Salinatha: Rasamanjari 6

बलिनो बहुदोषस्य वयःस्थस्य शरीरिणः । एतत्प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे

balino bahudoṣasya vayaḥsthasya śarīriṇaḥ / etatpramāṇamicchanti prasthaṃ śoṇitamokṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यभ्रे वर्षासु विद्यात्तु ग्रीष्मकाले तु शीतले । हेमन्तकाले मध्याह्ने शस्त्रकालास्त्रयः स्मृताः

vyabhre varṣāsu vidyāttu grīṣmakāle tu śītale / hemantakāle madhyāhne śastrakālāstrayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<तलेश्वररसः (१)> कर्षा द्वादश तालस्य कूष्माण्डरससंभृते । स्वेदयेद् दोलिकायन्त्रे यावत्तोयं न विद्यते

<taleśvararasaḥ (1)> karṣā dvādaśa tālasya kūṣmāṇḍarasasaṃbhṛte / svedayed dolikāyantre yāvattoyaṃ na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात्तं शोषयेत्खल्वे सूतं कर्षद्वयं क्षिपेत् । घर्षयेद् बहुधा तत्तु यावत्कज्जलिका भवेत्

paścāttaṃ śoṣayetkhalve sūtaṃ karṣadvayaṃ kṣipet / gharṣayed bahudhā tattu yāvatkajjalikā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नुहीक्षीरं रविक्षीरं छागी गोक्षुरवाकुची । पातालगरुडाङ्कोलचक्रमर्दकहिज्जलाः

snuhīkṣīraṃ ravikṣīraṃ chāgī gokṣuravākucī / pātālagaruḍāṅkolacakramardakahijjalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमार्युन्मत्तभल्लातत्रिफलाम्बुपुनर्नवाः । निम्बत्वग् एभिर् भैषज्यैः पुटनाच्च त्रयं त्रयम्

kumāryunmattabhallātatriphalāmbupunarnavāḥ / nimbatvag ebhir bhaiṣajyaiḥ puṭanācca trayaṃ trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्कर्षं कलिकाचूर्णं हण्डिकायां तु धारयेत् । चतुर्थांशमधः स्थाप्यं मध्ये स्थाप्यं तु तालकम्

ṣaṭkarṣaṃ kalikācūrṇaṃ haṇḍikāyāṃ tu dhārayet / caturthāṃśamadhaḥ sthāpyaṃ madhye sthāpyaṃ tu tālakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चादुपरिचूर्णं तु सर्वं स्थाप्यं प्रयत्नतः । हण्डिकां कण्ठपर्यन्तां कुमारीरसयोगतः

paścāduparicūrṇaṃ tu sarvaṃ sthāpyaṃ prayatnataḥ / haṇḍikāṃ kaṇṭhaparyantāṃ kumārīrasayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरयेच्च ततो मुद्रां दृढां कुर्यात्प्रयत्नतः । तस्योपरि शिलां दत्त्वा दृढा न च चलेद्यथा

pūrayecca tato mudrāṃ dṛḍhāṃ kuryātprayatnataḥ / tasyopari śilāṃ dattvā dṛḍhā na ca caledyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपाग्ना चतुर्यामं विंशद्यामं हठाग्निना । स्वाङ्गशीतलमुद्धृत्य कुष्ठे तालेश्वरो रसः

dīpāgnā caturyāmaṃ viṃśadyāmaṃ haṭhāgninā / svāṅgaśītalamuddhṛtya kuṣṭhe tāleśvaro rasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुष्ठनाशः परः ख्यातो भैरवानन्दयोगिना । पथ्यं मुद्गाम्बुशाल्यन्नं भिषगत्र प्रयोजयेत्

kuṣṭhanāśaḥ paraḥ khyāto bhairavānandayoginā / pathyaṃ mudgāmbuśālyannaṃ bhiṣagatra prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<तालेश्वररसः (२)> सूतो द्वौ वल्गुजा त्रीणि कणा विश्वा त्रिकं त्रिकम्

<tāleśvararasaḥ (2)> sūto dvau valgujā trīṇi kaṇā viśvā trikaṃ trikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धैकं ब्रह्मपुत्रस्य मरिचस्य चतुष्टयम् । एकैकं निम्बधत्तूरबीजतो गन्धकत्रयम्

sārdhaikaṃ brahmaputrasya maricasya catuṣṭayam / ekaikaṃ nimbadhattūrabījato gandhakatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातीटङ्कणतालाया भागा दश दश स्मृताः । युक्त्या सर्वं विमर्द्याथामृतास्वरसभाविताः

jātīṭaṅkaṇatālāyā bhāgā daśa daśa smṛtāḥ / yuktyā sarvaṃ vimardyāthāmṛtāsvarasabhāvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तधा शोषयित्वाथ धत्तूरस्यैव दापयेत् । संमर्द्य गोलकं सार्द्रं धत्तूरैर् वेष्टयेद्दलैः

saptadhā śoṣayitvātha dhattūrasyaiva dāpayet / saṃmardya golakaṃ sārdraṃ dhattūrair veṣṭayeddalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमये वेष्टयेत्तच्च कुक्कुटाख्यपुटे पचेत् । रसः कुष्ठहरः सेव्यः सर्वदा भोजनप्रियैः

gomaye veṣṭayettacca kukkuṭākhyapuṭe pacet / rasaḥ kuṣṭhaharaḥ sevyaḥ sarvadā bhojanapriyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<स्वर्णक्षीरीरसः> हेमाह्वां पञ्चपलिकां क्षिप्त्वा तक्रघटे पचेत् । तक्रे जीर्णे समुद्धृत्य पुनः क्षीरघटे पचेत्

<svarṇakṣīrīrasaḥ> hemāhvāṃ pañcapalikāṃ kṣiptvā takraghaṭe pacet / takre jīrṇe samuddhṛtya punaḥ kṣīraghaṭe pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरे जीर्णे समुद्धृत्य क्षालयित्वा विशोषयेत् । चूर्णितं तत्पञ्चपलं मरिचानां पलद्वयम्

kṣīre jīrṇe samuddhṛtya kṣālayitvā viśoṣayet / cūrṇitaṃ tatpañcapalaṃ maricānāṃ paladvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलैकं मूर्छितं सूतम् एकीकृत्वा च भक्षयेत् । निष्कैकं सुप्तिकुष्ठार्तः स्वर्णक्षीरीरसो ह्ययम्

palaikaṃ mūrchitaṃ sūtam ekīkṛtvā ca bhakṣayet / niṣkaikaṃ suptikuṣṭhārtaḥ svarṇakṣīrīraso hyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<शूलगजकेसरीरसः> शुद्धसूतं द्विधा गन्धं यामैकं मर्दयेद् दृढम् । ताम्रभस्म द्वयोस्तुल्यं सम्पुटे तं निरोधयेत्

<śūlagajakesarīrasaḥ> śuddhasūtaṃ dvidhā gandhaṃ yāmaikaṃ mardayed dṛḍham / tāmrabhasma dvayostulyaṃ sampuṭe taṃ nirodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वाधोलवणं दत्त्वा मृद्भाण्डे धारयेद्भिषक् । ततो गजपुटे पक्त्वा स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत्

ūrdhvādholavaṇaṃ dattvā mṛdbhāṇḍe dhārayedbhiṣak / tato gajapuṭe paktvā svāṅgaśītaṃ samuddharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पुटं चूर्णयेत् सूक्ष्मं पर्णखण्डे द्विगुञ्जके । भक्षयेच्छूलपीडार्थे हिङ्गुशुण्ठीसजीरकम्

sampuṭaṃ cūrṇayet sūkṣmaṃ parṇakhaṇḍe dviguñjake / bhakṣayecchūlapīḍārthe hiṅguśuṇṭhīsajīrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचामरिचजं चूर्णं कर्षमुष्णजलैः पिबेत् । असाध्यं साधयेच्छूलं रसः स्याच्छूलकेसरी

vacāmaricajaṃ cūrṇaṃ karṣamuṣṇajalaiḥ pibet / asādhyaṃ sādhayecchūlaṃ rasaḥ syācchūlakesarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यायामं मैथुनं मद्यं लवणं कटुकानि च । वेगरोधं शुक्ररोधं वर्जयेच्छूलवान्नरः

vyāyāmaṃ maithunaṃ madyaṃ lavaṇaṃ kaṭukāni ca / vegarodhaṃ śukrarodhaṃ varjayecchūlavānnaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<ब्रह्मरसः> भागैकं मूर्छितं सूतं गन्धावल्गुजचित्रकान् । चूर्णं तु ब्रह्मबीजानां प्रतिद्वादशभागिकम्

<brahmarasaḥ> bhāgaikaṃ mūrchitaṃ sūtaṃ gandhāvalgujacitrakān / cūrṇaṃ tu brahmabījānāṃ pratidvādaśabhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागांस्त्रिंशद्गुडस्यापि क्षौद्रेण गुटिका कृता । अयं ब्रह्मरसो नाम्ना ब्रह्महत्याविनाशनः

bhāgāṃstriṃśadguḍasyāpi kṣaudreṇa guṭikā kṛtā / ayaṃ brahmaraso nāmnā brahmahatyāvināśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विनिष्कभक्षणाद्धन्ति प्रसुप्तिं कुष्ठमण्डलम् । पातालगरुडीमूलं जले पिष्ट्वा पिबेदनु

dviniṣkabhakṣaṇāddhanti prasuptiṃ kuṣṭhamaṇḍalam / pātālagaruḍīmūlaṃ jale piṣṭvā pibedanu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<इन्दुधररसः> शुद्धं सूतं समं गन्धं तुत्थं च मृतताम्रकम् । मर्दितं वाकुचीक्वाथैर्दिनैकं वटकीकृतम्

<indudhararasaḥ> śuddhaṃ sūtaṃ samaṃ gandhaṃ tutthaṃ ca mṛtatāmrakam / marditaṃ vākucīkvāthairdinaikaṃ vaṭakīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कमात्रं सदा खादेच्छ्वेतघ्नेन्दुधरो रसः । वाकुचीतैलकर्षैकं सक्षौद्रमनुपाययेत्

niṣkamātraṃ sadā khādecchvetaghnendudharo rasaḥ / vākucītailakarṣaikaṃ sakṣaudramanupāyayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<पारिभद्ररसः> मूर्छितं सूतकं धात्रीफलं निम्बस्य चाहरेत् । तुल्यांशं खादिरक्वाथैर्दिनं मर्द्यं च भक्षयेत् । निष्कैकं दद्रुकुष्ठघ्नः पारिभद्राह्वयो रसः

<pāribhadrarasaḥ> mūrchitaṃ sūtakaṃ dhātrīphalaṃ nimbasya cāharet / tulyāṃśaṃ khādirakvāthairdinaṃ mardyaṃ ca bhakṣayet / niṣkaikaṃ dadrukuṣṭhaghnaḥ pāribhadrāhvayo rasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<श्वेतारिरसः> शुद्धं सूतं समं गन्धं त्रिफलाभ्रं च वाकुची । भल्लातं च शिला कृष्णा निम्बबीजं समं समम्

<śvetārirasaḥ> śuddhaṃ sūtaṃ samaṃ gandhaṃ triphalābhraṃ ca vākucī / bhallātaṃ ca śilā kṛṣṇā nimbabījaṃ samaṃ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्दयेद्भृङ्गजद्रावैः पेष्यं शोष्यं पुनः पुनः । इत्थं कुर्यात् त्रिसप्ताहं रसं श्वेतारिको भवेत्

mardayedbhṛṅgajadrāvaiḥ peṣyaṃ śoṣyaṃ punaḥ punaḥ / itthaṃ kuryāt trisaptāhaṃ rasaṃ śvetāriko bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्वाज्यैः खादयेन्निष्कं श्वेतकुष्ठं विनाशयेत्

madhvājyaiḥ khādayenniṣkaṃ śvetakuṣṭhaṃ vināśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कालाग्निरुद्ररसः> सूताभ्रं ताम्रतीक्ष्णानां भस्म माक्षिकगन्धकम् । वन्ध्याकर्कोटकीद्रावै रसो मर्द्यो दिनावधि

<kālāgnirudrarasaḥ> sūtābhraṃ tāmratīkṣṇānāṃ bhasma mākṣikagandhakam / vandhyākarkoṭakīdrāvai raso mardyo dināvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्ध्याकर्कोटकीकन्दे क्षिप्त्वा लिप्त्वा मृदा बहिः । भूधराख्ये पुटे पाच्यं दिनैकं तु विचूर्णयेत्

vandhyākarkoṭakīkande kṣiptvā liptvā mṛdā bahiḥ / bhūdharākhye puṭe pācyaṃ dinaikaṃ tu vicūrṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमांशं विषं योज्यं माषमात्रं च भक्षयेत् । रसः कालाग्निरुद्रोऽयं दशाहेन विसर्पनुत्

daśamāṃśaṃ viṣaṃ yojyaṃ māṣamātraṃ ca bhakṣayet / rasaḥ kālāgnirudro'yaṃ daśāhena visarpanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीमधुसंयुक्तं ह्यनुपानं प्रकल्पयेत् । <मकरध्वजरसः> स्वर्णादष्टगुणं सूतं मर्दयेद् द्वित्वगन्धकम्

pippalīmadhusaṃyuktaṃ hyanupānaṃ prakalpayet / <makaradhvajarasaḥ> svarṇādaṣṭaguṇaṃ sūtaṃ mardayed dvitvagandhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तकार्पासकुसुमैः कुमार्यास्त्रिदिनं ततः । शुष्कं काचघटे रुद्ध्वा वालुकायन्त्रगं हठात्

raktakārpāsakusumaiḥ kumāryāstridinaṃ tataḥ / śuṣkaṃ kācaghaṭe ruddhvā vālukāyantragaṃ haṭhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्म कुर्याद्रसेन्द्रस्य नवार्ककिरणोपमम् । भागोऽस्य भागाश्चत्वारः कर्पूरस्य सुशोभनाः

bhasma kuryādrasendrasya navārkakiraṇopamam / bhāgo'sya bhāgāścatvāraḥ karpūrasya suśobhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लवङ्गं मरिचं जातीफलं कर्पूरमात्रया । मेलयेन्मृगनाभिं च गद्याणकमितां ततः

lavaṅgaṃ maricaṃ jātīphalaṃ karpūramātrayā / melayenmṛganābhiṃ ca gadyāṇakamitāṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लक्ष्णपिष्टो रसः श्रीमाञ्जायते मकरध्वजः । वल्लं वल्लद्वयं वास्य ताम्बूलदलसंयुतम्

ślakṣṇapiṣṭo rasaḥ śrīmāñjāyate makaradhvajaḥ / vallaṃ valladvayaṃ vāsya tāmbūladalasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्षयेन्मधुरं स्निग्धं लघुमांसमवातुलम् । शृतं शीतं सितायुक्तं दुग्धं गोधूमम् आज्यकम्

bhakṣayenmadhuraṃ snigdhaṃ laghumāṃsamavātulam / śṛtaṃ śītaṃ sitāyuktaṃ dugdhaṃ godhūmam ājyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माषाश्च पिष्टमपरं मद्यानि विविधानि च । करोत्यग्निबलं पुंसां वलीपलितनाशनः

māṣāśca piṣṭamaparaṃ madyāni vividhāni ca / karotyagnibalaṃ puṃsāṃ valīpalitanāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेधायुःकान्तिजनकः कामोद्दीपनकृन्महान् । अभ्यासात् साधकः स्त्रीणां शतं जयति नित्यशः

medhāyuḥkāntijanakaḥ kāmoddīpanakṛnmahān / abhyāsāt sādhakaḥ strīṇāṃ śataṃ jayati nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिकाले रतान्ते वा पुनः सेव्यो रसोत्तमः । मदहानिं करोत्येष प्रमदानां सुनिश्चितम्

ratikāle ratānte vā punaḥ sevyo rasottamaḥ / madahāniṃ karotyeṣa pramadānāṃ suniścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्रिमं स्थावरविषं जंगमं विषवारिजम् । न विकाराय भवति साधकानां च वत्सरात्

kṛtrimaṃ sthāvaraviṣaṃ jaṃgamaṃ viṣavārijam / na vikārāya bhavati sādhakānāṃ ca vatsarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत्युञ्जयो यथाभ्यासान्मृत्युं जयति देहिनाम् । तथायं साधकेन्द्रस्य जरामरणनाशनः

mṛtyuñjayo yathābhyāsānmṛtyuṃ jayati dehinām / tathāyaṃ sādhakendrasya jarāmaraṇanāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मदनकामदेवरसः> तारं वज्रं सुवर्णं च ताम्रं च सूतगन्धकम् । लोहं च क्रमवृद्धानि कुर्यादेतानि मात्रया

<madanakāmadevarasaḥ> tāraṃ vajraṃ suvarṇaṃ ca tāmraṃ ca sūtagandhakam / lohaṃ ca kramavṛddhāni kuryādetāni mātrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमर्द्य कन्यकाद्रावैर्न्यसेत्काचमये घटे । मुद्रितं पिठरीमध्ये धारयेत्सैन्धवैर्भृते

vimardya kanyakādrāvairnyasetkācamaye ghaṭe / mudritaṃ piṭharīmadhye dhārayetsaindhavairbhṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिठरीं मुद्रयेत्सम्यक् ततश् चुल्ल्यां निवेशयेत् । वह्निं शनैः शनैः कुर्याद्दिनैकं तत उद्धरेत्

piṭharīṃ mudrayetsamyak tataś cullyāṃ niveśayet / vahniṃ śanaiḥ śanaiḥ kuryāddinaikaṃ tata uddharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाङ्गशीतं च संचूर्ण्य भावयेदर्कदुग्धकैः । अश्वगन्धा च कङ्कोली वानरी मुशलीक्षुरः

svāṅgaśītaṃ ca saṃcūrṇya bhāvayedarkadugdhakaiḥ / aśvagandhā ca kaṅkolī vānarī muśalīkṣuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवारं स्वरसं भाव्यं शतावर्या विभावयेत् । पद्मकन्दकसेरूणां रसैर् भाव्यं तु एकधा

trivāraṃ svarasaṃ bhāvyaṃ śatāvaryā vibhāvayet / padmakandakaserūṇāṃ rasair bhāvyaṃ tu ekadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्तूरीव्योषकपूरैः कङ्कोलैलालवंगकम् । पूर्वचूर्णादष्टमांशमितचूर्णं विमिश्रयेत्

kastūrīvyoṣakapūraiḥ kaṅkolailālavaṃgakam / pūrvacūrṇādaṣṭamāṃśamitacūrṇaṃ vimiśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैः समां शर्करां च दत्त्वा शाणोन्मितं ददेत् । गोदुग्धद्विपलेनैव मधुराहारसेविनः

sarvaiḥ samāṃ śarkarāṃ ca dattvā śāṇonmitaṃ dadet / godugdhadvipalenaiva madhurāhārasevinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य प्रभावात् सौन्दर्य्यं बलं तेजो विवर्धते । तरुणी रमते बह्वीर्वीर्यहानिर्न जायते

asya prabhāvāt saundaryyaṃ balaṃ tejo vivardhate / taruṇī ramate bahvīrvīryahānirna jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<पूर्णेन्दुरसः> शाल्मल्युत्थैर् द्रवैर् मर्द्य पक्षैकं शुद्धसूतकम् । यामद्वयं पचेदाज्ये वस्त्रे बद्ध्वाथ मर्दयेत्

<pūrṇendurasaḥ> śālmalyutthair dravair mardya pakṣaikaṃ śuddhasūtakam / yāmadvayaṃ pacedājye vastre baddhvātha mardayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनैकं शाल्मलिद्रावैर् मर्दयित्वा वटीं कृताम् । वेष्टयेन्नागवल्ल्या च निःक्षिपेत् काचभाजने

dinaikaṃ śālmalidrāvair mardayitvā vaṭīṃ kṛtām / veṣṭayennāgavallyā ca niḥkṣipet kācabhājane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाजनं शाल्मलीद्रावैः पूर्णं यामद्वयं पचेत् । वालुकायंत्रमध्ये तु द्रवे जीर्णे समुद्धरेत्

bhājanaṃ śālmalīdrāvaiḥ pūrṇaṃ yāmadvayaṃ pacet / vālukāyaṃtramadhye tu drave jīrṇe samuddharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुञ्जं भक्षयेत्प्रातर्नागवल्लीदलान्तरे । मुशलीं ससितां क्षीरैः पलैकं पाययेदनु

dviguñjaṃ bhakṣayetprātarnāgavallīdalāntare / muśalīṃ sasitāṃ kṣīraiḥ palaikaṃ pāyayedanu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसः पूर्णेन्दुनामायं सम्यग् वीर्यकरो भवेत् । कामिनीनां सहस्रैकं नरः कामयते ध्रुवम्

rasaḥ pūrṇendunāmāyaṃ samyag vīryakaro bhavet / kāminīnāṃ sahasraikaṃ naraḥ kāmayate dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कामिनीमदभञ्जनरसः> शुद्धं सूतं समं गन्धं त्र्यहं कह्लारजद्रवैः । मर्दितं वालुकायन्त्रे यामैः कूपीगतं पचेत्

<kāminīmadabhañjanarasaḥ> śuddhaṃ sūtaṃ samaṃ gandhaṃ tryahaṃ kahlārajadravaiḥ / marditaṃ vālukāyantre yāmaiḥ kūpīgataṃ pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ताङ्गस्य द्रवैर्भाव्यं दिनैकं तु सितायुतम् । यथेष्टं भक्षयेच्चानु कामयेत्कामिनीशतम्

raktāṅgasya dravairbhāvyaṃ dinaikaṃ tu sitāyutam / yatheṣṭaṃ bhakṣayeccānu kāmayetkāminīśatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मदनोदयरस> शुद्धं सूतं समं गन्धं रक्तोत्पलदलद्रवैः । यामं मर्द्यं पुनर्गन्धं पूर्वाद् अर्धं विनिष्क्षिपेत्

<madanodayarasa> śuddhaṃ sūtaṃ samaṃ gandhaṃ raktotpaladaladravaiḥ / yāmaṃ mardyaṃ punargandhaṃ pūrvād ardhaṃ viniṣkṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनैकं मर्दयेत्तत्तु पुनर्गन्धं च मर्दयेत् । पूर्वद्रावैर्दिनैकं तु काचकुप्यां निरुध्य च

dinaikaṃ mardayettattu punargandhaṃ ca mardayet / pūrvadrāvairdinaikaṃ tu kācakupyāṃ nirudhya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनैकं वालुकायन्त्रे पक्वम् उद्धृत्य भक्षयेत् । पञ्चगुञ्जा सिता सार्द्धं रसोऽयं मदनोदयः

dinaikaṃ vālukāyantre pakvam uddhṛtya bhakṣayet / pañcaguñjā sitā sārddhaṃ raso'yaṃ madanodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समूलं वानरीबीजं मुशली शर्करासमम् । गवां क्षीरेण तत्पेयं पलार्द्धमनुपानकम्

samūlaṃ vānarībījaṃ muśalī śarkarāsamam / gavāṃ kṣīreṇa tatpeyaṃ palārddhamanupānakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अनङ्गसुन्दररसः> पलद्वयं द्वयं शुद्धं पारदं गन्धकं तथा । मृतहेम्नस्तु कर्षैकं पलैकं मृतताम्रकम्

<anaṅgasundararasaḥ> paladvayaṃ dvayaṃ śuddhaṃ pāradaṃ gandhakaṃ tathā / mṛtahemnastu karṣaikaṃ palaikaṃ mṛtatāmrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृततारं चतुर्निष्कं मर्द्यं पञ्चामृतैर्दिनम् । रुद्ध्वा तु वै पुटे पश्चाद्दिनैकं तु समुद्धरेत्

mṛtatāraṃ caturniṣkaṃ mardyaṃ pañcāmṛtairdinam / ruddhvā tu vai puṭe paścāddinaikaṃ tu samuddharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वा पञ्चामृतैः कुर्याद्वटिकां बदराकृतिम् । अनङ्गसुन्दरो नाम परं पुष्टिप्रदायकः

piṣṭvā pañcāmṛtaiḥ kuryādvaṭikāṃ badarākṛtim / anaṅgasundaro nāma paraṃ puṣṭipradāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कामेश्वररसः> सम्यङ्मारितमभ्रकं कट्फलं कुष्ठाश्वगन्धामृता मेथी मोचरसो विदारिमुशली गोक्षूरकं क्षूरकम् । रम्भाकन्दशतावरी ह्यजमुदा माषास्तिला धान्यकं यष्टी नागबला कचूरमदनं जातीफलं सैन्धवम्

<kāmeśvararasaḥ> samyaṅmāritamabhrakaṃ kaṭphalaṃ kuṣṭhāśvagandhāmṛtā methī mocaraso vidārimuśalī gokṣūrakaṃ kṣūrakam / rambhākandaśatāvarī hyajamudā māṣāstilā dhānyakaṃ yaṣṭī nāgabalā kacūramadanaṃ jātīphalaṃ saindhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्ङ्गी कर्कटशृङ्गिका त्रिकटुकं जीरद्वयं चित्रकं चातुर्जातपुनर्नवा गजकणा द्राक्षा शटी वासकम् । शाल्मल्यन्ध्रिफलत्रिकं कपिभवं बीजं समं चूर्णयेच्चूर्णांशा विजया सिता द्विगुणिता मध्वाज्ययोः पिण्डितम्

bhārṅgī karkaṭaśṛṅgikā trikaṭukaṃ jīradvayaṃ citrakaṃ cāturjātapunarnavā gajakaṇā drākṣā śaṭī vāsakam / śālmalyandhriphalatrikaṃ kapibhavaṃ bījaṃ samaṃ cūrṇayeccūrṇāṃśā vijayā sitā dviguṇitā madhvājyayoḥ piṇḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्षार्द्धा गुटिकावलेहम् अथवा सेव्यं सदा सर्वथा पेयं क्षीरसिता तु वीर्यकरणं स्तम्भोऽप्ययं कामिनी । रामावश्यकरं सुखातिसुखदं प्रौढाङ्गनाद्रावकम् क्षीणे पुष्टिकरं क्षये क्षयहरं सर्वामयध्वंसनम्

karṣārddhā guṭikāvaleham athavā sevyaṃ sadā sarvathā peyaṃ kṣīrasitā tu vīryakaraṇaṃ stambho'pyayaṃ kāminī / rāmāvaśyakaraṃ sukhātisukhadaṃ prauḍhāṅganādrāvakam kṣīṇe puṣṭikaraṃ kṣaye kṣayaharaṃ sarvāmayadhvaṃsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासश्वासमहातिसारशमनं मन्दाग्निसंदीपनं धातोर्वृद्धिकरं रसायनवरं नास्त्यन्यदस्मात्परम् । अर्शांसि ग्रहणीप्रमेहनिचयश्लेष्मातिरक्तप्रणुन् नित्यानन्दकरं विशेषविदुषां वाचां विलासोद्भवम्

kāsaśvāsamahātisāraśamanaṃ mandāgnisaṃdīpanaṃ dhātorvṛddhikaraṃ rasāyanavaraṃ nāstyanyadasmātparam / arśāṃsi grahaṇīpramehanicayaśleṣmātiraktapraṇun nityānandakaraṃ viśeṣaviduṣāṃ vācāṃ vilāsodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यासेन निहन्ति मृत्युपलितं कामेश्वरो वत्सरात् सर्वेषां हितकारको निगदितः श्रीवैद्यनाथेन यः । वृद्धानां मदनोदयोदयकरः प्रौढाङ्गनासङ्गमे सिंहोऽयं समदृष्टिः प्रत्ययकरो भूपैः सदा सेव्यताम्

abhyāsena nihanti mṛtyupalitaṃ kāmeśvaro vatsarāt sarveṣāṃ hitakārako nigaditaḥ śrīvaidyanāthena yaḥ / vṛddhānāṃ madanodayodayakaraḥ prauḍhāṅganāsaṅgame siṃho'yaṃ samadṛṣṭiḥ pratyayakaro bhūpaiḥ sadā sevyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अजीर्णकण्टकरसः> शुद्धं सूतं विषं गन्धं समचूर्णं विचूर्णयेत् । मरिचं सर्वतुल्यांशं कण्टकार्याः फलद्रवैः

<ajīrṇakaṇṭakarasaḥ> śuddhaṃ sūtaṃ viṣaṃ gandhaṃ samacūrṇaṃ vicūrṇayet / maricaṃ sarvatulyāṃśaṃ kaṇṭakāryāḥ phaladravaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्दयेद्भावयेत्सर्वानेकविंशतिवारकान् । वटीं गुञ्जात्रयां खादेत्सर्वाजीर्णप्रशान्तये

mardayedbhāvayetsarvānekaviṃśativārakān / vaṭīṃ guñjātrayāṃ khādetsarvājīrṇapraśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<उदयभास्कररसः> गन्धकेन मृतं ताम्रं दशभागं समुद्धरेत् । ऊषणं पञ्चभागं स्यादमृतं च द्विभागकम्

<udayabhāskararasaḥ> gandhakena mṛtaṃ tāmraṃ daśabhāgaṃ samuddharet / ūṣaṇaṃ pañcabhāgaṃ syādamṛtaṃ ca dvibhāgakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लक्ष्णचूर्णीकृतं सर्वं रक्तिकैकप्रमाणतः । दातव्यं कुष्ठिने सम्यगनुपानस्य योगतः

ślakṣṇacūrṇīkṛtaṃ sarvaṃ raktikaikapramāṇataḥ / dātavyaṃ kuṣṭhine samyaganupānasya yogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गलिते स्फुटिते चैव विषूच्यां मण्डले तथा । विचर्चिकादद्रुपामाकुष्ठाष्टकप्रशान्तये

galite sphuṭite caiva viṣūcyāṃ maṇḍale tathā / vicarcikādadrupāmākuṣṭhāṣṭakapraśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रौद्ररसः> शुद्धं सूतं समं गन्धं मर्द्यं यामचतुष्टयम् । नागवल्लीरसैर्युक्तं मेघनादपुनर्नवैः

<raudrarasaḥ> śuddhaṃ sūtaṃ samaṃ gandhaṃ mardyaṃ yāmacatuṣṭayam / nāgavallīrasairyuktaṃ meghanādapunarnavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रे पिप्पलीयुक्ते मर्द्यं रुद्ध्वा पुटेल्लघु । लिहेत्क्षौद्रे रसो रौद्रो गुञ्जामात्रोऽर्बुदं जयेत्

gomūtre pippalīyukte mardyaṃ ruddhvā puṭellaghu / lihetkṣaudre raso raudro guñjāmātro'rbudaṃ jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<नित्योदितरसः> मृतसूतार्कलोहाभ्रविषगन्धं समं समम् । सर्वतुल्यांशभल्लातफलमेकत्र चूर्णयेत्

<nityoditarasaḥ> mṛtasūtārkalohābhraviṣagandhaṃ samaṃ samam / sarvatulyāṃśabhallātaphalamekatra cūrṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवैः सूरणकन्दोत्थैः खल्वे मर्द्यं दिनत्रयम् । माषमात्रं लिहेदाज्ये रसश्चार्शांसि नाशयेत्

dravaiḥ sūraṇakandotthaiḥ khalve mardyaṃ dinatrayam / māṣamātraṃ lihedājye rasaścārśāṃsi nāśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसो नित्योदितो नाम्ना गुदोद्भवकुलान्तकः । हस्ते पादे मुखे नाभ्यां गुदवृषणयोस्तथा

raso nityodito nāmnā gudodbhavakulāntakaḥ / haste pāde mukhe nābhyāṃ gudavṛṣaṇayostathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोथो हृत्पार्श्वशूलं च यस्यासाध्यार्शसां हितः । असाध्यस्यापि कर्तव्या चिकित्सा शङ्करोदिता

śotho hṛtpārśvaśūlaṃ ca yasyāsādhyārśasāṃ hitaḥ / asādhyasyāpi kartavyā cikitsā śaṅkaroditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अर्शकुठाररसः> शुद्धसूतं पलैकं तु द्विपलं शुद्धगन्धकम् । मृतं ताम्रं मृतं लोहं प्रत्येकं तु पलत्रयम्

<arśakuṭhārarasaḥ> śuddhasūtaṃ palaikaṃ tu dvipalaṃ śuddhagandhakam / mṛtaṃ tāmraṃ mṛtaṃ lohaṃ pratyekaṃ tu palatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यूषणं लाङ्गली दन्ती पीलुकं चित्रकं तथा । प्रत्येकं द्विपलं योज्यं यवक्षारं च टङ्कणम्

tryūṣaṇaṃ lāṅgalī dantī pīlukaṃ citrakaṃ tathā / pratyekaṃ dvipalaṃ yojyaṃ yavakṣāraṃ ca ṭaṅkaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभौ पञ्चपलौ योज्यौ सैन्धवं पलपञ्चकम् । द्वाविंशत्पलगोमूत्रं स्नुहीक्षीरं च तत्समम्

ubhau pañcapalau yojyau saindhavaṃ palapañcakam / dvāviṃśatpalagomūtraṃ snuhīkṣīraṃ ca tatsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृद्वग्निना पचेत्सर्वं स्थाल्यां यावत्सुपिण्डितम् । माषद्वयं सदा खादेद्रसोऽप्यर्शःकुठारकः

mṛdvagninā pacetsarvaṃ sthālyāṃ yāvatsupiṇḍitam / māṣadvayaṃ sadā khādedraso'pyarśaḥkuṭhārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विद्याधररसः> गन्धकं तालकं ताप्यं मृतं ताम्रं मनःशिला । शुद्धं सूतं च तुल्यांशं मर्दयेद्भावयेद्दिनम्

<vidyādhararasaḥ> gandhakaṃ tālakaṃ tāpyaṃ mṛtaṃ tāmraṃ manaḥśilā / śuddhaṃ sūtaṃ ca tulyāṃśaṃ mardayedbhāvayeddinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पल्याश्च कषायेण वज्रीक्षीरेण भावयेत् । वल्लं च भक्षयेत् क्षौद्रैः प्लीहगुल्मादिकं जयेत्

pippalyāśca kaṣāyeṇa vajrīkṣīreṇa bhāvayet / vallaṃ ca bhakṣayet kṣaudraiḥ plīhagulmādikaṃ jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसो विद्याधरो नाम गोदुग्धं च पिबेदनु । <वङ्गेश्वररसः> भस्मसूतं भस्मवङ्गं भागैकैकं प्रकल्पयेत्

raso vidyādharo nāma godugdhaṃ ca pibedanu / <vaṅgeśvararasaḥ> bhasmasūtaṃ bhasmavaṅgaṃ bhāgaikaikaṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धकं मृतताम्रं च प्रत्येकं च चतुर्गुणम् । अर्कक्षीरैर्दिनं मर्द्यं सर्वं तद्गोलकीकृतम्

gandhakaṃ mṛtatāmraṃ ca pratyekaṃ ca caturguṇam / arkakṣīrairdinaṃ mardyaṃ sarvaṃ tadgolakīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्ध्वा तद्भूधरे पाच्यं पुटैकेन समुद्धरेत् । एवं वङ्गेश्वरो नाम्ना प्लीहगुल्मोदरं जयेत्

ruddhvā tadbhūdhare pācyaṃ puṭaikena samuddharet / evaṃ vaṅgeśvaro nāmnā plīhagulmodaraṃ jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतैर् गुञ्जाद्वयं लिह्यान्निष्कं श्वेतपुनर्नवाम् । गवां मूत्रैः पिबेच्चानु रजनी वा गवां जलैः

ghṛtair guñjādvayaṃ lihyānniṣkaṃ śvetapunarnavām / gavāṃ mūtraiḥ pibeccānu rajanī vā gavāṃ jalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<उदरारिरसः> पारदं शिखितुत्थं च जैपालं पिप्पलीसमम् । आरग्वधफलान्मज्जा वज्रीदुग्धेन मर्दयेत्

<udarārirasaḥ> pāradaṃ śikhitutthaṃ ca jaipālaṃ pippalīsamam / āragvadhaphalānmajjā vajrīdugdhena mardayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माषमात्रां वटीं खादेद्धरेत्स्त्रीणां जलोदरम् । चिञ्चाफलरसं चानु पथ्यं दध्योदनं हितम् । जलोदरहरं चैव तीव्रेण रेचनेन तु

māṣamātrāṃ vaṭīṃ khādeddharetstrīṇāṃ jalodaram / ciñcāphalarasaṃ cānu pathyaṃ dadhyodanaṃ hitam / jalodaraharaṃ caiva tīvreṇa recanena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<जलोदरारिरसः> पिप्पलीमरिचं ताम्रं काञ्चनीचूर्णसंयुतम्

<jalodarārirasaḥ> pippalīmaricaṃ tāmraṃ kāñcanīcūrṇasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नुहीक्षीरैर्दिनं मर्द्यं तुत्थं जैपालबीजकम् । निष्कं खादेद् विरेकं स्यात् सद्यो हन्ति जलोदरम्

snuhīkṣīrairdinaṃ mardyaṃ tutthaṃ jaipālabījakam / niṣkaṃ khāded virekaṃ syāt sadyo hanti jalodaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेचनानां च सर्वेषां दध्यन्नं स्तम्भनं हितम् । दिनान्ते च प्रदातव्यमन्नं वा मुद्गयूषकम्

recanānāṃ ca sarveṣāṃ dadhyannaṃ stambhanaṃ hitam / dinānte ca pradātavyamannaṃ vā mudgayūṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<नाराचरसः> सूतटङ्कणतुल्यांशं मरिचं सूततुल्यकम् । गन्धकं पिप्पली शुण्ठी द्वौ द्वौ भागौ विचूर्णयेत्

<nārācarasaḥ> sūtaṭaṅkaṇatulyāṃśaṃ maricaṃ sūtatulyakam / gandhakaṃ pippalī śuṇṭhī dvau dvau bhāgau vicūrṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतुल्यं क्षिपेद्दन्तीबीजानि निस्तुषाणि च । द्विगुञ्जं रेचने सिद्धं नाराचोऽयं महारसः । गुल्मप्लीहोदरं हन्ति पिबेत्तमुष्णवारिणा

sarvatulyaṃ kṣipeddantībījāni nistuṣāṇi ca / dviguñjaṃ recane siddhaṃ nārāco'yaṃ mahārasaḥ / gulmaplīhodaraṃ hanti pibettamuṣṇavāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<इच्छाभेदीरसः> शुण्ठीमरिचसंयुक्तं रसगन्धकटङ्कणम् । जैपालस्त्रिगुणः प्रोक्तः सर्वमेकत्र चूर्णयेत्

<icchābhedīrasaḥ> śuṇṭhīmaricasaṃyuktaṃ rasagandhakaṭaṅkaṇam / jaipālastriguṇaḥ proktaḥ sarvamekatra cūrṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इच्छाभेदी द्विगुञ्जः स्यात्सितया सह दापयेत् । पिबेच्च चुल्लिकान् यावत् तावद्वारान्विरेचयेत्

icchābhedī dviguñjaḥ syātsitayā saha dāpayet / pibecca cullikān yāvat tāvadvārānvirecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रौदनं प्रदातव्यमिच्छाभेदी यथेच्छया । दोषाः कदाचित्कुप्यन्ति जिता लङ्घनपाचनैः

takraudanaṃ pradātavyamicchābhedī yathecchayā / doṣāḥ kadācitkupyanti jitā laṅghanapācanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.