Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 79

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि नेविस्थानविधिक्रमम्। संपात्यारुघाणां हि जायन्ते नव वृत्तयः

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi nevisthānavidhikramam| saṃpātyārughāṇāṃ hi jāyante nava vṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वभृष्कागतं तेषां ततोऽर्ध्वं क्षरगतं भवेत्। ततः शचीक्षतं विद्यादध्यर्धाक्षमनन्तरम्

pūrvabhṛṣkāgataṃ teṣāṃ tato'rdhvaṃ kṣaragataṃ bhavet| tataḥ śacīkṣataṃ vidyādadhyardhākṣamanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार्यूर्ध्वागतादीनि परावृत्तानि तानि च। ऋज्वागतपरावृत्तं ततोऽर्धर्ज्वागतादिकम्

catvāryūrdhvāgatādīni parāvṛttāni tāni ca| ṛjvāgataparāvṛttaṃ tato'rdharjvāgatādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शचीकृत् परावृत्तं ततोऽध्यर्धाक्षपूर्वकम्। पार्श्वागतं च नवमं स्थानं भित्तिकविग्रहम्

śacīkṛt parāvṛttaṃ tato'dhyardhākṣapūrvakam| pārśvāgataṃ ca navamaṃ sthānaṃ bhittikavigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋज्वर्धऋजुनोर्मध्ये चत्वारि व्यन्तराणि च। अर्धर्जुसाचीकृतयोर्मध्ये च व्यन्तरत्रयम्

ṛjvardhaṛjunormadhye catvāri vyantarāṇi ca| ardharjusācīkṛtayormadhye ca vyantaratrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यर्धार्ज्वा साचीकृतयोर्मध्ये द्वे व्यन्तरे परे। परोद्व्यर्धक्षपार्श्व व्यन्तरं चैकमन्तरे

dvyardhārjvā sācīkṛtayormadhye dve vyantare pare| parodvyardhakṣapārśva vyantaraṃ caikamantare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋज्वागतपरावृत्तपार्श्वाभ्यागतयोर्दश। अन्तरे व्यन्तराणि स्युः स्थानकान्यपराण्यपि

ṛjvāgataparāvṛttapārśvābhyāgatayordaśa| antare vyantarāṇi syuḥ sthānakānyaparāṇyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋज्वागताद्यं मध्यं च विग्रहं वेन्वा---। ऋज्वागतां --- शेषभाव्यन्तरा व्यया

ṛjvāgatādyaṃ madhyaṃ ca vigrahaṃ venvā---| ṛjvāgatāṃ --- śeṣabhāvyantarā vyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धापाङ्गमर्धपुटमर्धार्धपुटमेव च। अर्धर्ज्वंसेऽपि कथितं सिलीदव्यन्तरं व्ययः

ardhāpāṅgamardhapuṭamardhārdhapuṭameva ca| ardharjvaṃse'pi kathitaṃ silīdavyantaraṃ vyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धसाचीकृतं चैव स्वस्तिकं च ततः परम्। साचीकृतोशे द्वावुक्तावंशौ द्व्यर्धाक्षसंज्ञिते

ardhasācīkṛtaṃ caiva svastikaṃ ca tataḥ param| sācīkṛtośe dvāvuktāvaṃśau dvyardhākṣasaṃjñite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यर्धाक्षांशपरावृत्तं द्व्यर्धाक्षांसं च ते उभे। द्विज्वाक्षे व्यन्तरे प्रोक्ते चित्रशास्त्रविशारदैः

dvyardhākṣāṃśaparāvṛttaṃ dvyardhākṣāṃsaṃ ca te ubhe| dvijvākṣe vyantare prokte citraśāstraviśāradaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋज्वागतादध्यर्धाक्षं यथा प्रोक्तानि संज्ञया। व्यन्तराणि तथैव स्युः परावृत्ते यथाक्रमम्

ṛjvāgatādadhyardhākṣaṃ yathā proktāni saṃjñayā| vyantarāṇi tathaiva syuḥ parāvṛtte yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैचित्र्यं भित्तिके नास्तीत्येव चित्रविचित्र्यं विविदो विदुः। एकान्नत्रिंशदेवं च स्थानानि व्यस्तवर्त्मना

vaicitryaṃ bhittike nāstītyeva citravicitryaṃ vivido viduḥ| ekānnatriṃśadevaṃ ca sthānāni vyastavartmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैतस्त्यमन्तरं स्थाप्यं पादयोः सुप्रतिष्ठितम्। हिक्कायां पादयोश्चान्तभूमौ लम्बे प्रतिष्ठिते

vaitastyamantaraṃ sthāpyaṃ pādayoḥ supratiṣṭhitam| hikkāyāṃ pādayoścāntabhūmau lambe pratiṣṭhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्तमृज्वागतं पूर्वं प्रमाणेन निरूपितम्। ततोऽर्धर्ज्वागतस्येदं प्रमाणमुपलक्षयेत्

proktamṛjvāgataṃ pūrvaṃ pramāṇena nirūpitam| tato'rdharjvāgatasyedaṃ pramāṇamupalakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मसूत्रं तु कर्तव्यं मुखस्यैव तु मध्यगम्। नेत्ररेखासमत्वेन तिर्यक्तालो भवेन्मुखम्

brahmasūtraṃ tu kartavyaṃ mukhasyaiva tu madhyagam| netrarekhāsamatvena tiryaktālo bhavenmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाङ्गस्याक्षिकूटस्य कर्णस्य च भवेत्क्षयः। अन्यत्र कर्णमानं स्यादर्धाङ्गुलविशेषितम्

apāṅgasyākṣikūṭasya karṇasya ca bhavetkṣayaḥ| anyatra karṇamānaṃ syādardhāṅgulaviśeṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृक्सूत्रे ब्रह्मलेखाया अपरे स्यात्कलाहवम्। यच्छमात्राश्रुपातोक्षि क्षीयतान्योपवस्तथा

dṛksūtre brahmalekhāyā apare syātkalāhavam| yacchamātrāśrupātokṣi kṣīyatānyopavastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रियवाः श्वेतभागः स्यात्तारा च प्रोक्तमानतः। विस्तारः श्वेतभागश्च करवीरोऽपि चोक्तवत्

triyavāḥ śvetabhāgaḥ syāttārā ca proktamānataḥ| vistāraḥ śvetabhāgaśca karavīro'pi coktavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परभाः करवीरं स्याद्ब्रह्मसूत्रात्तथाङ्गुलम्। पूर्वभाकरवीरात्तु सङ्गमश्चाङ्गुलं भवेत्

parabhāḥ karavīraṃ syādbrahmasūtrāttathāṅgulam| pūrvabhākaravīrāttu saṅgamaścāṅgulaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णनेत्रान्तरं प्रोक्तं कलाध्यार्धाङ्गुलाधिका। पूर्वकू सर्वदिस्याविक्षायत्कथयेत्पराम्

karṇanetrāntaraṃ proktaṃ kalādhyārdhāṅgulādhikā| pūrvakū sarvadisyāvikṣāyatkathayetparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुटोऽङ्गुलं ब्रह्मसूत्रात्कपोलाद् द्व्यङ्गुलं भवेत्। पूर्वे परत्र मात्रार्धं पुटः स्याच्छेषमुक्तवत्

puṭo'ṅgulaṃ brahmasūtrātkapolād dvyaṅgulaṃ bhavet| pūrve paratra mātrārdhaṃ puṭaḥ syāccheṣamuktavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परभागान्तराष्ट स्यादङ्गुलं द्वियवाधिकम्। अधरः परभागे तु यवषट्कं विधीयते

parabhāgāntarāṣṭa syādaṅgulaṃ dviyavādhikam| adharaḥ parabhāge tu yavaṣaṭkaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधरान्ता कला गण्डो ब्रह्मसूत्रात् पुनर्हनुः। परभागेऽङ्गुलं सार्धं मुखलेखाङ्गुलं ततः

adharāntā kalā gaṇḍo brahmasūtrāt punarhanuḥ| parabhāge'ṅgulaṃ sārdhaṃ mukhalekhāṅgulaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरुड वा यत्कार्यं मुखयां पर्यतलेखया। परिवर्तसुखादेशा ज्ञात्वा कार्या प्रयत्नतः

āruḍa vā yatkāryaṃ mukhayāṃ paryatalekhayā| parivartasukhādeśā jñātvā kāryā prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपादमध्यं हि ज्ञातः सूत्रेऽन्यस्मिन् प्रवर्तिते। खरे लुप्येत तुर्यांशः पूर्वेत्वेवाविवर्धते

apādamadhyaṃ hi jñātaḥ sūtre'nyasmin pravartite| khare lupyeta turyāṃśaḥ pūrvetvevāvivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कक्षाधरः परे भागे सूत्रतः पञ्चगोलकः। पूर्वभागे तृतं विद्यात्षड्गोलपरिमाणतः

kakṣādharaḥ pare bhāge sūtrataḥ pañcagolakaḥ| pūrvabhāge tṛtaṃ vidyātṣaḍgolaparimāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये सूत्रात् पार्श्वलेखा --- गावच्चतुष्कलम्। उरसो मध्यमात् सूत्रात्कक्षा स्यान्नवमाभवा

madhye sūtrāt pārśvalekhā --- gāvaccatuṣkalam| uraso madhyamāt sūtrātkakṣā syānnavamābhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्गंतलेखात्तस्मात्वं विधाकलत्रयम्। स्तनाः पार्श्वकलां कुर्यात्स्तनं वा पतमण्डलम्

dgaṃtalekhāttasmātvaṃ vidhākalatrayam| stanāḥ pārśvakalāṃ kuryātstanaṃ vā patamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परतो हस्तकः कार्यः कर्मयोगानुसारतः। पार्श्वपर्यन्त सर्वा भागे षषंडलालम्

parato hastakaḥ kāryaḥ karmayogānusārataḥ| pārśvaparyanta sarvā bhāge ṣaṣaṃḍalālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव पूर्वहस्तस्य यथायोगं प्रकल्पना। अभ्ययस्वाग --- दीनां क्रिया स्याद्दक्षिणे करे

tathaiva pūrvahastasya yathāyogaṃ prakalpanā| abhyayasvāga --- dīnāṃ kriyā syāddakṣiṇe kare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये षडङ्गुला रेखा बाह्यसूत्रात्परे भवेत्। पूर्वस्मिन् बाह्यलेखा तो मध्ये स्यादष्टमात्रका

madhye ṣaḍaṅgulā rekhā bāhyasūtrātpare bhavet| pūrvasmin bāhyalekhā to madhye syādaṣṭamātrakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिदेशे परे भागे बाह्यासौ सप्तमात्रका। कलामात्रं भवेन्नाभिस्तस्याः पूर्वं नवाङ्गुला

nābhideśe pare bhāge bāhyāsau saptamātrakā| kalāmātraṃ bhavennābhistasyāḥ pūrvaṃ navāṅgulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परे भागे कटिः सप्त मात्रा दश च पूर्वतः। ऊरुलेखा परे भागे मुखमानस्य मध्यतः

pare bhāge kaṭiḥ sapta mātrā daśa ca pūrvataḥ| ūrulekhā pare bhāge mukhamānasya madhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्भागस्य बहिर्लेखा ----परजानुतः। परभागेन्द्र वास्तेश्च सूत्रस्यात्तद्वदङ्गुले

prāgbhāgasya bahirlekhā ----parajānutaḥ| parabhāgendra vāsteśca sūtrasyāttadvadaṅgule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य नलकस्य स्याल्लेखा प्रागङ्गुलान्तरे। परभागस्य षष्ठांशाः सूत्रा प्रागङ्गुलद्वयोः

parasya nalakasya syāllekhā prāgaṅgulāntare| parabhāgasya ṣaṣṭhāṃśāḥ sūtrā prāgaṅguladvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलेन परपादस्य भूमिलेखा विधीयते। ततोऽङ्गुष्ठोऽङ्गुलेनाधः पार्ष्णिरूर्ध्वं तदर्धतः

nalena parapādasya bhūmilekhā vidhīyate| tato'ṅguṣṭho'ṅgulenādhaḥ pārṣṇirūrdhvaṃ tadardhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुष्ठाग्रं ब्रह्मसूत्रात्परस्मिन् पञ्चमात्रकम्। तलं च परभागज्ञैस्तिर्यक् पञ्चाङ्गुलं स्मृतम्

aṅguṣṭhāgraṃ brahmasūtrātparasmin pañcamātrakam| talaṃ ca parabhāgajñaistiryak pañcāṅgulaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्वितस्तलघाष्प्येः स्यादङ्गुष्ठाग्रं कलात्रये। अङ्गुल्योऽङ्गुष्ठतः सर्वा व्रजत्परयं क्रमात्

satvitastalaghāṣpyeḥ syādaṅguṣṭhāgraṃ kalātraye| aṅgulyo'ṅguṣṭhataḥ sarvā vrajatparayaṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्निवेशसवासाद द्विरङ्गुल्यतो नवाङ्गुलः। यथोक्तं जानु पूर्वं स्यात्सूत्रतश्चतुरङ्गुले

sanniveśasavāsāda dviraṅgulyato navāṅgulaḥ| yathoktaṃ jānu pūrvaṃ syātsūtrataścaturaṅgule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलकस्तद्वदेवास्य नलकौ त्र्यङ्गुलान्तरौ। सूत्रादक्षः कलास्तिस्राङ्गुष्ठस्त्वङ्गुलत्रयम्

nalakastadvadevāsya nalakau tryaṅgulāntarau| sūtrādakṣaḥ kalāstisrāṅguṣṭhastvaṅgulatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिसूत्राद् गतोऽधस्तात्पूर्वाङ्गुष्ठो भवेत् कला। अङ्गुष्ठोऽङ्गुलयश्चेति सर्वमन्यद्यथोदितम्

bhūmisūtrād gato'dhastātpūrvāṅguṣṭho bhavet kalā| aṅguṣṭho'ṅgulayaśceti sarvamanyadyathoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यपार्श्वतलप्रविपारंहौ मध्यमे तलम्। एवमुक्तप्रमाणेन ज्ञात्वा युक्त्या समादिशेत्

dṛśyapārśvatalapravipāraṃhau madhyame talam| evamuktapramāṇena jñātvā yuktyā samādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धर्ज्वागतमित्येतत्प्रवरं स्थानमीरितम्। लक्ष्म साची कृतस्याथ स्थानकस्याभिधीयते

ardharjvāgatamityetatpravaraṃ sthānamīritam| lakṣma sācī kṛtasyātha sthānakasyābhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्यस्येद्ब्रह्मसूत्रं प्राक्स्थानबोधस्य सिद्धये। ललाटं परभागे स्यात्केशलेखा तथा कला

vinyasyedbrahmasūtraṃ prāksthānabodhasya siddhaye| lalāṭaṃ parabhāge syātkeśalekhā tathā kalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परभागभ्रुवो लेखा --- र्धमुदाहृता। परता --- क्षिलेखायां कालिका द्वियतो ज्ञत

parabhāgabhruvo lekhā --- rdhamudāhṛtā| paratā --- kṣilekhāyāṃ kālikā dviyato jñata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिषः स्यात्परे भागे तारा दृश्या यवोन्मिता। यवमात्रं ततो ज्योतिस्तस्मात्तारा यवद्वयम्

jyotiṣaḥ syātpare bhāge tārā dṛśyā yavonmitā| yavamātraṃ tato jyotistasmāttārā yavadvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतं च करवीरं च ततः प्रागुक्तमानतः। कनीलिका तु नासाया मूलं विद्याद्यवान्तरम्

śvetaṃ ca karavīraṃ ca tataḥ prāguktamānataḥ| kanīlikā tu nāsāyā mūlaṃ vidyādyavāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासामूलं प्रमाणेन ततो ज्ञेयं यवत्रये। ब्रह्मसूत्रात्पूर्वभागे नगन्तोर्ध्वगोलकौ

nāsāmūlaṃ pramāṇena tato jñeyaṃ yavatraye| brahmasūtrātpūrvabhāge nagantordhvagolakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपाङ्गं स्तात्रेतो विद्याद्द्विगोलकमितेऽन्तरे। तस्माद्भागेन कर्णान्तः कर्णः स्याद्विस्तरेण तु

āpāṅgaṃ stātreto vidyāddvigolakamite'ntare| tasmādbhāgena karṇāntaḥ karṇaḥ syādvistareṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वियवोना कला चक्षुर्व्यावृत्त्या परिवर्धितः। पूर्वस्य करवीरेण सह श्वैत्यं यवत्रयम्

dviyavonā kalā cakṣurvyāvṛttyā parivardhitaḥ| pūrvasya karavīreṇa saha śvaityaṃ yavatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयश्वैत्यदृक्ताराप्रसृतिः प्रोक्तमानतः। कपोललेखा परतो यवद्वा ता कला भवेत्

dvitīyaśvaityadṛktārāprasṛtiḥ proktamānataḥ| kapolalekhā parato yavadvā tā kalā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मसूत्रान्नासिकाग्रं परस्मिन् सप्तभिर्यवैः। नासापुटः पूर्वभागे स्याद्यवाधिकमङ्गुलम्

brahmasūtrānnāsikāgraṃ parasmin saptabhiryavaiḥ| nāsāpuṭaḥ pūrvabhāge syādyavādhikamaṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वे भागे यवं गोजी तत्रोपान्ते विधीयते। परभागोत्तरोष्ठः स्यात्प्रमाणेनार्धमात्रकः

pūrve bhāge yavaṃ gojī tatropānte vidhīyate| parabhāgottaroṣṭhaḥ syātpramāṇenārdhamātrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रियवश्चाधरोष्ठः स्याच्छेषश्चापचयस्तयोः। पाल्या मध्ये भवेत् सूत्रं पाल्यास्तु चिबुकं परे

triyavaścādharoṣṭhaḥ syāccheṣaścāpacayastayoḥ| pālyā madhye bhavet sūtraṃ pālyāstu cibukaṃ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हनुपर्यन्तलेखा च सूत्रादर्धाङ्गुले भवेत्। हनोर्मध्यगतं सूत्रं परे स्यात्परिमण्डलम्

hanuparyantalekhā ca sūtrādardhāṅgule bhavet| hanormadhyagataṃ sūtraṃ pare syātparimaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहैकसूत्रे परदृक्पर्यन्तेन परिस्फुटा। मुखपर्यन्तलेखार्धे हनोरुपरि चाधरः

sahaikasūtre paradṛkparyantena parisphuṭā| mukhaparyantalekhārdhe hanorupari cādharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याल्लेखाभिरेताभिः परभागं विचक्षणः। सूत्राङ्गुलोर्ध्वमात्रायां तस्माद् ग्रीवा यथोदिता

kuryāllekhābhiretābhiḥ parabhāgaṃ vicakṣaṇaḥ| sūtrāṅgulordhvamātrāyāṃ tasmād grīvā yathoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रसंयोगात्पूर्वस्मिन्नङ्गुले सयवेऽङ्गुलः। हिक्काध्यर्धाङ्गुलं सूत्रात्पूर्वे स्यात्सुप्रतिष्ठिता

sūtrasaṃyogātpūrvasminnaṅgule sayave'ṅgulaḥ| hikkādhyardhāṅgulaṃ sūtrātpūrve syātsupratiṣṭhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यलेखा हि तत्सूत्रात्परस्मिन्नङ्गुलाष्टके। तालें यवोनग्रीवातो नग्रीवज्ञेयौसूनदूर्वकौ

bāhyalekhā hi tatsūtrātparasminnaṅgulāṣṭake| tāleṃ yavonagrīvāto nagrīvajñeyausūnadūrvakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिक्कासूत्रात्समारभ्य वक्षोभागोऽग्रिकं भवेत्। तावन्मात्रे तरेवाहु तस्मात्प्रभृति निर्दिशेत्

hikkāsūtrātsamārabhya vakṣobhāgo'grikaṃ bhavet| tāvanmātre tarevāhu tasmātprabhṛti nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिक्कासूत्रात्परे भागे स्तनश्चाङ्गुलपञ्चके। रेखान्तसूचकः कार्यो मण्डलं सार्धमङ्गुलम्

hikkāsūtrātpare bhāge stanaścāṅgulapañcake| rekhāntasūcakaḥ kāryo maṇḍalaṃ sārdhamaṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादनन्तरं बाह्यभागमात्रं विनिर्दिशेत्। हिक्कासूत्रात् समारभ्य स्तनः पूर्वषडङ्गुले

tasmādanantaraṃ bāhyabhāgamātraṃ vinirdiśet| hikkāsūtrāt samārabhya stanaḥ pūrvaṣaḍaṅgule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनात्षडङ्गुले तिर्यगक्षो स्मा द्वौ द्विभागिकः। कक्षतो द्विकलेऽधस्ताद्बाह्यलेखा विधीयते

stanātṣaḍaṅgule tiryagakṣo smā dvau dvibhāgikaḥ| kakṣato dvikale'dhastādbāhyalekhā vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभ्यन्तरा बाह्यलेखा स्तनात्पञ्चाङ्गुले तलेऽन्तरे। ब्रह्मसूत्राच्च भागेन मध्यभागे परिविदुः

ābhyantarā bāhyalekhā stanātpañcāṅgule tale'ntare| brahmasūtrācca bhāgena madhyabhāge parividuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यात्त्वकलयावहः परे तिर्यग्विभज्यते। मध्यप्रान्तः पूर्वभागे भवेत्सूत्राद्दशाङ्गुलः

madhyāttvakalayāvahaḥ pare tiryagvibhajyate| madhyaprāntaḥ pūrvabhāge bhavetsūtrāddaśāṅgulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यङ्नाभिप्रदेशः स्यात्परतो ब्रह्मसूत्रतः। यवैश्चतुर्भिरधिकमङ्गुलानां चतुष्टयम्

tiryaṅnābhipradeśaḥ syātparato brahmasūtrataḥ| yavaiścaturbhiradhikamaṅgulānāṃ catuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वभागे विनिर्दिष्टः स एवैकादशाङ्गुलः। मध्येनैति परस्योरोः सूत्रं नाभ्यन्तराश्रितम्

pūrvabhāge vinirdiṣṭaḥ sa evaikādaśāṅgulaḥ| madhyenaiti parasyoroḥ sūtraṃ nābhyantarāśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयात्यपरजाच्चैतात् पूर्वतः कलया च तत्। जान्वधोभागतश्चार्धकलया त्रियवेन च

prayātyaparajāccaitāt pūrvataḥ kalayā ca tat| jānvadhobhāgataścārdhakalayā triyavena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घामध्येन लेखायाः प्रसक्तं नलकस्य तु। षांते वैरवं परतश्चतुर्भिः सूत्रमिष्यते

jaṅghāmadhyena lekhāyāḥ prasaktaṃ nalakasya tu| ṣāṃte vairavaṃ parataścaturbhiḥ sūtramiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेनैवानुसारेण बहिर्लेखा विधीयते। ब्रह्मसूत्रात्परे भागे कटिरङ्गुलपञ्चके

anenaivānusāreṇa bahirlekhā vidhīyate| brahmasūtrātpare bhāge kaṭiraṅgulapañcake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामालमात्रा तु सा पूर्थे मेडाग्रं सूत्रसङ्गतम्। सूत्रादरभागोरू मूलाग्रये

tāmālamātrā tu sā pūrthe meḍāgraṃ sūtrasaṅgatam| sūtrādarabhāgorū mūlāgraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रादपरभागोरुमध्ये रेखा कलाद्वये। सूत्रात्पूर्वोरुमूलं स्यात्पूर्वतः कलया तथा

sūtrādaparabhāgorumadhye rekhā kalādvaye| sūtrātpūrvorumūlaṃ syātpūrvataḥ kalayā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलाद्वयेन विज्ञेया रेखा पूर्वस्य जानतुः। सार्धाङ्गुलयवं जानु तत्पार्श्वं चार्धमङ्गुलम्

kalādvayena vijñeyā rekhā pūrvasya jānatuḥ| sārdhāṅgulayavaṃ jānu tatpārśvaṃ cārdhamaṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रेण पादस्य मध्यरेखा विभज्यते। आदिमध्यान्तलेखायां सूत्रशौचमुदाह्वता

sūtreṇa pādasya madhyarekhā vibhajyate| ādimadhyāntalekhāyāṃ sūtraśaucamudāhvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रात्प्राग्भागमलके प्रान्तः पञ्चभिरङ्गुलैः। अर्धाङ्गुलं क्षयः कार्यः परभागोरुजङ्घयोः

sūtrātprāgbhāgamalake prāntaḥ pañcabhiraṅgulaiḥ| ardhāṅgulaṃ kṣayaḥ kāryaḥ parabhāgorujaṅghayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराक्षिमध्यगं सूत्रं लम्बभूभिप्रतिष्ठितम्। परपादतनान्तात्प्रागङ्गुलेन विधीयते

parākṣimadhyagaṃ sūtraṃ lambabhūbhipratiṣṭhitam| parapādatanāntātprāgaṅgulena vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

--- सूत्रात्पूर्वपादस्य तलमष्टाङ्गुलं भवेत्। अधस्तात् तलयोः सूक्ष्मा स्याल्लेखाष्टादशाङ्गुलम्

--- sūtrātpūrvapādasya talamaṣṭāṅgulaṃ bhavet| adhastāt talayoḥ sūkṣmā syāllekhāṣṭādaśāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुष्ठकाद्र कमात् प्रदेशिन्यङ्गुलाधिका। परपादतलावस्तून् पूर्वा ह्यङ्गुष्ठमूलगम्

aṅguṣṭhakādra kamāt pradeśinyaṅgulādhikā| parapādatalāvastūn pūrvā hyaṅguṣṭhamūlagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रं यथाति सा भूमिलेखेति परिकीर्तिता। सूत्रादर्धाङ्गुलेनोर्ध्वं तस्मात्पार्ष्णि परस्य च

sūtraṃ yathāti sā bhūmilekheti parikīrtitā| sūtrādardhāṅgulenordhvaṃ tasmātpārṣṇi parasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुष्ठादङ्गुलीपातः पूर्वपादेऽनुसारतः। उपप्रदेशिनीमानात्कुर्यादत्र प्रदेशिनीम्

aṅguṣṭhādaṅgulīpātaḥ pūrvapāde'nusārataḥ| upapradeśinīmānātkuryādatra pradeśinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराश्चाङ्गुलीः सर्वाः क्रमेण क्षपयेत्ततः। इति साचीकृतं स्थानमेतदुक्तं यथार्थतः

aparāścāṅgulīḥ sarvāḥ krameṇa kṣapayettataḥ| iti sācīkṛtaṃ sthānametaduktaṃ yathārthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यर्धाक्षमिदानीं च स्थानकं सू प्रचक्षते। ब्रह्मसूत्रमुखे कृत्वा मानमात्रं विधीयते

adhyardhākṣamidānīṃ ca sthānakaṃ sū pracakṣate| brahmasūtramukhe kṛtvā mānamātraṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशान्तलेखा सूत्रात्स्यान्मात्रैका यवसंयुता। पृथग्वक्षः पृथक् श्रोणिः वृत्तःवाहः सुसंस्कृतिः

keśāntalekhā sūtrātsyānmātraikā yavasaṃyutā| pṛthagvakṣaḥ pṛthak śroṇiḥ vṛttaḥvāhaḥ susaṃskṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रा कारो भवेद् भद्रो वृत्तवक्त्रः स्वभावतः। मालव्यस्य भवेन्मूर्धा प्रमाणेनाङ्गुलत्रयम्

bhadrā kāro bhaved bhadro vṛttavaktraḥ svabhāvataḥ| mālavyasya bhavenmūrdhā pramāṇenāṅgulatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्मात्रललाटं च नाश वक्त्राशिरोधरा। मात्रा द्वादश वक्षेस्ये नाभिमेढ्रान्तरोदरे

caturmātralalāṭaṃ ca nāśa vaktrāśirodharā| mātrā dvādaśa vakṣesye nābhimeḍhrāntarodare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशाङ्गुलौ चोरू जङ्घे अप्येवमेव हि। चतुरङ्गुलकौ --- जानुनी चतुरङ्गुले

aṣṭādaśāṅgulau corū jaṅghe apyevameva hi| caturaṅgulakau --- jānunī caturaṅgule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मालव्यस्यायमायामः षण्णवत्यङ्गुलो मतः। विस्तारो वक्षसस्तस्य मात्राः षड्विंशतिः स्मृतः

mālavyasyāyamāyāmaḥ ṣaṇṇavatyaṅgulo mataḥ| vistāro vakṣasastasya mātrāḥ ṣaḍviṃśatiḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्वोः षोडशमात्रश्च प्रबाह्वोरेवमेव सः। पार्ष्ण्यौ द्वादशमात्रस्ये मालव्यस्त्वेह विस्तुतिः

bāhvoḥ ṣoḍaśamātraśca prabāhvorevameva saḥ| pārṣṇyau dvādaśamātrasye mālavyastveha vistutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीनांसो दीर्घबाहुश्च पृथुवक्षाः कृशोदरः। वृत्तोरुकटिजङ्घश्च मालवः पुरुषोत्तमः

pīnāṃso dīrghabāhuśca pṛthuvakṣāḥ kṛśodaraḥ| vṛttorukaṭijaṅghaśca mālavaḥ puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसस्य वक्रं पृथुगण्डभागं। कृशं शशस्यायतमास्यमाहुः। विस्तारदैर्घ्याद्भवकस्य तुल्यं। सुखं सुवृत्तं त्विहच भद्र वक्रे

haṃsasya vakraṃ pṛthugaṇḍabhāgaṃ| kṛśaṃ śaśasyāyatamāsyamāhuḥ| vistāradairghyādbhavakasya tulyaṃ| sukhaṃ suvṛttaṃ tvihaca bhadra vakre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यान्मालावस्या लेपनं तु कान्तमयोज्यं । देही तु रूपैश्च भवन्ति युक्तास्ते कर्मणि सर्वगुणान्वितास्ते

syānmālāvasyā lepanaṃ tu kāntamayojyaṃ | dehī tu rūpaiśca bhavanti yuktāste karmaṇi sarvaguṇānvitāste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दुर्लभं स्यात्पुरुषः प्रमेय-। मानोऽस्ति कीर्ण इति ह षष्टः

sa durlabhaṃ syātpuruṣaḥ prameya-| māno'sti kīrṇa iti ha ṣaṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसलेन शरीरेण ग्रीवासिरा अया ---। मांसलायातशाखा च नारी वृत्तेति सा मता

māṃsalena śarīreṇa grīvāsirā ayā ---| māṃsalāyātaśākhā ca nārī vṛtteti sā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथुवक्त्रा कटीह्रस्वा ह्रस्वग्रीवा पृथूदरी। पुंवत्काण्डकतुल्या स्यात्सा नारी पौरुषी मता

pṛthuvaktrā kaṭīhrasvā hrasvagrīvā pṛthūdarī| puṃvatkāṇḍakatulyā syātsā nārī pauruṣī matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पकायशिरोग्रीवा लघुशाखा भवेच्च या। कृशाल्पब्रह्मसत्त्वा च सा नारी बालकी स्मृता

alpakāyaśirogrīvā laghuśākhā bhavecca yā| kṛśālpabrahmasattvā ca sā nārī bālakī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंस्पर्शात्पश्यता या स्यात्कौमारे प्राप्तयौवना। अन्या सा बालकी प्रोक्ता स्त्रीलक्षणविचक्षणैः

puṃsparśātpaśyatā yā syātkaumāre prāptayauvanā| anyā sā bālakī proktā strīlakṣaṇavicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवः सद्वियवामात्रा लेखा कृशयवाङ्गुलाः। दक्तोयमन्तरे वर्त्म ताराय अर्धमालिखेत्

bhuvaḥ sadviyavāmātrā lekhā kṛśayavāṅgulāḥ| daktoyamantare vartma tārāya ardhamālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वैत्यं चतुर्यवं दृश्यशेषं सा तिरस्कृतम्। कपोतरेखा परतो यववर्जितमङ्गुलम्

svaityaṃ caturyavaṃ dṛśyaśeṣaṃ sā tiraskṛtam| kapotarekhā parato yavavarjitamaṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रापूर्वपटान्तः स्यादर्धाङ्गुलमितेन्तरे। नासिकान्तोऽङ्गुलं सूत्रात्परे पूर्वेतपाङ्गुलम्

sūtrāpūrvapaṭāntaḥ syādardhāṅgulamitentare| nāsikānto'ṅgulaṃ sūtrātpare pūrvetapāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूले नासापुटः साद्रः सूत्रं गोज्याश्च मध्यगम्। यवार्धमात्रा गोजी स्यादुत्तरोष्ठः परस्य यः

mūle nāsāpuṭaḥ sādraḥ sūtraṃ gojyāśca madhyagam| yavārdhamātrā gojī syāduttaroṣṭhaḥ parasya yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ब्रह्मसूत्रादारभ्य विज्ञेयो द्वियवोन्मितः। परे त्वधस्तान्नासाया रेखा चार्धाङ्गुलैर्भवेत्

sa brahmasūtrādārabhya vijñeyo dviyavonmitaḥ| pare tvadhastānnāsāyā rekhā cārdhāṅgulairbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परभागेऽधरोष्ठस्य प्रमाणं --- यवं मतम्। हनुपर्यन्तलेखाया मध्ये सूत्रं प्रतिष्ठितम्

parabhāge'dharoṣṭhasya pramāṇaṃ --- yavaṃ matam| hanuparyantalekhāyā madhye sūtraṃ pratiṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रात्प्राक्करवीरः स्याद् द्वियवोनाङ्गुलद्वयम्। यवार्धं स च दृश्येत श्वैत्यं सार्धयवं ततः

sūtrātprākkaravīraḥ syād dviyavonāṅguladvayam| yavārdhaṃ sa ca dṛśyeta śvaityaṃ sārdhayavaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

--- तारा त्रियवा ज्ञेया शेषमुक्तप्रमाणतः। कर्णावर्तादधः कर्णमध्यभागेन संमितम्

--- tārā triyavā jñeyā śeṣamuktapramāṇataḥ| karṇāvartādadhaḥ karṇamadhyabhāgena saṃmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यङ्गुलः कर्णविस्तारः कर्णावर्ताच्चतुर्यवे। शिरःपृष्ठस्य लेखा स्यादिति ज्ञात्वोक्तमाचरेत्

dvyaṅgulaḥ karṇavistāraḥ karṇāvartāccaturyave| śiraḥpṛṣṭhasya lekhā syāditi jñātvoktamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णसूत्राद् बहिर्ग्रीवा विधातव्यैकमङ्गुलम्। गलो ग्रीवा च हिक्का च सूत्राद् प्रागङ्गुलोत्तरे

karṇasūtrād bahirgrīvā vidhātavyaikamaṅgulam| galo grīvā ca hikkā ca sūtrād prāgaṅgulottare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिक्कासूत्राद्भवेदूर्ध्वमंसलेखा तथाङ्गुलम्। ब्रह्मसूत्रात्परे भागे स्यादंसोऽङ्गुलसंमिते

hikkāsūtrādbhavedūrdhvamaṃsalekhā tathāṅgulam| brahmasūtrātpare bhāge syādaṃso'ṅgulasaṃmite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्षोऽङ्गुलं ब्रह्मासूत्रां --- नस्ति कालान्तरे। भागमात्रे भवेत्कक्षासूत्रात्पूर्वः स्तनस्य च

vakṣo'ṅgulaṃ brahmāsūtrāṃ --- nasti kālāntare| bhāgamātre bhavetkakṣāsūtrātpūrvaḥ stanasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कक्षातिस्त्रिकलं यावत्पार्श्वलेखा विधीयते। दूराग्रभुजस्तस्यादग्रे कर्मानुसारतः

kakṣātistrikalaṃ yāvatpārśvalekhā vidhīyate| dūrāgrabhujastasyādagre karmānusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादमध्यः सूत्रः स्यादेकादशभिरङ्गुलैः। परभागस्य मध्यस्त सूत्रात्स्यादङ्गुलैस्त्रिभिः

prāsādamadhyaḥ sūtraḥ syādekādaśabhiraṅgulaiḥ| parabhāgasya madhyasta sūtrātsyādaṅgulaistribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलेन परे भागे सूत्रतो नाभिरिष्यते। नाभेरुदरलेखा तु विज्ञातव्याङ्गुलत्रये

aṅgulena pare bhāge sūtrato nābhiriṣyate| nābherudaralekhā tu vijñātavyāṅgulatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोणी कर्णो भवेन्नाभे मुखमर्धाङ्गुलान्वितम्। ब्रह्मसूत्रात्कटिः पूर्वे त्रिभागा त्र्यङ्गुला परे

śroṇī karṇo bhavennābhe mukhamardhāṅgulānvitam| brahmasūtrātkaṭiḥ pūrve tribhāgā tryaṅgulā pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मसूत्राश्रित मेढ्रस्तले चा परतो भवेत्। पूर्वोक्तः मध्यभेखास्यात्सूत्रात्प्रत्यङ्गुल्यन्तरे

brahmasūtrāśrita meḍhrastale cā parato bhavet| pūrvoktaḥ madhyabhekhāsyātsūtrātpratyaṅgulyantare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव मूलरेखा च सूत्रात्प्राग् द्व्यङ्गुलेन्तरे। मूललेखा परस्योरोः सूत्रात्स्याद्द्विकलेऽन्तरे

tasyaiva mūlarekhā ca sūtrātprāg dvyaṅgulentare| mūlalekhā parasyoroḥ sūtrātsyāddvikale'ntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यन्तजानुनो भागे पर्यन्तोपरा जानुतः। परभागिका जातर्द्वे सूत्रस्य सम्यक्प्रतिष्ठितम्

paryantajānuno bhāge paryantoparā jānutaḥ| parabhāgikā jātardve sūtrasya samyakpratiṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानुमध्ये गता लेखा बाह्यलेखाश्रिता भवेत्। अध्यर्धमात्रं जानु स्यादधोलेखा तु तस्य या

jānumadhye gatā lekhā bāhyalekhāśritā bhavet| adhyardhamātraṃ jānu syādadholekhā tu tasya yā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धाङ्गुलेन सा सूत्रात्पूर्वतः प्रविधीयते। सूत्रात्परे पराङ्गुष्ठं मूलपादोनमङ्गुलम्

ardhāṅgulena sā sūtrātpūrvataḥ pravidhīyate| sūtrātpare parāṅguṣṭhaṃ mūlapādonamaṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलादङ्गुष्ठकस्याग्रं सार्धैः स्यादङ्गुलैस्त्रिभिः। सूत्रात्परं स्याज्जङ्घाया लेखाङ्गुलचतुष्टये

mūlādaṅguṣṭhakasyāgraṃ sārdhaiḥ syādaṅgulaistribhiḥ| sūtrātparaṃ syājjaṅghāyā lekhāṅgulacatuṣṭaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्तु पूर्वजङ्घाया लेखा स्यादङ्गुलद्वये। पूर्वजानु कलामानं शेषं कुर्याद्यथोदितम्

tasyāstu pūrvajaṅghāyā lekhā syādaṅguladvaye| pūrvajānu kalāmānaṃ śeṣaṃ kuryādyathoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.