अथाशोको महराजः कृताञ्जलिपुटो मुदा । उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत
athāśoko maharājaḥ kṛtāñjalipuṭo mudā / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 38
भदन्त श्रोतुम् इछामि वसुधाराव्रतं कदा । केन कुह कथं मर्त्यलोके प्रचारितं पुरा
bhadanta śrotum ichāmi vasudhārāvrataṃ kadā / kena kuha kathaṃ martyaloke pracāritaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र नो भवाञ् च्छास्तर् यथा प्रवर्त्तितं पुरा । तथा सर्वं समाख्यातुं विस्तरेण समर्हति
tad atra no bhavāñ cchāstar yathā pravarttitaṃ purā / tathā sarvaṃ samākhyātuṃ vistareṇa samarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् महामतिः । अशोकं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ / aśokaṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् यथाख्यातं गुरुणा मे स्रुतं मया । तथाहं ते प्रवक्ष्यामि वसुधाराव्रतोद्भवं
śṛṇu rājan yathākhyātaṃ guruṇā me srutaṃ mayā / tathāhaṃ te pravakṣyāmi vasudhārāvratodbhavaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथा भगवान् बुद्धः शाक्यमुनिस् तथागतः । सर्वज्ञो ऽर्हं जगच्छास्ता धर्मराजो विनायकः
tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyamunis tathāgataḥ / sarvajño 'rhaṃ jagacchāstā dharmarājo vināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एकसमये तत्र कौशान्व्या उपकण्ठिके ।म्स्: एकः समये विहारे घोषिरारामे विजहार ससांघिकः
sa ekasamaye tatra kauśānvyā upakaṇṭhike /Ms: ekaḥ samaye vihāre ghoṣirārāme vijahāra sasāṃghikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा शक्रादयो देवा ब्रह्मादि ब्राह्मणा अपि । दैत्येन्द्रा लोकपालाश् च सद्धर्मश्रवणोत्सुकाः
tadā śakrādayo devā brahmādi brāhmaṇā api / daityendrā lokapālāś ca saddharmaśravaṇotsukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसा गरुडा नागा यक्षगंधर्वकिन्नराः । सिद्धा विद्याधराश् चापि तथा चाप्य् अप्सरोगणाः
rākṣasā garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / siddhā vidyādharāś cāpi tathā cāpy apsarogaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनो यतयस् तीर्था ऋषयो ब्रह्मचारिणः । राजानो राजपुत्राश् च वैश्याश् च मंत्रिणो जनाः
yogino yatayas tīrthā ṛṣayo brahmacāriṇaḥ / rājāno rājaputrāś ca vaiśyāś ca maṃtriṇo janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्याः सैनिकाश् चापि गृहस्थाश् च महाजनाः । वणिजः सार्थवाहाश् च शिल्पिनः पौरिका अपि
amātyāḥ sainikāś cāpi gṛhasthāś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaḥ paurikā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्या जानपदाश् चापि तथान्यदेशवासिनः । एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सद्धर्मामृतवांछिनः
grāmyā jānapadāś cāpi tathānyadeśavāsinaḥ / evam anye 'pi lokāś ca saddharmāmṛtavāṃchinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ते तत्र कौशांव्या घोषिलाराम आगताः । सभासनसमासीनं प्राद्राक्षुस् तं मुनीश्वरं
sarve te tatra kauśāṃvyā ghoṣilārāma āgatāḥ / sabhāsanasamāsīnaṃ prādrākṣus taṃ munīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा ते मुदिताः सर्वे प्रणत्वा समुपासृताः । यथाक्रमं समभ्यर्च्य कृत्वा त्रित्वः प्रदक्षिणं
dṛṣṭvā te muditāḥ sarve praṇatvā samupāsṛtāḥ / yathākramaṃ samabhyarcya kṛtvā tritvaḥ pradakṣiṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते तत्सभासीना भिक्षवः श्रावका अपि । भिक्षुण्यश् चैलकाश् चैवम् उपासका उपासिकाः
tatra te tatsabhāsīnā bhikṣavaḥ śrāvakā api / bhikṣuṇyaś cailakāś caivam upāsakā upāsikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिसत्वा महासत्वाः संबोधिव्रतचारिणः । वसुंधराव्रतोत्पत्तिं श्रोतुं सर्वे समीछिरे
bodhisatvā mahāsatvāḥ saṃbodhivratacāriṇaḥ / vasuṃdharāvratotpattiṃ śrotuṃ sarve samīchire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रानंदः परिज्ञाय तेषां मनःसमीहितं । सांजलिः पुरतः स्थित्वा नत्वैवं प्रार्थयन् मुनिं
tatrānaṃdaḥ parijñāya teṣāṃ manaḥsamīhitaṃ / sāṃjaliḥ purataḥ sthitvā natvaivaṃ prārthayan muniṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् सर्वविच् छास्तान् इमे सर्वे सभाजनाः । वसुलक्ष्मीव्रतोत्पत्तिं श्रोतुम् इछन्ति आसृताः
bhagavan sarvavic chāstān ime sarve sabhājanāḥ / vasulakṣmīvratotpattiṃ śrotum ichanti āsṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् भवांस् त्रिजगच्छास्ता सर्वसत्वाभिबोधने । वसुलक्ष्मीव्रतोत्पत्तिं समुपादेष्टुम् अर्हति
tad bhavāṃs trijagacchāstā sarvasatvābhibodhane / vasulakṣmīvratotpattiṃ samupādeṣṭum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आनंदेन भद्रेण प्रार्थिते स मुनीश्वरः । तान् सभासंस्थितान् सर्वान् समालोक्यैवम् आदिशत्
ity ānaṃdena bhadreṇa prārthite sa munīśvaraḥ / tān sabhāsaṃsthitān sarvān samālokyaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृण्व् आनन्द प्रवक्ष्यामि मुनीन्द्रेण यथोदितं । वज्रधराब्धिगम्भीरनिर्घोषेण श्रुतं मया
śṛṇv ānanda pravakṣyāmi munīndreṇa yathoditaṃ / vajradharābdhigambhīranirghoṣeṇa śrutaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथाभूत् पुरा राजा सूर्योदयाभिधो नृपः । श्रीपुरे नगरे रम्ये चक्रवर्त्ती नृपाधिपः
tadyathābhūt purā rājā sūryodayābhidho nṛpaḥ / śrīpure nagare ramye cakravarttī nṛpādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशाकुशलसंरक्तः प्रमदाजनवश्यगः । तदा तत्र नराः सर्वे ऽप्य् असन्मित्रोपदेशतः । दशाकुसलमूलेषु कर्मसु संप्रचेरिरे
daśākuśalasaṃraktaḥ pramadājanavaśyagaḥ / tadā tatra narāḥ sarve 'py asanmitropadeśataḥ / daśākusalamūleṣu karmasu saṃpracerire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तत्पापदोषेण महेतयः प्रवर्त्तिताः । तद् ईतिसमुपाक्रान्ता संक्षोभिताभवन् मही
tadā tatpāpadoṣeṇa mahetayaḥ pravarttitāḥ / tad ītisamupākrāntā saṃkṣobhitābhavan mahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वत्र देशेषु दुर्भिक्षम् अभवद् भुवि । तदा ते मनुजाः सर्वे दरिद्रा अभवन् क्रमात्
tataḥ sarvatra deśeṣu durbhikṣam abhavad bhuvi / tadā te manujāḥ sarve daridrā abhavan kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते निर्धनाः सर्वे क्षुत्पिपासाहतातुराः । लोभिता निर्दयाः क्रूराः प्रदुष्टा दुरितारताः । स्वकुलधर्ममर्यादं विलंघ्याप्य् अशुभे ऽचरन्
tatas te nirdhanāḥ sarve kṣutpipāsāhatāturāḥ / lobhitā nirdayāḥ krūrāḥ praduṣṭā duritāratāḥ / svakuladharmamaryādaṃ vilaṃghyāpy aśubhe 'caran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि ते लोका अन्धा इव कुमार्गगाः । असत्संगानुसंरक्ताः प्रचेरुर् नरकामुखाः
tataḥ sarve 'pi te lokā andhā iva kumārgagāḥ / asatsaṃgānusaṃraktāḥ pracerur narakāmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तत्पापसंघृष्टदुःखाग्निपरितापिता । शोषितेवाभवद् भूमी निर्गुणा नीरसा खरा
tadā tatpāpasaṃghṛṣṭaduḥkhāgniparitāpitā / śoṣitevābhavad bhūmī nirguṇā nīrasā kharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा सर्वे ऽपि सत्वाश् च क्षुत्तृष्णाग्न्यहिदाहिताः । निराशा मृत्युम् इछन्तो निषेदुः परिमोहिताः
tadā sarve 'pi satvāś ca kṣuttṛṣṇāgnyahidāhitāḥ / nirāśā mṛtyum ichanto niṣeduḥ parimohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैकस्मिन् दिने तत्र तुषितभुवने स्थिताः । श्रीदेवीप्रमुखा देव्यो वसुन्धर्य्याः सहायिकाः
tadaikasmin dine tatra tuṣitabhuvane sthitāḥ / śrīdevīpramukhā devyo vasundharyyāḥ sahāyikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वास् ता मिलिता मर्त्यलोके गंतुं समिप्सवः । किम् इदानीं मनुष्याणाम् अवस्थेति समीक्षिरे
sarvās tā militā martyaloke gaṃtuṃ samipsavaḥ / kim idānīṃ manuṣyāṇām avastheti samīkṣire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तान् मनुजान् सर्वान् दरिद्रान् पापचारिणः । दृष्ट्वा ताः सकला देव्या दयार्त्ता एवम् अब्रुवन्
tatas tān manujān sarvān daridrān pāpacāriṇaḥ / dṛṣṭvā tāḥ sakalā devyā dayārttā evam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दुःखं मनुष्याणां यत् पापे निरता नराः । दरिद्रा निर्दयाः क्रूरा भवन्ति नरकामुखाः
aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ yat pāpe niratā narāḥ / daridrā nirdayāḥ krūrā bhavanti narakāmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तत्र मर्त्यलोके ऽपि दरिद्र्यदुःखशान्तये । यत्नाच् छ्रीवसुधाराया व्रतं चारयेमहि
tat tatra martyaloke 'pi daridryaduḥkhaśāntaye / yatnāc chrīvasudhārāyā vrataṃ cārayemahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते मनुजाः सर्वे श्रुत्वा दृष्ट्वानुमोदिताः । श्रीदेव्याः शरणं गत्वा चरेयुर् व्रतम् आदरात्
tatas te manujāḥ sarve śrutvā dṛṣṭvānumoditāḥ / śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā careyur vratam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तत्पुण्यसंपूताः सर्वे ते मानवा अपि । श्रीमन्तः सुखिनो भद्रे चरेयुः सर्वदादरात्
tadā tatpuṇyasaṃpūtāḥ sarve te mānavā api / śrīmantaḥ sukhino bhadre careyuḥ sarvadādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते मनुजाः सर्वे दशकुशलसंरताः । परस्परहितं कृत्वा चरेयुर् बोधिसंवरं
tatas te manujāḥ sarve daśakuśalasaṃratāḥ / parasparahitaṃ kṛtvā careyur bodhisaṃvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते भद्रितात्मानः सर्वसत्वहितोद्यताः । बोधिसत्वा महासत्वा भवेयुर् बोधिचारिणः
tatas te bhadritātmānaḥ sarvasatvahitodyatāḥ / bodhisatvā mahāsatvā bhaveyur bodhicāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते सद्गुणाधानास् त्रिरत्नभजनारताः । क्रमात् संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः
tatas te sadguṇādhānās triratnabhajanāratāḥ / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हेतोर् वयं सर्वाः श्रीदेव्याः पुरतो गताः । एतत् सर्वप्रवृत्तांतं विज्ञापयेम सांप्रतं
iti hetor vayaṃ sarvāḥ śrīdevyāḥ purato gatāḥ / etat sarvapravṛttāṃtaṃ vijñāpayema sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं संमतं कृत्वा सर्वा देव्व्यो ऽपि तास् ततः । श्रीवसुधामहादेव्या आलये समुपाचरन्
ity evaṃ saṃmataṃ kṛtvā sarvā devvyo 'pi tās tataḥ / śrīvasudhāmahādevyā ālaye samupācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ताः सकला देव्यः सांजलय उपासृताः । तां श्रीवसुंधरां देवीं प्रणत्वैवं न्यवेदयन्
tatra tāḥ sakalā devyaḥ sāṃjalaya upāsṛtāḥ / tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ praṇatvaivaṃ nyavedayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवति महादेवि विजानीयाद् भवंत्य् अपि । यन् मनुष्या दरिद्रास् ते भवन्ति पापचारिणः
bhagavati mahādevi vijānīyād bhavaṃty api / yan manuṣyā daridrās te bhavanti pāpacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् भवती प्रयत्नेन मनुजान्स् तान् सुदुःखितान् । कृपया सहसालोक्य सर्वान्न् उद्धर्त्तुम् अर्हति
tad bhavatī prayatnena manujāns tān suduḥkhitān / kṛpayā sahasālokya sarvānn uddharttum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थिते ताभिर् देवीभिः सा वसुन्धरा । ता देवी सकला दृष्ट्वा प्रसन्नास्यैवम् अब्रवीत्
iti saṃprārthite tābhir devībhiḥ sā vasundharā / tā devī sakalā dṛṣṭvā prasannāsyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दुःखं मनुष्याणां यत्र शास्ता न सद्गुरुः । तेन ते ऽकुशलाचाराः सर्वे नरा दरिद्रताः
aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ yatra śāstā na sadguruḥ / tena te 'kuśalācārāḥ sarve narā daridratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापाभिस् संरता दुष्टा क्षुत्तृष्णाग्न्यभिदाहिताः । दुर्भगा निर्दयाः क्रूराः पतेयुर् नरके ध्रुवं
pāpābhis saṃratā duṣṭā kṣuttṛṣṇāgnyabhidāhitāḥ / durbhagā nirdayāḥ krūrāḥ pateyur narake dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हेतोर् अहं तेसां मर्त्यानां दुःखशांतये । संवरे तान्न् उपस्थाप्य बोधौ नियोजयेमहि
iti hetor ahaṃ tesāṃ martyānāṃ duḥkhaśāṃtaye / saṃvare tānn upasthāpya bodhau niyojayemahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चित्य सा देवी वसुलक्ष्मी कृपार्दिता । तत्र समाधिम् आधाय त्रिमुर्त्तिं सा समादधौ
iti niścitya sā devī vasulakṣmī kṛpārditā / tatra samādhim ādhāya trimurttiṃ sā samādadhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथैका वसुंधर्य्या महालक्ष्मी द्वितीयका । तृतीयिका कुमार्य्याश् च त्रिमूर्त्तिर् इति सा दधे
tadyathaikā vasuṃdharyyā mahālakṣmī dvitīyakā / tṛtīyikā kumāryyāś ca trimūrttir iti sā dadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा श्रीमहादेवी गंतुं मर्त्यालये स्वयं । नंदीमुखाश्वघोषौ द्वौ समामंत्र्यैवम् आदिशत्
tataḥ sā śrīmahādevī gaṃtuṃ martyālaye svayaṃ / naṃdīmukhāśvaghoṣau dvau samāmaṃtryaivam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नंदीमुखाश्वघोषौ यन् मया संप्रार्थितं यथा । तथा तन् मे महत्कार्यं हर्त्तुम् अर्हथ सर्वथा
naṃdīmukhāśvaghoṣau yan mayā saṃprārthitaṃ yathā / tathā tan me mahatkāryaṃ harttum arhatha sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदिष्टं तया देव्या निशम्य तौ कृतांजलिः । नन्दिमुखाश्वघोषौ तां देवीं नत्वैवम् ऊचतुः
ity ādiṣṭaṃ tayā devyā niśamya tau kṛtāṃjaliḥ / nandimukhāśvaghoṣau tāṃ devīṃ natvaivam ūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवि किं ते महत् कार्यं तदा ज्ञापयतु ध्रुवं । यथादिष्टं भवत्य् आशु करिष्यावस् तथा खलु
devi kiṃ te mahat kāryaṃ tadā jñāpayatu dhruvaṃ / yathādiṣṭaṃ bhavaty āśu kariṣyāvas tathā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ताभ्यां समाख्यातं श्रुत्वा सा श्रीवसुंधरा । महादेवी प्रसन्नास्या तौ दृष्ट्वैवम् अभाषत
iti tābhyāṃ samākhyātaṃ śrutvā sā śrīvasuṃdharā / mahādevī prasannāsyā tau dṛṣṭvaivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुत भद्रमुखौ यन् मे कार्यं वां तन् मयोच्यते । तथा युवां समाधाय कर्त्तुम् अर्हथ सांप्रतं
śṛṇuta bhadramukhau yan me kāryaṃ vāṃ tan mayocyate / tathā yuvāṃ samādhāya karttum arhatha sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् नरा भूतले सर्वे दरिद्रा अतिदुःखिता । पापाभिनिरता दुष्टा भवन्ति नरकामुखाः
yan narā bhūtale sarve daridrā atiduḥkhitā / pāpābhiniratā duṣṭā bhavanti narakāmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तान् सर्वान् समुद्धर्त्तुम् इछामि सर्वथा ऽधुना । त्रिधा मूर्त्तिम् अहं धृत्वा गछेयं तन् महीतले
tat tān sarvān samuddharttum ichāmi sarvathā 'dhunā / tridhā mūrttim ahaṃ dhṛtvā gacheyaṃ tan mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयो राजा महीपालः सर्वलोकाधिपः प्रभुः । तं एवं प्रथमं धर्मे विनीय योजयेमहि
tayo rājā mahīpālaḥ sarvalokādhipaḥ prabhuḥ / taṃ evaṃ prathamaṃ dharme vinīya yojayemahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र राजा स्वयं धर्मे स्थित्वा चरेत् समाहितः । तत्र सर्वे ऽनुगा राज्ञो धर्मे चरेयुर् आदरात्
yatra rājā svayaṃ dharme sthitvā caret samāhitaḥ / tatra sarve 'nugā rājño dharme careyur ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वे ऽपि लोकास् ते प्रचरेयुर् हि सादरं
tatra sarve 'pi lokās te pracareyur hi sādaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदौ नृपति धर्मे योजनीयः प्रयत्नतः । ततः स नृपतिः सार्वाल् लोकान् धर्मे नियोजयेत्
ity ādau nṛpati dharme yojanīyaḥ prayatnataḥ / tataḥ sa nṛpatiḥ sārvāl lokān dharme niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि लोकास् ते दशाकुशलवैमुखाः । सद्धर्मे हि रता भद्रे प्रचरेयुः समाहिताः
tataḥ sarve 'pi lokās te daśākuśalavaimukhāḥ / saddharme hi ratā bhadre pracareyuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः परस्परहितोन्मुखाः । त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरेयुः संवरे सदा
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parasparahitonmukhāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā careyuḥ saṃvare sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते सर्वदा श्रेयः कृत्वा यायुः सुखावतीं । तत्रापि संवरं धृत्वा प्रचरेयुः सुखान्विताः
tatas te sarvadā śreyaḥ kṛtvā yāyuḥ sukhāvatīṃ / tatrāpi saṃvaraṃ dhṛtvā pracareyuḥ sukhānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रमात् समाधाय सर्वपारमितास्व् अपि । चरन्तः सर्वसत्वानां हितं कुर्युः सदादरात्
tataḥ kramāt samādhāya sarvapāramitāsv api / carantaḥ sarvasatvānāṃ hitaṃ kuryuḥ sadādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते बोधिसत्वाः स्युः सद्धर्मगुणरत्निनः । शुद्धात्मानो महासत्वा भविष्यन्ति जिनात्मजाः
tatas te bodhisatvāḥ syuḥ saddharmaguṇaratninaḥ / śuddhātmāno mahāsatvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे ऽपि ते धीराः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः । त्रियानबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः
tataḥ sarve 'pi te dhīrāḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ / triyānabodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हेतोर् अहं तेषां सत्वानां विनयार्थतः । त्रिमूर्त्तिरूपम् आधाय गछामि भूतले ऽधुना
iti hetor ahaṃ teṣāṃ satvānāṃ vinayārthataḥ / trimūrttirūpam ādhāya gachāmi bhūtale 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् युवां मे वचो धृत्वा गन्तुम् अर्हथ भूतले । तत्र गत्वा प्रयत्नेन सर्वथाहर तं नृपं
tad yuvāṃ me vaco dhṛtvā gantum arhatha bhūtale / tatra gatvā prayatnena sarvathāhara taṃ nṛpaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं तं वशीकृत्य बोधयित्वा प्रयत्नतः । सद्धर्मचारिणं कृत्वा चारयिष्यामि मे व्रतं
tato 'haṃ taṃ vaśīkṛtya bodhayitvā prayatnataḥ / saddharmacāriṇaṃ kṛtvā cārayiṣyāmi me vrataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तया महादेव्या समादिष्टं निशम्य तौ । नन्दिमुखाश्वघोषौ तां देवीं नत्वैवम् ऊचतुः
iti tayā mahādevyā samādiṣṭaṃ niśamya tau / nandimukhāśvaghoṣau tāṃ devīṃ natvaivam ūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रे देवि तवादेशं धृत्वावां शिरसा तथा । गत्वा नृपं समाहृत्य प्राणयिष्यावहे पुरः
bhadre devi tavādeśaṃ dhṛtvāvāṃ śirasā tathā / gatvā nṛpaṃ samāhṛtya prāṇayiṣyāvahe puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तौ प्रसन्नास्यौ कृतांजलिपुटो मुदा । पादौ देव्याः प्रणत्वैवं प्रजग्मतुस् ततो भुवि
ity uktvā tau prasannāsyau kṛtāṃjalipuṭo mudā / pādau devyāḥ praṇatvaivaṃ prajagmatus tato bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिमूर्त्तिरूपम् आधाय वसुलक्ष्मीर् अपि स्वयं । श्रीदेव्यादिसखीयुक्ता गंगातीरम् उपागताः
trimūrttirūpam ādhāya vasulakṣmīr api svayaṃ / śrīdevyādisakhīyuktā gaṃgātīram upāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तौ भूतले गत्वा प्रापश्यतं समंततः । रमणीयं महोद्याने पुष्करिणीप्रशोभितं
tatra tau bhūtale gatvā prāpaśyataṃ samaṃtataḥ / ramaṇīyaṃ mahodyāne puṣkariṇīpraśobhitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा ताव् उभौ तत्र क्षणं विश्रम्य संस्थितौ । ततो मिथसमासीनौ दृष्ट्वैवं समभाषतां
dṛṣṭvā tāv ubhau tatra kṣaṇaṃ viśramya saṃsthitau / tato mithasamāsīnau dṛṣṭvaivaṃ samabhāṣatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो रम्यं महीलोकं तडागोद्यानमण्डितं । तत् कथम् इह राजानम् अपहर्त्तुं चरेवहि
aho ramyaṃ mahīlokaṃ taḍāgodyānamaṇḍitaṃ / tat katham iha rājānam apaharttuṃ carevahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नन्दीमुखः प्राह दिव्यस्त्रीसुंदरं वपुः । धृत्वावां सुरसंगीतं गायन्तौ प्राचरेवहि
tatra nandīmukhaḥ prāha divyastrīsuṃdaraṃ vapuḥ / dhṛtvāvāṃ surasaṃgītaṃ gāyantau prācarevahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं स नृपती राजा दृष्ट्वा नौ दिव्यसुंदरं । वपुः कामाग्निसंतप्तः समाहर्त्तुम् उपाचरेत्
nūnaṃ sa nṛpatī rājā dṛṣṭvā nau divyasuṃdaraṃ / vapuḥ kāmāgnisaṃtaptaḥ samāharttum upācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदावां सहसाहृत्य नृपतिं तं प्रयत्नतः । मोहयित्वा वशीकृत्य देव्या उपानयेवहि
tadāvāṃ sahasāhṛtya nṛpatiṃ taṃ prayatnataḥ / mohayitvā vaśīkṛtya devyā upānayevahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संभाषणं कृत्वा विधाय च सुसंमतं । नन्दिमुखाश्वघोषौ तौ स्त्रीरूपं दधतुस् तथा
iti saṃbhāṣaṇaṃ kṛtvā vidhāya ca susaṃmataṃ / nandimukhāśvaghoṣau tau strīrūpaṃ dadhatus tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायंत्यौ सुरसंगीतं दुर्गास्थने निषेदतुः
gāyaṃtyau surasaṃgītaṃ durgāsthane niṣedatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोस् तत् सुरसंगीतं श्रुत्वा तत्पुरवासिनः । जनाः कौतूहलाक्रान्तचित्ता द्रष्टुम् उपासरन्
tayos tat surasaṃgītaṃ śrutvā tatpuravāsinaḥ / janāḥ kautūhalākrāntacittā draṣṭum upāsaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा ते दिव्यरूपांशे सर्वे ते विस्मयान्विताः । देवकन्ये इमे नूनम् इति प्रोक्त्वा समीक्षिरे
dṛṣṭvā te divyarūpāṃśe sarve te vismayānvitāḥ / devakanye ime nūnam iti proktvā samīkṣire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यांशे ते समालोक्य सर्वे ते विस्मयोद्धताः । अहो चित्रम् इति प्रोक्त्वा प्रत्याययुश् चिरात् पुरं
divyāṃśe te samālokya sarve te vismayoddhatāḥ / aho citram iti proktvā pratyāyayuś cirāt puraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते सुरकन्यांशे नैकस्थाने निषेदतुः । प्रतिदिनं चतुर्द्दिक्षु प्रगायंत्यौ प्रचेरतुः
tatra te surakanyāṃśe naikasthāne niṣedatuḥ / pratidinaṃ caturddikṣu pragāyaṃtyau praceratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ते चरितं दृष्ट्वा सर्वे ते पौरिका अपि । अत्यद्भुतसमाक्रांतचित्ता चेरुः प्रशंकिताः
tathā te caritaṃ dṛṣṭvā sarve te paurikā api / atyadbhutasamākrāṃtacittā ceruḥ praśaṃkitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते पौरिका लोकाः साद्भुतशंकिताशयाः । नृपतेः पुरतो गत्वा प्रणत्वैवं न्यवेदयेत्
tatas te paurikā lokāḥ sādbhutaśaṃkitāśayāḥ / nṛpateḥ purato gatvā praṇatvaivaṃ nyavedayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय देव महाराज विजानीया भवान्न् अपि । तथाप्य् अत्र महच् चित्रं विज्ञप्तुं वयम् आगताः
jaya deva mahārāja vijānīyā bhavānn api / tathāpy atra mahac citraṃ vijñaptuṃ vayam āgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र सुररामांशे उभे स्त्रियौ सुलक्षणौ । गायन्त्यौ सुरसंगीतं दुर्गास्थाने समाश्रिते
tad atra surarāmāṃśe ubhe striyau sulakṣaṇau / gāyantyau surasaṃgītaṃ durgāsthāne samāśrite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिदिनं चतुर्दिक्षु तथा ते देवकन्यके । गायंत्यो सुरसंगीतं भ्रमित्वा चरतो मुदा
pratidinaṃ caturdikṣu tathā te devakanyake / gāyaṃtyo surasaṃgītaṃ bhramitvā carato mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् निमित्तं कथं राजं च्छुभं वा स्याद् अथाशुभं । इति प्रष्टुं समायामो वयं सर्वे ऽपि नान्यथा
tan nimittaṃ kathaṃ rājaṃ cchubhaṃ vā syād athāśubhaṃ / iti praṣṭuṃ samāyāmo vayaṃ sarve 'pi nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तैः पौरिकैः सर्वैर् निवेदितं निशम्य सः । महीपतिः क्षणं ध्यात्वा ततो दृष्ट्वैवम् अब्रवीत्
iti taiḥ paurikaiḥ sarvair niveditaṃ niśamya saḥ / mahīpatiḥ kṣaṇaṃ dhyātvā tato dṛṣṭvaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीभिर् आलापितं गीतं शुभाय न भवेत् क्वचित् । इत्य् उक्त्वा स विषण्णात्मा मनसैवं व्यचिन्तयत्
strībhir ālāpitaṃ gītaṃ śubhāya na bhavet kvacit / ity uktvā sa viṣaṇṇātmā manasaivaṃ vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेमं नेमे भवेन् नूनं यत् ते स्त्रियौ न मानवे । स्त्रीरूपा वहिनिर्माय प्रेषिते केन मायया
kṣemaṃ neme bhaven nūnaṃ yat te striyau na mānave / strīrūpā vahinirmāya preṣite kena māyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र किं भवेन् नूनं तन् निमित्तं शुभं न हि । किम् उपायं करिष्यामि न मन्ये को हितं दिशेत्
tad atra kiṃ bhaven nūnaṃ tan nimittaṃ śubhaṃ na hi / kim upāyaṃ kariṣyāmi na manye ko hitaṃ diśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिंत्ता विषण्णात्मा नृपतिः स विनिश्वसन् । शोकालये समासीनो वहि नैवाचरेत् क्वचित्
iti ciṃttā viṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa viniśvasan / śokālaye samāsīno vahi naivācaret kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स्थितं नरेन्द्रं तं मत्वा वहिर् अनिर्गतं । नन्दीमुखो ऽस्वघोषं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
tathā sthitaṃ narendraṃ taṃ matvā vahir anirgataṃ / nandīmukho 'svaghoṣaṃ taṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वघोष नरेन्द्रो ऽसौ तथापि न वहिश् चरेत् । तद् अत्र किं करिष्यावो यन् नृपो न वहिश् चरेत्
aśvaghoṣa narendro 'sau tathāpi na vahiś caret / tad atra kiṃ kariṣyāvo yan nṛpo na vahiś caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्व सो ऽश्वघोषो विचिन्तयन् । तं नन्दिमुखम् आलोक्य बोधयन्न् एवम् अब्रवीत्
iti tenoditaṃ śrutva so 'śvaghoṣo vicintayan / taṃ nandimukham ālokya bodhayann evam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु नंदिमुखोपायं येन नृपः स निचरेत् । तद् अहं संप्रवक्ष्यामि तन् नृपाहरणं प्रति
śṛṇu naṃdimukhopāyaṃ yena nṛpaḥ sa nicaret / tad ahaṃ saṃpravakṣyāmi tan nṛpāharaṇaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तत्र नृपतेर् गेहे मायाग्निनाभिधक्ष्यते । तदा स नृपतिस् त्रस्तः कोपितो निःसरेद् वहि
yat tatra nṛpater gehe māyāgninābhidhakṣyate / tadā sa nṛpatis trastaḥ kopito niḥsared vahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तं नृपतिं दूरात् समाहृत्य प्रयत्नतः । सहसा पुरतो देव्या उपनेष्यावहे द्रुतं
tadā taṃ nṛpatiṃ dūrāt samāhṛtya prayatnataḥ / sahasā purato devyā upaneṣyāvahe drutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा नन्दीमुखः स बोधितः । तथा हीति प्रतिश्रुत्य तथा कर्तुं समैछत
iti tenoditaṃ śrutvā nandīmukhaḥ sa bodhitaḥ / tathā hīti pratiśrutya tathā kartuṃ samaichata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तौ संमतं कृत्वा ततो ऽप्य् अन्तर्हितौ द्रुतं । गत्वा मायाग्निना ताभ्यां प्रदाहितं नृपालयं
tatas tau saṃmataṃ kṛtvā tato 'py antarhitau drutaṃ / gatvā māyāgninā tābhyāṃ pradāhitaṃ nṛpālayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा नृपतिस् त्रस्तः सहसा निश्चरन्स् ततः । उपायैस् तज् ज्वलद्वह्निं शमयाम् आस सत्वरं
tad dṛṣṭvā nṛpatis trastaḥ sahasā niścarans tataḥ / upāyais taj jvaladvahniṃ śamayām āsa satvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भूपती राजा तच्चिन्तापरिखेटितः । शोकागरे विषण्णात्मा स्थितश् चैव व्यचिन्तयत्
tataḥ sa bhūpatī rājā taccintāparikheṭitaḥ / śokāgare viṣaṇṇātmā sthitaś caiva vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो सद्यफलं ह्य् एतद् यत् स्त्रीगीतनिमित्तजं । तद् अत्र किं करिष्यामि येनैतच् छाम्यते ऽशुभं
aho sadyaphalaṃ hy etad yat strīgītanimittajaṃ / tad atra kiṃ kariṣyāmi yenaitac chāmyate 'śubhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयो ऽप्य् अत्र भवेद् अन्यन् महोत्पातम् अमंगलं । कथम् अत्र प्रतीकारं करिष्यामि न मन्यते
bhūyo 'py atra bhaved anyan mahotpātam amaṃgalaṃ / katham atra pratīkāraṃ kariṣyāmi na manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिंताविषण्णात्मा नृपतिः स विमोहितः । शोकागारे समासीनो नैव वहिर् विनिर्ययौ
iti ciṃtāviṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa vimohitaḥ / śokāgāre samāsīno naiva vahir viniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि स्वालयासीनं दृष्ट्वा वहिर् अयायिनं । नन्दीमुखाश्वघोषौ तौ पुनर् एवं समूचतुः
tathāpi svālayāsīnaṃ dṛṣṭvā vahir ayāyinaṃ / nandīmukhāśvaghoṣau tau punar evaṃ samūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि स नृपो राजा नैव वहिर् विनिःसरेत् । तद् अत्र किं करिष्यावो येनाशु निश्चरेन् नृपः
tathāpi sa nṛpo rājā naiva vahir viniḥsaret / tad atra kiṃ kariṣyāvo yenāśu niścaren nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चापि समालोक्य सो ऽश्वघोषो विचिन्तयन् । नंदीमुखं सहायं तं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत्
tataś cāpi samālokya so 'śvaghoṣo vicintayan / naṃdīmukhaṃ sahāyaṃ taṃ samāmaṃtryaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो सखे स महाराजस् तथापि नात्र निश्चरेत् । तद् अत्र किं विलम्बेन यत्नेन तं हरेवहि
bho sakhe sa mahārājas tathāpi nātra niścaret / tad atra kiṃ vilambena yatnena taṃ harevahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहरूपम् आधाय तस्योद्याने मनोरमे । सर्वत्रोत्पातनं कस्तुं प्रचारेवो ऽधुना द्रुतं
varāharūpam ādhāya tasyodyāne manorame / sarvatrotpātanaṃ kastuṃ pracārevo 'dhunā drutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदितं श्रुत्वा नंदीमुखस् तथेति सा । प्रतिश्रुत्य सखायं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत्
iti tenoditaṃ śrutvā naṃdīmukhas tatheti sā / pratiśrutya sakhāyaṃ taṃ samālokyaivam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अपि करिष्यावो देवीकार्याभिसिद्धये । इति तौ संमतं कृत्वा तत्रोद्याने प्रजग्मतुः
evam api kariṣyāvo devīkāryābhisiddhaye / iti tau saṃmataṃ kṛtvā tatrodyāne prajagmatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तौ समुपालोक्य पुष्करिणीं मनोरमां । नानापुष्पसमाकीर्णां पश्यंतौ तस्थतुश् चिरं
tatra tau samupālokya puṣkariṇīṃ manoramāṃ / nānāpuṣpasamākīrṇāṃ paśyaṃtau tasthatuś ciraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.