अथाशोको महीन्द्रो ऽसौ कृतांजलिः प्रमोदितः । उपगुप्तं तम् अर्हन्तं नत्वैवं पुनर् अब्रवीत्
athāśoko mahīndro 'sau kṛtāṃjaliḥ pramoditaḥ / upaguptaṃ tam arhantaṃ natvaivaṃ punar abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 37
भदन्त ये महासत्वा बोधिसत्वा यथेप्सितं । सर्वार्थिभ्यः प्रदत्वैवं दानं कुर्वन्ति सर्वदा
bhadanta ye mahāsatvā bodhisatvā yathepsitaṃ / sarvārthibhyaḥ pradatvaivaṃ dānaṃ kurvanti sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् एवं प्रदत्ते ऽपि तद् द्रव्यं क्षीयते न हि । पुनर्वृद्धितमं याति तत् कथं मे समादिश
teṣām evaṃ pradatte 'pi tad dravyaṃ kṣīyate na hi / punarvṛddhitamaṃ yāti tat kathaṃ me samādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतमद्व्रतपुण्यस्य प्रभावाच् छ्रीः प्रवर्द्धते । तद् व्रतं मे भवाञ् छास्ता सम्यग् आदेष्टुम् अर्हति
katamadvratapuṇyasya prabhāvāc chrīḥ pravarddhate / tad vrataṃ me bhavāñ chāstā samyag ādeṣṭum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् यतिः सुधीः । उपगुप्तो नरेन्द्रं तं समालोक्यैवम् आदिशत्
iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan yatiḥ sudhīḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुणोदितं । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि लोके धर्माभिवृद्धये
śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi loke dharmābhivṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये सत्यसमाधानाः शुद्धशीलाः शुभार्थिनः । वसुधारामहादेव्याश् चरन्ति व्रतम् उत्तमं
ye satyasamādhānāḥ śuddhaśīlāḥ śubhārthinaḥ / vasudhārāmahādevyāś caranti vratam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां न क्षीयते द्रव्यं प्रदत्ते ऽपि सदा गृहे । प्रवृद्धितरम् एव स्याद् वसुधारानुभावतः
teṣāṃ na kṣīyate dravyaṃ pradatte 'pi sadā gṛhe / pravṛddhitaram eva syād vasudhārānubhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथासीत् पुरा बुद्धः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः । सर्वज्ञो ऽर्हञ् जगच्छास्ता धर्मराजस् तथागतः
tadyathāsīt purā buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajño 'rhañ jagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान्न् एकदा तत्र वाराणस्याः पुरान्तिके । मृगदवे जिनावासे विजहार ससांघिकः
bhagavānn ekadā tatra vārāṇasyāḥ purāntike / mṛgadave jināvāse vijahāra sasāṃghikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तद् धर्मपीयूषं पातुं शक्रादयो ऽमराः । ब्रह्मादि ब्राह्मणाश् चापि सर्वे लोकाधिपा अपि
tadā tad dharmapīyūṣaṃ pātuṃ śakrādayo 'marāḥ / brahmādi brāhmaṇāś cāpi sarve lokādhipā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धा विद्याधरा दैत्या यक्षगंधर्वकिन्नराः । राक्षसा गरुडा नागास् तथान्ये ऽपि समागताः
siddhā vidyādharā daityā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / rākṣasā garuḍā nāgās tathānye 'pi samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतयो योगिनश् चापि तीर्थिकाश् च तपश्विनः । निर्ग्रन्था वीतरागाश् च मुनयो ब्रह्मचारिणः
yatayo yoginaś cāpi tīrthikāś ca tapaśvinaḥ / nirgranthā vītarāgāś ca munayo brahmacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अन्ये ऽपि लोकाः संबुद्धधर्मवांछिनः । तत् सद्धर्मामृतं पातुं मुदा तत्र समागताः
evam anye 'pi lokāḥ saṃbuddhadharmavāṃchinaḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ mudā tatra samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुराधिपती राजा विश्वभद्राभिधो महान् । तस्य भार्या प्रियादेवी रत्नमालाभिधा सती
tatpurādhipatī rājā viśvabhadrābhidho mahān / tasya bhāryā priyādevī ratnamālābhidhā satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदात्मजकुमारांशः सूर्यप्रभाभिधः कृती । तदात्मजा रमाकारा कुमारी विमलाभिधा
tadātmajakumārāṃśaḥ sūryaprabhābhidhaḥ kṛtī / tadātmajā ramākārā kumārī vimalābhidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये ऽप्य् अन्तर्जनाश् चापि स ज्ञातिमित्रवांधवाः । पुरोहितादयश् चापि वेदविज्ञा द्विजातयः
anye 'py antarjanāś cāpi sa jñātimitravāṃdhavāḥ / purohitādayaś cāpi vedavijñā dvijātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्याश् च मंत्रिणो ऽमात्या गृहस्थाश् च महाजनाः । वणिजः सार्थवाहाश् च शिल्पिनश् चापि पौरिकाः
vaiśyāś ca maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaś cāpi paurikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सर्वे ते समुपागताः
evam anye 'pi lokāś ca sarve te samupāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रेत्य तं सभासीनं सर्वसंघपुरस्कृतं । संबुद्धं श्रीघनं दृष्ट्वा मुदिताः समुपाचरन्
tatretya taṃ sabhāsīnaṃ sarvasaṃghapuraskṛtaṃ / saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā muditāḥ samupācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वे ऽपि ते लोकाः समभ्यर्च्य यथाक्रमं । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा प्रणत्वा तं मुनीश्वरं
tatra sarve 'pi te lokāḥ samabhyarcya yathākramaṃ / tridhā pradakṣiṇīkṛtvā praṇatvā taṃ munīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पातुं परिवृत्य समंततः । पुरस्कृत्य समाधाय समुपतस्थुर् आद्रिता
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ parivṛtya samaṃtataḥ / puraskṛtya samādhāya samupatasthur ādritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् । बोधिचर्यां समारभ्य दिदेश धर्मम् उत्तमं
atha sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / bodhicaryāṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मं समाकर्ण्य सर्वलोकाः प्रबोधिताः । बोधिचित्तं समासाद्य भवंति बोधिचारिणः
tat saddharmaṃ samākarṇya sarvalokāḥ prabodhitāḥ / bodhicittaṃ samāsādya bhavaṃti bodhicāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत् तत् समये तत्र वाराणस्यां गृहाधिपः । धर्मध्वजाभिधः श्रेष्ठी दाता साधुर् महाजनः
āsīt tat samaye tatra vārāṇasyāṃ gṛhādhipaḥ / dharmadhvajābhidhaḥ śreṣṭhī dātā sādhur mahājanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भार्या प्रिया कान्ता शान्तमतीति विश्रुता । पुत्राश् च बहवस् तस्य सुताश् चाप्य् अभवंस् तथा
tasya bhāryā priyā kāntā śāntamatīti viśrutā / putrāś ca bahavas tasya sutāś cāpy abhavaṃs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौत्राः कर्मकराः प्रेश्या दासी दासजना अपि । अनेके परिवाराश् च वंधुमित्रसुहृज्जनाः
pautrāḥ karmakarāḥ preśyā dāsī dāsajanā api / aneke parivārāś ca vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ते पोषितास् तेन संभृत्य परिपालिताः । पोषणीया गृहस्थस्य सर्वे हि समुपाश्रिताः
sarve te poṣitās tena saṃbhṛtya paripālitāḥ / poṣaṇīyā gṛhasthasya sarve hi samupāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थिनो ऽपि सदा तस्य गृहे ऽनेकसमागता । शुभाशीर्वचनैर् नित्यं महोत्साहं प्रचक्रिरे
arthino 'pi sadā tasya gṛhe 'nekasamāgatā / śubhāśīrvacanair nityaṃ mahotsāhaṃ pracakrire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि धर्मध्वजो दाता तान् सर्वान् अर्थिनो जनान् । यथाभिलषितैर् द्रव्यैस् तोषयित्वाभ्यमोदयत्
so 'pi dharmadhvajo dātā tān sarvān arthino janān / yathābhilaṣitair dravyais toṣayitvābhyamodayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रददतस् तस्य क्रमात् संपत् क्षयं गता । तद् दृष्ट्वा स गृही दानविघ्नशंकार्दितो ऽभवत्
evaṃ pradadatas tasya kramāt saṃpat kṣayaṃ gatā / tad dṛṣṭvā sa gṛhī dānavighnaśaṃkārdito 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शोकालये स्थित्वा तत् संपत्क्षीयचिंतया । विनिश्वसन् विषण्णात्मा तस्थौ भोग्यनिरुत्सहः
tataḥ śokālaye sthitvā tat saṃpatkṣīyaciṃtayā / viniśvasan viṣaṇṇātmā tasthau bhogyanirutsahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य प्रिया भार्या शान्तमती विचक्षणा । भर्त्तारं तं विषण्णास्यं दृष्ट्वैवं पर्यपृछत
tatas tasya priyā bhāryā śāntamatī vicakṣaṇā / bharttāraṃ taṃ viṣaṇṇāsyaṃ dṛṣṭvaivaṃ paryapṛchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्न् एवं किम् आलोक्य तिष्ठसे दुःखचिंतया । यत् ते ऽत्र जायते दुःखं तद् वदस्व मनोगतं
svāminn evaṃ kim ālokya tiṣṭhase duḥkhaciṃtayā / yat te 'tra jāyate duḥkhaṃ tad vadasva manogataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इटि भार्योदितं श्रुत्वा स भर्त्ताभिविनिश्वसन् । तां भार्यां सुप्रियां कांतां समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iṭi bhāryoditaṃ śrutvā sa bharttābhiviniśvasan / tāṃ bhāryāṃ supriyāṃ kāṃtāṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयि प्रिये महद् दुःखं हृदि मे जायते ऽधुना । यत् संपदः परिक्षीणा आया मे ऽत्र न विद्यते
ayi priye mahad duḥkhaṃ hṛdi me jāyate 'dhunā / yat saṃpadaḥ parikṣīṇā āyā me 'tra na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रपौत्रादयो ऽनेके बहयो मे कुटुम्बिनः । कर्मकरादयो भृत्या दासीदासादयो जनाः
putrapautrādayo 'neke bahayo me kuṭumbinaḥ / karmakarādayo bhṛtyā dāsīdāsādayo janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये ऽपि बहवः प्रेष्याः पालनीया दिवानिशं । अर्थिनो याचकाश् च बहवो नित्यम् आगताः । कथं तान्स् तोषयिष्यामि क्रमात् क्षीणा हि संपदः
anye 'pi bahavaḥ preṣyāḥ pālanīyā divāniśaṃ / arthino yācakāś ca bahavo nityam āgatāḥ / kathaṃ tāns toṣayiṣyāmi kramāt kṣīṇā hi saṃpadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं मे याचकाः सर्वे शून्यहस्ता गृहाद् अतः । परिखिन्नविभिन्नास्या व्रजिष्यन्ति निराशयाः
nūnaṃ me yācakāḥ sarve śūnyahastā gṛhād ataḥ / parikhinnavibhinnāsyā vrajiṣyanti nirāśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिन्ताविषण्णे मे हृदि दुःखं प्रजायते । तद् दुःखानलसंतप्तस् तिष्ठाम्य् एवं विमोहितः
iti cintāviṣaṇṇe me hṛdi duḥkhaṃ prajāyate / tad duḥkhānalasaṃtaptas tiṣṭhāmy evaṃ vimohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं हि दानमहोत्साहं विना गेहे सुखं भवेत् । पशुवत् केवलं भुक्त्वा किं सारं सत्सुखं विना
kiṃ hi dānamahotsāhaṃ vinā gehe sukhaṃ bhavet / paśuvat kevalaṃ bhuktvā kiṃ sāraṃ satsukhaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा साथ शान्तमती सती । भर्त्तारं तं समाश्वास्य बोधयन्त्य् एवम् अब्रवीत्
iti bhartroditaṃ śrutvā sātha śāntamatī satī / bharttāraṃ taṃ samāśvāsya bodhayanty evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्यपुत्र किम् अत्रापि जाता ते हृदि दुःखता । किं विषादेना सिद्ध्येत केवलं दह्यते मनः
āryaputra kim atrāpi jātā te hṛdi duḥkhatā / kiṃ viṣādenā siddhyeta kevalaṃ dahyate manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं भाविनो भावा भवन्ति महताम् अपि । तद् विषादं परित्यज्य चर शुभे समाहितः
avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti mahatām api / tad viṣādaṃ parityajya cara śubhe samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा स भर्त्ताभिविनिःश्वसन् । तां भार्यां सुप्रियां कांतां समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa bharttābhiviniḥśvasan / tāṃ bhāryāṃ supriyāṃ kāṃtāṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयि प्रिये शुभं कार्य्यं नाभिजानामि सन्मते । तद् उपायं समाख्याय मां बोधयितुम् अर्हति
ayi priye śubhaṃ kāryyaṃ nābhijānāmi sanmate / tad upāyaṃ samākhyāya māṃ bodhayitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भर्त्त्रोदितम् श्रुत्वा सा च शांतमती सती । भर्त्तारं तं समाश्वास्य प्रबोधयितुम् अब्रवीत्
iti bharttroditam śrutvā sā ca śāṃtamatī satī / bharttāraṃ taṃ samāśvāsya prabodhayitum abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्यपुत्र महासाधो तद् उपायं प्रकथ्यते । कौशांव्यां घोषिरारामे शाक्यसिंहो मुनीश्वरः
āryaputra mahāsādho tad upāyaṃ prakathyate / kauśāṃvyāṃ ghoṣirārāme śākyasiṃho munīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञः सुगतो बुद्धो हीनदीनानुकंपकः । सर्वविद्याकलाभिज्ञः षडभिज्ञो विचक्षणः
sarvajñaḥ sugato buddho hīnadīnānukaṃpakaḥ / sarvavidyākalābhijñaḥ ṣaḍabhijño vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारजिल् लोकविन् नाथो विनायकस् तथागतः । द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनप्रतिमण्डितः
mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ / dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṇḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याम प्रभाभिभास्वंतं शतसूर्याधिकप्रभं । जंगमम् इव रत्नाभं सौम्यं समंतभद्रकं
vyāma prabhābhibhāsvaṃtaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ / jaṃgamam iva ratnābhaṃ saumyaṃ samaṃtabhadrakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसत्वहितार्थेन विजहार ससांघिकः । तत्र गत्वा प्रणत्वा तत् तं बुद्धं शृणुतादरात्
sarvasatvahitārthena vijahāra sasāṃghikaḥ / tatra gatvā praṇatvā tat taṃ buddhaṃ śṛṇutādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवान् बुद्धस् तद् उपायं समादिशेत् ॥ र्म् ३७।५३ ५३! ॥ इति भार्यासमादिष्टं श्रुत्वा धर्मध्वजो ऽपि सः । तथेति परिभाषित्वा स भर्त्ता संप्रमोदितः
tadā sa bhagavān buddhas tad upāyaṃ samādiśet // Rm 37.53 53! // iti bhāryāsamādiṣṭaṃ śrutvā dharmadhvajo 'pi saḥ / tatheti paribhāṣitvā sa bharttā saṃpramoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स धर्मध्वजो भार्यं वेलाम् आदाय प्राचरत् । ततो विहारे गत्वा स भगवंतं ससांघिकं । दूरतः प्रणतिं कृत्वा एकस्थाने समाश्रयत्
tadā sa dharmadhvajo bhāryaṃ velām ādāya prācarat / tato vihāre gatvā sa bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / dūrataḥ praṇatiṃ kṛtvā ekasthāne samāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स भगवान् दृष्ट्वा तं धर्मध्वजदुःखितं । जानन्न् अप्य् आगतं कामं धर्मध्वजे समब्रवीत्
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ dharmadhvajaduḥkhitaṃ / jānann apy āgataṃ kāmaṃ dharmadhvaje samabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधो कस्माद् इहागत्य तिष्ठसे तत् समादिश । इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा धर्मध्वजो ऽपि सः
sādho kasmād ihāgatya tiṣṭhase tat samādiśa / iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā dharmadhvajo 'pi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतांजलिपुटो नत्वा भगवंतम् एवम् अब्रवीत् । भगवन् यद् विजानीया नान्य गच्छामि मे विभो । त्वयि मम कार्य्यम् एक पृछामीति व्यचिन्तयत्
kṛtāṃjalipuṭo natvā bhagavaṃtam evam abravīt / bhagavan yad vijānīyā nānya gacchāmi me vibho / tvayi mama kāryyam eka pṛchāmīti vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथा मे महासंपत् क्षीणं याति दरिद्रतां । पुनर् वृद्धिगतं द्रव्यं तत् कथं मे समादिश
tadyathā me mahāsaṃpat kṣīṇaṃ yāti daridratāṃ / punar vṛddhigataṃ dravyaṃ tat kathaṃ me samādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतमद् व्रतपुण्यस्य प्रभावाच् छ्री प्रवर्द्धते । तद् व्रतं मे भवाञ् छास्ता सम्यग् आदेष्टुम् अर्हति
katamad vratapuṇyasya prabhāvāc chrī pravarddhate / tad vrataṃ me bhavāñ chāstā samyag ādeṣṭum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा स भगवान् मुदा । धर्मध्वजं तम् आमंत्र्य संपश्यन्न् एवम् अब्रवीत्
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavān mudā / dharmadhvajaṃ tam āmaṃtrya saṃpaśyann evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु शृणु समाधाय तद् विधिं संप्रवक्ष्यते । तच् छ्रुत्वा ते प्रबोधित्वा समाचर विधानतः
sādhu śṛṇu samādhāya tad vidhiṃ saṃpravakṣyate / tac chrutvā te prabodhitvā samācara vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुधाराव्रतं सम्यक् यथा श्रुतं मया पुरा । वज्रधराब्धिगंभीरनिर्घोषेणोपदेशितं
vasudhārāvrataṃ samyak yathā śrutaṃ mayā purā / vajradharābdhigaṃbhīranirghoṣeṇopadeśitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाथा प्रथमं तावच् छुद्धभूमौ परिग्रहं । कृत्वा मृद्गोमयाम्भोभिः संलिप्य पर्यशोभयेत्
tathāthā prathamaṃ tāvac chuddhabhūmau parigrahaṃ / kṛtvā mṛdgomayāmbhobhiḥ saṃlipya paryaśobhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सद्गुरुम् आराध्य नत्वा कृतांजलिर् मुदा । सत्कृत्य प्रार्थयेद् एवं वसुधाराव्रतं वरं
tataḥ sadgurum ārādhya natvā kṛtāṃjalir mudā / satkṛtya prārthayed evaṃ vasudhārāvrataṃ varaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गुरुणा सार्द्धं स्नात्वा तीर्थे विशुद्धधीः । शुद्धवस्त्रावृताः शुद्धचित्तो ब्रह्मविहारिकः
tataḥ sa guruṇā sārddhaṃ snātvā tīrthe viśuddhadhīḥ / śuddhavastrāvṛtāḥ śuddhacitto brahmavihārikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासे भाद्रपदे कृष्णपक्षे माघे ऽपि वा पुनः । तृतीयायां तिथौ देवीं समावाह्य व्रतं चरेत्
māse bhādrapade kṛṣṇapakṣe māghe 'pi vā punaḥ / tṛtīyāyāṃ tithau devīṃ samāvāhya vrataṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वस्मिन् दिवसे विघ्नान् कीलयेत् सर्वदिक्स्थितान् । तत्र सुभूतले सूत्रं पातयित्वा यथाविधि
pūrvasmin divase vighnān kīlayet sarvadiksthitān / tatra subhūtale sūtraṃ pātayitvā yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्त्तयेन् मंडलं देव्याः सगणप्रतिमण्डितं ॥ र्म् ३७।६९ ६९! ॥ एवं तन् मंडलं कृत्वा सप्तव्रीहिसुवेष्टितं । ततो ऽष्टयक्षणीचिह्नं शोभितैः कलशैर् वृतं
varttayen maṃḍalaṃ devyāḥ sagaṇapratimaṇḍitaṃ // Rm 37.69 69! // evaṃ tan maṃḍalaṃ kṛtvā saptavrīhisuveṣṭitaṃ / tato 'ṣṭayakṣaṇīcihnaṃ śobhitaiḥ kalaśair vṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपताकध्वजछत्रवितानैः परिमण्डितं । कृत्वा तन् मण्डलं वज्री प्रतिष्ठाप्य यथाविधि
sapatākadhvajachatravitānaiḥ parimaṇḍitaṃ / kṛtvā tan maṇḍalaṃ vajrī pratiṣṭhāpya yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रपुष्पमालाभिः प्रदीपैः संप्रभोज्वलैः । सौरभ्यधूपनैश् चापि समभ्यर्च्याभिशोभयेत्
vicitrapuṣpamālābhiḥ pradīpaiḥ saṃprabhojvalaiḥ / saurabhyadhūpanaiś cāpi samabhyarcyābhiśobhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तन् मण्डले देवी सगणां परिसंस्मरन् । ध्यात्वा जागरणं कृत्वा तद् रात्रीं व्यतिलंघयेत्
tatas tan maṇḍale devī sagaṇāṃ parisaṃsmaran / dhyātvā jāgaraṇaṃ kṛtvā tad rātrīṃ vyatilaṃghayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रातः समुत्थाय तीर्थे स्नात्वा सुशुद्धधीः । शुचिवस्त्रावृते पंचगव्यैः स्वांगं व्यशोधयेत्
tataḥ prātaḥ samutthāya tīrthe snātvā suśuddhadhīḥ / śucivastrāvṛte paṃcagavyaiḥ svāṃgaṃ vyaśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सद्गुरुं नत्वा तदाज्ञां शिरसावहन् । उत्तराभिमुखः शुद्ध आसने समुपाश्रयेत्
tataḥ sa sadguruṃ natvā tadājñāṃ śirasāvahan / uttarābhimukhaḥ śuddha āsane samupāśrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तावद् गुरुं नत्वा त्रिरत्नशरणं गतः । मंडले सगणां देवीं ध्यात्वावाह्य समर्चयेत्
tatas tāvad guruṃ natvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ / maṃḍale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvāvāhya samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽरहं संप्रदत्वाग्रे प्रणत्वा सांजलिर् मुदा । जपस्तोत्रादिकं कृत्वा कुर्याच् च पापदेशनां
tato 'rahaṃ saṃpradatvāgre praṇatvā sāṃjalir mudā / japastotrādikaṃ kṛtvā kuryāc ca pāpadeśanāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यानुमोदनां कृत्वा प्रार्थयेद् बोधिसंवरं ॥ र्म् ३७।७८ ७८! ॥ ततः प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वास्तांगैश् च सांजलिः । ततः पीतमयं सूत्रम् षोडशभेदवर्त्तितं । शुद्धं गुरुर् मंत्रेण शोधयेत्
puṇyānumodanāṃ kṛtvā prārthayed bodhisaṃvaraṃ // Rm 37.78 78! // tataḥ pradakṣiṇāṃ kṛtvā natvāstāṃgaiś ca sāṃjaliḥ / tataḥ pītamayaṃ sūtram ṣoḍaśabhedavarttitaṃ / śuddhaṃ gurur maṃtreṇa śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद् व्रतसूत्रं स सगुरुर् धारणीं पथन् । तस्मै शिष्याय रक्ष्यार्थं दत्वाभिषेकम् अर्प्पयेत्
tatas tad vratasūtraṃ sa sagurur dhāraṇīṃ pathan / tasmai śiṣyāya rakṣyārthaṃ datvābhiṣekam arppayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् व्रतं सूत्रम् आदाय वंधित्वा स्वकरे व्रती । यावद् व्रतसमाप्तं न तावत् तत् सूत्रम् आधरेत्
tad vrataṃ sūtram ādāya vaṃdhitvā svakare vratī / yāvad vratasamāptaṃ na tāvat tat sūtram ādharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वाष्टाङ्गप्रणामेण नत्वा समभितोषयेत्
datvāṣṭāṅgapraṇāmeṇa natvā samabhitoṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पंचामृतैर् युक्तं बलिं क्षीरोदनाभरं । स यक्षयक्षणीलोकपालेभ्यः संप्रदापयेत्
tataḥ paṃcāmṛtair yuktaṃ baliṃ kṣīrodanābharaṃ / sa yakṣayakṣaṇīlokapālebhyaḥ saṃpradāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्षमार्थनं कृत्वा गुरुणा सह पालनं । तृतीयप्रहराग्रे ऽह्नेः कुर्यात् स यवपूरकैः
tataḥ kṣamārthanaṃ kṛtvā guruṇā saha pālanaṃ / tṛtīyapraharāgre 'hneḥ kuryāt sa yavapūrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालनांते पुनः स्नात्वा तां देवीं सगणां स्मरन् । पठञ् छ्रीधारणीम् रात्री पूजयेच् च यथाविधि
pālanāṃte punaḥ snātvā tāṃ devīṃ sagaṇāṃ smaran / paṭhañ chrīdhāraṇīm rātrī pūjayec ca yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नित्यं चतुःसंध्यं पूजयेच् छ्रीवसुंधरां । यावज्जीवं यथासक्तौ वर्षैकं वा तथा चरेत्
evaṃ nityaṃ catuḥsaṃdhyaṃ pūjayec chrīvasuṃdharāṃ / yāvajjīvaṃ yathāsaktau varṣaikaṃ vā tathā caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्मासं मासम् एकं च यथाशक्ति व्रतं चरेत् । नवसप्तदिनान्य् एवं पंचत्रीणि दिनान्य् अपि
ṣaṇmāsaṃ māsam ekaṃ ca yathāśakti vrataṃ caret / navasaptadināny evaṃ paṃcatrīṇi dināny api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो रात्रं तथैकं वा वारम् एकं व्रतं चरेत् । तत्परे द्युर् दिने प्रातः स्नात्वा शुद्धाशयो व्रती । तथा तां सगणां देवीं समर्चयेद् यथाविधि
aho rātraṃ tathaikaṃ vā vāram ekaṃ vrataṃ caret / tatpare dyur dine prātaḥ snātvā śuddhāśayo vratī / tathā tāṃ sagaṇāṃ devīṃ samarcayed yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च गुरुवे ऽभ्यर्च्य वस्त्रालंकारभूगृहं । सदक्षिणां प्रदत्वैवं स्वात्मानं च समर्प्पयेत्
tataś ca guruve 'bhyarcya vastrālaṃkārabhūgṛhaṃ / sadakṣiṇāṃ pradatvaivaṃ svātmānaṃ ca samarppayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स गुरुर् आदाय तस्मै शिष्याय साशिषं । दत्वा क्षमार्थनां कृत्वा तन् मण्डलं विसर्जयेत्
tataḥ sa gurur ādāya tasmai śiṣyāya sāśiṣaṃ / datvā kṣamārthanāṃ kṛtvā tan maṇḍalaṃ visarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद् रज आदाय भण्डागारे ऽभिगोपितं । संनिधाय सदा नित्यम् अभ्यर्च्य सादरं भजेत्
tatas tad raja ādāya bhaṇḍāgāre 'bhigopitaṃ / saṃnidhāya sadā nityam abhyarcya sādaraṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् रजःशेषनिर्माल्यं नद्यां नागान् यथाविधि । समभ्यर्च्य समर्प्पित्वा सर्वं जले प्रवाहयेत्
tad rajaḥśeṣanirmālyaṃ nadyāṃ nāgān yathāvidhi / samabhyarcya samarppitvā sarvaṃ jale pravāhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तज् जलम् आदाय गृहे गत्वा महोत्सवैः । तज् जलैर् मण्डलागारकोष्ठे सर्वत्र सिंचयेत्
tatas taj jalam ādāya gṛhe gatvā mahotsavaiḥ / taj jalair maṇḍalāgārakoṣṭhe sarvatra siṃcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद् व्रतपूर्णार्थं रात्रौ देवीं कुमारिकां । यथाविधि समावाह्य समभ्यर्च्याभ्यतोषयेत्
tatas tad vratapūrṇārthaṃ rātrau devīṃ kumārikāṃ / yathāvidhi samāvāhya samabhyarcyābhyatoṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्गुरुप्रमुखान् सर्वान् योगिनो योगिनीर् अपि । समभ्यर्च्य यथाकामं भोजनैः संप्रतोषयेत्
satgurupramukhān sarvān yogino yoginīr api / samabhyarcya yathākāmaṃ bhojanaiḥ saṃpratoṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तं सगणं चक्रं नत्वा व्रती स सांजलिः । क्षमाप्य विनयं कृत्वा प्रार्थयेच् छ्रीसमृद्धितां
tatas taṃ sagaṇaṃ cakraṃ natvā vratī sa sāṃjaliḥ / kṣamāpya vinayaṃ kṛtvā prārthayec chrīsamṛddhitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत् सगणं चक्रं तद्भक्त्या संप्रतोषितं । तस्मै व्रतिने दद्यात् सुसंपत्तिसुभाषितं
tatas tat sagaṇaṃ cakraṃ tadbhaktyā saṃpratoṣitaṃ / tasmai vratine dadyāt susaṃpattisubhāṣitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य गृहे देवी वसुधारा समाश्रिता । सर्वद्रव्याभिसंपूर्णं कृत्वा तिष्ठेत् सदा स्थिरा
tatas tasya gṛhe devī vasudhārā samāśritā / sarvadravyābhisaṃpūrṇaṃ kṛtvā tiṣṭhet sadā sthirā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद् द्रव्यम् आदाय सर्वार्थिभ्यो यथेप्सितं । संप्रदत्वा यथाकामं भुक्त्वा भवं सुखं चरेत्
tatas tad dravyam ādāya sarvārthibhyo yathepsitaṃ / saṃpradatvā yathākāmaṃ bhuktvā bhavaṃ sukhaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गृहपते मत्वा वसुधाराव्रतं महत् । यथाविधि समादाय गृहे चर समादरात्
evaṃ gṛhapate matvā vasudhārāvrataṃ mahat / yathāvidhi samādāya gṛhe cara samādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते सर्वदा गेहे मंगलं निरुपद्रवं । भवेत् सापि महादेवी सगणा निवसेत् स्थिरा
tatas te sarvadā gehe maṃgalaṃ nirupadravaṃ / bhavet sāpi mahādevī sagaṇā nivaset sthirā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते सर्वसंपत्तिः प्रवर्द्धिता शुभान्विता । भवने संभवन्त्य् एव न कदाचित् क्षयं व्रजेत्
tatas te sarvasaṃpattiḥ pravarddhitā śubhānvitā / bhavane saṃbhavanty eva na kadācit kṣayaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरत्नभजनं कृत्वा शुभे चर समाहितः
triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुण्यविपाकेन सदा त्वं सद्गतिं ततः । बोधिचर्यां चरन् बोधिं प्राप्य बुद्धपदं लभेः
etatpuṇyavipākena sadā tvaṃ sadgatiṃ tataḥ / bodhicaryāṃ caran bodhiṃ prāpya buddhapadaṃ labheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा धर्मध्वजो गृही । स मुदा सुप्रसन्नात्मा व्रतं चरितुम् ऐछत
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā dharmadhvajo gṛhī / sa mudā suprasannātmā vrataṃ caritum aichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स मुदितो नत्वा सांजलिस् तं जगद्गुरुं । भगवन्तं जगन्नाथं प्रार्थयद् एवम् आदरात्
tataḥ sa mudito natvā sāṃjalis taṃ jagadguruṃ / bhagavantaṃ jagannāthaṃ prārthayad evam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् सर्वविच् छास्तर् भवतां शरणं गतः । भवदाज्ञां शिरो धृत्वा चरिष्ये ऽहम् इदं व्रतं
bhagavan sarvavic chāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / bhavadājñāṃ śiro dhṛtvā cariṣye 'ham idaṃ vrataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् भवां कृपया शास्तस् तद् अनुज्ञां ददातु मे । भवतात्र यथादिष्टं चरिष्ये तत् तथा खलु
tad bhavāṃ kṛpayā śāstas tad anujñāṃ dadātu me / bhavatātra yathādiṣṭaṃ cariṣye tat tathā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स जगद्गुरुः । तस्मै देव्या महाविद्यां धारणीं संपठन् ददौ
iti saṃprārthite tena bhagavān sa jagadguruḥ / tasmai devyā mahāvidyāṃ dhāraṇīṃ saṃpaṭhan dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि धर्मध्वजो नत्वा साञ्जलिस् तं मुनीश्वरं । धारणीं तां समादाय संपपाठ प्रमोदितः
so 'pi dharmadhvajo natvā sāñjalis taṃ munīśvaraṃ / dhāraṇīṃ tāṃ samādāya saṃpapāṭha pramoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सुप्रसन्नात्मा धर्मध्वजः कृतांजलिः । तं मुनीन्द्रं जगन्नाथं प्रणत्वा स्वगृहं ययौ
tataḥ sa suprasannātmā dharmadhvajaḥ kṛtāṃjaliḥ / taṃ munīndraṃ jagannāthaṃ praṇatvā svagṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स स्वगृहप्राप्तः सुप्रसन्नमुखाम्बुजः । तां शांतमतां भार्यां समामंत्र्यैवम् अब्रवीत्
tataḥ sa svagṛhaprāptaḥ suprasannamukhāmbujaḥ / tāṃ śāṃtamatāṃ bhāryāṃ samāmaṃtryaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रिये धन्यासि कल्याणी यत् त्वयाहं प्रबोधितः । संबुद्धशासनं रत्नम् आप्तवान् अहम् आगतः
priye dhanyāsi kalyāṇī yat tvayāhaṃ prabodhitaḥ / saṃbuddhaśāsanaṃ ratnam āptavān aham āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथा समुपादिष्टं मुनीन्द्रेणानुशासिना । तथावां तद् व्रतं देव्याश् चरेवहि समादरात्
tadyathā samupādiṣṭaṃ munīndreṇānuśāsinā / tathāvāṃ tad vrataṃ devyāś carevahi samādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भर्त्रा समुद्दिष्टे सापि शान्तमती मुदा । भर्त्तारं तं समालोक्य सुदृष्ट्यैवम् अभाषत
iti bhartrā samuddiṣṭe sāpi śāntamatī mudā / bharttāraṃ taṃ samālokya sudṛṣṭyaivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयि स्वामिन् कथं शास्त्र समादिष्टं वदस्व मे । यथादिष्टं मुनीन्द्रेण तथ चरेवहि ध्रुवं
ayi svāmin kathaṃ śāstra samādiṣṭaṃ vadasva me / yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tatha carevahi dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भार्योदितं श्रुत्वा भर्त्ता धर्मध्वजो ऽथ सः । मुदा शांतमतीं भार्यां तां समीक्ष्यैवम् अब्रवीत्
iti bhāryoditaṃ śrutvā bharttā dharmadhvajo 'tha saḥ / mudā śāṃtamatīṃ bhāryāṃ tāṃ samīkṣyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु भद्रे यथादिष्टं मुनीन्द्रेण तथा खलु । यद् व्रतं वसुधारायास् तद् विधिं ते प्रवक्ष्यते
śṛṇu bhadre yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā khalu / yad vrataṃ vasudhārāyās tad vidhiṃ te pravakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते स्वामिना तेन सा च शान्तमती प्रिया । भर्त्तारं तं समालोक्य मुदितैवम् अभाषत
ity ukte svāminā tena sā ca śāntamatī priyā / bharttāraṃ taṃ samālokya muditaivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्स् तेन मुनीन्द्रेण यथादिष्टं तथा भवान् । सुविस्तरं समाख्याय मनो मे संविनोदत
svāmins tena munīndreṇa yathādiṣṭaṃ tathā bhavān / suvistaraṃ samākhyāya mano me saṃvinodata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते भार्यया साथ धर्मध्वजः सुविस्तरं । यथादिष्टं मुनीन्द्रेण तथा सर्वं न्यवेदयत्
ity ukte bhāryayā sātha dharmadhvajaḥ suvistaraṃ / yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā sarvaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा सा प्रबोधन्ती शांतमत्य् अनुमोदिता । तथा तस्या महादेव्या व्रतं चरितुम् ऐछत
tac chrutvā sā prabodhantī śāṃtamaty anumoditā / tathā tasyā mahādevyā vrataṃ caritum aichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तं स्वामिनं नत्वा सा च शान्तमती सती । तद्व्रतारम्भसामग्रीं साधितुम् एवम् अब्रवीत्
tatas taṃ svāminaṃ natvā sā ca śāntamatī satī / tadvratārambhasāmagrīṃ sādhitum evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.