गण्ड-परिचुम्बना-पुलकिताङ्ग न पुनश् चिरयिष्यामि ॥) अत्रालीक-स्वापाक्षि-निमीलनादि-सूचित-पुरुष-मान-कारणस्य प्रसाधन-गृह-व्यापार-निमित्तं विलम्बनस्याभासत्वम् । स्त्रिया, यथा- मुञ्च कोपम् अनिमित्त-लोचने सन्ध्यया प्रणमितोऽ स्मि नान्यथा । किं न वेत्सि सहधर्म-चारिणं चक्रवाक-सम-वृत्तिम् आत्मनः ॥स्र्स् २।४२०॥ (कुसं। ८।५७) अत्र पार्वती-मान-कारणस्य परमेश्वर-कृत-सन्ध्या-प्रणामस्याभासत्वम् । ननु अलिअपसुत्तेत्य् अत्र गण्ड-परिचुम्बनस्य निषेधो नास्ति । एवं मुञ्च कोपम् इत्य् अत्र च निषेधो न श्रूयते । तत् कथम् अस्य निर्हेतुकस्य (मेति वा नेति वा निषेधाभावेऽ पि) मानत्वम् इति चेत् । मेति नेति वाचिक-निषेधस्य उपलक्सणत्वात् (अलिअपसुत्तेति) पूर्वस्मिन्न् उदाहरणे अप्रतिक्रियया चुम्बनानङ्गीकार-लक्षणो निषेधो विद्यत एव । अपरत्र (मुञ्च कोपम् इत्य् अत्र) पुनर् अनुत्तर-दानादिना अनङ्गीकार-लक्षणो निषेधो वक्तव्य एव । ननु निर्हेतुकस्य मानस्य भाव-कौटिल्य-रूप-मानस्य च को भेद इति चेद् उच्यते । निर्हेतुक-माने तु कोप-व्याजेन चुम्बनादि-विलम्बनात् प्रेम-परीक्षणं फलम् । भाव-कौटिल्य-माने तु चुम्बनाद्य्-अविलम्बः फलम् इति स्पष्ट एव तयोर् भेदः । निर्हेतुकः स्वयं शाम्येत् स्वयं ग्राहस्मितादिभिः ॥स्र्स् २।४२१॥ २०९ यथा- इदं किम् आर्येण कृतं ममाङ्गे मुग्धे किम् एतद् रचितं त्वयेति । तयोः क्रियान्तेष्व् अनुभोग-चिह्नैः स्मितोत्तरोऽ भूत् कुहनाविरोधः
gaṇḍa-paricumbanā-pulakitāṅga na punaś cirayiṣyāmi ||) atrālīka-svāpākṣi-nimīlanādi-sūcita-puruṣa-māna-kāraṇasya prasādhana-gṛha-vyāpāra-nimittaṃ vilambanasyābhāsatvam | striyā, yathā- muñca kopam animitta-locane sandhyayā praṇamito' smi nānyathā | kiṃ na vetsi sahadharma-cāriṇaṃ cakravāka-sama-vṛttim ātmanaḥ ||SRs 2.420|| (ku.saṃ. 8.57) atra pārvatī-māna-kāraṇasya parameśvara-kṛta-sandhyā-praṇāmasyābhāsatvam | nanu aliapasuttety atra gaṇḍa-paricumbanasya niṣedho nāsti | evaṃ muñca kopam ity atra ca niṣedho na śrūyate | tat katham asya nirhetukasya (meti vā neti vā niṣedhābhāve' pi) mānatvam iti cet | meti neti vācika-niṣedhasya upalaksaṇatvāt (aliapasutteti) pūrvasminn udāharaṇe apratikriyayā cumbanānaṅgīkāra-lakṣaṇo niṣedho vidyata eva | aparatra (muñca kopam ity atra) punar anuttara-dānādinā anaṅgīkāra-lakṣaṇo niṣedho vaktavya eva | nanu nirhetukasya mānasya bhāva-kauṭilya-rūpa-mānasya ca ko bheda iti ced ucyate | nirhetuka-māne tu kopa-vyājena cumbanādi-vilambanāt prema-parīkṣaṇaṃ phalam | bhāva-kauṭilya-māne tu cumbanādy-avilambaḥ phalam iti spaṣṭa eva tayor bhedaḥ | nirhetukaḥ svayaṃ śāmyet svayaṃ grāhasmitādibhiḥ ||SRs 2.421|| 209 yathā- idaṃ kim āryeṇa kṛtaṃ mamāṅge mugdhe kim etad racitaṃ tvayeti | tayoḥ kriyānteṣv anubhoga-cihnaiḥ smitottaro' bhūt kuhanāvirodhaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.