बोधिचर्यावतारं मे यद्विचिन्तयतः शुभम् । तेन सर्वे जनाः सन्तु बोधिचर्याविभूषणाः
bodhicaryāvatāraṃ me yadvicintayataḥ śubham / tena sarve janāḥ santu bodhicaryāvibhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Santideva: Bodhicaryavatara·10
बोधिचर्यावतारं मे यद्विचिन्तयतः शुभम् । तेन सर्वे जनाः सन्तु बोधिचर्याविभूषणाः
bodhicaryāvatāraṃ me yadvicintayataḥ śubham / tena sarve janāḥ santu bodhicaryāvibhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वासु दिक्षु यावन्तः कायचित्तव्यथातुराः । ते प्राप्नुवन्तु मत्पुण्यैः सुखप्रामोद्यसागरान्
sarvāsu dikṣu yāvantaḥ kāyacittavyathāturāḥ / te prāpnuvantu matpuṇyaiḥ sukhaprāmodyasāgarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसंसारं सुखज्यानिर्मा भूत्तेषां कदाचन । बोधिसत्त्वसुखं प्राप्तं भवत्वविरतं जगत्
āsaṃsāraṃ sukhajyānirmā bhūtteṣāṃ kadācana / bodhisattvasukhaṃ prāptaṃ bhavatvavirataṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्तो नरकाः केचिद्विद्यन्ते लोकधातुषु । सुखावतीसुखामोद्यैर्मोदन्तां तेषु देहिनः
yāvanto narakāḥ kecidvidyante lokadhātuṣu / sukhāvatīsukhāmodyairmodantāṃ teṣu dehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतार्ताः प्राप्नुवन्तूष्णमुष्णार्ताः सन्तु शीतलाः । बोधिसत्त्वमहामेघसंभवैर्जलसागरैः
śītārtāḥ prāpnuvantūṣṇamuṣṇārtāḥ santu śītalāḥ / bodhisattvamahāmeghasaṃbhavairjalasāgaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिपत्रवनं तेषां स्यान्नन्दनवनद्युति । कूटशाल्मलिवृक्षाश्च जायन्तां कल्पपादपाः
asipatravanaṃ teṣāṃ syānnandanavanadyuti / kūṭaśālmalivṛkṣāśca jāyantāṃ kalpapādapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कादम्बकारण्डवचक्रवाकहंसादिकोलाहलरम्यशोभैः । सरोभिरुद्दामसरोजगन्धैर् भवन्तु हृद्या नरकप्रदेशाः
kādambakāraṇḍavacakravākahaṃsādikolāhalaramyaśobhaiḥ / sarobhiruddāmasarojagandhair bhavantu hṛdyā narakapradeśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽङ्गारराशिर्मणिराशिरस्तु तप्ता च भूः स्फाटिककुट्टिमं स्यात् । भवन्तु संघातमहीधराश्च पूजाविमानाः सुगतप्रपूर्णाः
so 'ṅgārarāśirmaṇirāśirastu taptā ca bhūḥ sphāṭikakuṭṭimaṃ syāt / bhavantu saṃghātamahīdharāśca pūjāvimānāḥ sugataprapūrṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गारतप्तोपलशस्त्रवृष्टिर् अद्यप्रभृत्यस्तु च पुष्पवृष्टिः । तच्छस्त्रयुद्धं च परस्परेण क्रीडार्थमद्यास्तु च पुष्पयुद्धम्
aṅgārataptopalaśastravṛṣṭir adyaprabhṛtyastu ca puṣpavṛṣṭiḥ / tacchastrayuddhaṃ ca paraspareṇa krīḍārthamadyāstu ca puṣpayuddham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितसकलमांसाः कुन्दवर्णास्थिदेहा दहनसमजलायां वैतरण्यां निमग्नाः । मम कुशलबलेन प्राप्तदिव्यात्मभावाः सह सुरवनिताभिः सन्तु मन्दाकिनीस्थाः
patitasakalamāṃsāḥ kundavarṇāsthidehā dahanasamajalāyāṃ vaitaraṇyāṃ nimagnāḥ / mama kuśalabalena prāptadivyātmabhāvāḥ saha suravanitābhiḥ santu mandākinīsthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रस्ताः पश्यन्त्वकस्मादिह यमपुरुषाः काकगृध्राश्च घोरा ध्वान्तं ध्वस्तं समन्तात्सुखरतिजननी कस्य सौम्या प्रभेयम् । इत्यूर्ध्वं प्रेक्षमाणा गगनतलगतं वज्रपाणिं ज्वलन्तं दृष्ट्वा प्रामोद्यवेगाद्व्यपगतदुरिता यान्तु तेनैव सार्धम्
trastāḥ paśyantvakasmādiha yamapuruṣāḥ kākagṛdhrāśca ghorā dhvāntaṃ dhvastaṃ samantātsukharatijananī kasya saumyā prabheyam / ityūrdhvaṃ prekṣamāṇā gaganatalagataṃ vajrapāṇiṃ jvalantaṃ dṛṣṭvā prāmodyavegādvyapagataduritā yāntu tenaiva sārdham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतति कमलवृष्टिर्गन्धपानीयमिश्राच्छमिति (?)नरकवह्निं दृश्यते नाशयन्ती । किमिदमिति सुखेनाह्लादितानामकस्माद् भवतु कमलपाणेर्दर्शनं नारकाणाम्
patati kamalavṛṣṭirgandhapānīyamiśrācchamiti (?)narakavahniṃ dṛśyate nāśayantī / kimidamiti sukhenāhlāditānāmakasmād bhavatu kamalapāṇerdarśanaṃ nārakāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयातायात शीघ्रं भयमपनयत भ्रातरो जीविताः स्मः संप्राप्तो ऽस्माकमेष ज्वलदभयकरः को ऽपि चीरीकुमारः । सर्वं यस्यानुभावाद्व्यसनमपगतं प्रीतिवेगाः प्रवृत्ताः जातं संबोधिचित्तं सकलजनपरित्राणमाता दया च
āyātāyāta śīghraṃ bhayamapanayata bhrātaro jīvitāḥ smaḥ saṃprāpto 'smākameṣa jvaladabhayakaraḥ ko 'pi cīrīkumāraḥ / sarvaṃ yasyānubhāvādvyasanamapagataṃ prītivegāḥ pravṛttāḥ jātaṃ saṃbodhicittaṃ sakalajanaparitrāṇamātā dayā ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यन्त्वेनं भवन्तः सुरशतमुकुटैरर्च्यमानाङ्घ्रिपद्मं कारूण्यादार्द्रदृष्टिं शिरसि निपतितानेकपुष्पौघवृष्टिम् । कूटागारैर्मनोज्ञैः स्तुतिमुखरसुरस्त्रीसहस्रोपगीतै - र्दृष्ट्वाग्रे मञ्जुघोषं भवतु कलकलः सांप्रतं नारकाणाम्
paśyantvenaṃ bhavantaḥ suraśatamukuṭairarcyamānāṅghripadmaṃ kārūṇyādārdradṛṣṭiṃ śirasi nipatitānekapuṣpaughavṛṣṭim / kūṭāgārairmanojñaiḥ stutimukharasurastrīsahasropagītai - rdṛṣṭvāgre mañjughoṣaṃ bhavatu kalakalaḥ sāṃprataṃ nārakāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मत्कुशलैः समन्तभद्रप्रमुखानावृतबोधिसत्त्वमेघान् । सुखशीतसुगन्धवातवृष्टीन् अभिनन्दन्तु विलोक्य नारकास्ते
iti matkuśalaiḥ samantabhadrapramukhānāvṛtabodhisattvameghān / sukhaśītasugandhavātavṛṣṭīn abhinandantu vilokya nārakāste
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाम्यन्तु वेदनास्तीव्रा नारकाणां भयानि च । दुर्गतिभ्यो विमुच्यन्तां सर्वदुर्गतिवासिनः
śāmyantu vedanāstīvrā nārakāṇāṃ bhayāni ca / durgatibhyo vimucyantāṃ sarvadurgativāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यभक्षणभयं तिरश्चामपगच्छतु । भवन्तु सुखिनः प्रेता यथोत्तरकुरौ नराः
anyonyabhakṣaṇabhayaṃ tiraścāmapagacchatu / bhavantu sukhinaḥ pretā yathottarakurau narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतर्प्यन्तां प्रेताः स्नाप्यन्तां शीतला भवन्तु सदा । आर्यावलोकितेश्वरकरगलितक्षीरधाराभिः
saṃtarpyantāṃ pretāḥ snāpyantāṃ śītalā bhavantu sadā / āryāvalokiteśvarakaragalitakṣīradhārābhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धाः पश्यन्तु रूपाणि शृण्वन्तु बधिराः सदा । गर्भिण्यश्च प्रसूयन्तां मायादेवीव निर्व्यथाः
andhāḥ paśyantu rūpāṇi śṛṇvantu badhirāḥ sadā / garbhiṇyaśca prasūyantāṃ māyādevīva nirvyathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रभोजनपानीयं स्रक्चन्दनविभूषणम् । मनोभिलषितं सर्वं लभन्तां हितसंहितम्
vastrabhojanapānīyaṃ srakcandanavibhūṣaṇam / manobhilaṣitaṃ sarvaṃ labhantāṃ hitasaṃhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीताश्च निर्भयाः सन्तु शोकार्ताः प्रीतिलाभिनः । उद्विग्नाश्च निरुद्वेगा धृतिमन्तो भवन्तु च
bhītāśca nirbhayāḥ santu śokārtāḥ prītilābhinaḥ / udvignāśca nirudvegā dhṛtimanto bhavantu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोग्यं रोगिणामस्तु मुच्यन्तां सर्वबन्धनात् । दुर्बला बलिनः सन्तु स्निग्धचित्ताः परस्परम्
ārogyaṃ rogiṇāmastu mucyantāṃ sarvabandhanāt / durbalā balinaḥ santu snigdhacittāḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा दिशः शिवाः सन्तु सर्वेषां पथिवर्तिनाम् । येन कार्येण गच्छन्ति तदुपायेन सिध्यतु
sarvā diśaḥ śivāḥ santu sarveṣāṃ pathivartinām / yena kāryeṇa gacchanti tadupāyena sidhyatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नौयानयात्रारूढाश्च सन्तु सिद्धमनोरथाः । क्षेमेण कूलमासाद्य रमन्तां सह बन्धुभिः
nauyānayātrārūḍhāśca santu siddhamanorathāḥ / kṣemeṇa kūlamāsādya ramantāṃ saha bandhubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तारोन्मार्गपतिता लभन्तां सार्थसंगतिम् । अश्रमेण च गच्छन्तु चौरव्याघ्रादिनिर्भयाः
kāntāronmārgapatitā labhantāṃ sārthasaṃgatim / aśrameṇa ca gacchantu cauravyāghrādinirbhayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्तमत्तप्रमत्तानां व्याध्यारण्यादिसंकटे । अनाथाबालवृद्धानां रक्षां कुर्वन्तु देवताः
suptamattapramattānāṃ vyādhyāraṇyādisaṃkaṭe / anāthābālavṛddhānāṃ rakṣāṃ kurvantu devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाक्षणविनिर्मुक्ताः श्रद्धाप्रज्ञाकृपान्विताः । आकाराचारसंपन्नाः सन्तु जातिस्मराः सदा
sarvākṣaṇavinirmuktāḥ śraddhāprajñākṛpānvitāḥ / ākārācārasaṃpannāḥ santu jātismarāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्त्वक्षयकोशाश्च यावद्गगनगञ्जवत् । निर्द्वन्द्वा निरुपायासाः सन्तु स्वाधीनवृत्तयः
bhavantvakṣayakośāśca yāvadgaganagañjavat / nirdvandvā nirupāyāsāḥ santu svādhīnavṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पौजसश्च ये सत्त्वास्ते भवन्तु महौजसः । भवन्तु रूपसंपन्ना ये विरूपास्तपस्विनः
alpaujasaśca ye sattvāste bhavantu mahaujasaḥ / bhavantu rūpasaṃpannā ye virūpāstapasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याः काश्चन स्त्रियो लोके पुरुषत्वं व्रजन्तु ताः । प्राप्नुवन्तूच्चतां नीचा हतमाना भवन्तु च
yāḥ kāścana striyo loke puruṣatvaṃ vrajantu tāḥ / prāpnuvantūccatāṃ nīcā hatamānā bhavantu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन मम पुण्येन सर्वसत्त्वा अशेषतः । विरम्य सर्वपापेभ्यः कुर्वन्तु कुशलं सदा
anena mama puṇyena sarvasattvā aśeṣataḥ / viramya sarvapāpebhyaḥ kurvantu kuśalaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिचित्ताविरहिता बोधिचर्यापरायणाः । बुद्धैः परिगृहीताश्च मारकर्मविवर्जिताः
bodhicittāvirahitā bodhicaryāparāyaṇāḥ / buddhaiḥ parigṛhītāśca mārakarmavivarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेयायुषश्चैव सर्वसत्त्वा भवन्तु ते । नित्यं जीवन्तु सुखिता मृत्युशब्दो ऽपि नश्यतु
aprameyāyuṣaścaiva sarvasattvā bhavantu te / nityaṃ jīvantu sukhitā mṛtyuśabdo 'pi naśyatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्याः कल्पद्रुमोद्यानैर्दिशः सर्वा भवन्तु च । बुद्धबुद्धात्मजाकीर्णा धर्मध्वनिमनोहरैः
ramyāḥ kalpadrumodyānairdiśaḥ sarvā bhavantu ca / buddhabuddhātmajākīrṇā dharmadhvanimanoharaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करादिव्यपेता च समा पाणितलोपमा । मृद्वी च वैडूर्यमयी भूमिः सर्वत्र तिष्ठतु
śarkarādivyapetā ca samā pāṇitalopamā / mṛdvī ca vaiḍūryamayī bhūmiḥ sarvatra tiṣṭhatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधिसत्त्वमहापर्षन्मण्डलानि समन्ततः । निषीदन्तु स्वशोभाभिर्मण्डयन्तु महीतलम्
bodhisattvamahāparṣanmaṇḍalāni samantataḥ / niṣīdantu svaśobhābhirmaṇḍayantu mahītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिभ्यः सर्ववृक्षेभ्यो रश्मिभ्यो गगनादपि । धर्मध्वनिरविश्रामं श्रूयतां सर्वदेहिभिः
pakṣibhyaḥ sarvavṛkṣebhyo raśmibhyo gaganādapi / dharmadhvaniraviśrāmaṃ śrūyatāṃ sarvadehibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धबुद्धसुतैर्नित्यं लभन्तां ते समागमम् । पूजामेघैरनन्तैश्च पूजयन्तु जगद्गुरुम्
buddhabuddhasutairnityaṃ labhantāṃ te samāgamam / pūjāmeghairanantaiśca pūjayantu jagadgurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवो वर्षतु कालेन सस्यसंपत्तिरस्तु च । स्फीतो भवतु लोकश्च राजा भवतु धार्मिकः
devo varṣatu kālena sasyasaṃpattirastu ca / sphīto bhavatu lokaśca rājā bhavatu dhārmikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्ता भवन्तु चौषध्यो मन्त्राः सिध्यन्तु जापिनाम् । भवन्तु करुणाविष्टा डाकिनीराक्षसादयः
śaktā bhavantu cauṣadhyo mantrāḥ sidhyantu jāpinām / bhavantu karuṇāviṣṭā ḍākinīrākṣasādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा कश्चिद्दुःखितः सत्त्वो मा पापी मा च रोगितः । मा हीनः परिभूतो वा मा भूत्कश्चिच्च दुर्मनाः
mā kaścidduḥkhitaḥ sattvo mā pāpī mā ca rogitaḥ / mā hīnaḥ paribhūto vā mā bhūtkaścicca durmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठस्वाध्यायकलिला विहाराः सन्तु सुस्थिताः । नित्यं स्यात्संघसामग्री संघकार्यं च सिध्यतु
pāṭhasvādhyāyakalilā vihārāḥ santu susthitāḥ / nityaṃ syātsaṃghasāmagrī saṃghakāryaṃ ca sidhyatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवेकलाभिनः सन्तुः शिक्षाकामाश्च भिक्षवः । कर्मण्यचित्ता ध्यायन्तु सर्वविक्षेपवर्जिताः
vivekalābhinaḥ santuḥ śikṣākāmāśca bhikṣavaḥ / karmaṇyacittā dhyāyantu sarvavikṣepavarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाभिन्यः सन्तु भिक्षुण्यः कलहायासवर्जिताः । भवन्त्वखण्डशीलाश्च सर्वे प्रव्रजितास्तथा
lābhinyaḥ santu bhikṣuṇyaḥ kalahāyāsavarjitāḥ / bhavantvakhaṇḍaśīlāśca sarve pravrajitāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःशीलाः सन्तु संविग्नाः पापक्षयरताः सदा । सुगतेर्लाभिनः सन्तु तत्र चाखण्डितव्रताः
duḥśīlāḥ santu saṃvignāḥ pāpakṣayaratāḥ sadā / sugaterlābhinaḥ santu tatra cākhaṇḍitavratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पण्डिताः संस्कृताः सन्तु लाभिनः पैण्डपातिकाः । भवन्तु शुद्धसंतानाः सर्वदिक्ख्यातकीर्तयः
paṇḍitāḥ saṃskṛtāḥ santu lābhinaḥ paiṇḍapātikāḥ / bhavantu śuddhasaṃtānāḥ sarvadikkhyātakīrtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभुक्त्वापायिकं दुःखं विना दुष्करचर्यया । दिव्येनैकेन कायेन जगद्बुद्धत्वमाप्नुयात्
abhuktvāpāyikaṃ duḥkhaṃ vinā duṣkaracaryayā / divyenaikena kāyena jagadbuddhatvamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूज्यन्तां सर्वसंबुद्धाः सर्वसत्त्वैरनेकधा । अचिन्त्यबौद्धसौख्येन सुखिनः सन्तु भूयसा
pūjyantāṃ sarvasaṃbuddhāḥ sarvasattvairanekadhā / acintyabauddhasaukhyena sukhinaḥ santu bhūyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिध्यन्तु बोधिसत्त्वानां जगदर्थं मनोरथाः । यच्चिन्तयन्ति ते नाथास्तत्सत्त्वानां समृध्यतु
sidhyantu bodhisattvānāṃ jagadarthaṃ manorathāḥ / yaccintayanti te nāthāstatsattvānāṃ samṛdhyatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येकबुद्धाः सुखिनो भवन्तु श्रावकास्तथा । देवासुरनरैर्नित्यं पूज्यमानाः सगौरवैः
pratyekabuddhāḥ sukhino bhavantu śrāvakāstathā / devāsuranarairnityaṃ pūjyamānāḥ sagauravaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिस्मरत्वं प्रव्रज्यामहं च प्राप्नुयां सदा । यावत्प्रमुदिताभूमिं मञ्जुघोषपरिग्रहात्
jātismaratvaṃ pravrajyāmahaṃ ca prāpnuyāṃ sadā / yāvatpramuditābhūmiṃ mañjughoṣaparigrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन तेनासनेनाहं यापयेयं बलान्वितः । विवेकवाससामग्रीं प्राप्नुयां सर्वजातिषु
yena tenāsanenāhaṃ yāpayeyaṃ balānvitaḥ / vivekavāsasāmagrīṃ prāpnuyāṃ sarvajātiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा च द्रष्टुकामः स्यां प्रष्टुकामश्च किंचन । तमेव नाथं पश्येयं मञ्जुनाथमविघ्नतः
yadā ca draṣṭukāmaḥ syāṃ praṣṭukāmaśca kiṃcana / tameva nāthaṃ paśyeyaṃ mañjunāthamavighnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशदिग्व्योमपर्यन्तसर्वसत्त्वार्थसाधने । यथा चरति मञ्जुश्रीः सैव चर्या भवेन्मम
daśadigvyomaparyantasarvasattvārthasādhane / yathā carati mañjuśrīḥ saiva caryā bhavenmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशस्य स्थितिर्यावद्यावच्च जगतः स्थितिः । तावन्मम स्थितिर्भूयाज्जगद्दुःखानि निघ्नतः
ākāśasya sthitiryāvadyāvacca jagataḥ sthitiḥ / tāvanmama sthitirbhūyājjagadduḥkhāni nighnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्किंचिज्जगतो दुःखं तत्सर्वं मयि पच्यताम् । बोधिसत्त्वशुभैः सर्वैर्जगत्सुखितमस्तु च
yatkiṃcijjagato duḥkhaṃ tatsarvaṃ mayi pacyatām / bodhisattvaśubhaiḥ sarvairjagatsukhitamastu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगद्दुःखैकभैषज्यं सर्वसंपत्सुखाकरम् । लाभसत्कारसहितं चिरं तिष्ठतु शासनम्
jagadduḥkhaikabhaiṣajyaṃ sarvasaṃpatsukhākaram / lābhasatkārasahitaṃ ciraṃ tiṣṭhatu śāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मञ्जुघोषं नमस्यामि यत्प्रसादान्मतिः शुभे । कल्याणमित्रं वन्दे ऽहं यत्प्रसादाच्च वर्धते
mañjughoṣaṃ namasyāmi yatprasādānmatiḥ śubhe / kalyāṇamitraṃ vande 'haṃ yatprasādācca vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.