अथाशोको महीपालः सद्धर्मचरणोत्सवः । उपगुप्तं गुरुं नत्वा कृताञ्जलिपुटो ऽवदत्
athāśoko mahīpālaḥ saddharmacaraṇotsavaḥ / upaguptaṃ guruṃ natvā kṛtāñjalipuṭo 'vadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 4
भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनरन्यत् सुभाषितं । यथा मे गुरुणा प्रोक्तं तथा वक्तुं समर्हसि
bhadanta śrotum ichāmi punaranyat subhāṣitaṃ / yathā me guruṇā proktaṃ tathā vaktuṃ samarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन नरेन्द्रेण प्रार्थिते ऽसौ जिनांशजः । उपगुप्तो महाभिज्ञस् तं नरेशम् अभाषत
iti tena narendreṇa prārthite 'sau jināṃśajaḥ / upagupto mahābhijñas taṃ nareśam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मे गुरुणादिष्टं तथा वक्ष्यामि ते ऽधुना । तथापि श्रूयतां राजन् तव धर्मप्रवृद्धये
yathā me guruṇādiṣṭaṃ tathā vakṣyāmi te 'dhunā / tathāpi śrūyatāṃ rājan tava dharmapravṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरैकसमये चासौ संबुद्धो भगवाञ् जिनः । चैलकैश् च तथान्यैस् तत्सद्धर्मगुणवांछिभिः
puraikasamaye cāsau saṃbuddho bhagavāñ jinaḥ / cailakaiś ca tathānyais tatsaddharmaguṇavāṃchibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजगृहम् उपाश्रित्य वेणुवने जिनाश्रमे । करण्डकनिवापाख्ये तस्थौ धर्मं समादिशत्
rājagṛham upāśritya veṇuvane jināśrame / karaṇḍakanivāpākhye tasthau dharmaṃ samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् धर्म्मदेशनां श्रोतुं सदेवासुरमानुषाः । सिद्धविद्याधराश् चापि यक्षगंधर्वकिन्नराः
tad dharmmadeśanāṃ śrotuṃ sadevāsuramānuṣāḥ / siddhavidyādharāś cāpi yakṣagaṃdharvakinnarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गरुडा नागराजाश् च राक्षसाश् च महोरगाः । सर्वे लोकाधिपाश् चापि ससैन्यपरिवारकाः
garuḍā nāgarājāś ca rākṣasāś ca mahoragāḥ / sarve lokādhipāś cāpi sasainyaparivārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानो राजमात्राश् च ब्राह्मणाश् च महाजनाः । मंत्रिणो श्रेष्ठिनश् चापि सार्थवाहाश् च पौरिकाः
rājāno rājamātrāś ca brāhmaṇāś ca mahājanāḥ / maṃtriṇo śreṣṭhinaś cāpi sārthavāhāś ca paurikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयो योगिनश् चापि यतयो ब्रह्मचारिणः । एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च परिवृत्य समंततः
ṛṣayo yoginaś cāpi yatayo brahmacāriṇaḥ / evam anye 'pi lokāś ca parivṛtya samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कृत्य स्वर्य्य पूजाङ्गैः सर्वोपकरणैर् अपि । मानयित्वा च तं नाथं दृष्ट्वा तस्थुः समाहिताः
satkṛtya svaryya pūjāṅgaiḥ sarvopakaraṇair api / mānayitvā ca taṃ nāthaṃ dṛṣṭvā tasthuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंश् च समये तत्र मौद्गल्यायन आत्मवित् । स प्रेतभुवने गत्वा चरन् प्रेतीम् अपश्यत
tasmiṃś ca samaye tatra maudgalyāyana ātmavit / sa pretabhuvane gatvā caran pretīm apaśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकेशरोमसंछन्नां दग्धस्थूनामहाकृतिं । सूचीमुखीं महत्कायीं पर्वतसंनिभोदरां
svakeśaromasaṃchannāṃ dagdhasthūnāmahākṛtiṃ / sūcīmukhīṃ mahatkāyīṃ parvatasaṃnibhodarāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रातिवेदनाक्रान्तां तृषार्त्तं परिमूर्छितां
tīvrātivedanākrāntāṃ tṛṣārttaṃ parimūrchitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रायुष्मान् स मौद्गल्यो दृष्ट्वा तां प्रेतिकां चिरं । कैषेति सहसोपेत्य पप्रछ समुपागतां
tatrāyuṣmān sa maudgalyo dṛṣṭvā tāṃ pretikāṃ ciraṃ / kaiṣeti sahasopetya papracha samupāgatāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वया प्रकृतं पापं येनैवं दुःखभागिनी । तृषार्त्ता जलमार्गन्ती भ्रमित्वा चरसे ऽधुना
kiṃ tvayā prakṛtaṃ pāpaṃ yenaivaṃ duḥkhabhāginī / tṛṣārttā jalamārgantī bhramitvā carase 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेन यतीशेन पृष्ट्वा सा प्रेतिका ततः । तं यतिं सौगतं नत्वा प्ररुदित्वावदत् तथा
iti tena yatīśena pṛṣṭvā sā pretikā tataḥ / taṃ yatiṃ saugataṃ natvā praruditvāvadat tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भदन्त तद् विजानीयाः पापकारिण्य् अहं यतः । एवं तृष्णाप्रतप्ताङ्गा भ्रमामि जललालसा
bhadanta tad vijānīyāḥ pāpakāriṇy ahaṃ yataḥ / evaṃ tṛṣṇāprataptāṅgā bhramāmi jalalālasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्राहम् उदकं पातुं गछामि तृष्णयान्विता । अत्र पश्यामि नद्यादिजलाधारान् विशोषितान्
yatrāham udakaṃ pātuṃ gachāmi tṛṣṇayānvitā / atra paśyāmi nadyādijalādhārān viśoṣitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा वर्षति देवे च दृष्ट्वा तदम्बुपातितं । पातुम् इछन्त्ल् तृष्णार्त्ता सहसाहं प्रधाविता
yadā varṣati deve ca dṛṣṭvā tadambupātitaṃ / pātum ichantl tṛṣṇārttā sahasāhaṃ pradhāvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा पश्यामि तद्विन्दुविस्फुलिङ्गनिभोज्वलान् । दृष्ट्वैवं निराशान्धा भ्रमामि दिक्षु सर्वतः
tadā paśyāmi tadvinduvisphuliṅganibhojvalān / dṛṣṭvaivaṃ nirāśāndhā bhramāmi dikṣu sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं मया प्रकृतं पापं येनास्म्य् एवं सुपापिनी । तन् मे पापं जगच्छास्ता पृछ्यतां भवतादरात्
kiṃ mayā prakṛtaṃ pāpaṃ yenāsmy evaṃ supāpinī / tan me pāpaṃ jagacchāstā pṛchyatāṃ bhavatādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं सो भगवाञ् छास्ता यन् मे कर्मपुराकृतं । व्याकरिष्यति तत् सर्वं तथा लोकप्रबोधने
nūnaṃ so bhagavāñ chāstā yan me karmapurākṛtaṃ / vyākariṣyati tat sarvaṃ tathā lokaprabodhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् छ्रुत्वान्ये ऽपि सत्वाश् च संविग्नमनसो द्रुतं । विरम्य पापमार्गेभ्यश् चरिष्यन्ति शुभे सदा
yac chrutvānye 'pi satvāś ca saṃvignamanaso drutaṃ / viramya pāpamārgebhyaś cariṣyanti śubhe sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् भदन्त सर्वज्ञस् तव शास्ता स पृछ्यतां । व्याकुर्यान् मम सर्वत्र यत् कर्म प्रकृतं पुरा
tasmād bhadanta sarvajñas tava śāstā sa pṛchyatāṃ / vyākuryān mama sarvatra yat karma prakṛtaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मन्नाम्ना स संबुद्धो वंद्यतां भवता यथा । इत्य् उक्त्वा सा तम् आत्मजं नत्वा प्रेता गृहं ययौ
asmannāmnā sa saṃbuddho vaṃdyatāṃ bhavatā yathā / ity uktvā sā tam ātmajaṃ natvā pretā gṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मौद्गल्यस् तथेत्य् उक्त्वा तत् संदेशम् अनुस्मरन् । सहसैतत् परिप्रष्टुं वेणुवनम् उपाययौ
sa maudgalyas tathety uktvā tat saṃdeśam anusmaran / sahasaitat paripraṣṭuṃ veṇuvanam upāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृष्टे जिनेन्द्रेण स मौद्गल्यः पुरोगतः
iti pṛṣṭe jinendreṇa sa maudgalyaḥ purogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ तस्य मुनेर् नत्वा तत् प्रवृत्तम् उदाहरत् । आगतो ऽस्मि भदन्तो ऽहं चरित्वा प्रेतभूमिषु
ādau tasya muner natvā tat pravṛttam udāharat / āgato 'smi bhadanto 'haṃ caritvā pretabhūmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थितो ऽहम् ईक्षन् तां प्रेतीम् एकां भयानकीं । दग्धस्थूणानिभां नग्नां पर्वतसन्निभोदरां
tatra sthito 'ham īkṣan tāṃ pretīm ekāṃ bhayānakīṃ / dagdhasthūṇānibhāṃ nagnāṃ parvatasannibhodarāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीछिद्रमुखच्छिद्रां कंकारयन्त्रिकाम् इव । स्वकेशरोमसंछन्नां ज्वलिताग्निशिखाम् इव
sūcīchidramukhacchidrāṃ kaṃkārayantrikām iva / svakeśaromasaṃchannāṃ jvalitāgniśikhām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिव्रातिवेदनाक्रान्ताम् आर्त्तस्वरानुरोदिनां । दुर्गन्धाम् अशुचिव्याप्तां स्वकेशपरितापितां
tivrātivedanākrāntām ārttasvarānurodināṃ / durgandhām aśucivyāptāṃ svakeśaparitāpitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विण्मूत्रानुभोक्तुं च साक्षात् पापावतारिकां । भगवन् सा मया दृष्ट्वा तृष्णार्त्ता जललालसा
viṇmūtrānubhoktuṃ ca sākṣāt pāpāvatārikāṃ / bhagavan sā mayā dṛṣṭvā tṛṣṇārttā jalalālasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमन्ती जलमार्गन्ती जलाश्रयेषु सर्वतः । नदीकूपतडागादिन् उदपानजलाश्रयान्
bhramantī jalamārgantī jalāśrayeṣu sarvataḥ / nadīkūpataḍāgādin udapānajalāśrayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेछाम्बुपूरितान् दृष्ट्वा प्राधावत् सहसा यदा । तस्या दर्शणमात्रेण ते सर्वे ऽपि जलाश्रयाः
svechāmbupūritān dṛṣṭvā prādhāvat sahasā yadā / tasyā darśaṇamātreṇa te sarve 'pi jalāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जलाः पंकशेषेण शुशुषुश् च समंततः । तथा विशोषितां दृष्ट्वा नद्यादींस् ताञ् जलाश्रयान्
nirjalāḥ paṃkaśeṣeṇa śuśuṣuś ca samaṃtataḥ / tathā viśoṣitāṃ dṛṣṭvā nadyādīṃs tāñ jalāśrayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराशा परितप्ताङ्गा सा प्रेती पर्यमूर्छत । ततश् च पुनर् उत्थाय क्षुत्तृष्णोन्मादचारिणी
nirāśā paritaptāṅgā sā pretī paryamūrchata / tataś ca punar utthāya kṣuttṛṣṇonmādacāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलं चान्नं समन्वेष्टुं बभ्राम दिक्षु सर्वतः । तथापि सा जलं नासादयत् कुहापि वा
jalaṃ cānnaṃ samanveṣṭuṃ babhrāma dikṣu sarvataḥ / tathāpi sā jalaṃ nāsādayat kuhāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽतितृष्णया तप्ता विण्मूत्रभोक्तुम् ऐछत । तद् अपि कृच्छ्रतो ऽन्विष्य भुक्त्वा तृप्तिं न सा ययौ
tato 'titṛṣṇayā taptā viṇmūtrabhoktum aichata / tad api kṛcchrato 'nviṣya bhuktvā tṛptiṃ na sā yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथामेध्यानि भुक्त्वापि कदाचिन् नैव तृप्तिता । क्षुत्तृष्णाहताक्लान्ता पतिता खेदितावसत्
tathāmedhyāni bhuktvāpi kadācin naiva tṛptitā / kṣuttṛṣṇāhatāklāntā patitā kheditāvasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां दृष्ट्वा सहसोत्थाय शनैर् मन्दस्वरावदत् । स्वागतं भो भवान् ऐतु रक्ष मां पापिनीं लघु
māṃ dṛṣṭvā sahasotthāya śanair mandasvarāvadat / svāgataṃ bho bhavān aitu rakṣa māṃ pāpinīṃ laghu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानीयं देहि मे भद्र पानीयं दातुम् अर्हसि । इति प्रोक्ताभिधावन्ति पानीयं माम् अयाचत
pānīyaṃ dehi me bhadra pānīyaṃ dātum arhasi / iti proktābhidhāvanti pānīyaṃ mām ayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहम् अवदं चैनां पानीयं नात्र विद्यते । कात्वम् एवं नु दुःखानि भुक्त्वात्र वससे कथं
tato 'ham avadaṃ caināṃ pānīyaṃ nātra vidyate / kātvam evaṃ nu duḥkhāni bhuktvātra vasase kathaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्तव्यं चेच् च तत् पापं सर्वं मे वक्तुम् अर्हसि
vaktavyaṃ cec ca tat pāpaṃ sarvaṃ me vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मे गदितं श्रुत्वा स प्रेती पुनर् अब्रवीत् । किं मया वक्ष्यते पापं यत् पुरा कुधिया कृतं
iti me gaditaṃ śrutvā sa pretī punar abravīt / kiṃ mayā vakṣyate pāpaṃ yat purā kudhiyā kṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञो हि भवच्छास्ता स एवं परिपृछ्यतां । तत् सर्वाणि च मे पापं स व्याकुर्यात् स सर्ववित्
sarvajño hi bhavacchāstā sa evaṃ paripṛchyatāṃ / tat sarvāṇi ca me pāpaṃ sa vyākuryāt sa sarvavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मन्नाम्ना च संबुद्धो वंद्यतां भवतादरात् । इति तयोदितं श्रुत्वा प्रतिज्ञाय तथेति च
asmannāmnā ca saṃbuddho vaṃdyatāṃ bhavatādarāt / iti tayoditaṃ śrutvā pratijñāya tatheti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्तं प्रष्टुम् आयामि तत् समादेष्टुम् अर्हसि । आर्त्तस्वरा रुदन्ती सा प्रेती विन्दति वेदनां
bhavantaṃ praṣṭum āyāmi tat samādeṣṭum arhasi / ārttasvarā rudantī sā pretī vindati vedanāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन विण्मूत्रधानानि तेन धावति दुःखिता । तद् अपि कृच्छ्रतो लब्ध्वा भुंक्ते किं चित् कदा चन
yena viṇmūtradhānāni tena dhāvati duḥkhitā / tad api kṛcchrato labdhvā bhuṃkte kiṃ cit kadā cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सा पापिनी प्रेती दृष्टातिदुःखिता मया । किं तया प्रकृतं पापं मर्त्यलोके सुदारुणं
evaṃ sā pāpinī pretī dṛṣṭātiduḥkhitā mayā / kiṃ tayā prakṛtaṃ pāpaṃ martyaloke sudāruṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनैवंविधदुःखं सा ह्य् अनुभवति सांप्रतं । कदा सा पापतो मुक्ता कथं च सुगतिं व्रजेत्
yenaivaṃvidhaduḥkhaṃ sā hy anubhavati sāṃprataṃ / kadā sā pāpato muktā kathaṃ ca sugatiṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं वदतां शास्त सर्वसत्वप्रबोधने । इति तेनार्थिते चासौ भगवान् पुनर् अब्रवीत्
tat sarvaṃ vadatāṃ śāsta sarvasatvaprabodhane / iti tenārthite cāsau bhagavān punar abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौद्गल्यायन सा प्रेती पापिनी मत्सरी कुधीः । तया यत् प्रकृतं पापं येन सा दुःखभागिनी
maudgalyāyana sā pretī pāpinī matsarī kudhīḥ / tayā yat prakṛtaṃ pāpaṃ yena sā duḥkhabhāginī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सर्वं ते प्रवक्ष्यामि शृणु श्रोतुं यदीछसि
tat sarvaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu śrotuṃ yadīchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरासीद् भगवान् बुद्धः काश्यपो नाम सर्ववित् । सर्वविद्याधिपो नाथो धर्मराजस् तथागतः
purāsīd bhagavān buddhaḥ kāśyapo nāma sarvavit / sarvavidyādhipo nātho dharmarājas tathāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समन्तभद्रकृच् छास्ता त्रैधातुकविनायकः । जिनो ऽर्हन् सुगतस् त्रायी संबोधिमार्गदेशकः
samantabhadrakṛc chāstā traidhātukavināyakaḥ / jino 'rhan sugatas trāyī saṃbodhimārgadeśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सत्वानां हितार्थेन बोधिचर्याः प्रकाशयन् । वाराणसीम् उपाश्रित्य मृगदावे जिनाश्रमे
sa satvānāṃ hitārthena bodhicaryāḥ prakāśayan / vārāṇasīm upāśritya mṛgadāve jināśrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावकैर् भिक्षुभिः सार्द्धं बोधिसत्वगणैर् अपि । तस्मिन्न् एव पर्षत्मध्ये तस्थौ धर्मं समादिशत्
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvagaṇair api / tasminn eva parṣatmadhye tasthau dharmaṃ samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंश् च समये तस्य भिक्षुर् अन्यतमो यतिः । अन्यत्रनगरे गत्वा प्रत्यागछत् स्वम् आश्रमं
tasmiṃś ca samaye tasya bhikṣur anyatamo yatiḥ / anyatranagare gatvā pratyāgachat svam āśramaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मार्गे तृषार्त्तो ऽसौ दूरात् कूपं विलोकयन् । सहसा समुपागत्य कूपान्तिकम् उपाययौ
tatra mārge tṛṣārtto 'sau dūrāt kūpaṃ vilokayan / sahasā samupāgatya kūpāntikam upāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैका दारिका तत्र पूरयित्वा घटं जलैः । सहसा शिरसोहित्वा गृहं गन्तुम् उपाचरत्
tadaikā dārikā tatra pūrayitvā ghaṭaṃ jalaiḥ / sahasā śirasohitvā gṛhaṃ gantum upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तृषार्त्तो यतिर् दृष्ट्वा ताम् अम्बुघटवाहिकां । समुपेत्य जलं पातुं प्रार्थयन् समुपाचरत्
sa tṛṣārtto yatir dṛṣṭvā tām ambughaṭavāhikāṃ / samupetya jalaṃ pātuṃ prārthayan samupācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगिन्यो ऽहं तृषार्त्तो ऽस्मि दूरदेशाद् उपागतः । त्वां दृष्ट्वा सहसोपेत्य जलं पातुम् इहागतः
bhaginyo 'haṃ tṛṣārtto 'smi dūradeśād upāgataḥ / tvāṃ dṛṣṭvā sahasopetya jalaṃ pātum ihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् भगिनी जलं देहि जीवय मां तृषातुरं । दत्वा मे जीवनं त्वं तच् चिरं जीव्या निरोगिनी
tad bhaginī jalaṃ dehi jīvaya māṃ tṛṣāturaṃ / datvā me jīvanaṃ tvaṃ tac ciraṃ jīvyā niroginī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्थितं दृष्ट्वा दारिकासौ दुराशया । मात्सर्य्यप्रहतत्वाता तं भिक्षुं पर्य्यभाषत
iti tenārthitaṃ dṛṣṭvā dārikāsau durāśayā / mātsaryyaprahatatvātā taṃ bhikṣuṃ paryyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे भिक्षो ऽत्र मायाहि म्रियसे यदि वा खलु । न ते ददामि पानीयं घटो पूर्णो भवेन् मम
are bhikṣo 'tra māyāhi mriyase yadi vā khalu / na te dadāmi pānīyaṃ ghaṭo pūrṇo bhaven mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूपे यत्नात् समुद्धृत्य पूरयित्वाम्बुना घटे । प्रोहित्वायं मयानीतस् त्वदर्थे किं न मन्यते
kūpe yatnāt samuddhṛtya pūrayitvāmbunā ghaṭe / prohitvāyaṃ mayānītas tvadarthe kiṃ na manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्लज्ज क्व नु ते लज्जा परकीयाम्बुम् इछसि । राजा किं त्वं धनी वासि गुरुर् वा किं न मन्यते
nirlajja kva nu te lajjā parakīyāmbum ichasi / rājā kiṃ tvaṃ dhanī vāsi gurur vā kiṃ na manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आक्षेपं प्रतिक्षिप्य तं भिक्षुं सौगतं यतिं । अदत्वैवामृतं किं चित् सत्वरा सा गृहं ययौ
ity ākṣepaṃ pratikṣipya taṃ bhikṣuṃ saugataṃ yatiṃ / adatvaivāmṛtaṃ kiṃ cit satvarā sā gṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भिक्षुस् तृषार्त्तो ऽपि लज्जयासौ न्यवर्त्तते । अन्यत्रैवं समायाच्य पीत्वा ययौ स्वम् आश्रमं
tato bhikṣus tṛṣārtto 'pi lajjayāsau nyavarttate / anyatraivaṃ samāyācya pītvā yayau svam āśramaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्रमे तरोर् मूले पर्यण्कम् उपभुज्य सः । अनुशोचय तां नारीं मनसैवं व्यचिंतयत्
tatrāśrame taror mūle paryaṇkam upabhujya saḥ / anuśocaya tāṃ nārīṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो सा दुर्मती नारी मात्सर्य्यप्रहताशया । कथं न मन्यते ह्य् एवं मानुष्यजन्म दुर्ल्लभं
aho sā durmatī nārī mātsaryyaprahatāśayā / kathaṃ na manyate hy evaṃ mānuṣyajanma durllabhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुष्यं पुण्यतो लब्ध्वा निस्फलं क्रियते तया । धिक् तां दुराशयां मूढां यस्या जन्म निरर्थकं
mānuṣyaṃ puṇyato labdhvā nisphalaṃ kriyate tayā / dhik tāṃ durāśayāṃ mūḍhāṃ yasyā janma nirarthakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदैषा पापतो मुक्त्वा सद्गतिं समवाप्स्यति । मा गात् सा नरके दुःखं भूयाद् धर्मानुमोदिनी
kadaiṣā pāpato muktvā sadgatiṃ samavāpsyati / mā gāt sā narake duḥkhaṃ bhūyād dharmānumodinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवंमनसा भाष्य स भिक्षुर् विजितेन्द्रियः
ity evaṃmanasā bhāṣya sa bhikṣur vijitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा तस्थौ ध्यानसमाहितः । ततो ऽसौ दारिका गेहे प्राप्ता भर्तुः पुरोगता
triratnasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau dhyānasamāhitaḥ / tato 'sau dārikā gehe prāptā bhartuḥ purogatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् सर्वं प्रवृत्तांतं विस्तरेणाब्रवीन् मुदा । स्वामिन् नद्याम्बुसंपूर्णं घटं धृत्वागता पथि
etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ vistareṇābravīn mudā / svāmin nadyāmbusaṃpūrṇaṃ ghaṭaṃ dhṛtvāgatā pathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भिक्षुर् उपागत्य पानीयं मां प्रयाचति । अदत्वैवं जलं तस्मै भिक्षवे सत्वरागता
tato bhikṣur upāgatya pānīyaṃ māṃ prayācati / adatvaivaṃ jalaṃ tasmai bhikṣave satvarāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहुशो याच्यमानापि किं चिन् नैव ददाम्य् अहं । इति तयोक्तमात्रे ऽसौ भर्त्ता साधुर् अपि क्रुधा । तां भार्यां रुक्षणेत्रेण दृष्ट्वा चैवम् अभाषत
vahuśo yācyamānāpi kiṃ cin naiva dadāmy ahaṃ / iti tayoktamātre 'sau bharttā sādhur api krudhā / tāṃ bhāryāṃ rukṣaṇetreṇa dṛṣṭvā caivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे पापिनि दुर्बुद्धे कथं न दीयते त्वया । कियद् व्येति जलं दत्वा भिक्षवे तृषिताय ते ॥ र्म् ४।८० ७१! ॥ जलमात्रप्रदाने ऽपि यस्याः श्रद्धा न विद्यते । सा किम् अन्नं धनं रत्नं कथां दातुं समुत्सहेत्
are pāpini durbuddhe kathaṃ na dīyate tvayā / kiyad vyeti jalaṃ datvā bhikṣave tṛṣitāya te // Rm 4.80 71! // jalamātrapradāne 'pi yasyāḥ śraddhā na vidyate / sā kim annaṃ dhanaṃ ratnaṃ kathāṃ dātuṃ samutsahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिक् त्वां पापिनीं दुष्टां यस्या नास्ति दयार्थिने । किं त्वया मम सत्यापि यशोधर्मप्रघातया
dhik tvāṃ pāpinīṃ duṣṭāṃ yasyā nāsti dayārthine / kiṃ tvayā mama satyāpi yaśodharmapraghātayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एवं न प्रदद्यास् त्वं कस्मै चिद् अर्थिने जलं । प्रेयसीम् अपि भार्ये त्वां परित्यक्ष्याम्य् अहं खलु
yady evaṃ na pradadyās tvaṃ kasmai cid arthine jalaṃ / preyasīm api bhārye tvāṃ parityakṣyāmy ahaṃ khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि मे प्रियतां कर्तुम् इछसि स्नेहचेतसा । अर्थिनो मानयित्वा तद् दानं कर्तुं समुत्सहेः
yadi me priyatāṃ kartum ichasi snehacetasā / arthino mānayitvā tad dānaṃ kartuṃ samutsaheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नो चेद् एवं मया त्यक्ता व्रज मा तिष्ठ मे गृहे । अवश्यं नौ वियोगः स्याद् एकान्ते मरणं ध्रुवं
no ced evaṃ mayā tyaktā vraja mā tiṣṭha me gṛhe / avaśyaṃ nau viyogaḥ syād ekānte maraṇaṃ dhruvaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वादृश्या स्त्रिया पुंसः केवलं धर्महानये । धर्मं विना न मे कार्य्यं दाक्षिण्यापि च भार्यया
kiṃ tvādṛśyā striyā puṃsaḥ kevalaṃ dharmahānaye / dharmaṃ vinā na me kāryyaṃ dākṣiṇyāpi ca bhāryayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वया कांतयाप्य् एवं मात्सर्य्यकुलदुर्धिया । धर्म एव विनश्येत तद् व्रज मा गृहे वस
kiṃ tvayā kāṃtayāpy evaṃ mātsaryyakuladurdhiyā / dharma eva vinaśyeta tad vraja mā gṛhe vasa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण रक्ष्यते लोकः कान्तया किं हि रक्ष्यते । तत् कान्तापि परित्याज्या यदि पापनुरगिनी
dharmeṇa rakṣyate lokaḥ kāntayā kiṃ hi rakṣyate / tat kāntāpi parityājyā yadi pāpanuraginī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्या हि पालनीया सा यदि धर्मार्थिनी सती । किं त्वं पापार्थिनी दुष्टा यशोधर्मविनाशिनी
bhāryā hi pālanīyā sā yadi dharmārthinī satī / kiṃ tvaṃ pāpārthinī duṣṭā yaśodharmavināśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवाहं च त्वया सार्द्धं भोक्तुं रन्तुं समुत्सहे । क्रियते चेत् त्वया धर्मस् तथा वस मया सह
naivāhaṃ ca tvayā sārddhaṃ bhoktuṃ rantuṃ samutsahe / kriyate cet tvayā dharmas tathā vasa mayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नो चेद् एवं मया त्यक्ता त्वं मा तिष्ठ गृहे व्रज । एवं भर्त्त्रोच्यमानापि प्रमदा सा न बोधिता
no ced evaṃ mayā tyaktā tvaṃ mā tiṣṭha gṛhe vraja / evaṃ bharttrocyamānāpi pramadā sā na bodhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्सर्य्यालीढचित्तत्वाद् रोषिता चैवम् अब्रवीत् । नैव स्थास्याम्य् अहं यास्ये किं स्थित्वैवं विनिन्दिता
mātsaryyālīḍhacittatvād roṣitā caivam abravīt / naiva sthāsyāmy ahaṃ yāsye kiṃ sthitvaivaṃ vininditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियत् त्वय्य् अपराधं मे यत् तथाहं विमोचिता । किं स भिक्षुर् गुरुर् राजा मित्रं वा ते पिता सुहृत्
kiyat tvayy aparādhaṃ me yat tathāhaṃ vimocitā / kiṃ sa bhikṣur gurur rājā mitraṃ vā te pitā suhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातिर् वा स सखा वन्धुः किं च भ्राता प्रभुर् धनी । प्रदत्तं किं अदत्तं च कियन् नष्टं भवेत् यतः
jñātir vā sa sakhā vandhuḥ kiṃ ca bhrātā prabhur dhanī / pradattaṃ kiṃ adattaṃ ca kiyan naṣṭaṃ bhavet yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव किंचिच् च दास्यामि कस्मै चिद् भिक्षवे ऽर्थितं । अदत्वा मे भवेत् किं हि दास्याम्य् अहं यथेछया
naiva kiṃcic ca dāsyāmi kasmai cid bhikṣave 'rthitaṃ / adatvā me bhavet kiṃ hi dāsyāmy ahaṃ yathechayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यामि वा न दास्यामि का चर्चात्र तथा तव । पापश् चेन् मयि पच्येत धर्मो वापि तथा मम
dāsyāmi vā na dāsyāmi kā carcātra tathā tava / pāpaś cen mayi pacyeta dharmo vāpi tathā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् अत्र मा कृथाश् चिन्तां किं त्वयात्र विचार्य्यते । शुभं वाप्य् अशुभं वा मे तव किं तद् विचारता
tvam atra mā kṛthāś cintāṃ kiṃ tvayātra vicāryyate / śubhaṃ vāpy aśubhaṃ vā me tava kiṃ tad vicāratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि मम दोषं चेद् यास्यामि न वसाम्य् अहं । वरं प्राणपरित्याज्यं न तु दानं ददाम्य् अहं
tathāpi mama doṣaṃ ced yāsyāmi na vasāmy ahaṃ / varaṃ prāṇaparityājyaṃ na tu dānaṃ dadāmy ahaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् असौ प्रमदाक्रुष्य भर्तुर् आक्षिप्य गर्विता । क्वचित् किंचिच् च कस्मैचिद् ददौ नैव कदाचन
ity asau pramadākruṣya bhartur ākṣipya garvitā / kvacit kiṃcic ca kasmaicid dadau naiva kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे तिथीन् उपायातान् दृष्ट्वैवातिप्ररोषिता । वहुधा क्रुष्य तान् गेहान् न्यकासयद् बलादपि
gṛhe tithīn upāyātān dṛṣṭvaivātipraroṣitā / vahudhā kruṣya tān gehān nyakāsayad balādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाशीर्वचनान्य् एवं श्रुत्वापि परिकोपिता । हसति निन्दयित्वैनां परिभाष्य न्यकासयत्
tadāśīrvacanāny evaṃ śrutvāpi parikopitā / hasati nindayitvaināṃ paribhāṣya nyakāsayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा बध्वा गृहद्वारं याचकागतिशंकया । कोष्ठ एव समासीना कदाचिन् न विनिर्ययौ
sadā badhvā gṛhadvāraṃ yācakāgatiśaṃkayā / koṣṭha eva samāsīnā kadācin na viniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदा स्वामिना सार्द्धं कृत्वैवं कलहं मुहुः । स्वयम् एव प्रभुक्त्वासौ कालम् एवम् अयापयत्
sarvadā svāminā sārddhaṃ kṛtvaivaṃ kalahaṃ muhuḥ / svayam eva prabhuktvāsau kālam evam ayāpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः काल उपायाते प्रमदा सा रुजान्विता । तदाप्य् एवं न चोत्सेहे किंचिद् दातुं समर्थिने
tataḥ kāla upāyāte pramadā sā rujānvitā / tadāpy evaṃ na cotsehe kiṃcid dātuṃ samarthine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रवृद्धरोगार्त्ता तृष्णार्त्ता परिशोषिता । मृता सा नरके याता प्रेती भवति सांप्रतं
tataḥ pravṛddharogārttā tṛṣṇārttā pariśoṣitā / mṛtā sā narake yātā pretī bhavati sāṃprataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या चाभूद् दारिका दुष्टा मात्सर्य्यप्रहताशया । सैवैषा हि त्वया दृष्टा प्रेती नरकवासिनी
yā cābhūd dārikā duṣṭā mātsaryyaprahatāśayā / saivaiṣā hi tvayā dṛṣṭā pretī narakavāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मौद्गल्य दृष्ट्वैवं प्रत्यक्षं पापदुःखिनीं । सर्वादा श्रद्धयार्थिभ्यो दातव्यं जलम् आदरात्
iti maudgalya dṛṣṭvaivaṃ pratyakṣaṃ pāpaduḥkhinīṃ / sarvādā śraddhayārthibhyo dātavyaṃ jalam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्ववस्तुप्रदानानां जलदानं महत्तरं । सर्वेषां जीवनं यस्माद् अमृतं संवरं जलं
sarvavastupradānānāṃ jaladānaṃ mahattaraṃ / sarveṣāṃ jīvanaṃ yasmād amṛtaṃ saṃvaraṃ jalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलपानं विना सर्वे न जीवन्ति हि जन्तवः । तद् अमृतं जलं शुद्धं दातव्यम् अर्थिने सदा
jalapānaṃ vinā sarve na jīvanti hi jantavaḥ / tad amṛtaṃ jalaṃ śuddhaṃ dātavyam arthine sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलम् एव हि पीत्वा ते निराहारास् तपस्विनः । योगिनो ऽनेकवर्षानि जीवन्ति प्राणिनो यथा
jalam eva hi pītvā te nirāhārās tapasvinaḥ / yogino 'nekavarṣāni jīvanti prāṇino yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाहाराभिसंत्यक्ता जिवंति प्राणिनो जलैः । सर्वान् न परिभुक्त्वापि न जीवन्ति जलैर् विना
sarvāhārābhisaṃtyaktā jivaṃti prāṇino jalaiḥ / sarvān na paribhuktvāpi na jīvanti jalair vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अमृतप्रदानं तज् जीवदानं प्रचक्ष्यते । सर्ववस्तुप्रदानेभ्यो जलदानं प्रशस्यते
tad amṛtapradānaṃ taj jīvadānaṃ pracakṣyate / sarvavastupradānebhyo jaladānaṃ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषाद् ग्रीष्मकाले तु तृषार्त्ताय च रोगिने । बालवृद्धातुरेभ्यश् च दातव्यं जलम् आदितः
viśeṣād grīṣmakāle tu tṛṣārttāya ca rogine / bālavṛddhāturebhyaś ca dātavyaṃ jalam āditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलदानं महादानं जलदानसमं न हि । येनाभिधार्य्यते प्राणं तत् फलं संप्रशस्यते
jaladānaṃ mahādānaṃ jaladānasamaṃ na hi / yenābhidhāryyate prāṇaṃ tat phalaṃ saṃpraśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वधातुप्रदानेभ्यः सर्वरत्नप्रदानतः । सर्वान्नभोग्यदानेभ्यो जलदानं महीयते
sarvadhātupradānebhyaḥ sarvaratnapradānataḥ / sarvānnabhogyadānebhyo jaladānaṃ mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्याकोटिप्रदानाच् च गजकोटिप्रदानतः । गवां कोटिप्रदानाच् च जलदानं महीयते
kanyākoṭipradānāc ca gajakoṭipradānataḥ / gavāṃ koṭipradānāc ca jaladānaṃ mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तरत्नमयीभूमिप्रदानाच् च महीयते । एवं सर्वप्रदानेभ्यो जलदानं महत्तरं
saptaratnamayībhūmipradānāc ca mahīyate / evaṃ sarvapradānebhyo jaladānaṃ mahattaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृप्यन्ते देवताः सर्वे पितृलोकास् तथापरे । सर्वे भूताश् च सत्वाश् च जलेनैव सदापि हि
tṛpyante devatāḥ sarve pitṛlokās tathāpare / sarve bhūtāś ca satvāś ca jalenaiva sadāpi hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा द्रव्यानि सर्वाणि भूतानि ह्य् अशुचिन्य् अपि । जलाभिषिक्तमात्रेण शुद्ध्यन्ते सर्वदा खलु
tathā dravyāni sarvāṇi bhūtāni hy aśuciny api / jalābhiṣiktamātreṇa śuddhyante sarvadā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सर्वप्रदानानां जलदानं महीयते
tasmāt sarvapradānānāṃ jaladānaṃ mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ये च सुधां पीत्वा दिव्यकान्ता समर्पिता । रमन्ति त्रिदशाः स्वर्गे ते हि सर्वे जलप्रदाः
tathā ye ca sudhāṃ pītvā divyakāntā samarpitā / ramanti tridaśāḥ svarge te hi sarve jalapradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.