अथ द्रवः- गुरु-व्यतिक्रमं प्राह द्रवं तु भरतो मुनिः ॥स्र्स् ३।१२९॥ ६३अ यथा तत्रैव, करङ्कः- धिक् शौण्डीर्य-मदोद्धतं भुज-वनं धिक् चन्द्रहासं च ते धिग् वक्त्राणि निकृत्त-कण्ठ-वलय-प्रीतेन्दु-मौलीनि च । निद्रा-लावतिघस्मरे प्रतिदिनं स्वापान् महा-मेदुरे प्रत्याशा चिर-विस्मृतायुध-विधौ यत् कुम्भकर्णे स्थिता ॥स्र्स् ३।१३०॥ [बारा। ८।७४] इत्य् अत्र स्वामिनोर् दशकण्ठ-कुम्भकर्णयोर् अनुजीविना राक्षसेन निन्दा-करणाद् द्रवः । अथ शक्तिः- उत्पन्नस्य विरोधस्य शमनं शक्तिर् इष्यते ॥स्र्स् ३।१३१॥ ६३ यथा तत्रैव रावण-वध-नामनि नवमाङ्के [९।४९ पद्याद् पूर्वम्], पुरन्दरः-यत् कुलाचल-सन्दोह-दहन-कर्मणि भगवान् कालाग्निरुद्रः इत्य् उपक्रम्य, नेपथ्ये- बाणैर् लाञ्छित-केतु-यष्टि-शिखरो मूर्च्छा-नमत्-सारथिर् मासास्वादन-लुब्ध-गृध्र-विहग-श्रेणीभिर् आसेवितः । रक्षो-नाथ-महा-कबन्ध-पतन-क्षुण्णाक्ष-दण्डो हयैर् हेषित्वा स्मृत-मन्दुरास्थिति-हृतैर् लङ्कां रथो नीयत ॥स्र्स् ३।१३२॥ [बारा। ९।५६] इत्य् अन्तेन निरवशेष-प्रतिनायक-भूत-रावण-कण्ठोत्सादन-कथनेन विरोध-शमनात् शक्तिः । अथ द्युतिः- द्युतिर् नाम समुद्दिष्टा तर्जनोद्वेजने बुधैः ॥स्र्स् ३।१३३॥ ६४अ यथा तत्रैव अष्टमाङ्के, रावणः (ऊर्ध्वम् अवलोक्य)-किम् अयम् अतिसत्वरः सुर-समाजः ? शङ्के कतिपय-यातुधान-वधान् तापसं प्रति प्रीयते । (स-क्रोध-तर्जनम्) हर्षोत्कर्षः किम् अयम् अमराः क्षुद्र-रक्षो-वधाद् वस् तन् मे दोष्णां विजित-जगतां विक्रमं विस्तृताः स्थ । किं चाद्यैव प्रिय-रण-रसो बोध्यते कुम्भकर्णस् तूर्णं जेता स च दिविषदां बोध्यते मेघनादः ॥स्र्स् ३।१३४॥ [बारा। ८।१२] इत्य् उपक्रम्य, नेपथ्ये-बिरएह केलि-आकड्ढण-पाडणिज्जं गोउर-दुवारं, बोढेह बिबिह-प्पहरण-सण्णाह-दह-सहस्साइ । (व्रचयत केलिकाकर्षण-पातनीयं गोपुर-द्वारम् । वहत विविध-प्रहरण-संनाह-दश-सहस्राणि ।) इत्य् अन्तेन देवता-तर्जन-लङ्का-पुर-जनोद्वेजन-कथनाद् द्युतिः । अथ प्रसङ्गः- प्रस्तुतार्थस्य कथनं प्रसङ्गः परिकीर्तितः । ६४ब् प्रसङ्गं कथयन्त्य् अन्ये गुरूणां परिकीर्तनम्
atha dravaḥ- guru-vyatikramaṃ prāha dravaṃ tu bharato muniḥ ||SRs 3.129|| 63a yathā tatraiva, karaṅkaḥ- dhik śauṇḍīrya-madoddhataṃ bhuja-vanaṃ dhik candrahāsaṃ ca te dhig vaktrāṇi nikṛtta-kaṇṭha-valaya-prītendu-maulīni ca | nidrā-lāvatighasmare pratidinaṃ svāpān mahā-medure pratyāśā cira-vismṛtāyudha-vidhau yat kumbhakarṇe sthitā ||SRs 3.130|| [bā.rā. 8.74] ity atra svāminor daśakaṇṭha-kumbhakarṇayor anujīvinā rākṣasena nindā-karaṇād dravaḥ | atha śaktiḥ- utpannasya virodhasya śamanaṃ śaktir iṣyate ||SRs 3.131|| 63 yathā tatraiva rāvaṇa-vadha-nāmani navamāṅke [9.49 padyād pūrvam], purandaraḥ-yat kulācala-sandoha-dahana-karmaṇi bhagavān kālāgnirudraḥ ity upakramya, nepathye- bāṇair lāñchita-ketu-yaṣṭi-śikharo mūrcchā-namat-sārathir māsāsvādana-lubdha-gṛdhra-vihaga-śreṇībhir āsevitaḥ | rakṣo-nātha-mahā-kabandha-patana-kṣuṇṇākṣa-daṇḍo hayair heṣitvā smṛta-mandurāsthiti-hṛtair laṅkāṃ ratho nīyata ||SRs 3.132|| [bā.rā. 9.56] ity antena niravaśeṣa-pratināyaka-bhūta-rāvaṇa-kaṇṭhotsādana-kathanena virodha-śamanāt śaktiḥ | atha dyutiḥ- dyutir nāma samuddiṣṭā tarjanodvejane budhaiḥ ||SRs 3.133|| 64a yathā tatraiva aṣṭamāṅke, rāvaṇaḥ (ūrdhvam avalokya)-kim ayam atisatvaraḥ sura-samājaḥ ? śaṅke katipaya-yātudhāna-vadhān tāpasaṃ prati prīyate | (sa-krodha-tarjanam) harṣotkarṣaḥ kim ayam amarāḥ kṣudra-rakṣo-vadhād vas tan me doṣṇāṃ vijita-jagatāṃ vikramaṃ vistṛtāḥ stha | kiṃ cādyaiva priya-raṇa-raso bodhyate kumbhakarṇas tūrṇaṃ jetā sa ca diviṣadāṃ bodhyate meghanādaḥ ||SRs 3.134|| [bā.rā. 8.12] ity upakramya, nepathye-biraeha keli-ākaḍḍhaṇa-pāḍaṇijjaṃ goura-duvāraṃ, boḍheha bibiha-ppaharaṇa-saṇṇāha-daha-sahassāi | (vracayata kelikākarṣaṇa-pātanīyaṃ gopura-dvāram | vahata vividha-praharaṇa-saṃnāha-daśa-sahasrāṇi |) ity antena devatā-tarjana-laṅkā-pura-janodvejana-kathanād dyutiḥ | atha prasaṅgaḥ- prastutārthasya kathanaṃ prasaṅgaḥ parikīrtitaḥ | 64b prasaṅgaṃ kathayanty anye gurūṇāṃ parikīrtanam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.