अथाशोको महीपालः सांजलिः समुपाश्रितः । उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko mahīpālaḥ sāṃjaliḥ samupāśritaḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 36
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् सुधीर् यतिः । तम् अशोकं महाराजं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु साधु महाराज यथा मे गुरुभाषितं । तथात्राहं प्रवक्ष्यामि तव चित्तविशुद्धये
śṛṇu sādhu mahārāja yathā me gurubhāṣitaṃ / tathātrāhaṃ pravakṣyāmi tava cittaviśuddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथाभून् महापूर्य्यां श्रावस्त्यां श्रीदसंनिभः । श्रेष्ठी महाधनः साधुः पुष्याभिधो महाजनः
tadyathābhūn mahāpūryyāṃ śrāvastyāṃ śrīdasaṃnibhaḥ / śreṣṭhī mahādhanaḥ sādhuḥ puṣyābhidho mahājanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भार्या सुभद्रांगी रामाख्या श्रीसमानिका । कुलधर्मसमाचरा स्वामिचर्यानुचारिणी
tasya bhāryā subhadrāṃgī rāmākhyā śrīsamānikā / kuladharmasamācarā svāmicaryānucāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया पत्न्या सुभाविन्या सार्द्धं पुष्यः स सन्मतिः । यथाकामः सुखं भुक्त्वा रेमे समुपचारयन्
yayā patnyā subhāvinyā sārddhaṃ puṣyaḥ sa sanmatiḥ / yathākāmaḥ sukhaṃ bhuktvā reme samupacārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा समये कांता गर्भिणी वर्द्धितोदरा । स्वल्पाहाररता पाण्डुवर्णा कृशाभवत् क्रमात्
tataḥ sā samaye kāṃtā garbhiṇī varddhitodarā / svalpāhāraratā pāṇḍuvarṇā kṛśābhavat kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा समये ऽसूत दारिकां दिव्यसुंदरीं । शिरोनिवद्धमुक्ता स्रक्कोहिताम् अभिरोचिनीं
tataḥ sā samaye 'sūta dārikāṃ divyasuṃdarīṃ / śironivaddhamuktā srakkohitām abhirocinīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां संजातां शिरोवद्धमुक्तामालां प्रशोभितां । दारिकां सा प्रसू दृष्ट्वा सचित्रानंदितो ऽभवत्
tāṃ saṃjātāṃ śirovaddhamuktāmālāṃ praśobhitāṃ / dārikāṃ sā prasū dṛṣṭvā sacitrānaṃdito 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा स पिता पुष्यो विस्मयोद्धतमानसः । उपेत्य तां सुतां दृष्ट्वा तस्थौ पश्यन् सविस्मयः
tac chrutvā sa pitā puṣyo vismayoddhatamānasaḥ / upetya tāṃ sutāṃ dṛṣṭvā tasthau paśyan savismayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते ज्ञातयः सर्वे वंधुमित्रसुहृज्जनाः । तां संजातां निशम्याशु द्रष्टुम् आजग्मुर् आदरात्
tatas te jñātayaḥ sarve vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ / tāṃ saṃjātāṃ niśamyāśu draṣṭum ājagmur ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तां दारिकां कांतां शिरोमुक्तास्रगन्वितां । दर्शनीयां सुभद्रांगीं प्राद्राक्षुस् ते चिरं मुदा
tatra tāṃ dārikāṃ kāṃtāṃ śiromuktāsraganvitāṃ / darśanīyāṃ subhadrāṃgīṃ prādrākṣus te ciraṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहोस्विद् देवकन्येयं नूनं मान्या न मानवी । यद् इयं जातमात्रापि भाभिः शोभते पुरं
ahosvid devakanyeyaṃ nūnaṃ mānyā na mānavī / yad iyaṃ jātamātrāpi bhābhiḥ śobhate puraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संभाष्य ते सर्वे ज्ञातिवंधू सुहृज्जनाः । सुचिरं तां समालोक्य विस्मिता निर्ययुस् ततः
iti saṃbhāṣya te sarve jñātivaṃdhū suhṛjjanāḥ / suciraṃ tāṃ samālokya vismitā niryayus tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स जनकस् तस्याः कृत्वा जतिमहं मुदा । सर्वाञ् ज्ञातीन् समामंत्र्य पुर एवम् अभाषत
tataḥ sa janakas tasyāḥ kṛtvā jatimahaṃ mudā / sarvāñ jñātīn samāmaṃtrya pura evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्तो ऽस्याः सुताया मे दृष्ट्वा संपन्निमित्तमां । यथा लोके प्रसिद्धं स्यात् तथा नामाभिधीयतां
bhavanto 'syāḥ sutāyā me dṛṣṭvā saṃpannimittamāṃ / yathā loke prasiddhaṃ syāt tathā nāmābhidhīyatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे ते ज्ञातिवांधवाः । तन् निमित्तं समालोक्य तं पुष्यम् एवम् अब्रुवन्
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te jñātivāṃdhavāḥ / tan nimittaṃ samālokya taṃ puṣyam evam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधो यत् संप्रजातेयं मुक्तामालाशिरोरुहा । तद् अस्या नाम मुक्तेति प्रसिद्धं भवतु ध्रुवं
sādho yat saṃprajāteyaṃ muktāmālāśiroruhā / tad asyā nāma mukteti prasiddhaṃ bhavatu dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तैः ज्ञातिभिः सर्वैः समाख्यातं निशम्य सः । पुष्यस् तस्याः सुतायास् तन् नामप्रसिद्धम् अचारयत्
evaṃ taiḥ jñātibhiḥ sarvaiḥ samākhyātaṃ niśamya saḥ / puṣyas tasyāḥ sutāyās tan nāmaprasiddham acārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा दारिका मुक्ता धात्रीभिः प्रतिपालिता । अष्टाभिर् अभिपुष्यांगा प्रवृद्धाभूद् ह्रदाब्जवत्
tataḥ sā dārikā muktā dhātrībhiḥ pratipālitā / aṣṭābhir abhipuṣyāṃgā pravṛddhābhūd hradābjavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सा सुमतीर् मुक्ता लिपिपारं गता क्रमात् । सर्वशास्त्रकलाविद्यापारं ययौ विचक्षणा
tatra sā sumatīr muktā lipipāraṃ gatā kramāt / sarvaśāstrakalāvidyāpāraṃ yayau vicakṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा दानसंरक्ता सर्वार्थिभ्यो यथेप्सितं । सद्धर्मप्रणिधानेन ददौ नित्यं प्रसादिता
tataḥ sā dānasaṃraktā sarvārthibhyo yathepsitaṃ / saddharmapraṇidhānena dadau nityaṃ prasāditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ऽपि याचकास् तस्या गृहं दृष्ट्वा समागताः । तद् दत्तं द्रव्यम् आदाय प्रययुः संप्रमोदिताः
sarve 'pi yācakās tasyā gṛhaṃ dṛṣṭvā samāgatāḥ / tad dattaṃ dravyam ādāya prayayuḥ saṃpramoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैको ब्राह्मणस् तस्या मुक्तामालां शिरोरुहां । दृष्ट्वा लोभाकुलात्मा स गृहं गत्वा समाश्रयत्
tadaiko brāhmaṇas tasyā muktāmālāṃ śiroruhāṃ / dṛṣṭvā lobhākulātmā sa gṛhaṃ gatvā samāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स ब्राह्मणो दृष्ट्वा तां कन्यां संप्रदायनीं । उपेत्याशीर्वचोद्दत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात्
tatra sa brāhmaṇo dṛṣṭvā tāṃ kanyāṃ saṃpradāyanīṃ / upetyāśīrvacoddatvā prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयो ऽस्तु ते सदा भद्रे चिरं जिव्याः सुखान्विता । यथा ते वांछते चित्तं तथा सर्वं प्रसिद्ध्यतु
jayo 'stu te sadā bhadre ciraṃ jivyāḥ sukhānvitā / yathā te vāṃchate cittaṃ tathā sarvaṃ prasiddhyatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रे ऽहं ते गुणाच् छ्रुत्वा दूरतो यद् इहाव्रजे । तद् अर्थं शृणु ते वक्ष्ये तच् छ्रुत्वा मे प्रसीदतु
bhadre 'haṃ te guṇāc chrutvā dūrato yad ihāvraje / tad arthaṃ śṛṇu te vakṣye tac chrutvā me prasīdatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् इयं ते शिरोबद्धा मुक्तामाला प्रशोभिता । तद् इमां मे प्रदत्वात्र मनो मम विनोदय
yad iyaṃ te śirobaddhā muktāmālā praśobhitā / tad imāṃ me pradatvātra mano mama vinodaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन सा मुक्ता संप्रदानिका । तां प्रदातुं समिछन्ती तं विप्रम् एवम् अब्रवीत्
iti saṃprārthite tena sā muktā saṃpradānikā / tāṃ pradātuṃ samichantī taṃ vipram evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु विप्र क्षणं तिष्ठ मा व्रजस्वान्यतः क्वचित् । पित्रोर् आज्ञां समायाच्य दास्यामि ते इमाम् अपि
sādhu vipra kṣaṇaṃ tiṣṭha mā vrajasvānyataḥ kvacit / pitror ājñāṃ samāyācya dāsyāmi te imām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा स समाश्वास्य ब्राह्मणं तं प्रलोभितं । सहसा पुरतो गत्वा पित्रोर् एवम् अभाषत
ity uktvā sa samāśvāsya brāhmaṇaṃ taṃ pralobhitaṃ / sahasā purato gatvā pitror evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितर् अम्ब गृहे ऽस्माकं ब्राह्मणो ऽर्थी समागतः । स ममेमां शिरोरूढां मुक्तामालां प्रयाचते
pitar amba gṛhe 'smākaṃ brāhmaṇo 'rthī samāgataḥ / sa mamemāṃ śirorūḍhāṃ muktāmālāṃ prayācate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इमां दातुम् इछामि तस्मै विप्राय साधवे । तद् अनुज्ञां प्रदत्तं मे यद्य् अस्ति वां दयाम् अपि
tad imāṃ dātum ichāmi tasmai viprāya sādhave / tad anujñāṃ pradattaṃ me yady asti vāṃ dayām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पुत्र्योदितं श्रुत्वा स पिता विस्मयाहतः । तां पुत्रीं सुचिरं दृष्ट्वा परिभाष्यैवम् अब्रवीत्
iti putryoditaṃ śrutvā sa pitā vismayāhataḥ / tāṃ putrīṃ suciraṃ dṛṣṭvā paribhāṣyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो वत्स किं समीक्ष्यैवं स्वमस्तक समुद्भवां । नेत्रवत् कथम् उत्कृत्य प्रदद्याद् अर्थिने सुते
bho vatsa kiṃ samīkṣyaivaṃ svamastaka samudbhavāṃ / netravat katham utkṛtya pradadyād arthine sute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि दातुं समिछा ते ब्राह्मणायार्थिने सुते । तद् अन्यत्प्रार्थितं द्रव्यं प्रददस्व यथेप्सितं
yadi dātuṃ samichā te brāhmaṇāyārthine sute / tad anyatprārthitaṃ dravyaṃ pradadasva yathepsitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पित्रोदितं श्रुत्वा सा मुक्ता दुहिता सुधीः । जनकं तं समालोक्य प्रणत्वा चैवम् अब्रवीत्
iti pitroditaṃ śrutvā sā muktā duhitā sudhīḥ / janakaṃ taṃ samālokya praṇatvā caivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु तात यद् अर्थे ऽहं स्वशिरःसंभवाम् अपि । मुक्तामालं समुद्धृत्य दित्सामि तत् प्रवक्ष्यते
śṛṇu tāta yad arthe 'haṃ svaśiraḥsaṃbhavām api / muktāmālaṃ samuddhṛtya ditsāmi tat pravakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनित्यं खलु संसारे मानुष्ये जन्म दुर्लभं । क्षणध्वंसि शरीरं च जीवितं च तृणाम्बुवत्
anityaṃ khalu saṃsāre mānuṣye janma durlabhaṃ / kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca jīvitaṃ ca tṛṇāmbuvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि बहवो रोगाः संपदो ऽप्य् अतिचंचलः । दुर्लभा क्षणसंपच् च धर्ममतिश् च दुर्लभा
tatrāpi bahavo rogāḥ saṃpado 'py aticaṃcalaḥ / durlabhā kṣaṇasaṃpac ca dharmamatiś ca durlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं नित्यम् अत्र संसारे को हि नित्यस्थितो भवे । इत्य् अनित्याम् इमां मुक्तामालां दित्साम्य् अहं पित
kiṃ nityam atra saṃsāre ko hi nityasthito bhave / ity anityām imāṃ muktāmālāṃ ditsāmy ahaṃ pita
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽन्यत्र मानुषा देहाद् दानं कर्तुं प्रशक्नुयात् । इत्य् आप्य् अहं समीक्ष्यात्र दातुम् इछे कजाम् अपि
ko 'nyatra mānuṣā dehād dānaṃ kartuṃ praśaknuyāt / ity āpy ahaṃ samīkṣyātra dātum iche kajām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यात्र विग्रहे मृत्योर् विश्वासं विद्यते खलु । इति मत्वापि तातेमां दित्सामि मुक्तकास्रजं
kasyātra vigrahe mṛtyor viśvāsaṃ vidyate khalu / iti matvāpi tātemāṃ ditsāmi muktakāsrajaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यात्र जीवितं काये स्वेछया समवस्थितं । एवं विज्ञाय तातेमं मालां दित्सामि पुष्पवत्
kasyātra jīvitaṃ kāye svechayā samavasthitaṃ / evaṃ vijñāya tātemaṃ mālāṃ ditsāmi puṣpavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को नात्र पीड्यते रोगैः सक्लेशैर् देवसंभवैः । इत्य् एवं समीक्ष्यैमां दातुम् इछामि मुक्तिकां
ko nātra pīḍyate rogaiḥ sakleśair devasaṃbhavaiḥ / ity evaṃ samīkṣyaimāṃ dātum ichāmi muktikāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य संपत् स्थिरा गेहे अस्ताश् चपि स्थितिर् न हि । एवं विज्ञाय ततेमं दित्सामि कुसुमाकृतिं
kasya saṃpat sthirā gehe astāś capi sthitir na hi / evaṃ vijñāya tatemaṃ ditsāmi kusumākṛtiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य चात्र शुभे दृष्टिर् जायात् तिष्ठेच् च सर्वदा । एवं वापि परिज्ञाय दित्सामीमां कजाम् अपि
kasya cātra śubhe dṛṣṭir jāyāt tiṣṭhec ca sarvadā / evaṃ vāpi parijñāya ditsāmīmāṃ kajām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा न जायते नैवं धर्मे मतिः कथं चन । इति दृष्ट्वापि मे चित्तम् इमां दित्सति पुष्पवत्
sadā na jāyate naivaṃ dharme matiḥ kathaṃ cana / iti dṛṣṭvāpi me cittam imāṃ ditsati puṣpavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां मे दैवसंजातां शिरःस्थां केशसादृशीं । दातुम् इछाम्य् अहं तात सद्धर्मरत्नलब्धये
imāṃ me daivasaṃjātāṃ śiraḥsthāṃ keśasādṛśīṃ / dātum ichāmy ahaṃ tāta saddharmaratnalabdhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियत् कालं च जीवेयं सर्वेषां मरणं ध्रुवं । यावद् जीवितमुक्तायाम् इयं मुक्तापि नक्ष्यति
kiyat kālaṃ ca jīveyaṃ sarveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ / yāvad jīvitamuktāyām iyaṃ muktāpi nakṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् इयं मे शिरोजापि प्राणेन सह नक्ष्यति । तद् दत्ता वाप्य् अदत्तापि सर्वथापि विनक्ष्यति
yad iyaṃ me śirojāpi prāṇena saha nakṣyati / tad dattā vāpy adattāpi sarvathāpi vinakṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् देवं समीक्ष्ये मां मुक्तां पुष्पस्रजं यथा । कजाम् अपि समुद्धृत्य दातुम् इछाम्य् अहं पित
etad devaṃ samīkṣye māṃ muktāṃ puṣpasrajaṃ yathā / kajām api samuddhṛtya dātum ichāmy ahaṃ pita
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र मा कृथा विघ्नं मम सद्धर्मसाधने । तद् अनुज्ञां प्रदत्वा मे प्रार्थितं सफलं कुरु
tad atra mā kṛthā vighnaṃ mama saddharmasādhane / tad anujñāṃ pradatvā me prārthitaṃ saphalaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि न दीयते ऽनुज्ञां दानविघ्नफलं लाभेः । ततो ते दुष्कृतिर् जायात् ततो हि दुर्गतिं व्रजेः
yadi na dīyate 'nujñāṃ dānavighnaphalaṃ lābheḥ / tato te duṣkṛtir jāyāt tato hi durgatiṃ vrajeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अनुज्ञां प्रदानेन सत्यं पूरयसे मम । ततस् ते सुकृतिर् जायात् तेन यायाद् धि सद्गतिं
yady anujñāṃ pradānena satyaṃ pūrayase mama / tatas te sukṛtir jāyāt tena yāyād dhi sadgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्गतौ सर्वदा सौख्यं भुक्त्वा चरेः शुभेष्व् अपि । ततः क्रमेण संबोधिं प्राप्य बुद्धत्वम् आप्नुयाः
sadgatau sarvadā saukhyaṃ bhuktvā careḥ śubheṣv api / tataḥ krameṇa saṃbodhiṃ prāpya buddhatvam āpnuyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वीज्ञाय तातात्र वारयितुं न मे ऽर्हति । तद् अनुज्ञप्य मे सत्यं संपूरयितुम् अर्हति
evaṃ vījñāya tātātra vārayituṃ na me 'rhati / tad anujñapya me satyaṃ saṃpūrayitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पुत्र्या तयाख्यातं श्रुत्वा पिता स बोधितः । तां मुक्तां सुमातिः पुत्रीं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti putryā tayākhyātaṃ śrutvā pitā sa bodhitaḥ / tāṃ muktāṃ sumātiḥ putrīṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि श्रद्धास्ति ते दातुं प्रदेहि किं निवारये
yadi śraddhāsti te dātuṃ pradehi kiṃ nivāraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पित्राभ्यनुज्ञाते सा मुक्ता परिमोदिता । तां शिरःसद्भवां मुक्तां मालाम् उत्कर्तुम् ऐछत
iti pitrābhyanujñāte sā muktā parimoditā / tāṃ śiraḥsadbhavāṃ muktāṃ mālām utkartum aichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा सा जननी दृष्ट्वा तां मुक्तां स्वात्मजां प्रियां । शिरोजाम् अपि तां मुक्तां मालाम् उत्कर्तु वांछिनीं
tadā sā jananī dṛṣṭvā tāṃ muktāṃ svātmajāṃ priyāṃ / śirojām api tāṃ muktāṃ mālām utkartu vāṃchinīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा गाढम् आलिंग्य वारयितुं समुद्यता । गलदश्रुविलिप्ताक्षा विलपंत्यैवम् अब्रवीत्
sahasā gāḍham āliṃgya vārayituṃ samudyatā / galadaśruviliptākṣā vilapaṃtyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा प्रिये स्वात्मजे पुत्री कथम् अज्ञासि सांप्रतं । इन्द्रियवत् तनूद्भूताम् अपि दातुं यदीछसि
hā priye svātmaje putrī katham ajñāsi sāṃprataṃ / indriyavat tanūdbhūtām api dātuṃ yadīchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् छिरोजां समुत्कृत्य मुक्तामालां स्वदैवजां । किम् अन्यद् इह पश्यन्ति विप्राय दातुम् इछसि
yac chirojāṃ samutkṛtya muktāmālāṃ svadaivajāṃ / kim anyad iha paśyanti viprāya dātum ichasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि दाने ऽतिवांछा ते प्रदेहि तद् यद् इप्सितं । इमाम् एव शिरोजतां मा दाः कस्मै चिद् अर्थिने
yadi dāne 'tivāṃchā te pradehi tad yad ipsitaṃ / imām eva śirojatāṃ mā dāḥ kasmai cid arthine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दम् इयं स्वतनूद्भूता सहजा जीवितेन्द्रैः । तद् इयं कथम् उत्कृत्य दातव्येति विचारय
dam iyaṃ svatanūdbhūtā sahajā jīvitendraiḥ / tad iyaṃ katham utkṛtya dātavyeti vicāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदीमं स्वशिरोरूढां बलेनोत्कृत्य दास्यसि । तदेयं नक्ष्यते नूनं जीवितेन सह ध्रुवं
yadīmaṃ svaśirorūḍhāṃ balenotkṛtya dāsyasi / tadeyaṃ nakṣyate nūnaṃ jīvitena saha dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनष्टे जीविते काये को धर्मं साधयेत् पुनः । धर्मं विनात्र संसारे निरर्थं सर्वसाधनं
vinaṣṭe jīvite kāye ko dharmaṃ sādhayet punaḥ / dharmaṃ vinātra saṃsāre nirarthaṃ sarvasādhanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममूलं हि संसारे सत्कायजीवितं किल । तज् जीविताश्रयः कायो रक्षितव्यः प्रयत्नतः
dharmamūlaṃ hi saṃsāre satkāyajīvitaṃ kila / taj jīvitāśrayaḥ kāyo rakṣitavyaḥ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् कायप्राणरक्षार्थं संसारे धर्मसाधनं । कायप्राणं विना को ऽर्थः संसारे धर्मसाधने
yat kāyaprāṇarakṣārthaṃ saṃsāre dharmasādhanaṃ / kāyaprāṇaṃ vinā ko 'rthaḥ saṃsāre dharmasādhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थकाममोक्षादि साधनं सुखकारणं । अभावे जीविते काये कस्यार्थे सुखसाधनं
dharmārthakāmamokṣādi sādhanaṃ sukhakāraṇaṃ / abhāve jīvite kāye kasyārthe sukhasādhanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् स्वजीवे न पक्ष्यैवं किम् अर्थे दातुम् इछसि । स्वकायजीवरक्षार्थं दानादि पुण्यसाधनं
yat svajīve na pakṣyaivaṃ kim arthe dātum ichasi / svakāyajīvarakṣārthaṃ dānādi puṇyasādhanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकायजीवितं त्यक्त्वा किम् अर्थे पुण्यसाधनं । स्वकायजीव भद्रार्थे गुणद्रव्यवृषार्जनं
svakāyajīvitaṃ tyaktvā kim arthe puṇyasādhanaṃ / svakāyajīva bhadrārthe guṇadravyavṛṣārjanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सत्यं मयाख्यातं हितार्थं ते प्रियात्मजे । श्रुत्वेमं नेत्रवद् रक्ष्या मा दाः कस्मै चिद् अर्थिने
iti satyaṃ mayākhyātaṃ hitārthaṃ te priyātmaje / śrutvemaṃ netravad rakṣyā mā dāḥ kasmai cid arthine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि ते ऽस्ति वृषे वांछा दत्वेतो ऽन्यद् यथेप्सितं । गृहे व्रतं चरत्य् एवं सुखेन पुण्यम् अर्जय
yadi te 'sti vṛṣe vāṃchā datveto 'nyad yathepsitaṃ / gṛhe vrataṃ caraty evaṃ sukhena puṇyam arjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुण्यविपाकेन सर्वत्र ते शुभं भवेत् । सर्वदा दुर्गतिं नैव यायात् सदा तु सद्गतिं
etatpuṇyavipākena sarvatra te śubhaṃ bhavet / sarvadā durgatiṃ naiva yāyāt sadā tu sadgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मत्वात्मजे श्रुत्वा सद्धर्मं सौगतोदितं । त्रिरत्नभजनं कृत्वा गृहे व्रतं सुखं चर
evaṃ matvātmaje śrutvā saddharmaṃ saugatoditaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā gṛhe vrataṃ sukhaṃ cara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुण्यविशुद्धा त्वं सर्वदा शुभभाविनी । क्रमात् संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः
etatpuṇyaviśuddhā tvaṃ sarvadā śubhabhāvinī / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मात्रा समाख्यातं श्रुत्वा मुक्तात्मजापि सा । उत्थायाश्रुविरुक्षा ययौ शोकालये शनैः
iti mātrā samākhyātaṃ śrutvā muktātmajāpi sā / utthāyāśruvirukṣā yayau śokālaye śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र शय्यातलासीना मुक्तादानचिन्तया । संबुद्धस्मरणं कृत्वा तस्थौ ध्यानसमाहिता
tatra śayyātalāsīnā muktādānacintayā / saṃbuddhasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau dhyānasamāhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तद्ध्यानसंमूढा निद्रासुप्तेन्द्रियापि सा । तम् एव श्रीघनं स्मृत्वा तस्थौ निश्चरिताशयाः
tatra taddhyānasaṃmūḍhā nidrāsuptendriyāpi sā / tam eva śrīghanaṃ smṛtvā tasthau niścaritāśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् एवां संस्थितां दृष्ट्वा भगवान् स मुनीश्वरः । स्वप्न इव समाभाष्य मुक्ताम् एवं व्यबोधयत्
tām evāṃ saṃsthitāṃ dṛṣṭvā bhagavān sa munīśvaraḥ / svapna iva samābhāṣya muktām evaṃ vyabodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्से मात्र विषीद त्वं प्रदेयेयं कजापि ते । प्रदीयतां समुद्धृत्य पुनः प्रादुर्भविष्यति
vatse mātra viṣīda tvaṃ pradeyeyaṃ kajāpi te / pradīyatāṃ samuddhṛtya punaḥ prādurbhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संभाषितं श्रुत्वा स्वप्ने इव समुत्थिता । सा मुक्ता विस्मयाक्रान्तचित्ता तस्थौ सुनिशला
iti saṃbhāṣitaṃ śrutvā svapne iva samutthitā / sā muktā vismayākrāntacittā tasthau suniśalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा तं जगन्नाथं स्मृत्वा तच्चिन्तयाकुला । किम् एतत् सत्यम् एवं स्याद् इति ज्ञातुं समैछत
tataḥ sā taṃ jagannāthaṃ smṛtvā taccintayākulā / kim etat satyam evaṃ syād iti jñātuṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा स्वयम् उद्धृत्य स्वशिरःस्थां स्वपाणिना । मुक्तामालां मुदालोक्य तां शास्त्रे समकल्पयत्
tataḥ sā svayam uddhṛtya svaśiraḥsthāṃ svapāṇinā / muktāmālāṃ mudālokya tāṃ śāstre samakalpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनंतरम् एवं सा मुक्तामालाभिशोभिता । तस्याः शिरसमुभूता रराज तत्समानिका
tato 'naṃtaram evaṃ sā muktāmālābhiśobhitā / tasyāḥ śirasamubhūtā rarāja tatsamānikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां समालोक्य सा मुक्ता कन्यातिविस्मयान्विता । सहसा पुरतो गत्वा मातुर् एवं न्यवेदयत्
tāṃ samālokya sā muktā kanyātivismayānvitā / sahasā purato gatvā mātur evaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातर् अद्य मुनीन्द्रस्य कृपादृष्टिप्रसादतः । यथा मया प्रतिज्ञातं पूर्य्येत मे तथा ध्रुवं
mātar adya munīndrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ / yathā mayā pratijñātaṃ pūryyeta me tathā dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सा मुदा मुक्ता समुद्धृतां शिरोरुहां । ये उभे दर्शयित्वाग्रे मातुर् एवम् अभाषत
ity uktvā sā mudā muktā samuddhṛtāṃ śiroruhāṃ / ye ubhe darśayitvāgre mātur evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातर् अहं विपन्नाशा शय्या तलसमाश्रिता । संबुद्धं मनसा ध्यात्वा तिष्ठामि दानचिंतया
mātar ahaṃ vipannāśā śayyā talasamāśritā / saṃbuddhaṃ manasā dhyātvā tiṣṭhāmi dānaciṃtayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा मे ध्यानसुप्ताया हृदि निद्रोपसर्पते । तदैवं सर्वनाथेन समादिष्टं श्रुतं मया
yadā me dhyānasuptāyā hṛdi nidropasarpate / tadaivaṃ sarvanāthena samādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदेयेयं शिरोजाता मुक्तामाला त्वया मुदा । पुनः प्रादुर्भवेद् भूयो ऽप्य् एतत्समानिका ध्रुवं
pradeyeyaṃ śirojātā muktāmālā tvayā mudā / punaḥ prādurbhaved bhūyo 'py etatsamānikā dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा प्रबुद्धाहं किम् एतत् सूनृतं भवेत् । इति कृत्वा समुद्धृत्य पश्यामीमां प्रमोदिता
iti śrutvā prabuddhāhaṃ kim etat sūnṛtaṃ bhavet / iti kṛtvā samuddhṛtya paśyāmīmāṃ pramoditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनंतरम् एवं मे शिरस्यैतत्समानिका । मुक्तामाला समुद्भूता दृश्यताम् इयम् अम्बिके
tato 'naṃtaram evaṃ me śirasyaitatsamānikā / muktāmālā samudbhūtā dṛśyatām iyam ambike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सा सुता मुक्ता तस्या मातुः पुरो मुदा । मुक्तां मालां उपस्थाप्य दर्शयन्त्य् एवम् आह च
ity uktvā sā sutā muktā tasyā mātuḥ puro mudā / muktāṃ mālāṃ upasthāpya darśayanty evam āha ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां मातुर् जगच्छास्त्रे मुदा संकल्पयाम्य् अहं । तद् एनां त्रिजगच्छास्त्रे संप्रदातुं व्रजेय हि
imāṃ mātur jagacchāstre mudā saṃkalpayāmy ahaṃ / tad enāṃ trijagacchāstre saṃpradātuṃ vrajeya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पुत्र्या समाख्यातं श्रुत्वा सा जननी मुदा । तां मुक्तास्रजम् आलोक्य तच् छिरोजां च हर्षिता
iti putryā samākhyātaṃ śrutvā sā jananī mudā / tāṃ muktāsrajam ālokya tac chirojāṃ ca harṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुर् मुहुः समीक्षन्ती तां सुताम् एवम् अब्रवीत् । धन्यासि भद्रिका पुत्रि त्वया यथा समीहितं
muhur muhuḥ samīkṣantī tāṃ sutām evam abravīt / dhanyāsi bhadrikā putri tvayā yathā samīhitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ते सिद्ध्यते नूनं संबुद्धस्यानुभावातः । तद् इमां त्वं समादाया यथा संकल्पितं त्वया
tathā te siddhyate nūnaṃ saṃbuddhasyānubhāvātaḥ / tad imāṃ tvaṃ samādāyā yathā saṃkalpitaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तस्मै मुनीन्द्राय प्राभ्यर्च्य दातुम् अर्हसि । तथा ते ऽङ्गीकृतं पुत्रि तत् सत्यं सेत्स्यते ध्रुवं
tathā tasmai munīndrāya prābhyarcya dātum arhasi / tathā te 'ṅgīkṛtaṃ putri tat satyaṃ setsyate dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुण्यानुभावैश् च सर्वदा सद्गतिं व्रजेः । इति मत्वा जगच्छास्तुर् उपहृत्य भजादरात्
etatpuṇyānubhāvaiś ca sarvadā sadgatiṃ vrajeḥ / iti matvā jagacchāstur upahṛtya bhajādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा चास्मै द्विजायैवम् आदाय दातुम् अर्हति । तथा ते ऽङ्गी कृते सिद्धे सर्वत्र मंगलं भवेत्
tathā cāsmai dvijāyaivam ādāya dātum arhati / tathā te 'ṅgī kṛte siddhe sarvatra maṃgalaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सफलं मानुषे जन्म सदा च सद्गतौ स्थितिः
saphalaṃ mānuṣe janma sadā ca sadgatau sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मात्रोदितं श्रुत्वा प्रतिसंमोदिताशया । सा तथेति प्रतिश्रुत्य तथा कर्तुं समैछत
iti mātroditaṃ śrutvā pratisaṃmoditāśayā / sā tatheti pratiśrutya tathā kartuṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सैतत्प्रवृत्तांतं भर्त्तुर् अग्रे न्यवेदयत् । श्रुत्वा भर्त्तापि पुष्यः समुदिताभ्यन्वमोदत
tathā saitatpravṛttāṃtaṃ bharttur agre nyavedayat / śrutvā bharttāpi puṣyaḥ samuditābhyanvamodata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवसरे तत्र श्रावस्त्यां जेतकाश्रमे । विहारे भगवान् सो ऽर्हन् विजहार ससांघिकः
tasminn avasare tatra śrāvastyāṃ jetakāśrame / vihāre bhagavān so 'rhan vijahāra sasāṃghikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स त्रिजगच्छास्ता बोधिचर्यां प्रकाशयन् । सर्वसत्वसहितार्थेन धर्मम् आदेष्टुम् आरभत्
tatra sa trijagacchāstā bodhicaryāṃ prakāśayan / sarvasatvasahitārthena dharmam ādeṣṭum ārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ते भिक्षवः सर्वे श्रावकाश् चैलकादयः । भिक्षुण्यो व्रतिनश् चापि बोधिसत्वगणा अपि
tadā te bhikṣavaḥ sarve śrāvakāś cailakādayaḥ / bhikṣuṇyo vratinaś cāpi bodhisatvagaṇā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपासकगणाश् चापि तथा चोपासिका अपि । सर्वे ते समुपाश्रित्य समातस्थुः समाहिताः
upāsakagaṇāś cāpi tathā copāsikā api / sarve te samupāśritya samātasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा शक्रादयो देवा ब्रह्माद्या ब्रह्मचारिणः । दानवा लोकपालाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः ॥ र्म् ३६।११३ ११! ॥ राक्षसा गरुडा नागाः सिद्धविद्याधरादयः । यतयो योगिनश् चापि निर्ग्रन्थास् तीर्थिका अपि
tathā śakrādayo devā brahmādyā brahmacāriṇaḥ / dānavā lokapālāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm 36.113 11! // rākṣasā garuḍā nāgāḥ siddhavidyādharādayaḥ / yatayo yoginaś cāpi nirgranthās tīrthikā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयो ब्राह्मणाश् चापि तपश्विनो महर्द्धिकाः । राजानः क्षत्रियाश् चापि वैश्या राजकुमारकाः
ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi tapaśvino maharddhikāḥ / rājānaḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyā rājakumārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेष्ठिनो मंत्रिणो ऽमात्या गृहस्थाश् च महाजनाः । वणिजः सार्थवाहाश् च पौरिकाः शिल्पिनो ऽपि च
śreṣṭhino maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca paurikāḥ śilpino 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्या जानपदाश् चापि तथान्यद्देशवासिनः । सर्वे ते समुपागत्य दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुदा
grāmyā jānapadāś cāpi tathānyaddeśavāsinaḥ / sarve te samupāgatya dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्य यथाक्रमं । कृताञ्जलिपुटा नत्वा परिवृत्य समंततः
natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ / kṛtāñjalipuṭā natvā parivṛtya samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः । तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् । आदिमध्यांतकल्याणं सद्धर्मं समुपादिशत्
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ / tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ saddharmaṃ samupādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मं समाकर्ण्य सर्वे लोकाः [प्रबोधिकाह्] प्रबोधिताः । सर्वसत्वहितार्थेषु बभूवुः बोधिचारिणः
tat saddharmaṃ samākarṇya sarve lokāḥ [prabodhikāh] prabodhitāḥ / sarvasatvahitārtheṣu babhūvuḥ bodhicāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा सा कन्यका मुक्ता सखीभिः सह मोदिता[ः] । मुक्तामालां समादाय धर्मं श्रोतुम् उपाचरत्
tadā sā kanyakā muktā sakhībhiḥ saha moditā[ḥ] / muktāmālāṃ samādāya dharmaṃ śrotum upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा नत्वा सा सांजलिर् मुदा । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य तस्य शास्तुः पुरोगता
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā natvā sā sāṃjalir mudā / tridhā pradakṣiṇīkṛtya tasya śāstuḥ purogatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.