Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 59

विमानमथ वक्ष्यामः प्रासादं शम्भुवल्लभम्। स्वर्गपातालमर्त्यानां त्रयाणामपि भूषणम्

vimānamatha vakṣyāmaḥ prāsādaṃ śambhuvallabham| svargapātālamartyānāṃ trayāṇāmapi bhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां गृहवास्तूनां प्रासादानां च सर्वतः। प्रासादो मूलभूतोऽयं तथा च परिकर्मणाम्

sarveṣāṃ gṛhavāstūnāṃ prāsādānāṃ ca sarvataḥ| prāsādo mūlabhūto'yaṃ tathā ca parikarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाशीतिपदे वास्तु विमाने पञ्चभूमिके। कर्णान्तयोः शतपदं प्रासादेष्वपरेषु तु

ekāśītipade vāstu vimāne pañcabhūmike| karṇāntayoḥ śatapadaṃ prāsādeṣvapareṣu tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मासृजत्पञ्चभौमविमानानि पुरा रवेः। मूलकर्णानुगैर्भद्रै र्द्विगुणोच्छ्रायवन्ति च

brahmāsṛjatpañcabhaumavimānāni purā raveḥ| mūlakarṇānugairbhadrai rdviguṇocchrāyavanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषभद्र स्य निष्कासो भद्र देवचतुष्टयम्। आकाशदेवताधारचत्र्यथा विदिक्षु च

śeṣabhadra sya niṣkāso bhadra devacatuṣṭayam| ākāśadevatādhāracatryathā vidikṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशधा कृतविस्तारो विमाने सम्प्रकीर्तितः। पञ्चभाग्यप्रमाणश्च गर्भे भित्तिस्तदर्धतः

daśadhā kṛtavistāro vimāne samprakīrtitaḥ| pañcabhāgyapramāṇaśca garbhe bhittistadardhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवं भित्तिविस्तारं गर्भायामत्तथाग्रतः। ततः प्राग्ग्रीवविस्तारः क्षोभणीयः कराङ्गुलैः

prāggrīvaṃ bhittivistāraṃ garbhāyāmattathāgrataḥ| tataḥ prāggrīvavistāraḥ kṣobhaṇīyaḥ karāṅgulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागिको रथविस्तारः कर्णिका चार्धभागिकी। भागपञ्चकविस्तारं भद्रं यत्तत्प्रकीर्तितम्

bhāgiko rathavistāraḥ karṇikā cārdhabhāgikī| bhāgapañcakavistāraṃ bhadraṃ yattatprakīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूणस्तोवहेस्तस्य निर्गमो भागिकः स्मृतः। भागार्धेन विधातव्यः क्षोभणो जलवर्त्मनः

bhūṇastovahestasya nirgamo bhāgikaḥ smṛtaḥ| bhāgārdhena vidhātavyaḥ kṣobhaṇo jalavartmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकां जलमागं च समसूत्रेण मापयेत्। अथोच्यते भूमिकानां स्तम्भानां चेह लक्षणम्

karṇikāṃ jalamāgaṃ ca samasūtreṇa māpayet| athocyate bhūmikānāṃ stambhānāṃ ceha lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्ताराद्द्विगुणः स्कन्धः सर्वस्मिन् बुद्धनागरे। ---पञ्चभागा स्याज्जङ्घास्वसमुच्छ्रितिः

vistārāddviguṇaḥ skandhaḥ sarvasmin buddhanāgare| ---pañcabhāgā syājjaṅghāsvasamucchritiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलकानां तथोच्छ्रायो विधातव्यो द्विभागिकः। तिलकस्य शिरोघण्टां चैकसूत्रेण मापयेत्

tilakānāṃ tathocchrāyo vidhātavyo dvibhāgikaḥ| tilakasya śiroghaṇṭāṃ caikasūtreṇa māpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घामानत्रिभागेन खुरपिण्डीं प्रकल्पयेत्। खुरकं वेदिबन्धं च समसूत्रेण मापयेत्

jaṅghāmānatribhāgena khurapiṇḍīṃ prakalpayet| khurakaṃ vedibandhaṃ ca samasūtreṇa māpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घामानत्रिभागेन खुरपिण्डीं प्रकल्पयेत्। खुरकं वेदिबन्धं च समसूत्रेण सूत्रयेत्

jaṅghāmānatribhāgena khurapiṇḍīṃ prakalpayet| khurakaṃ vedibandhaṃ ca samasūtreṇa sūtrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयभूमिकोत्सेधं सिंहकर्णं विभूषयेत्। मस्तके घण्टया युक्ता चतुर्भागोच्छ्रिता च सा

dvitīyabhūmikotsedhaṃ siṃhakarṇaṃ vibhūṣayet| mastake ghaṇṭayā yuktā caturbhāgocchritā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तृतीयभूत्सेधः पदतुल्यांशवर्जितः। चतुर्थी भूमिका कार्या सार्धभागत्रयोच्छ्रिता

tatastṛtīyabhūtsedhaḥ padatulyāṃśavarjitaḥ| caturthī bhūmikā kāryā sārdhabhāgatrayocchritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जरीस्तम्भयोर्मध्ये सवातायनमेखला। द्वितीया भूमिका या सा सिंहकर्णैरलङ्कृता

mañjarīstambhayormadhye savātāyanamekhalā| dvitīyā bhūmikā yā sā siṃhakarṇairalaṅkṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या द्वारं विधातव्यं कपाटद्वयसंयुतम्। स्यावर्द्धात्पाटितं द्वारं तृतीयायां सदा भुवि

tasyā dvāraṃ vidhātavyaṃ kapāṭadvayasaṃyutam| syāvarddhātpāṭitaṃ dvāraṃ tṛtīyāyāṃ sadā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादेन द्विपदोत्सेधा तदूर्ध्वं वेदिमेखला। कैरवाणां दलेर्युक्ता कर्तव्या दृष्टिहारिभिः

pādena dvipadotsedhā tadūrdhvaṃ vedimekhalā| kairavāṇāṃ daleryuktā kartavyā dṛṣṭihāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदिका पञ्चविस्तारा कार्या भागसमुच्छ्रिता। ग्रीवार्धभागिकोत्सेधा घण्टैकं भागमुच्छ्रिता

vedikā pañcavistārā kāryā bhāgasamucchritā| grīvārdhabhāgikotsedhā ghaṇṭaikaṃ bhāgamucchritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभाग---विस्तारा घण्टाकोटिर्विधीयते। कुमान्दं वेदिबन्धं च घण्टाग्रं मस्तकोदयम्

pañcabhāga---vistārā ghaṇṭākoṭirvidhīyate| kumāndaṃ vedibandhaṃ ca ghaṇṭāgraṃ mastakodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मापयेत्समसूत्रेण समन्ताद्भूमिपञ्चके। व्यासार्धहस्तसङ्खयानि प्रवेशा प्रथमं क्षितेः

māpayetsamasūtreṇa samantādbhūmipañcake| vyāsārdhahastasaṅkhayāni praveśā prathamaṃ kṣiteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलानि तदा द्व्यर्धो द्वितीयायाः प्रकीर्तिताः। संयोगादनयोर्यः स्यात्तृतीयायास्तमादिशेत्

aṅgulāni tadā dvyardho dvitīyāyāḥ prakīrtitāḥ| saṃyogādanayoryaḥ syāttṛtīyāyāstamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्ध्यर्धश्चतुर्थ्यास्तु पञ्चम्याः शेष ईरितः। स्वमूलविस्तृतेर्भागस्तृतीयो वेदिकोर्ध्वतः

tadardhyardhaścaturthyāstu pañcamyāḥ śeṣa īritaḥ| svamūlavistṛterbhāgastṛtīyo vedikordhvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लतया विस्तृतिर्भद्रे युक्ताया जालवर्तमनः। वेदिदोग्रविधातव्यो सार्धसविस्तृतौ

latayā vistṛtirbhadre yuktāyā jālavartamanaḥ| vedidogravidhātavyo sārdhasavistṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जर्याः स्तम्भसीमानां क्षोभयेत्पुष्टिमानतः। वेद्यां भागे शालायां निष्क्रामो मूलकोणतः

mañjaryāḥ stambhasīmānāṃ kṣobhayetpuṣṭimānataḥ| vedyāṃ bhāge śālāyāṃ niṣkrāmo mūlakoṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानैर्विचित्ररूपैः स्यात्सिंहकर्णैश्च भूषितः। पञ्चव्यासेन सूत्रेण रेखामस्य समालिखेत्

sthānairvicitrarūpaiḥ syātsiṃhakarṇaiśca bhūṣitaḥ| pañcavyāsena sūtreṇa rekhāmasya samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्विमानं ललितं देवदेवस्य कारयेत्। विमानम् ।। संस्थानं सर्वतोभद्र स्येदानीमभिधीयते

etadvimānaṃ lalitaṃ devadevasya kārayet| vimānam || saṃsthānaṃ sarvatobhadra syedānīmabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जठरं बाह्यसीमा च तथा भित्त्यन्धकारिका। जङ्घोत्सेधश्च कर्णौ च यथा मेरोस्तथा भवेत्

jaṭharaṃ bāhyasīmā ca tathā bhittyandhakārikā| jaṅghotsedhaśca karṇau ca yathā merostathā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव भद्र विस्तारः षड्भागेन समन्ततः। रथिके च द्विभागे स्तः कोणसंज्ञे च पार्श्वयोः

tathaiva bhadra vistāraḥ ṣaḍbhāgena samantataḥ| rathike ca dvibhāge staḥ koṇasaṃjñe ca pārśvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुष्टिप्रमाणं विस्तारं कर्तव्यमुदकान्तरम्। विस्ताराद्द्विगुणः स्कन्धस्योच्छ्रायो भागविंशतिः

muṣṭipramāṇaṃ vistāraṃ kartavyamudakāntaram| vistārāddviguṇaḥ skandhasyocchrāyo bhāgaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभागसमुत्सेधा जङ्घा कार्या सदा बुधैः। मेखलान्तरपत्रं च सार्धभागसमुच्छ्रितम्

pañcabhāgasamutsedhā jaṅghā kāryā sadā budhaiḥ| mekhalāntarapatraṃ ca sārdhabhāgasamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गं भागत्रयोत्सेधं सग्रीवामलसारकम्। मूलशृङ्गस्य गर्भेण न्यस्येदुपरिभूमिकाम्

śṛṅgaṃ bhāgatrayotsedhaṃ sagrīvāmalasārakam| mūlaśṛṅgasya garbheṇa nyasyeduparibhūmikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयभूमिविस्तारं दशधा प्रविभाजयेत्। द्वौ भागौ शृङ्गविस्तारौ विधेयः पार्श्वयोर्द्वयोः

dvitīyabhūmivistāraṃ daśadhā pravibhājayet| dvau bhāgau śṛṅgavistārau vidheyaḥ pārśvayordvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सग्रीवामलसारस्य तैः शृङ्गस्योदयस्थितिः। तस्य शृङ्गस्य गर्भेण कर्तव्योपरिभूमिका

sagrīvāmalasārasya taiḥ śṛṅgasyodayasthitiḥ| tasya śṛṅgasya garbheṇa kartavyoparibhūmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या भूमेस्तु विस्तारं दशधा भाजयेत्पुनः। यः शेषः शिखरायामो तद्विंतिनंते विनिर्दिशेत्

tasyā bhūmestu vistāraṃ daśadhā bhājayetpunaḥ| yaḥ śeṣaḥ śikharāyāmo tadviṃtinaṃte vinirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभजेद्वर्धमानं वा रुचकं वास्तुशोभनम्। कर्णान्तरे भद्र मध्ये वल्लभालभीं तत्र कारयेत्

vibhajedvardhamānaṃ vā rucakaṃ vāstuśobhanam| karṇāntare bhadra madhye vallabhālabhīṃ tatra kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिकाशिखरेणोर्ध्वं नवभूमिं विभेदयेत्। वेदिकामध्यसूत्रस्य कर्णतोर्ध्वभुवस्तथा

bhūmikāśikhareṇordhvaṃ navabhūmiṃ vibhedayet| vedikāmadhyasūtrasya karṇatordhvabhuvastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिकोर्ध्वभुवश्चैव विस्तारं दशधा भवेत्। मूलसीमानुसारेण स्याच्छेदावधि संहृतिः

bhūmikordhvabhuvaścaiva vistāraṃ daśadhā bhavet| mūlasīmānusāreṇa syācchedāvadhi saṃhṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा मूलार्धभागे --- नामलसारकम्। चन्द्रि का चार्धभागेन --- कलशो भवेत्

grīvā mūlārdhabhāge --- nāmalasārakam| candri kā cārdhabhāgena --- kalaśo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्रः ।। गजस्य संस्थानमथ प्रासादस्याभिधीयते। चतुःषष्टिपदं वास्तु प्रासादस्य विभाजयेत्

sarvatobhadraḥ || gajasya saṃsthānamatha prāsādasyābhidhīyate| catuḥṣaṣṭipadaṃ vāstu prāsādasya vibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सीमार्धसूत्रेण पृष्ठतो वृत्तमालिखेत्। पञ्चभागमिता जङ्घा मेखला सार्धभागिकी

tataḥ sīmārdhasūtreṇa pṛṣṭhato vṛttamālikhet| pañcabhāgamitā jaṅghā mekhalā sārdhabhāgikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रतः सूरसेनः स्यात्पृष्ठतः कुञ्जराकृतिः। सीमानमष्टधा कृत्वा विभजेन्नन्दने यथा

agrataḥ sūrasenaḥ syātpṛṣṭhataḥ kuñjarākṛtiḥ| sīmānamaṣṭadhā kṛtvā vibhajennandane yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ द्वौ च कर्णयोर्भागौ भद्रे षु चतुरो विदुः। विस्तारार्धेन जङ्घा स्याद्र थिकायाः पृथक्पृथक्

dvau dvau ca karṇayorbhāgau bhadre ṣu caturo viduḥ| vistārārdhena jaṅghā syādra thikāyāḥ pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागत्रयोच्छ्रितं शृङ्गं कर्णदेशे विधीयते। सप्तभागसमुत्सेधा वलभी मध्यसंश्रिता

bhāgatrayocchritaṃ śṛṅgaṃ karṇadeśe vidhīyate| saptabhāgasamutsedhā valabhī madhyasaṃśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्ताद्भद्र संस्थाना रेखाग्रीवाण्डकादिभिः। सिंहकर्णैश्च भद्रे षु प्रासादो गर्भ उच्यते

samantādbhadra saṃsthānā rekhāgrīvāṇḍakādibhiḥ| siṃhakarṇaiśca bhadre ṣu prāsādo garbha ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्तसाध्यविहीनेन कर्तव्यः स्वस्तिके यथा। सर्ववत्तस्य स्युः पत्रनिभाः

vittasādhyavihīnena kartavyaḥ svastike yathā| sarvavattasya syuḥ patranibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारोऽ ---थ जङ्घा च लतिनि स्वस्तिके यथा। उदकान्तर --- श्रीवत्से नन्दने यथा

vistāro' ---tha jaṅghā ca latini svastike yathā| udakāntara --- śrīvatse nandane yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मः ।। ब्रूमोऽथ वृषभं स स्यात्पूर्वोकै रूपकर्मभिः। चतुर्भद्र श्चतुर्द्वारो विमानो सत्रिसाकृति

padmaḥ || brūmo'tha vṛṣabhaṃ sa syātpūrvokai rūpakarmabhiḥ| caturbhadra ścaturdvāro vimāno satrisākṛti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेवृद्धिस्तत्प्रमाणाश्च सीमाशिखरकोदयैः। कर्णवेदकपोताली जङ्घाग्रे मस्तकेन च

tevṛddhistatpramāṇāśca sīmāśikharakodayaiḥ| karṇavedakapotālī jaṅghāgre mastakena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धद्विभागविस्तारौरकैर्वामदक्षिणौ। कार्यौ भद्रं चतुर्भागं भागार्धं सलिलान्तरम्

sārdhadvibhāgavistāraurakairvāmadakṣiṇau| kāryau bhadraṃ caturbhāgaṃ bhāgārdhaṃ salilāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भद्वयं भवेत्तस्य सर्वभूम्यन्तरेषु च। एकः स्तम्भो विमाने स्याद्द्वौ स्तम्भौ वृषभे पुनः

stambhadvayaṃ bhavettasya sarvabhūmyantareṣu ca| ekaḥ stambho vimāne syāddvau stambhau vṛṣabhe punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष भेदः समाख्यातो विमानस्य वृषस्य च। वृषभः ।। मुक्तकोणमथ ब्रूमस्तं भागैरष्टभिर्भजेत्

eṣa bhedaḥ samākhyāto vimānasya vṛṣasya ca| vṛṣabhaḥ || muktakoṇamatha brūmastaṃ bhāgairaṣṭabhirbhajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलकर्णावुभौ भागौ भवतो वामदक्षिणौ। मध्यशृङ्गं चतुर्भागं प्रमाणं जठरस्य च

mūlakarṇāvubhau bhāgau bhavato vāmadakṣiṇau| madhyaśṛṅgaṃ caturbhāgaṃ pramāṇaṃ jaṭharasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णशृङ्गान्तयोर्मध्ये कुर्वीत सलिलान्तरम्। रथकौ पार्श्वयोः पूर्णौ भद्र देशे जलान्तरम्

karṇaśṛṅgāntayormadhye kurvīta salilāntaram| rathakau pārśvayoḥ pūrṇau bhadra deśe jalāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारोत्सेधजङ्घाश्च सग्रीवामलसारकः। लतिनामिव कर्तव्याः प्रमाणेन समन्ततः

vistārotsedhajaṅghāśca sagrīvāmalasārakaḥ| latināmiva kartavyāḥ pramāṇena samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तकोणः ।। ब्रूमोऽथ नलिनीं तस्याः प्रमाणं लक्षणान्वितम्। तस्यां तु मार्गस्यश्च देवगर्भः सुरालयः

muktakoṇaḥ || brūmo'tha nalinīṃ tasyāḥ pramāṇaṃ lakṣaṇānvitam| tasyāṃ tu mārgasyaśca devagarbhaḥ surālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भित्तिविस्तृतिरायामो मुक्तकोणे यथा तथा। मध्यदेशे तु यच्छृङ्गं --- कर्णान्तरे च यत्

bhittivistṛtirāyāmo muktakoṇe yathā tathā| madhyadeśe tu yacchṛṅgaṃ --- karṇāntare ca yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तकोणे यथा तच्च भेदः कर्मविभेदनात्। चतुरश्रे स्मृतो मध्ये कर्णशृङ्गे विचक्षणैः

muktakoṇe yathā tacca bhedaḥ karmavibhedanāt| caturaśre smṛto madhye karṇaśṛṅge vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलिनः। ब्रमोऽथ मणिकं तस्य शालालिङ्गसमुद्गता। अलिन्दकार्धसीमायां सर्वतः स्याच्चतुष्किका

nalinaḥ| bramo'tha maṇikaṃ tasya śālāliṅgasamudgatā| alindakārdhasīmāyāṃ sarvataḥ syāccatuṣkikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेयः पुष्टिसुखार्थोऽयं मणिकोऽत्र विमानवत्। दशधा क्षेत्रसीम्नः स्याद्विभागः सर्वतोदिशम्

śreyaḥ puṣṭisukhārtho'yaṃ maṇiko'tra vimānavat| daśadhā kṣetrasīmnaḥ syādvibhāgaḥ sarvatodiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथ --- कर्णिकार्धं च जलवर्त्माथ भद्र कम्। मूलगर्भस्तथोत्सेधो घण्टा स्तम्भान्तविस्तृता

ratha --- karṇikārdhaṃ ca jalavartmātha bhadra kam| mūlagarbhastathotsedho ghaṇṭā stambhāntavistṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिजङ्घासमुत्सेधः कपोताद्द्वारनिर्गमः। सिंहकर्णा विमानानि स्तम्भचित्रादिकास्तथा

bhūmijaṅghāsamutsedhaḥ kapotāddvāranirgamaḥ| siṃhakarṇā vimānāni stambhacitrādikāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोरणान्यथ माल्यानि तस्यालङ्करणानि च। नीलोत्पलदलाकारा मञ्जर्यः सर्वशोभनाः

toraṇānyatha mālyāni tasyālaṅkaraṇāni ca| nīlotpaladalākārā mañjaryaḥ sarvaśobhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानमपरं ह्येतद्योनिरेकस्तयोर्द्वयोः। केवलं भद्र भेदेन मणिको द्रा विडोऽप्ययम्

vimānamaparaṃ hyetadyonirekastayordvayoḥ| kevalaṃ bhadra bhedena maṇiko drā viḍo'pyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिकः ।। प्रासादमथ वक्ष्यामो गरुडं सर्वसुन्दरम्। दशधा क्षेत्रविस्तारं तस्य पूर्वं विभाजयेत्

maṇikaḥ || prāsādamatha vakṣyāmo garuḍaṃ sarvasundaram| daśadhā kṣetravistāraṃ tasya pūrvaṃ vibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ भागौ रथिकाः कार्या मूलकर्णाद्विनिस्सृताः। भद्रं षड्भागविस्तारं पक्षवंशादिभेदितम्

dvau bhāgau rathikāḥ kāryā mūlakarṇādvinissṛtāḥ| bhadraṃ ṣaḍbhāgavistāraṃ pakṣavaṃśādibheditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिन्दनिर्गमः कार्यः सीमार्धेन चतुर्दिशम्। मूलसीमा तु कर्तव्या सलिलान्तरवर्जिता

alindanirgamaḥ kāryaḥ sīmārdhena caturdiśam| mūlasīmā tu kartavyā salilāntaravarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यान्मूलसीमविस्तारात्स्कन्धः स्याद्द्विगुणोच्छ्रितिः। प्रासादस्य समुच्छ्रायात्त्रिभागेन समेखलाम्

syānmūlasīmavistārātskandhaḥ syāddviguṇocchritiḥ| prāsādasya samucchrāyāttribhāgena samekhalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घामन्तरपत्रेण कुं युक्तं कुर्वस्तसा। जीरकं वेदिबन्धं च भागत्रयसमुच्छ्रितम्

jaṅghāmantarapatreṇa kuṃ yuktaṃ kurvastasā| jīrakaṃ vedibandhaṃ ca bhāgatrayasamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिम्बानां समुत्सेधं शेखरार्धेन कारयेत्। षड्भागं स्कन्धविस्तारं विदधीत विचक्षणः

alimbānāṃ samutsedhaṃ śekharārdhena kārayet| ṣaḍbhāgaṃ skandhavistāraṃ vidadhīta vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवार्धभागमुत्सेधाद्भागमामलसारकम्। कुमुदं चार्धभागेन कुम्भः स्यादेकभागिकः

grīvārdhabhāgamutsedhādbhāgamāmalasārakam| kumudaṃ cārdhabhāgena kumbhaḥ syādekabhāgikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुडः ।। अथोच्यते वर्धमानो दशधा तं विभाजयेत्। पादोनांशद्वयं कुर्यात्पार्श्वयोः कर्णविस्तृतिम्

garuḍaḥ || athocyate vardhamāno daśadhā taṃ vibhājayet| pādonāṃśadvayaṃ kuryātpārśvayoḥ karṇavistṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपादपदविस्तारौ रथकौ वामदक्षिणौ। चतुर्भागोन्मितं भद्रं विस्तारेण प्रकीर्तितम्

sapādapadavistārau rathakau vāmadakṣiṇau| caturbhāgonmitaṃ bhadraṃ vistāreṇa prakīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारो द्विगुणोच्छ्रायं स्कन्धं यावत्प्रकल्पयेत्। खुरकस्याथ जङ्घाया मञ्जरीस्कन्धयोरपि

vistāro dviguṇocchrāyaṃ skandhaṃ yāvatprakalpayet| khurakasyātha jaṅghāyā mañjarīskandhayorapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवामलसारकादेः प्रमाणं गरुडे यथा। वर्धमानः ।। द्वाविंशतिकरायामः शङ्खावर्तोऽथ कथ्यते

grīvāmalasārakādeḥ pramāṇaṃ garuḍe yathā| vardhamānaḥ || dvāviṃśatikarāyāmaḥ śaṅkhāvarto'tha kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलसीमावृत्तनाहस्तस्य स्यात्पद्मके यथा। भित्तिगर्भस्य विस्तारः पादेनार्धनवकमात्

mūlasīmāvṛttanāhastasya syātpadmake yathā| bhittigarbhasya vistāraḥ pādenārdhanavakamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिन्दमग्रतः कुर्यात्सिंहकर्णविभूषितम्। उत्सेधत्र्यंशतो जङ्घा वेद्यं तत्र विभागतः

alindamagrataḥ kuryātsiṃhakarṇavibhūṣitam| utsedhatryaṃśato jaṅghā vedyaṃ tatra vibhāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्कन्धं वेदिकाबन्धाद्विस्तृतेर्द्विगुणोच्छ्रितिः। मेखलान्तरपत्रं च जङ्घामध्ये विधीयते

āskandhaṃ vedikābandhādvistṛterdviguṇocchritiḥ| mekhalāntarapatraṃ ca jaṅghāmadhye vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमयेत्कर्णसूत्रेण बहिर्वृत्तं समन्ततः। कर्णदिक्पालयोर्मध्यं वृत्तसूत्रेण वर्तयन्

bhramayetkarṇasūtreṇa bahirvṛttaṃ samantataḥ| karṇadikpālayormadhyaṃ vṛttasūtreṇa vartayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवशिष्टं तलच्छन्दं स्वस्तिकस्येव कारयेत्। ग्रीवाममलसारं च कलशं वारिनिर्गमम्

avaśiṣṭaṃ talacchandaṃ svastikasyeva kārayet| grīvāmamalasāraṃ ca kalaśaṃ vārinirgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वीत स्वस्तिकस्येव विस्तारोत्सेधमानतः। शूलसीमानुसारेण च्छेदे संवरणं भवेत्

kurvīta svastikasyeva vistārotsedhamānataḥ| śūlasīmānusāreṇa cchede saṃvaraṇaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्रू पमेव लतिनं वर्तयेद्वलनाकृतिम्। शङ्खावर्तः ।। ब्रूमोऽथ पुष्पकं स स्याद्विमानसदृशाकृतिः

tadrū pameva latinaṃ vartayedvalanākṛtim| śaṅkhāvartaḥ || brūmo'tha puṣpakaṃ sa syādvimānasadṛśākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत्प्रमाणस्तद्वृद्धिः पञ्चभूश्चतुरश्रकः। विमानेन मानयुक्त यन्मञ्जर्या यच्च लक्षणम्

tāvatpramāṇastadvṛddhiḥ pañcabhūścaturaśrakaḥ| vimānena mānayukta yanmañjaryā yacca lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कार्यमत्र मञ्जर्या नतु कार्यं जलानतरम्। पुष्पकः ।। गृहराजमथ ब्रूमः स स्यात्कैलाससन्निभः

tatkāryamatra mañjaryā natu kāryaṃ jalānataram| puṣpakaḥ || gṛharājamatha brūmaḥ sa syātkailāsasannibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विटङ्कनिर्गमाधारनिर्यूहैः सर्वतो वृतः। वलभ्या भूषितो मध्ये गवाक्षद्वारसंयुतः

viṭaṅkanirgamādhāraniryūhaiḥ sarvato vṛtaḥ| valabhyā bhūṣito madhye gavākṣadvārasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपोतस्तम्भपर्यन्तः शालाभञ्जीविराजितः। वेदिकाखण्डशालाद्यं क---परितो भवेत्

kapotastambhaparyantaḥ śālābhañjīvirājitaḥ| vedikākhaṇḍaśālādyaṃ ka---parito bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुवीत्य मल्लकच्छाद्यैः सिंहकर्णैश्च भूषितः। अलिन्दभेदतः प्राहुर्गृहराजमितं बुधाः

kuvītya mallakacchādyaiḥ siṃhakarṇaiśca bhūṣitaḥ| alindabhedataḥ prāhurgṛharājamitaṃ budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलासस्येव संस्थानं स्यादस्योर्ध्वमधोऽपि च। गृहराजः ।। ब्रूमोऽथ स्वस्तिकं तस्य पूर्ववन्मानलक्षणम्

kailāsasyeva saṃsthānaṃ syādasyordhvamadho'pi ca| gṛharājaḥ || brūmo'tha svastikaṃ tasya pūrvavanmānalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव लतिनं सर्वं कुर्वीतैनं विचक्षणः। यथा मूले विभक्ताः स्युर्लतिनस्वस्तिकादयः

tenaiva latinaṃ sarvaṃ kurvītainaṃ vicakṣaṇaḥ| yathā mūle vibhaktāḥ syurlatinasvastikādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैषां स्कन्धभक्तानां मध्ये रेखां प्रकल्पयेत्। प्रासादः स्वस्तिको नाम स्यादेवं लक्षणान्वितः

tathaiṣāṃ skandhabhaktānāṃ madhye rekhāṃ prakalpayet| prāsādaḥ svastiko nāma syādevaṃ lakṣaṇānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुधानासोदयः स्वस्य कर्तव्यः स---भागिकः। स्कन्धं यावत्समुत्सेधो विस्ताराद्द्विगुणो भवेत्

sudhānāsodayaḥ svasya kartavyaḥ sa---bhāgikaḥ| skandhaṃ yāvatsamutsedho vistārāddviguṇo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यवृद्भागोच्छ्रिता जङ्घा मेखला चा---भागिकी। मध्यशाला द्विभागाश्च मूलसूत्रविभागतः

tyavṛdbhāgocchritā jaṅghā mekhalā cā---bhāgikī| madhyaśālā dvibhāgāśca mūlasūtravibhāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णा द्विभागिकाश्चैवं जलमार्गस्तु षोडश। अष्टौ शाला भवन्त्यस्मिन् कर्णाश्चाष्टौ समन्ततः

karṇā dvibhāgikāścaivaṃ jalamārgastu ṣoḍaśa| aṣṭau śālā bhavantyasmin karṇāścāṣṭau samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवं बाह्यतः कुर्यात्सुखभागविचक्षणः। कलशश्चण्डिका ग्रीवा तद्वदामलसारकः

prāggrīvaṃ bāhyataḥ kuryātsukhabhāgavicakṣaṇaḥ| kalaśaścaṇḍikā grīvā tadvadāmalasārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्व ऊर्ध्वप्रमाणं च यथैवाद्य तथा भवेत्। स्वस्तिकः ।। रुचकं ब्रूमहे तस्य विभागो दशधा भवेत्

ūrdhva ūrdhvapramāṇaṃ ca yathaivādya tathā bhavet| svastikaḥ || rucakaṃ brūmahe tasya vibhāgo daśadhā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागद्वयमितौ कर्णौ भद्रं षड्भागसम्मितम्। तेषां विनिर्गमं विद्याद्धस्तामात्रा प्रमाणतः

bhāgadvayamitau karṇau bhadraṃ ṣaḍbhāgasammitam| teṣāṃ vinirgamaṃ vidyāddhastāmātrā pramāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यादुदकमार्गांश्च प्रासादे रुचके क्वचित्। स्कन्धावशिष्टमुत्सेधो विस्ताराद्द्विगुणो भवेत्

kuryādudakamārgāṃśca prāsāde rucake kvacit| skandhāvaśiṣṭamutsedho vistārāddviguṇo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदिकायास्तु विस्तारः स्कन्धे षड्भागिकः स्मृतः। तृतीयांशेन कुर्वीत जङ्घामूर्ध्वं सुरोदयान्

vedikāyāstu vistāraḥ skandhe ṣaḍbhāgikaḥ smṛtaḥ| tṛtīyāṃśena kurvīta jaṅghāmūrdhvaṃ surodayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घायाश्च त्रिभागेन कार्या खुरखरण्डिका। मेखलान्तरपत्रं च कुर्यादध्यर्धभागिकम्

jaṅghāyāśca tribhāgena kāryā khurakharaṇḍikā| mekhalāntarapatraṃ ca kuryādadhyardhabhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धत्रिगुणसूत्रेण पूर्वा कर्कटना भवेत्। चतुर्गुणं मूलसूत्रेण मध्ये कर्कटना स्मृतौ

sārdhatriguṇasūtreṇa pūrvā karkaṭanā bhavet| caturguṇaṃ mūlasūtreṇa madhye karkaṭanā smṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभज्य दशधा स्कन्धविस्तारं तैः प्रकल्पयेत्। भद्रं चतुर्भिः कर्णाशुर्णांस्तु कुर्याद्भस्त्रिभिस्त्रिभिः

vibhajya daśadhā skandhavistāraṃ taiḥ prakalpayet| bhadraṃ caturbhiḥ karṇāśurṇāṃstu kuryādbhastribhistribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वच्छाया भूमिकाः कार्या या वा मूलार्धभागिकीः। भागेनामलसारं च कुमुदं चार्धभागिकम्

svacchāyā bhūmikāḥ kāryā yā vā mūlārdhabhāgikīḥ| bhāgenāmalasāraṃ ca kumudaṃ cārdhabhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भं भागेन कुर्वीत प्रासादे रुचके बुधः। साधारणोऽयं सर्वेषां प्रासादस्तु दिवौकसाम्

kumbhaṃ bhāgena kurvīta prāsāde rucake budhaḥ| sādhāraṇo'yaṃ sarveṣāṃ prāsādastu divaukasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुचकः ।। पुण्ड्रवर्धनकं ब्रूमः प्रासादं वल्लभं हरेः। भ्रमयेन्मूलसीमास्पृग्वृत्तमादौ समन्ततः

rucakaḥ || puṇḍravardhanakaṃ brūmaḥ prāsādaṃ vallabhaṃ hareḥ| bhramayenmūlasīmāspṛgvṛttamādau samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छालाकर्णसंयुक्तं कर्तव्यं सर्वतोदिशम्। यश्छन्दः स्वस्तिकेऽस्य स्याद्द्विगुणः पुण्ड्रवर्धने

tacchālākarṇasaṃyuktaṃ kartavyaṃ sarvatodiśam| yaśchandaḥ svastike'sya syāddviguṇaḥ puṇḍravardhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घोदकान्तभद्रा णामुच्छ्रायो विस्तृतिश्च या। स्वस्तिके कथिता सैव विज्ञेया पुण्ड्रवर्धने

jaṅghodakāntabhadrā ṇāmucchrāyo vistṛtiśca yā| svastike kathitā saiva vijñeyā puṇḍravardhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्ड्रवर्धनः ।। अथाभिधीयते मेरुर्दशधा तत्र भाजयेत्। सीमानं तस्य कुर्वीत शृङ्गं चापि विभागिकम्

puṇḍravardhanaḥ || athābhidhīyate merurdaśadhā tatra bhājayet| sīmānaṃ tasya kurvīta śṛṅgaṃ cāpi vibhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषं भागिकं भद्र मायमाने विधीयते। पदस्य षोडशौसेनं कर्तव्यमुदकान्तरम्

śeṣaṃ bhāgikaṃ bhadra māyamāne vidhīyate| padasya ṣoḍaśausenaṃ kartavyamudakāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदैः षोडशभिर्गर्भो विधातव्यः पदं पदम्। भित्तिरन्धारिका बाह्यभित्तिश्चास्य विधीयते

padaiḥ ṣoḍaśabhirgarbho vidhātavyaḥ padaṃ padam| bhittirandhārikā bāhyabhittiścāsya vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागषट्कोच्छ्रिता जङ्घा मेखला चैकभागिकी। शृङ्गं च त्रिपदोत्सेधं शिखरं स्याद्दशोच्छ्रितम्

bhāgaṣaṭkocchritā jaṅghā mekhalā caikabhāgikī| śṛṅgaṃ ca tripadotsedhaṃ śikharaṃ syāddaśocchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तव्यं वास्तुशास्त्रज्ञैस्तस्यैकादशभूमिकम्। अर्धपञ्चमविस्तारः स्कन्धो ग्रीवार्धभागिका

kartavyaṃ vāstuśāstrajñaistasyaikādaśabhūmikam| ardhapañcamavistāraḥ skandho grīvārdhabhāgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छ्रायेण विधातव्या भागिकोत्सेधमण्डकम्। भागाधिकं च कुमुदं भागिका कलशोच्छ्रितिः

ucchrāyeṇa vidhātavyā bhāgikotsedhamaṇḍakam| bhāgādhikaṃ ca kumudaṃ bhāgikā kalaśocchritiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्गुणेनैव सूत्रेण रेखा तस्य प्रकीर्तिता। मेरुं मेरुगिरिप्रख्यमेवं यः कारयेदिमम्

ṣaḍguṇenaiva sūtreṇa rekhā tasya prakīrtitā| meruṃ merugiriprakhyamevaṃ yaḥ kārayedimam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलाभिरिष्टकाभिर्वा स महत्पुण्यमाप्नुयात्। मेरुः ।। लक्षणं मन्दरस्याथ प्रासादस्याभिधीयते

śilābhiriṣṭakābhirvā sa mahatpuṇyamāpnuyāt| meruḥ || lakṣaṇaṃ mandarasyātha prāsādasyābhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भस्यार्धेन निष्क्रान्तं भद्रं कुर्वीत मन्दरे। --- मेरुसङ्काशं विन्यस्येत् सर्वतोदिशम्

garbhasyārdhena niṣkrāntaṃ bhadraṃ kurvīta mandare| --- merusaṅkāśaṃ vinyasyet sarvatodiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलभी मध्यदेशे तु शिखरोर्ध्वसमुद्धृता। सर्वमन्यत्प्रमाणं तु मेरोरिव भवेदिह

valabhī madhyadeśe tu śikharordhvasamuddhṛtā| sarvamanyatpramāṇaṃ tu meroriva bhavediha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दरः ।। कैलासमथ वक्ष्यामो दशधा तं विभाजयेत्। भद्रं षड्भागविस्तारं मध्यदेशे विनिःसृतम्

mandaraḥ || kailāsamatha vakṣyāmo daśadhā taṃ vibhājayet| bhadraṃ ṣaḍbhāgavistāraṃ madhyadeśe viniḥsṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णद्विभागविस्ताराः सलिलान्तरवर्जिताः। गर्भस्यार्धेन विष्कासः कार्यो भद्र स्य सर्वतः

karṇadvibhāgavistārāḥ salilāntaravarjitāḥ| garbhasyārdhena viṣkāsaḥ kāryo bhadra sya sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लतिस्याखरं मध्ये शिखरार्धसमोदयम्। भित्तिगर्भभ्रमन्तीमां जङ्घामेखलयोरपि

latisyākharaṃ madhye śikharārdhasamodayam| bhittigarbhabhramantīmāṃ jaṅghāmekhalayorapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.