यथा- स्थित्यै दण्डयतो दण्ड्यान् परिणेतुः प्रसूतये । अप्य् अर्थ-कामौ तस्यास्तां धर्म एव मनीषिणः ॥स्र्स् १।७५॥ (रवं। ७।२५) अथ कुलीनत्वम्- कुले महति सम्भूतिः कुलीनत्वम् उदाहृतम् ॥स्र्स् १।७६॥ ६७अब् यथा- सूर्याचन्द्रमसौ यस्य मातामह-पितामहौ । स्वयं वृतः पतिर् द्वाभ्यां उर्वश्या च भुवा च यः ॥स्र्स् १।७७॥ (विउ। ४।१९) अथ वाग्मिता- वाग्मिता तु बुधैर् उक्ता समयोचित-भाषिता ॥स्र्स् १।७८॥ ६७च्द् यथा- ननु वज्रिण एव वीर्यम् एतद् विजयन्ते द्विषतो यद् अस्य पक्ष्याः । वसुधाधर-कन्दराद् विसर्पी प्रतिशब्दोऽ पि हरेर् भिनत्ति नागान् ॥स्र्स् १।७९॥ (विउ। १।१८) अथ कृतज्ञत्वम्- कृतानाम् उपकाराणाम् अभ्ज्ञत्वं कृतज्ञता ॥स्र्स् १।८०॥ ६८अब् यथा- एकस्यैवोपकारस्य प्राणान् दास्यामि ते कपे । प्रत्यहं क्रियमाणस्य शेषस्य ऋणिनो वयम् ॥स्र्स् १।८१॥ (हना। १३।३५) अथ नयज्ञत्वम्- सामाद्य्-उपाय-चातुर्यं नयज्ञत्वम् उदाहृतम् ॥स्र्स् १।८२॥ ६८च्द् यथा- अनारतं तेन पदेषु लम्भिता विभज्य सम्यग् विनियोग-सत्-क्रियाः । फलन्त्य् उपायाः परिबृंहितायतीर् उपेत्य सङ्घर्षम् इवार्थ-सम्पदः ॥स्र्स् १।८३॥ (किआ। १।१५) अथ शुचिता- अन्तः-करण-शुद्धिर् या शुचिता सा प्रकीर्तिता ॥स्र्स् १।८४॥ ६९अब् यथा- का त्वं शुभे कस्य परिग्रहो वा किं वा मद्-अभ्यागम-कारणं ते । आचक्ष्व मत्वा वशिनां रघूणां मनः पर-स्त्री-विमुख-प्रवृत्ति ॥स्र्स् १।८५॥ (रवं। १६।८) अथ मानिता- अकार्पण्य-सहिष्णुत्वं कथिता मान-शालिता ॥स्र्स् १।८६॥ ६९च्द् यथा- सन्तुष्टे तिसृणाम् पुराम् अपि रिपौ कण्डूल-दोर्-मण्डली- क्रीडा-कृत्त-पुनः-प्ररूढ-शिरसो वीरस्य लिप्सोर् वरम् । याच्ञा-दैन्य-पराञ्चि यय्स कलहायन्ते मिथ्यस् त्वं वृणु त्वं वृण्व् इत्य् अभितो मुखानि स दशग्रीवः कथं वर्ण्यताम्
yathā- sthityai daṇḍayato daṇḍyān pariṇetuḥ prasūtaye | apy artha-kāmau tasyāstāṃ dharma eva manīṣiṇaḥ ||SRs 1.75|| (ra.vaṃ. 7.25) atha kulīnatvam- kule mahati sambhūtiḥ kulīnatvam udāhṛtam ||SRs 1.76|| 67ab yathā- sūryācandramasau yasya mātāmaha-pitāmahau | svayaṃ vṛtaḥ patir dvābhyāṃ urvaśyā ca bhuvā ca yaḥ ||SRs 1.77|| (vi.u. 4.19) atha vāgmitā- vāgmitā tu budhair uktā samayocita-bhāṣitā ||SRs 1.78|| 67cd yathā- nanu vajriṇa eva vīryam etad vijayante dviṣato yad asya pakṣyāḥ | vasudhādhara-kandarād visarpī pratiśabdo' pi harer bhinatti nāgān ||SRs 1.79|| (vi.u. 1.18) atha kṛtajñatvam- kṛtānām upakārāṇām abhjñatvaṃ kṛtajñatā ||SRs 1.80|| 68ab yathā- ekasyaivopakārasya prāṇān dāsyāmi te kape | pratyahaṃ kriyamāṇasya śeṣasya ṛṇino vayam ||SRs 1.81|| (ha.nā. 13.35) atha nayajñatvam- sāmādy-upāya-cāturyaṃ nayajñatvam udāhṛtam ||SRs 1.82|| 68cd yathā- anārataṃ tena padeṣu lambhitā vibhajya samyag viniyoga-sat-kriyāḥ | phalanty upāyāḥ paribṛṃhitāyatīr upetya saṅgharṣam ivārtha-sampadaḥ ||SRs 1.83|| (ki.ā. 1.15) atha śucitā- antaḥ-karaṇa-śuddhir yā śucitā sā prakīrtitā ||SRs 1.84|| 69ab yathā- kā tvaṃ śubhe kasya parigraho vā kiṃ vā mad-abhyāgama-kāraṇaṃ te | ācakṣva matvā vaśināṃ raghūṇāṃ manaḥ para-strī-vimukha-pravṛtti ||SRs 1.85|| (ra.vaṃ. 16.8) atha mānitā- akārpaṇya-sahiṣṇutvaṃ kathitā māna-śālitā ||SRs 1.86|| 69cd yathā- santuṣṭe tisṛṇām purām api ripau kaṇḍūla-dor-maṇḍalī- krīḍā-kṛtta-punaḥ-prarūḍha-śiraso vīrasya lipsor varam | yācñā-dainya-parāñci yaysa kalahāyante mithyas tvaṃ vṛṇu tvaṃ vṛṇv ity abhito mukhāni sa daśagrīvaḥ kathaṃ varṇyatām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.