Library·Sarvopakāriṇī a commentary on the Tattvasamāsa, an abstract of Sāṃkhya philosophy in 22 (-25) sūtras.·16

Sarvopakāriṇī a commentary on the Tattvasamāsa, an abstract of Sāṃkhya philosophy in 22 (-25) sūtras. 16

STS 16

यथोक्तम् । आध्यात्मिक्यश्चतस्रः प्रकृत्युपादानकालभाग्याख्याः । बाह्याः विषयोपरमात् पञ्च नव तुष्टयोभिहिताः ॥ इति अस्यार्थः विवेकसाक्षात्कारो हि प्रकृतिपरिणामभेदः तं च सैव करोतीति कृतं ध्यानाभ्यासेनेति केनचिदुपदिष्टे तत्र तुष्टिः प्रकृत्याख्या १, अथ प्रकृतेः सर्वान् प्रत्यविशेषान्न केवलं तत एव विवेकसाक्षात्कारः किन्तु प्रव्रज्ययेत्युपदिष्टे तुष्टिरुपादानाख्या २, प्रव्रज्यापि कालविशेषणादरेणैव विवेकं जनयत्यलमुत्तप्ततया इत्युपदिष्टे तुष्टिः कालाख्या ३, भाग्येनैव विवेकख्यातिरिति तुष्टिर्भाग्याख्या ४, इत्येताश्चतस्रः प्रकृतिव्यतिरिक्तमात्मानमधिकृत्य जायन्त इत्याध्यात्मिक्य उच्यन्ते । विषयाः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाख्याः पञ्च तेषु अर्जनरक्षणक्षयभोगहिंसादोषदर्शनं तत उपरमा विरतयोपि पञ्च ते च महदहङ्कारादीननात्मन आत्मनोभिमन्यमानस्य वैराग्ये सत्युत्पद्यन्ते ऽतो बाह्या उच्यन्ते । इमाश्च नव उक्तविपर्ययाः ५ अशक्तिभिः २८ सह द्विचत्वारिंशत् ४२ सिद्धिपरिपन्थित्वाद्धेयाः ॥ ?॥ १५ ॥ अष्टधासिद्धिः

yathoktam / ādhyātmikyaścatasraḥ prakṛtyupādānakālabhāgyākhyāḥ / bāhyāḥ viṣayoparamāt pañca nava tuṣṭayobhihitāḥ // iti asyārthaḥ vivekasākṣātkāro hi prakṛtipariṇāmabhedaḥ taṃ ca saiva karotīti kṛtaṃ dhyānābhyāseneti kenacidupadiṣṭe tatra tuṣṭiḥ prakṛtyākhyā 1, atha prakṛteḥ sarvān pratyaviśeṣānna kevalaṃ tata eva vivekasākṣātkāraḥ kintu pravrajyayetyupadiṣṭe tuṣṭirupādānākhyā 2, pravrajyāpi kālaviśeṣaṇādareṇaiva vivekaṃ janayatyalamuttaptatayā ityupadiṣṭe tuṣṭiḥ kālākhyā 3, bhāgyenaiva vivekakhyātiriti tuṣṭirbhāgyākhyā 4, ityetāścatasraḥ prakṛtivyatiriktamātmānamadhikṛtya jāyanta ityādhyātmikya ucyante / viṣayāḥ śabdasparśarūparasagandhākhyāḥ pañca teṣu arjanarakṣaṇakṣayabhogahiṃsādoṣadarśanaṃ tata uparamā viratayopi pañca te ca mahadahaṅkārādīnanātmana ātmanobhimanyamānasya vairāgye satyutpadyante 'to bāhyā ucyante / imāśca nava uktaviparyayāḥ 5 aśaktibhiḥ 28 saha dvicatvāriṃśat 42 siddhiparipanthitvāddheyāḥ // ?// 15 // aṣṭadhāsiddhiḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/STS/16

Cite as: Sarvopakāriṇī a commentary on the Tattvasamāsa, an abstract of Sāṃkhya philosophy in 22 (-25) sūtras. 16, in HREEM (hreem.cc/library/STS/16), after GRETIL, Vindhyesvari Prasada Dvivedin in: Sāṃkhyasaṃgrahaḥ (Chowkhamba Sanskrit Series, 50,1 [fasc.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_sarvopakAriNI.xml — Vindhyesvari Prasada Dvivedin in: Sāṃkhyasaṃgrahaḥ (Chowkhamba Sanskrit Series, 50,1 [fasc. 286], pp. 93-104)

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text