इत्य् अत्र अप्रत्यक्षस्यैव गोपाल-सुन्दरस्य संस्थान-विशेष-जाति-वर्णनाद् अपि दृष्टवद् आभासनाद् इदम् अप्रत्यक्ष-दृष्टम् । श्री-सिंह-भूपेन कवीश्वराणां विश्राणितानेक-विभूषणेन । षट्-त्रिंशद् उक्तानि हि भूषणानि स-लक्ष्म-लक्ष्याणि मुनेर् मतेन ॥स्र्स् ३।२९६॥ १२८ साक्षद् एवोपदेशेन प्रायो धर्म-समन्वयात् । अङ्गाङ्गि-भाव-सम्पन्न-समस्त-रस-संश्रयात् ॥स्र्स् ३।२९७॥ १२९ प्रकृत्य्-अवस्था-सन्ध्यादि-सम्पत्त्य्-उपनिबन्धनात् । आहुः प्रकरणादीनां नाटकं प्रकृतिं बुधाः ॥स्र्स् ३।२९८॥ १३० अतिदेश-बल-प्रापत-नाटकाङ्गोपजीवनात् । अन्यानि रूपकाणि स्युर् विकारा नाटकं प्रति ॥स्र्स् ३।२९९॥ १३१ अतो हि लक्षणं पूर्वं नाटकस्याभिधीयते । दिव्येन वा मानुषेण धीरोदात्तेन संयुतम् ॥स्र्स् ३।३००॥ १३२ शृङ्गार-वीरान्यतर-प्रधान-रस-संश्रयम् । ख्यातेति वृत्त-सम्बद्धं सन्धि-पञ्चक-संयुतम् ॥स्र्स् ३।३०१॥ १३३ प्रकृत्य्-अवस्था-सन्ध्य्-अङ्ग-सन्ध्य्-अन्तर-विभूषणैः । पताका-स्थानकैर् वृत्ति-तद्-अङ्गैश् च प्रवृत्तिभिः ॥स्र्स् ३।३०२॥ १३४ विष्कम्भकादिभिर् युक्तं नाटकं तत् त्रिवर्गदम् । तद् एतन् नाटकारम्भ-प्रकारो वक्ष्यते मया ॥स्र्स् ३।३०३॥ १३५ विधेर् यथैव सङ्कल्पो मुखतां प्रतिपद्यते । प्रधानस्य प्रबन्धस्य तथा प्रस्तावना स्मृता ॥स्र्स् ३।३०४॥ १३६ अर्थस्य प्रतिपाद्यस्य तीर्थं प्रस्तावनोच्यते । प्रस्तावनायास् तु मुखे नान्दी कार्या शुभावहा ॥स्र्स् ३।३०५॥ १३७ आशीर्नमस्क्रिया-वस्तुनिर्देशान्यतमा स्मृता । चन्द्रनामाङ्किता प्रायो मङ्गलार्थ-पदोज्ज्वला ॥स्र्स् ३।३०६॥ १३८ अष्टाभिर् दशभिश् चेष्टा सेयं द्वादशभिः पदैः । समैर् वा विषमैर् वापि प्रयोज्येत्य् अपरे जगुः ॥स्र्स् ३।३०७॥ १३९ तत्राशीर्-अन्विता नान्दी यथाभिराम-राघवे- क्रियासुः कल्याणं भुजग-शयनाद् उत्थितवतः कटाक्षाः कारुण्य-प्रणय-रस-वेणी-लहरयः । हरेर् लक्ष्मी-लीला-कमल-दल-सौभाग्य-सुहृदः सुधा-सार-स्मेराः सुचरित-विशेषैक-सुलभाः
ity atra apratyakṣasyaiva gopāla-sundarasya saṃsthāna-viśeṣa-jāti-varṇanād api dṛṣṭavad ābhāsanād idam apratyakṣa-dṛṣṭam | śrī-siṃha-bhūpena kavīśvarāṇāṃ viśrāṇitāneka-vibhūṣaṇena | ṣaṭ-triṃśad uktāni hi bhūṣaṇāni sa-lakṣma-lakṣyāṇi muner matena ||SRs 3.296|| 128 sākṣad evopadeśena prāyo dharma-samanvayāt | aṅgāṅgi-bhāva-sampanna-samasta-rasa-saṃśrayāt ||SRs 3.297|| 129 prakṛty-avasthā-sandhyādi-sampatty-upanibandhanāt | āhuḥ prakaraṇādīnāṃ nāṭakaṃ prakṛtiṃ budhāḥ ||SRs 3.298|| 130 atideśa-bala-prāpata-nāṭakāṅgopajīvanāt | anyāni rūpakāṇi syur vikārā nāṭakaṃ prati ||SRs 3.299|| 131 ato hi lakṣaṇaṃ pūrvaṃ nāṭakasyābhidhīyate | divyena vā mānuṣeṇa dhīrodāttena saṃyutam ||SRs 3.300|| 132 śṛṅgāra-vīrānyatara-pradhāna-rasa-saṃśrayam | khyāteti vṛtta-sambaddhaṃ sandhi-pañcaka-saṃyutam ||SRs 3.301|| 133 prakṛty-avasthā-sandhy-aṅga-sandhy-antara-vibhūṣaṇaiḥ | patākā-sthānakair vṛtti-tad-aṅgaiś ca pravṛttibhiḥ ||SRs 3.302|| 134 viṣkambhakādibhir yuktaṃ nāṭakaṃ tat trivargadam | tad etan nāṭakārambha-prakāro vakṣyate mayā ||SRs 3.303|| 135 vidher yathaiva saṅkalpo mukhatāṃ pratipadyate | pradhānasya prabandhasya tathā prastāvanā smṛtā ||SRs 3.304|| 136 arthasya pratipādyasya tīrthaṃ prastāvanocyate | prastāvanāyās tu mukhe nāndī kāryā śubhāvahā ||SRs 3.305|| 137 āśīrnamaskriyā-vastunirdeśānyatamā smṛtā | candranāmāṅkitā prāyo maṅgalārtha-padojjvalā ||SRs 3.306|| 138 aṣṭābhir daśabhiś ceṣṭā seyaṃ dvādaśabhiḥ padaiḥ | samair vā viṣamair vāpi prayojyety apare jaguḥ ||SRs 3.307|| 139 tatrāśīr-anvitā nāndī yathābhirāma-rāghave- kriyāsuḥ kalyāṇaṃ bhujaga-śayanād utthitavataḥ kaṭākṣāḥ kāruṇya-praṇaya-rasa-veṇī-laharayaḥ | harer lakṣmī-līlā-kamala-dala-saubhāgya-suhṛdaḥ sudhā-sāra-smerāḥ sucarita-viśeṣaika-sulabhāḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.