Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 55

प्रामादानामतो लक्ष्म षोडशानां विशेषतः। ज्येष्ठमध्यकनिष्ठानां यथावदभिदध्महे

prāmādānāmato lakṣma ṣoḍaśānāṃ viśeṣataḥ| jyeṣṭhamadhyakaniṣṭhānāṃ yathāvadabhidadhmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभज्यते यथा येन प्रागश्चोर्ध्व विधीयते। यावद्यस्य प्रमाणं तु तथा तत्तस्य कथ्यते

vibhajyate yathā yena prāgaścordhva vidhīyate| yāvadyasya pramāṇaṃ tu tathā tattasya kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुः प्रासादराजश्च कैलासश्च हरप्रियः। सर्वतोभद्र कश्चैव विमानच्छदनन्दनौ

meruḥ prāsādarājaśca kailāsaśca harapriyaḥ| sarvatobhadra kaścaiva vimānacchadanandanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिको मुक्तकोणश्च श्रीवत्सो हंससंज्ञितः। रुचक्रो वर्धमानश्च गरुडश्च गजस्तथा

svastiko muktakoṇaśca śrīvatso haṃsasaṃjñitaḥ| rucakro vardhamānaśca garuḍaśca gajastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगराजश्च पद्मश्च वलभी चेति ते स्मृताः। न त्रयस्त्रिंशतोऽधस्तान्नापि पञ्चाशतः परा

mṛgarājaśca padmaśca valabhī ceti te smṛtāḥ| na trayastriṃśato'dhastānnāpi pañcāśataḥ parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्ख्या भवति हस्तानां मेरोरिति पुराविदः। विभज्य दशधा क्षेत्रं शृङ्गं कुर्याद् द्विभागिकम्

saṅkhyā bhavati hastānāṃ meroriti purāvidaḥ| vibhajya daśadhā kṣetraṃ śṛṅgaṃ kuryād dvibhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा षड्भागिकं मध्यं निर्गमस्तत्र दीयते। भागस्य षोडशांशेन विधेयं सलिलान्तरम्

kṛtvā ṣaḍbhāgikaṃ madhyaṃ nirgamastatra dīyate| bhāgasya ṣoḍaśāṃśena vidheyaṃ salilāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदैः षोडशभिर्गर्भे विधेया चास्य विस्तृतिः। प्रासादभित्ति पदिका पदविस्तृतमन्तरम्

padaiḥ ṣoḍaśabhirgarbhe vidheyā cāsya vistṛtiḥ| prāsādabhitti padikā padavistṛtamantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदिका बाह्यभित्तिः स्यादित्येष स तदा स्मृतः। द्विपदो वेदिकाबन्धो जङ्घा पञ्चपदोदया

padikā bāhyabhittiḥ syādityeṣa sa tadā smṛtaḥ| dvipado vedikābandho jaṅghā pañcapadodayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्धेन पदार्धेन मेखलान्तरपत्रके। शृङ्गोच्छ्रितिस्त्रिभिर्भागैर्नवभिः शिखरोच्छ्रितिः

padārdhena padārdhena mekhalāntarapatrake| śṛṅgocchritistribhirbhāgairnavabhiḥ śikharocchritiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखरस्यास्य कर्तव्यास्तज्ज्ञैः षोडश भूमिकाः। स्कन्धॐऽशैर्विस्तृतः षड्भिरंशेनोच्छ्रितमण्डकम्

śikharasyāsya kartavyāstajjñaiḥ ṣoḍaśa bhūmikāḥ| skandhaoṃ'śairvistṛtaḥ ṣaḍbhiraṃśenocchritamaṇḍakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा वंशोच्छ्रिता कार्या शिखरस्यादिविस्तृतौ। षड्गुणेनैव सूत्रेण वेणुकोशं समालिखेत्

grīvā vaṃśocchritā kāryā śikharasyādivistṛtau| ṣaḍguṇenaiva sūtreṇa veṇukośaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तृतेरपि भद्रा याः कुर्याद्द्विगुणमुच्छ्रयम्। कुम्भं भागेन कुर्वीत प्रासादेष्वखिलेष्वपि

vistṛterapi bhadrā yāḥ kuryāddviguṇamucchrayam| kumbhaṃ bhāgena kurvīta prāsādeṣvakhileṣvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेष चतुःशृङ्गश्चतुर्द्वारोपशोभितः। मेरुर्मेरूपमः कार्यो वाञ्छता शुभमात्मनः

evameṣa catuḥśṛṅgaścaturdvāropaśobhitaḥ| merurmerūpamaḥ kāryo vāñchatā śubhamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वर्णमयं मेरुं यद्दत्त्वा पुण्यमाप्नुयात्। तमिष्टकाशैलमयं कृत्वा तदधिकं भजेत्

sarvasvarṇamayaṃ meruṃ yaddattvā puṇyamāpnuyāt| tamiṣṭakāśailamayaṃ kṛtvā tadadhikaṃ bhajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुः। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे सप्तविंशतिपाणिकम्। दशधा विभजेत्स स्यात्कैलासः पुण्यवर्धनः

meruḥ| caturaśrīkṛte kṣetre saptaviṃśatipāṇikam| daśadhā vibhajetsa syātkailāsaḥ puṇyavardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मकोष्ठगतो गर्भः शेषं भित्त्यन्धकारिका। चतुर्भागं भवेद्भद्रं मूलकर्णौ त्रिभागिकौ

brahmakoṣṭhagato garbhaḥ śeṣaṃ bhittyandhakārikā| caturbhāgaṃ bhavedbhadraṃ mūlakarṇau tribhāgikau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तभागोच्छ्रिता जङ्घा मेखला चार्धभागिका। भागेनान्तरपत्रं स्याद्भागेनाण्डकमुच्छ्रितम्

saptabhāgocchritā jaṅghā mekhalā cārdhabhāgikā| bhāgenāntarapatraṃ syādbhāgenāṇḍakamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवाग्रभागमुत्सेधाच्छिखरं दशकोच्छ्रितम्। अर्धषष्ठांशविस्तारः स्कन्धः कैलाससंज्ञिते

grīvāgrabhāgamutsedhācchikharaṃ daśakocchritam| ardhaṣaṣṭhāṃśavistāraḥ skandhaḥ kailāsasaṃjñite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन्नन्तरपत्रे तु सूत्रं दत्त्वा सुताडितम्। त्रिगुणेन लिखेत्तेन वेणुकोशं मनोरमम्

asminnantarapatre tu sūtraṃ dattvā sutāḍitam| triguṇena likhettena veṇukośaṃ manoramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टभूम्युच्छ्रयः श्रीमान् मञ्जर्या च विराजितः। उच्छ्रयश्चास्य कर्तव्यो द्विगुणः श्रियमिच्छता

aṣṭabhūmyucchrayaḥ śrīmān mañjaryā ca virājitaḥ| ucchrayaścāsya kartavyo dviguṇaḥ śriyamicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं षड्भूमिकं चास्य भद्रं भागार्धनिर्गतम्। पाकः सिंहकर्णस्युः समाप्तिर्नायकेन च

kāryaṃ ṣaḍbhūmikaṃ cāsya bhadraṃ bhāgārdhanirgatam| pākaḥ siṃhakarṇasyuḥ samāptirnāyakena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलास एष कथितो विशेषेण हरप्रियः। कैलासः। इदानीं सर्वतोभद्रः प्रासादः परिकीर्त्यते

kailāsa eṣa kathito viśeṣeṇa harapriyaḥ| kailāsaḥ| idānīṃ sarvatobhadraḥ prāsādaḥ parikīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स स्यात् षड्विंशतिं हस्तान् परमः परिमाणतः। जठरं बाह्यसीमा च भित्तयो ह्यन्धकारिकाः

sa syāt ṣaḍviṃśatiṃ hastān paramaḥ parimāṇataḥ| jaṭharaṃ bāhyasīmā ca bhittayo hyandhakārikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घोत्सेधश्च कर्णौ च यथा मेरोस्तथा स्मृताः। तथैव भद्र विस्तारैः कार्यो भागार्धनिर्गतः

jaṅghotsedhaśca karṇau ca yathā merostathā smṛtāḥ| tathaiva bhadra vistāraiḥ kāryo bhāgārdhanirgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथिकैका चतुर्भागा ततः सार्धद्विभागिका। तासां परस्परं ज्ञेयो भागभागं विधीयते

rathikaikā caturbhāgā tataḥ sārdhadvibhāgikā| tāsāṃ parasparaṃ jñeyo bhāgabhāgaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्भागात् विस्तृतं कार्यं शिखरं सप्तमोच्छ्रितम्। षड्भिर्दशभिर्भागैः स्यान्मूलजा स्कन्धविस्तृतिः

ṣaḍbhāgāt vistṛtaṃ kāryaṃ śikharaṃ saptamocchritam| ṣaḍbhirdaśabhirbhāgaiḥ syānmūlajā skandhavistṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवार्धभागमुत्सेधादण्डकं भागमुच्छ्रितम्। मूलसूत्रानुसारेण च्छेदः संयुज्यते यथा

grīvārdhabhāgamutsedhādaṇḍakaṃ bhāgamucchritam| mūlasūtrānusāreṇa cchedaḥ saṃyujyate yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य रेखा तथा कार्या सर्वश्रेयःप्रसाधनी। मेरोरस्य च शृङ्गाणि सिंहकर्णैर्विभूषयेत्

asya rekhā tathā kāryā sarvaśreyaḥprasādhanī| merorasya ca śṛṅgāṇi siṃhakarṇairvibhūṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जरीं पद्मकोशाग्रतुल्यां सर्वत्र कारयेत्। जयं लक्ष्मीं यशः कीर्त्तिं सर्वाणीष्टफलानि च

mañjarīṃ padmakośāgratulyāṃ sarvatra kārayet| jayaṃ lakṣmīṃ yaśaḥ kīrttiṃ sarvāṇīṣṭaphalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति सर्वतो भद्रं सर्वतोभद्र कः कृतः। सर्वतोभद्रः। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विभागशतभाजिते

karoti sarvato bhadraṃ sarvatobhadra kaḥ kṛtaḥ| sarvatobhadraḥ| caturaśrīkṛte kṣetre vibhāgaśatabhājite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानं विभजेत् प्राज्ञः श्रेयःपुष्टिसुखावहम्। भद्रै श्चतुर्भिस्तत्कुर्यात्कर्णप्राग्ग्रीवकैस्तथा

vimānaṃ vibhajet prājñaḥ śreyaḥpuṣṭisukhāvaham| bhadrai ścaturbhistatkuryātkarṇaprāggrīvakaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभूमिर्भवत्येष यदि वा त्रिविधा भवेत्। हस्तास्त्रिंशद्भवेज्ज्येष्ठो मध्यमः पञ्चविंशतिः

pañcabhūmirbhavatyeṣa yadi vā trividhā bhavet| hastāstriṃśadbhavejjyeṣṭho madhyamaḥ pañcaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याडेकविंशतिर्हस्तात्कनीयान् षोडशाथवा। जातिशुद्धो भवेदेको मञ्जर्या वै परो भवेत्

syāḍekaviṃśatirhastātkanīyān ṣoḍaśāthavā| jātiśuddho bhavedeko mañjaryā vai paro bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिश्रकोऽन्यो विमानानामिति संख्या त्रिधोदिता। ज्येष्ठो मिश्रकनिर्माणः स च कौलाशभद्र कृत्

miśrako'nyo vimānānāmiti saṃkhyā tridhoditā| jyeṣṭho miśrakanirmāṇaḥ sa ca kaulāśabhadra kṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमो जातिशुद्धः स्यात्कनीयान् मञ्जरीयुतः। पञ्चभागयुतं भद्रं विस्तरेण प्रकीर्तितम्

madhyamo jātiśuddhaḥ syātkanīyān mañjarīyutaḥ| pañcabhāgayutaṃ bhadraṃ vistareṇa prakīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णप्राग्ग्रीवविस्तारः कर्तव्यो भागसंमितः। भागार्धं क्षोभणे कार्यं तलिपं तझलान्तरं

karṇaprāggrīvavistāraḥ kartavyo bhāgasaṃmitaḥ| bhāgārdhaṃ kṣobhaṇe kāryaṃ talipaṃ tajhalāntaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुप्तकर्णं तु कर्तव्यं यदिच्छेल्लक्षणान्वितम्। तस्माद्भद्र स्य निष्कंशं भागेनैकेन कारयेत्

guptakarṇaṃ tu kartavyaṃ yadicchellakṣaṇānvitam| tasmādbhadra sya niṣkaṃśaṃ bhāgenaikena kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिश्रकस्य चतुर्भागं भद्रं कुर्याद्विचक्षणः। पञ्चभागोच्छ्रिता जङ्घा खुरपिण्डकया सह

miśrakasya caturbhāgaṃ bhadraṃ kuryādvicakṣaṇaḥ| pañcabhāgocchritā jaṅghā khurapiṇḍakayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विभा रथिका कार्या भूमिः स्याच्चतुरंशका। द्वितीयार्धांशहीना च तृतीया भूमिरिष्यते

dvibhā rathikā kāryā bhūmiḥ syāccaturaṃśakā| dvitīyārdhāṃśahīnā ca tṛtīyā bhūmiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थे तु त्रिभिर्भागैरर्धहीना तु पञ्चमी। उदयो भूमिकाया यः कूटं कुर्यात्तदर्धतः

caturthe tu tribhirbhāgairardhahīnā tu pañcamī| udayo bhūmikāyā yaḥ kūṭaṃ kuryāttadardhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धेन कुम्भिकां कुर्यादुच्छालकसमन्विताम्। ऊर्ध्वभवस्तु पञ्चम्या वेदिका भागमुच्छ्रिता

ardhena kumbhikāṃ kuryāducchālakasamanvitām| ūrdhvabhavastu pañcamyā vedikā bhāgamucchritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घण्टा षड्भागविस्तारा कार्या भागद्वयोच्छ्रिता। घण्टोत्सेधं त्रिभिर्भागैर्विभजेत्तदनन्तरम्

ghaṇṭā ṣaḍbhāgavistārā kāryā bhāgadvayocchritā| ghaṇṭotsedhaṃ tribhirbhāgairvibhajettadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागिकानि प्रकुर्वीत कण्ठग्रीवाण्डकानि च। भागं कण्ठप्रदेशः स्याद्दण्डिकायाः समुच्छ्रितिः

bhāgikāni prakurvīta kaṇṭhagrīvāṇḍakāni ca| bhāgaṃ kaṇṭhapradeśaḥ syāddaṇḍikāyāḥ samucchritiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घण्टार्धेन विधातव्या द्विभागा कलशोच्छ्रितिः। सूरसेनादिकं सर्वं कर्तव्यं पूर्ववत्तथा

ghaṇṭārdhena vidhātavyā dvibhāgā kalaśocchritiḥ| sūrasenādikaṃ sarvaṃ kartavyaṃ pūrvavattathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रं मनोरमैश्चेह सिंहकर्णैर्विभूषयेत्। पञ्चव्यासेन सूत्रेण पद्मकोशं समालिखेत्

bhadraṃ manoramaiśceha siṃhakarṇairvibhūṣayet| pañcavyāsena sūtreṇa padmakośaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लतातयो भवेदेषां लताभिस्तं प्रकल्पयेत्। मिश्रको मिश्रितैरङ्गैः शुद्ध स्याद्भूमिकान्वितः

latātayo bhavedeṣāṃ latābhistaṃ prakalpayet| miśrako miśritairaṅgaiḥ śuddha syādbhūmikānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानः। नन्दनस्य भवेत्सीमा द्वात्रिंशद्धस्तनिर्मितः। अष्टाष्टकविभागेन चतुःषष्टिपदो हि सः

vimānaḥ| nandanasya bhavetsīmā dvātriṃśaddhastanirmitaḥ| aṣṭāṣṭakavibhāgena catuḥṣaṣṭipado hi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागैश्चतुर्भिर्गर्भोऽस्य शेषं भित्त्यन्धकारिका। भद्रं गर्भसमं कार्यं तदूर्ध्वेनास्य निर्गमः

bhāgaiścaturbhirgarbho'sya śeṣaṃ bhittyandhakārikā| bhadraṃ garbhasamaṃ kāryaṃ tadūrdhvenāsya nirgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ रथौ पार्श्वतो भूयः सर्वतः कर्णसूत्रतः। पञ्चभागोच्छ्रिता जङ्घा मेखला भागसंमिता

dvau rathau pārśvato bhūyaḥ sarvataḥ karṇasūtrataḥ| pañcabhāgocchritā jaṅghā mekhalā bhāgasaṃmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्भमिरेष भूमिः स्यादेकैका द्वादशांशका। रेखास्कन्धाण्डकादीनां कैलासे समाकृतिः

ṣaḍbhamireṣa bhūmiḥ syādekaikā dvādaśāṃśakā| rekhāskandhāṇḍakādīnāṃ kailāse samākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दनो नन्दयत्येष समृद्धा हन्ति चापदः। नन्दनः। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे पञ्चविंशति हस्तके

nandano nandayatyeṣa samṛddhā hanti cāpadaḥ| nandanaḥ| caturaśrīkṛte kṣetre pañcaviṃśati hastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रपातं ततः कुर्यात्कर्मायतमुखायतम्। ततः सीमार्धसूत्रेण सम्यग्वृत्तं समालिखेत्

sūtrapātaṃ tataḥ kuryātkarmāyatamukhāyatam| tataḥ sīmārdhasūtreṇa samyagvṛttaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तदष्टाविंशत्या भजेद्भागैर्यथापदम्। निर्मापये शालार्धेन दिक्सूत्रसंश्रिताः

tatastadaṣṭāviṃśatyā bhajedbhāgairyathāpadam| nirmāpaye śālārdhena diksūtrasaṃśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां तु मध्यगाः कार्या एकैकस्य रथास्त्रयः। अन्ये चार्धरथाः कार्याः शालाकर्णसमाश्रिताः

tāsāṃ tu madhyagāḥ kāryā ekaikasya rathāstrayaḥ| anye cārdharathāḥ kāryāḥ śālākarṇasamāśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागषट्कोच्छ्रिता जङ्घा भागार्धेन तु मेखलाः। भागेनान्तरपत्रं स्याद्भागं चोद्वृत्तमण्डकम्

bhāgaṣaṭkocchritā jaṅghā bhāgārdhena tu mekhalāḥ| bhāgenāntarapatraṃ syādbhāgaṃ codvṛttamaṇḍakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धभागोच्छ्रिता जीवा विष्कम्भेन चतुष्पदाम्। शिखरस्योच्छ्रयो भागैरेकादशभिरिष्यते

ardhabhāgocchritā jīvā viṣkambhena catuṣpadām| śikharasyocchrayo bhāgairekādaśabhiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेव लतिना मात्रिधा द्विगुणो हि सः। विस्ताराद्द्विगुणं सूत्रं स्कन्धाद्यं चापि षड्गुणम्

sarveṣāmeva latinā mātridhā dviguṇo hi saḥ| vistārāddviguṇaṃ sūtraṃ skandhādyaṃ cāpi ṣaḍguṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुत्तानितं समाकृष्य पद्मकोशं समालिखेत्। स पञ्चविंशतिर्हस्ता ज्येष्ठः षोडश मध्यमः

suttānitaṃ samākṛṣya padmakośaṃ samālikhet| sa pañcaviṃśatirhastā jyeṣṭhaḥ ṣoḍaśa madhyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनीयान् द्वादशकरच्छस्यो विजानता। ज्येष्ठस्य भागसंख्येयमेतदर्धेन मध्यमः

kanīyān dvādaśakaracchasyo vijānatā| jyeṣṭhasya bhāgasaṃkhyeyametadardhena madhyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमस्य तथार्धेन कनीयान् भागसंख्यया। भागषट्कमिता जङ्घा ज्येष्ठस्य परिकीर्तिता

madhyamasya tathārdhena kanīyān bhāgasaṃkhyayā| bhāgaṣaṭkamitā jaṅghā jyeṣṭhasya parikīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तभागोच्छ्रिता सा स्यान्मध्यमे सकनीयसि। सर्वेषां लतिनामेष क्षेत्रेण विधिरीरितः

saptabhāgocchritā sā syānmadhyame sakanīyasi| sarveṣāṃ latināmeṣa kṣetreṇa vidhirīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिकोऽयं समाख्यातः स्वस्तिश्रेयस्करो नृणाम्। स्वस्तिकः। इदानीं मुक्ताकोणस्य सूक्ष्म ब्रूमः स तु त्रिधा

svastiko'yaṃ samākhyātaḥ svastiśreyaskaro nṛṇām| svastikaḥ| idānīṃ muktākoṇasya sūkṣma brūmaḥ sa tu tridhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडश द्वादशाष्टौ च हस्तसंख्या परस्य च। ज्येष्ठः षोडशभिर्भागैर्मध्यो द्वादशभिर्भवेत्

ṣoḍaśa dvādaśāṣṭau ca hastasaṃkhyā parasya ca| jyeṣṭhaḥ ṣoḍaśabhirbhāgairmadhyo dvādaśabhirbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनीयानष्टभिः प्रोक्तः प्रासादो मुक्तकोणकः। मुक्तकोणस्वस्तिकयोरिदमेवान्तरं भवेत्

kanīyānaṣṭabhiḥ proktaḥ prāsādo muktakoṇakaḥ| muktakoṇasvastikayoridamevāntaraṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिको वर्तुलस्तत्र चतुरश्रोऽपरः स्मृतः। पञ्चभागोन्नता जङ्घा द्वौ भागौ रथिका भवेत्

svastiko vartulastatra caturaśro'paraḥ smṛtaḥ| pañcabhāgonnatā jaṅghā dvau bhāgau rathikā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागैश्चतुर्भिः कर्तव्या द्वितीया तस्य भूमिका। येषास्त्वर्धार्धभागेन विधेयास्तस्य भूमिकाः

bhāgaiścaturbhiḥ kartavyā dvitīyā tasya bhūmikā| yeṣāstvardhārdhabhāgena vidheyāstasya bhūmikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय नवधा गर्भेस्तैस्त्र्योदशभिर्भवेत्। जङ्घापादोनपञ्चाशैराद्यैकःष्पणिका भवेत्

vidhāya navadhā garbhestaistryodaśabhirbhavet| jaṅghāpādonapañcāśairādyaikaḥṣpaṇikā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तकोणः। विस्तारं दशधा कृत्वा षड्भागं मध्यमालिखेत्। कर्णा द्विर्भागिको मध्यं चतुर्धा विभजेत्पुनः

muktakoṇaḥ| vistāraṃ daśadhā kṛtvā ṣaḍbhāgaṃ madhyamālikhet| karṇā dvirbhāgiko madhyaṃ caturdhā vibhajetpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वन्मध्ये कृतौ द्व्यंशौ भागिकौ वामदक्षिणौ। अङ्गुलीकरसंख्यातैर्विधेयो रथनिर्गमः

tadvanmadhye kṛtau dvyaṃśau bhāgikau vāmadakṣiṇau| aṅgulīkarasaṃkhyātairvidheyo rathanirgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवैर्विकटैः स्वष्टैः स्तम्भैः सद्भूपकर्मभिः। एवं गुणसमायुक्तः श्रीवत्सः सुखदो भवेत्

prāggrīvairvikaṭaiḥ svaṣṭaiḥ stambhaiḥ sadbhūpakarmabhiḥ| evaṃ guṇasamāyuktaḥ śrīvatsaḥ sukhado bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वापि चतुरङ्गुलमेव च। उदकान्तरकं कार्यं श्रीवत्सो नन्दनोपि च

dvyaṅgulaṃ tryaṅgulaṃ vāpi caturaṅgulameva ca| udakāntarakaṃ kāryaṃ śrīvatso nandanopi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवत्सः। विस्तारैर्दशधा भक्तैः षड्भामञ्जरी भवेत्। सर्वतोभद्र वन्मूलकर्णावस्य द्विभागिकौ

śrīvatsaḥ| vistārairdaśadhā bhaktaiḥ ṣaḍbhāmañjarī bhavet| sarvatobhadra vanmūlakarṇāvasya dvibhāgikau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदकान्तरमन्यस्य श्रीवत्सस्येव कल्पयेत्। हंसोऽयं कीर्तितः सम्यक् शुभदो लक्षणान्वितः

udakāntaramanyasya śrīvatsasyeva kalpayet| haṃso'yaṃ kīrtitaḥ samyak śubhado lakṣaṇānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसः। रुचकोऽप्येवमेव स्यादुदकान्तरवर्जिताम्। भित्तयश्चतुरंशेन गर्भो व्यासार्धसंमतः

haṃsaḥ| rucako'pyevameva syādudakāntaravarjitām| bhittayaścaturaṃśena garbho vyāsārdhasaṃmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुचकः। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विभजेद्दशभिः पदैः । विदध्यादर्धमानाख्यं तत्र भ्रान्तमनुक्रमात्

rucakaḥ| caturaśrīkṛte kṣetre vibhajeddaśabhiḥ padaiḥ | vidadhyādardhamānākhyaṃ tatra bhrāntamanukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्र स्य च भवेद्भागैश्चतुर्भिः परिविस्तृतम्। एकेनैकेन भागेन द्वौ रथौ वामदक्षिणौ

bhadra sya ca bhavedbhāgaiścaturbhiḥ parivistṛtam| ekenaikena bhāgena dvau rathau vāmadakṣiṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विभागविस्तृतौ कर्णौ निर्गमः स्यात्कराङ्गुलैः। वर्धमानः क्रियायुक्तो यशोलक्ष्मीं विवर्धयेत्

dvibhāgavistṛtau karṇau nirgamaḥ syātkarāṅgulaiḥ| vardhamānaḥ kriyāyukto yaśolakṣmīṃ vivardhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रचको वर्धमानो वा श्रीवत्सो हंस एव च। य एको रोचते तेषु न्यसेत्तं गरुडे सुधीः

racako vardhamāno vā śrīvatso haṃsa eva ca| ya eko rocate teṣu nyasettaṃ garuḍe sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षावेतस्य कर्तव्यौ प्रासादार्धविनिर्गमौ। नासिकां वैनतेयस्य त्रिगर्भां कारयेदपि

pakṣāvetasya kartavyau prāsādārdhavinirgamau| nāsikāṃ vainateyasya trigarbhāṃ kārayedapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुडः। चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे प्रासादं विभजेच्छुभम्। क्षेत्रार्धेन च सूत्रेण पृष्ठतो वृत्तमालिखेत्

garuḍaḥ| catuḥṣaṣṭipade kṣetre prāsādaṃ vibhajecchubham| kṣetrārdhena ca sūtreṇa pṛṣṭhato vṛttamālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागैश्चतुर्भिर्जंङ्घास्य मेखलाचार्धभागिका। पुरतः सूरसोयं पृष्ठतश्च गजाकृतिः

bhāgaiścaturbhirjaṃṅghāsya mekhalācārdhabhāgikā| purataḥ sūrasoyaṃ pṛṣṭhataśca gajākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजः। चतुःषष्टिपदः सिंहो भद्रं भागचतुष्टयम्। द्व्यंशकौ मूलकर्णौ च गर्भः षोडशभिः पदैः

gajaḥ| catuḥṣaṣṭipadaḥ siṃho bhadraṃ bhāgacatuṣṭayam| dvyaṃśakau mūlakarṇau ca garbhaḥ ṣoḍaśabhiḥ padaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारार्धे भवेज्जङ्घा मेखला पदिका भवेत्। एकैका रथिका चास्य भवेद्भागत्रयोच्छ्रिता

vistārārdhe bhavejjaṅghā mekhalā padikā bhavet| ekaikā rathikā cāsya bhavedbhāgatrayocchritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्र वच्चास्या रेखाग्रीवाण्डकादिकम्। सिंहाक्रान्तैस्तथा भद्रैः प्रासादः सिंह उच्यते

sarvatobhadra vaccāsyā rekhāgrīvāṇḍakādikam| siṃhākrāntaistathā bhadraiḥ prāsādaḥ siṃha ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमार्जवशीलानां प्रासादोऽयं शुभावहः। सिंहः। पद्मस्य हस्तसंख्या स्यात् षोडश द्वादशाथवा

vikramārjavaśīlānāṃ prāsādo'yaṃ śubhāvahaḥ| siṃhaḥ| padmasya hastasaṃkhyā syāt ṣoḍaśa dvādaśāthavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तुलः स च कर्तव्यः सूत्रं तु स्वस्तिके यथा। सर्वे रथाः स्मृताः पद्मपत्राकृतिमनोरमाः

vartulaḥ sa ca kartavyaḥ sūtraṃ tu svastike yathā| sarve rathāḥ smṛtāḥ padmapatrākṛtimanoramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदकान्तरकं कुर्याच्छ्रेयसे नन्दने यथा। पद्मकः। स्वस्तिकस्य यथा पूर्वं कथितं मानलक्षणम्

udakāntarakaṃ kuryācchreyase nandane yathā| padmakaḥ| svastikasya yathā pūrvaṃ kathitaṃ mānalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव लक्षलितः सर्वो विदधीत विचक्षणः। यथामूलविभक्तस्तु लतिषु स्वस्तिकादिषु

tenaiva lakṣalitaḥ sarvo vidadhīta vicakṣaṇaḥ| yathāmūlavibhaktastu latiṣu svastikādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथास्कन्धविभागोऽपि रेखामध्यविभागतः। स्वस्तिकाङ्को विधातव्यः शुकनाशोच्छयाच्छुभः

yathāskandhavibhāgo'pi rekhāmadhyavibhāgataḥ| svastikāṅko vidhātavyaḥ śukanāśocchayācchubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादानां स भागैः स्यात्सप्तभिर्विहितः श्रिये। विमाने स धरात्र्यंशन्यूनः कार्यो विपश्चिता

prāsādānāṃ sa bhāgaiḥ syātsaptabhirvihitaḥ śriye| vimāne sa dharātryaṃśanyūnaḥ kāryo vipaścitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलासो च तुरंशोना विधेना शुकनासिका। सर्वतोभद्र सिंहाख्यौ मेरूणां तु विशेषतः

kailāso ca turaṃśonā vidhenā śukanāsikā| sarvatobhadra siṃhākhyau merūṇāṃ tu viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्भिर्भागैर्विना कार्या शुकनासा विजानता। प्रासादोच्चेन सन्धारो विमानाद्याः प्रकीर्तिताः

ṣaḍbhirbhāgairvinā kāryā śukanāsā vijānatā| prāsādoccena sandhāro vimānādyāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारार्धेन तद्गर्भो यच्छेषं तेन भित्तयः। प्रासादजङ्घोच्छ्रेयेण तुल्यो गर्भतुलोदयः

vistārārdhena tadgarbho yaccheṣaṃ tena bhittayaḥ| prāsādajaṅghocchreyeṇa tulyo garbhatulodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभित्तिर्गर्भतुल्यः स्यात्सन्धारेषु तुलोदयः। स विधेयः पुनर्व्यासाद्यदि वा किञ्चिदुन्नतः

sabhittirgarbhatulyaḥ syātsandhāreṣu tulodayaḥ| sa vidheyaḥ punarvyāsādyadi vā kiñcidunnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलसूत्रं तु दशधा --- समालिखेत्। गर्भसूत्रं प्रतिष्टाप्य सिंहकर्णं प्रकल्पयेत्

mūlasūtraṃ tu daśadhā --- samālikhet| garbhasūtraṃ pratiṣṭāpya siṃhakarṇaṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धभागेन सूत्रेण मध्यमस्य समालिखेत्। उरो द्विभागतुल्यं तु मस्तकं भागमुच्छ्रितम्

sārdhabhāgena sūtreṇa madhyamasya samālikhet| uro dvibhāgatulyaṃ tu mastakaṃ bhāgamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धेन वोच्छ्रयस्तस्याः पक्षोच्छ्राया द्विभागिकाः। उरो च सीमान्ते सूत्रेणच्छन्दमादिशेत्

ardhena vocchrayastasyāḥ pakṣocchrāyā dvibhāgikāḥ| uro ca sīmānte sūtreṇacchandamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवधा दशधा चैव सिंहकर्मावुभौ स्मृतौ। एकषड्विस्तृतो भागा उदयात् पञ्चभागिकः

navadhā daśadhā caiva siṃhakarmāvubhau smṛtau| ekaṣaḍvistṛto bhāgā udayāt pañcabhāgikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूरसेनो द्वितीयस्तु स्वात्समोदयविस्तृतिः। उदयात्सार्धविस्तीर्णं सिंहकर्णस्त्रिसंकुला

sūraseno dvitīyastu svātsamodayavistṛtiḥ| udayātsārdhavistīrṇaṃ siṃhakarṇastrisaṃkulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामलान् मल्लकांश्चान्यान् सिंहकर्णात् प्रलोपयेत्। प्रासादानां हि सर्वेषां सर्वमेतद्विभूषणम्

kāmalān mallakāṃścānyān siṃhakarṇāt pralopayet| prāsādānāṃ hi sarveṣāṃ sarvametadvibhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य यत्रोचितं स्थानं तत्तत्र विनिवेशयेत्। निर्मितौ वलभेस्तिर्यक्सूत्रं कुर्वीत सप्तधा

yasya yatrocitaṃ sthānaṃ tattatra viniveśayet| nirmitau valabhestiryaksūtraṃ kurvīta saptadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभागांश्च मुखतस्तेनैवांशेन कल्पयेत्। मेखलान्तरपत्रे च जम्भाकुम्भकमेव च

pañcabhāgāṃśca mukhatastenaivāṃśena kalpayet| mekhalāntarapatre ca jambhākumbhakameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभागोच्छ्रितं कुर्यात्तद्वच्छिखरमुच्छ्रितम्। कीर्तितानि विमानानियान्येव सुरवर्त्मनि

pañcabhāgocchritaṃ kuryāttadvacchikharamucchritam| kīrtitāni vimānāniyānyeva suravartmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्येव स्थावरत्वेन प्रासादा इति विश्रुताः। महेश्वरस्य कैलासो विष्णोस्तु गरुडाभिधः

tānyeva sthāvaratvena prāsādā iti viśrutāḥ| maheśvarasya kailāso viṣṇostu garuḍābhidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यः प्रजापतेः पद्मो गणनाथस्य च द्विपः। न खल्वेतेऽन्यदेवानां विधातुमुचिताः स्मृताः

kāryaḥ prajāpateḥ padmo gaṇanāthasya ca dvipaḥ| na khalvete'nyadevānāṃ vidhātumucitāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु त्रिविष्टपः स स्यात्सर्वदेवनिकेतनः। अस्मात्तु येऽन्ये प्रासादाः स्मृतास्तेऽनेकरूपिणः

yastu triviṣṭapaḥ sa syātsarvadevaniketanaḥ| asmāttu ye'nye prāsādāḥ smṛtāste'nekarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेव देवानामभेदेन भवन्ति ते। जगत्यां विस्तरः कार्यः प्रासादोच्छ्रयसंमितः

sarveṣāmeva devānāmabhedena bhavanti te| jagatyāṃ vistaraḥ kāryaḥ prāsādocchrayasaṃmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भोर्धेनोच्छ्रयस्तस्याः शुभदः परिकीर्तितः। मण्डपस्य षडंशार्धो पञ्चमांशादथ स्मृतः

garbhordhenocchrayastasyāḥ śubhadaḥ parikīrtitaḥ| maṇḍapasya ṣaḍaṃśārdho pañcamāṃśādatha smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णप्रासादकाः कार्याः प्रासादस्य त्रिभागतः। पूर्वापरमुखाः कार्या एते याम्योत्तराननाः

karṇaprāsādakāḥ kāryāḥ prāsādasya tribhāgataḥ| pūrvāparamukhāḥ kāryā ete yāmyottarānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐन्द्रे याम्ये वारुणे च कौबेरे च यथाक्रमम्। दिग्भागेषु चतुर्ष्वेषु वलभीं विनिवेशयेत्

aindre yāmye vāruṇe ca kaubere ca yathākramam| digbhāgeṣu caturṣveṣu valabhīṃ viniveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भविस्तारविस्तीर्णां द्वौ त्रिभागौ मुखायताम्। इति बाह्यपरीवारे जङ्घा प्रासादमानतः

garbhavistāravistīrṇāṃ dvau tribhāgau mukhāyatām| iti bāhyaparīvāre jaṅghā prāsādamānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्यंगायतमारोप्य सूत्रं गर्भेण मण्डपे। गुरुकक्षोऽथ कर्तव्या गवाक्षस्तम्भसंयुताः

tīryaṃgāyatamāropya sūtraṃ garbheṇa maṇḍape| gurukakṣo'tha kartavyā gavākṣastambhasaṃyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादविस्तरात्कार्यो द्विगुणो मण्डपः सदा। मण्डपस्यसविस्ताराजगती द्विगुणा बहिः

prāsādavistarātkāryo dviguṇo maṇḍapaḥ sadā| maṇḍapasyasavistārājagatī dviguṇā bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णप्रासादकाः कार्याः प्रासादस्यार्धतोऽपि वा। तेषामध्यर्धतः कुर्याद्वलभीनां निवेशनम्

karṇaprāsādakāḥ kāryāḥ prāsādasyārdhato'pi vā| teṣāmadhyardhataḥ kuryādvalabhīnāṃ niveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन क्रमयोगेन बाह्याद्बाह्यं सुसंवृतम्। यदा हि शोभते राजा केयूराङ्गदकुण्डलैः

anena kramayogena bāhyādbāhyaṃ susaṃvṛtam| yadā hi śobhate rājā keyūrāṅgadakuṇḍalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा प्रासादराजोऽयं शोभते भूषणैर्निजैः। ध्वास्यार्हास्यातिसौम्यस्य श्रीकीर्तिविजयावहः

tathā prāsādarājo'yaṃ śobhate bhūṣaṇairnijaiḥ| dhvāsyārhāsyātisaumyasya śrīkīrtivijayāvahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना न्यस्तः प्रासादः स्यात्सदा नृणाम्। आदित्यं पूर्वतो न्यस्येत्कुमारं पूर्वदक्षिणे

anena vidhinā nyastaḥ prāsādaḥ syātsadā nṛṇām| ādityaṃ pūrvato nyasyetkumāraṃ pūrvadakṣiṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे मातृदेवैस्तु गजास्यं दक्षिणोपरि। विन्यसेद्वारुणे गौरी वायव्येऽपि च चण्डिकाम्

dakṣiṇe mātṛdevaistu gajāsyaṃ dakṣiṇopari| vinyasedvāruṇe gaurī vāyavye'pi ca caṇḍikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुं कुबेरदिग्भागे तथैशान्यां महेश्वरम्। अन्येषामपि देवानां कथ्यते तु क्रमोऽधुना

viṣṇuṃ kuberadigbhāge tathaiśānyāṃ maheśvaram| anyeṣāmapi devānāṃ kathyate tu kramo'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.