraghātinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवद्ध्यान्याञ् च हि सन्ति संजीवं यान्ति ते ध्रुवं । संवत्सरसहस्राणि बहून्य् अपि हताहताः
saṃvaddhyānyāñ ca hi santi saṃjīvaṃ yānti te dhruvaṃ / saṃvatsarasahasrāṇi bahūny api hatāhatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजीवन्ति यतस् तत्र तेन संजीव उच्यते ॥ र्म् २८।८१ ८१! ॥ मातापितृसुहृद्वंधुमित्रद्रोहकराश् च ये । पैशुन्यानृतवत्तारः कालसूत्राभिगामिनः
saṃjīvanti yatas tatra tena saṃjīva ucyate // Rm 28.81 81! // mātāpitṛsuhṛdvaṃdhumitradrohakarāś ca ye / paiśunyānṛtavattāraḥ kālasūtrābhigāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालसूत्रेण संसूड्य पाट्यन्ते दारुवद् यतः । ज्वलद्भिः क्रकचैस् तत्र कालसूत्रस् ततः स्मृतः
kālasūtreṇa saṃsūḍya pāṭyante dāruvad yataḥ / jvaladbhiḥ krakacais tatra kālasūtras tataḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दावादौ दहनैर् दाहं देहिनां विदधाति ये । स तीव्रज्वलनैर् जन्तुस् तप्यते तपने रटन्
dāvādau dahanair dāhaṃ dehināṃ vidadhāti ye / sa tīvrajvalanair jantus tapyate tapane raṭan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रं तपनसंतापं तनोत्य् एव निरंतरं । यत् ततो ऽन्वर्थम् आलोके ख्यातस् तपनसंज्ञया
tīvraṃ tapanasaṃtāpaṃ tanoty eva niraṃtaraṃ / yat tato 'nvartham āloke khyātas tapanasaṃjñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माधर्मविपर्यासं नास्तिको यः प्रकाशयन् । संतापयति चान्यांश् च तप्यते स प्रतापने
dharmādharmaviparyāsaṃ nāstiko yaḥ prakāśayan / saṃtāpayati cānyāṃś ca tapyate sa pratāpane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतापयति तत्रस्थान् सत्वान्स् तीव्रेण वह्निना । तपनातिशयनो ऽसौ प्रोक्तस् तस्मात् प्रतापनः
pratāpayati tatrasthān satvāns tīvreṇa vahninā / tapanātiśayano 'sau proktas tasmāt pratāpanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजैडकशृगालांश् च शशाखुमृगासुकरान् । अन्यांश् च प्राणिनो घ्नंति संघातं यान्ति ते नराः
ajaiḍakaśṛgālāṃś ca śaśākhumṛgāsukarān / anyāṃś ca prāṇino ghnaṃti saṃghātaṃ yānti te narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहतास् तत्र घात्यंते सम्यग्वाहैव वंययः । तस्मात् संघात इत्य् एवं विख्यातो ऽन्वर्थसंज्ञया
saṃhatās tatra ghātyaṃte samyagvāhaiva vaṃyayaḥ / tasmāt saṃghāta ity evaṃ vikhyāto 'nvarthasaṃjñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायवाग्मानसं तापं ये कुर्वन्तीह देहिनां । कटुक्यपटिका ये च रौरवं यान्ति ते नाराः
kāyavāgmānasaṃ tāpaṃ ye kurvantīha dehināṃ / kaṭukyapaṭikā ye ca rauravaṃ yānti te nārāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रेण वह्निना तत्र दह्यमाना निरंतरं । रौद्रं रवं विमुंचन्ति यतस् तस्मात् स रौरवं
tīvreṇa vahninā tatra dahyamānā niraṃtaraṃ / raudraṃ ravaṃ vimuṃcanti yatas tasmāt sa rauravaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवद्विजगुरोर् द्रव्यं हृतं यैर् दुःखिनाम् इह । ते महारौरवं यान्ति ये चान्यस्वापहारिणः
devadvijaguror dravyaṃ hṛtaṃ yair duḥkhinām iha / te mahārauravaṃ yānti ye cānyasvāpahāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौद्रत्वाद् वह्निदाहस्य रवस्य च महत्तया । रौरवो हि महांस् तस्य मन्त्व रौरवाद् अपि
raudratvād vahnidāhasya ravasya ca mahattayā / rauravo hi mahāṃs tasya mantva rauravād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा गुणाधिके तीव्रम् अपकारं निहत्य च । मातापितृगुरुन् कल्पम् अवीचौ पच्यते ध्रुवं
kṛtvā guṇādhike tīvram apakāraṃ nihatya ca / mātāpitṛgurun kalpam avīcau pacyate dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थीन्य् अपि विशीर्य्यन्ते रौद्राग्नौ तत्र देहिनां । यतो न वीचिः सौख्यस्य नावीचिर् उदाहृतः
asthīny api viśīryyante raudrāgnau tatra dehināṃ / yato na vīciḥ saukhyasya nāvīcir udāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथोद्रोहरता ये त्रणे घ्नन्तीव देहिनः । पापाद् असिनखास् ते तु जायन्ते दुःखभागिनः
mithodroharatā ye traṇe ghnantīva dehinaḥ / pāpād asinakhās te tu jāyante duḥkhabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नखा एवासयस् तेषाम् आयसा ज्वलिताः खराः । तैर् अन्योन्यं निकृन्तन्ति यत् तेनासिनखाः स्मृताः
nakhā evāsayas teṣām āyasā jvalitāḥ kharāḥ / tair anyonyaṃ nikṛntanti yat tenāsinakhāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहज्वलिततीक्ष्णाग्राः षोडशाङ्गुलकण्टकाः । बलाद् आरोह्यत ह्रंदन् शाल्मलीः पालदारिकः
lohajvalitatīkṣṇāgrāḥ ṣoḍaśāṅgulakaṇṭakāḥ / balād ārohyata hraṃdan śālmalīḥ pāladārikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहदम्ष्ट्रा महाकाया ज्वलितास् तीव्रभैरवाः । अश्लिष्य भक्षयन्त्य् एनं परदारोपहारिणं
lohadamṣṭrā mahākāyā jvalitās tīvrabhairavāḥ / aśliṣya bhakṣayanty enaṃ paradāropahāriṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरटन्तो ऽपि खाद्यन्ते श्वगृध्रोलूकवायसैः । अशिवं कुर्वते छिन्ना विश्वासघाटिनो नराः
āraṭanto 'pi khādyante śvagṛdhrolūkavāyasaiḥ / aśivaṃ kurvate chinnā viśvāsaghāṭino narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोगुडानि भुज्यन्ते प्रतप्तानि पुनः पुनः । याप्यन्ते क्वथितं ताम्रं ये परस्वापहारिणः
ayoguḍāni bhujyante prataptāni punaḥ punaḥ / yāpyante kvathitaṃ tāmraṃ ye parasvāpahāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रूरैः श्वभिर् अयोद्रंष्ट्रैः कृत्यन्ते विवशा भृशं । वर्षकोटि रटन्तो ऽपि ये नराः खेटके रताः
krūraiḥ śvabhir ayodraṃṣṭraiḥ kṛtyante vivaśā bhṛśaṃ / varṣakoṭi raṭanto 'pi ye narāḥ kheṭake ratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्यादीञ् जलजान् हत्वा ज्वलन्त्य् अम्रद्रवोदकां । याति वैतरणीं शश्वद् वह्निना दह्यते नरः
matsyādīñ jalajān hatvā jvalanty amradravodakāṃ / yāti vaitaraṇīṃ śaśvad vahninā dahyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये स्वार्थलवसंमूढो व्यवहारम् अधार्मिकं । करोति नरके क्रदन् स चक्रेणाभिपीड्यते
ye svārthalavasaṃmūḍho vyavahāram adhārmikaṃ / karoti narake kradan sa cakreṇābhipīḍyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीडा वहुभिर् आकारैः कृता यैर् दुःखिनाम् इह । पीड्यन्ते ते चिरं तप्तैर् यत्र मुद्गरपर्वतैः
pīḍā vahubhir ākāraiḥ kṛtā yair duḥkhinām iha / pīḍyante te ciraṃ taptair yatra mudgaraparvataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुरधाराचितं मार्गं गत्वा क्रामन्ति ते नराः
kṣuradhārācitaṃ mārgaṃ gatvā krāmanti te narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नखैः संचूर्ण्य यूकादीञ् चूर्ण्यन्ते मेषपर्वतै । भूयो भूयो महाकायाः क्रन्दन्तस् ते शरच्छतं
nakhaiḥ saṃcūrṇya yūkādīñ cūrṇyante meṣaparvatai / bhūyo bhūyo mahākāyāḥ krandantas te śaracchataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं यस् तु समाश्रित्य संपन्नो परिरक्षति । शीर्यमानमान्सास्थिः कुकुंले पच्यते ध्रुवं
vrataṃ yas tu samāśritya saṃpanno parirakṣati / śīryamānamānsāsthiḥ kukuṃle pacyate dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अणुनापि हि यः कश्चिन् मिथ्याजीवेन जीवति । भक्ष्यते क्रिमिभिश् चण्डैः संमग्नो गूथमृत्तिके
aṇunāpi hi yaḥ kaścin mithyājīvena jīvati / bhakṣyate krimibhiś caṇḍaiḥ saṃmagno gūthamṛttike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वापि व्रीहिमध्यस्थान् प्राणिनश् चूर्णयन्ति ये । आयसै मुखलैस् तप्तैः क्षोभ्यन्ते ते पुनः पुनः
dṛṣṭvāpi vrīhimadhyasthān prāṇinaś cūrṇayanti ye / āyasai mukhalais taptaiḥ kṣobhyante te punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तक्रोधनाः क्रूराः शठाः पापाभिकांक्षिणः । परव्यसनकृष्ट्वा च जायन्ते यमराक्षसाः
atyantakrodhanāḥ krūrāḥ śaṭhāḥ pāpābhikāṃkṣiṇaḥ / paravyasanakṛṣṭvā ca jāyante yamarākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् एव दुःखानां वीजं मृद् वाभिभेदतः । कायवाग्मानसं कर्म पापं यत् तद् अण्व् अपि वर्त्तयेत् । ++ नरककाण्डं समाप्तम् ++ हंसपारावतादीनं खराणाम् अपि रागिणां । येन रागेण जायन्ते मूढाः कीटादियोनिषु
sarveṣām eva duḥkhānāṃ vījaṃ mṛd vābhibhedataḥ / kāyavāgmānasaṃ karma pāpaṃ yat tad aṇv api varttayet / ++ narakakāṇḍaṃ samāptam ++ haṃsapārāvatādīnaṃ kharāṇām api rāgiṇāṃ / yena rāgeṇa jāyante mūḍhāḥ kīṭādiyoniṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्प्पाः क्रोधोपनाहाभ्यां मारस्तब्धा मृगाधिपाः । अभिमानेन जायन्ते गदामाश्वादियोनिषु
sarppāḥ krodhopanāhābhyāṃ mārastabdhā mṛgādhipāḥ / abhimānena jāyante gadāmāśvādiyoniṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्सर्येर्ष्यादि दोषेण वानराः प्रेतदेहिनः । जायन्ते मुखरा धृष्टाश् चपलात्मानश् च वायसाः
mātsaryerṣyādi doṣeṇa vānarāḥ pretadehinaḥ / jāyante mukharā dhṛṣṭāś capalātmānaś ca vāyasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधवंधनमात्सर्यैर् गवाश्वादिषु देहिनः । जायन्ते क्रूरकर्माणो लूताः खर्ज्जूरवृश्चिकः
vadhavaṃdhanamātsaryair gavāśvādiṣu dehinaḥ / jāyante krūrakarmāṇo lūtāḥ kharjjūravṛścikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रमार्जारगोमायुऋक्षगृध्रवृगादायः । जायन्ते प्रेतमन्सादोः क्रोधना मत्सरा नराः
vyāghramārjāragomāyuṛkṣagṛdhravṛgādāyaḥ / jāyante pretamansādoḥ krodhanā matsarā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातारः क्रोधनाः क्रूरा नरा नागमहर्द्धिकाः । भवान्तत्यागिनो दर्प्पात् क्रोधाच् च गरुडेश्वराः
dātāraḥ krodhanāḥ krūrā narā nāgamaharddhikāḥ / bhavāntatyāgino darppāt krodhāc ca garuḍeśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं यत् पापकं कर्म स्वयं वाक्कायमानसं । तिर्यञ्चस् तेन जायन्ते तन् मनोगतिम् आकृथाः
kṛtaṃ yat pāpakaṃ karma svayaṃ vākkāyamānasaṃ / tiryañcas tena jāyante tan manogatim ākṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
++ इति तिर्यक्काण्डं समाप्तम् ++ भक्ष्यभोज्यापहर्तारो ये क्षुद्रा दानवर्जि । भवन्ति कुणपाहाराः प्रेतास् ते कटपूतनाः
++ iti tiryakkāṇḍaṃ samāptam ++ bhakṣyabhojyāpahartāro ye kṣudrā dānavarji / bhavanti kuṇapāhārāḥ pretās te kaṭapūtanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहेठयन्ति ये बाला वंचयन्त्य् अपि तृष्णया । ते ऽपि गर्भमलाहारा जायन्ते कटपूतनाः
viheṭhayanti ye bālā vaṃcayanty api tṛṣṇayā / te 'pi garbhamalāhārā jāyante kaṭapūtanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीनाचारातिदीनाश् च मत्सरा नित्यकांक्षिणः । जायंते ये नराः प्रेता ऽष्टास् ते गलगण्डकाः
hīnācārātidīnāś ca matsarā nityakāṃkṣiṇaḥ / jāyaṃte ye narāḥ pretā 'ṣṭās te galagaṇḍakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.